వాయుపురాణమ్

త్వం గదీ త్వం శరీ చాపి ఖట్వాఙ్గీ ఝర్ఝరీ తథా । ఛేత్తా భేత్తా ప్రహర్త్తా చ త్వం నేతాప్యన్తకో మతః ।। ౩౦.

గద, బాణం, ఖడ్గం, ఝంజ, నీవే. కోయువాడు, పగలగొట్టేవాడు, కొట్టేవాడు, నాయకుడు, అంత్యకర్త కూడా నీవే.

దశలక్షణసంయుక్తో ధర్మోఽర్థః కామ ఏవ । ఇన్ద్రః సముద్రాః సరితః పల్వలాని సరాంసి చ ।। ౩౦.

పది లక్షణాలతో కూడిన ధర్మం, ధనం, కామం, ఇంద్రుడు, సముద్రాలు, నదులు, చెరువులు, సరస్సులు — ఇవన్నీ నీవే.

లతావల్లీ తృణౌషధ్యః పశవో మృగపక్షిణః। ద్రవ్యకర్మగుణారమ్భః కాలపుష్పఫలప్రదః ।। ౩౦.

వెల్లెలు, లతలు, గడ్డి, ఔషధాలు, పశువులు, అడవి జంతువులు, పక్షులు, పదార్థాల, క్రియల, గుణాల, కాలపు, పుష్పఫలాల ఆది నీవే.

ఆదిశ్వాన్తశ్చ మధ్యశ్చ గాయత్ర్యోఙ్కార ఏవ చ। హరితో లోహితః కృష్ణో నీలః పీతస్తథారుణః ।। ౩౦.

ఆది, అంతం, మధ్యం, గాయత్రీ, ఓంకారం, ఆకుపచ్చ, ఎరుపు, నలుపు, నీలం, పసుపు, అరుణవర్ణం — ఇవన్నీ నీవే.

కద్రుశ్చ కపిలశ్చైవ కపోతో మేచకస్తథా। సువర్ణరేతా విఖ్యాతః సువర్ణ శ్చాప్యతో మతః ।। ౩౦.

కద్రు, కపిలుడు, కపోతుడు, మేచకుడు, ప్రసిద్ధి చెందిన సువర్ణరేత, సువర్ణుడు — వీరందరూ నీవే.

సువర్ణనామా చ తథా సువర్ణప్రియ ఏవ చ। త్వమిన్ద్రోఽథ యమశ్చైవ వరుణో ధనదోఽనలః ।। ౩౦.

సువర్ణనాముడు, సువర్ణప్రియుడు, నీవే ఇంద్రుడు, యముడు, వరుణుడు, కుబేరుడు, అగ్ని కూడా.

ఉత్ఫుల్లశ్చిత్రభానుశ్చ స్వర్భానుర్భానురేవ చ। హోత్రం హోతా చ హోమస్త్వం హుతఞ్చ ప్రహుతం ప్రభుః ।। ౩౦.

పుష్పించినవాడు, రంగురంగులవాడు, ప్రకాశవంతుడు, స్వర్భాను, భాను, హోత్రం, హోత, హోమం, హుతం, ప్రహుతం, ప్రభువు నీవే.

సుపర్ణఞ్చ తథా బ్రహ్మ యజుషాం శతరుద్రియమ్। పవిత్రాణాం పవిత్రం చ మఙ్గలానాఞ్చ మఙ్గలమ్ ।। ౩౦.

సుపర్ణుడు, బ్రహ్మ, యజుర్వేదం, శతరుద్రం, పవిత్రాలలో పవిత్రమైనది, మంగళాలలో మంగళమైనది నీవే.

గిరిః స్తోకస్తథా వృక్షో జీవః పుద్గల ఏవ చ। సత్త్వం త్వఞ్చ రజస్త్వఞ్చ తమశ్చ ప్రజనం తథా ।। ౩౦.

పర్వతం, కొండ, చెట్టు, జీవి, వ్యక్తి, సత్వగుణం, రజోగుణం, తమోగుణం, సృష్టి — ఇవన్నీ నీవే.

ప్రాణోఽపానః సామానశ్చ ఉదానో వ్యాన ఏవ చ। ఉన్మేషశ్చైవ మేషశ్చ తథా జృమ్భితమేవ చ ।। ౩౦.

ప్రాణం, అపానము, సమానము, ఉదానము, వ్యానము, కన్ను తెరచడం, మేక, జబ్బు — ఇవన్నీ నీవే.

లోహితాఙ్గో గదీ దంష్ట్రీ మహావక్త్రో మహోదరః। సుచిరోమా హరిచ్ఛ్మశ్రురూర్ద్ధ్వకేశస్త్రిలోచనః ।। ౩౦.

ఎర్ర శరీరుడు, గదధారి, పంజరాలు ఉన్నవాడు, పెద్ద నోరు, పెద్ద పొత్తికడుపు, సుందరమైన జుట్టు, ఆకుపచ్చ గడ్డ, పైకి లేచిన జుట్టు, మూడు కళ్లవాడు నీవే.

గీతవాదిత్రనృత్యాఙ్గో గీతవాదనకప్రియః। మత్స్యో జలీ జలో జల్య జవః కాలః కలీ కలః ।। ౩౦.

పాట, వాద్యం, నాట్యంలో భాగాలు నీవే; పాట, వాద్యప్రియుడు నీవే; చేప, జలజంతువు, నీరు, తేమ, వేగవంతుడు, కాలం, కలియుగం, కలుడు నీవే.

వికాలశ్చ సుకాలశ్చ దుష్కాలః కలనాశనః। మృత్యుశ్చైవ క్షయోఽన్తశ్చ క్షమాపాయకరో హరః ।। ౩౦.

చెడుకాలం, మంచికాలం, కష్టకాలం, కాలనాశకుడు, మరణం, క్షయం, అంతం, భూమి బాధను తొలగించేవాడు నీవే.

సంవర్త్తకోఽన్తకశ్చైవ సంవర్త్తకబలాహకౌ। ఘటో ఘటీకో ఘణ్టీకో చూడాలోలబలో బలమ్ ।। ౩౦.

సంవర్తకుడు, అంత్యకర్త, సంవర్తక మేఘాలు, మడక, చిన్న మడక, గంట, జట, ఆటపాటలు, బలం నీవే.

బ్రహ్మకాలోఽగ్నివక్త్రశ్చ దణ్డీ ముణ్డీ చ దణ్డధృక్। చతుర్యుగశ్చతుర్వేదశ్చతుర్హోత్రశ్చతుష్పథః ।। ౩౦.

బ్రహ్మకాలం, అగ్నిముఖుడు, దండధారి, ముండముండ, దండాన్ని పట్టేవాడు, నాలుగు యుగాలు, నాలుగు వేదాలు, నాలుగు హోతారులు, నాలుగు మార్గాలు నీవే.

చతురా శ్రమవేత్తా చ చాతుర్వర్ణ్యకరశ్చ హ। క్షరాక్షరప్రియో ధూర్త్తోఽగణ్యోఽగణ్యగణాధిపః ।। ౩౦.

ఆమె నాలుగు విధాల శ్రమలో నిపుణురాలు, నాలుగు వర్ణాల సృష్టికర్త. నశ్వరమైనవాటినీ, నశ్వరముకాదివాటినీ ఇష్టపడేవారు. చురుకైనవారు, లెక్కకు రాని వారు, లెక్కకు రాని సమూహాలకు నాయకురాలు.

రుద్రాక్షమాల్యామ్బరధరో గిరికో గిరికప్రియః। శిల్పీశః శిల్పినాం శ్రేష్ఠః సర్వశిల్పప్రవర్త్తకః ।। ౩౦.

రుద్రాక్షమాల ధరించి, వస్త్రాలు ధరించి, కొండలో జన్మించింది, కొండకు ప్రియమైనది. కళాకారులకు అధిపతి, కళాకారుల్లో శ్రేష్ఠురాలు, అన్ని కళలకు ఆద్యురాలు.

భగనేత్రాన్తకశ్చన్ద్రః పూష్ణో దన్తవినాశనః। గూఢావర్త్తశ్చ గూఢశ్చ గూఢప్రతినిషేవితా ।। ౩౦.

భగుడి కన్ను నాశనం చేసినవాడు, చంద్రుడు, పూషణుడి పళ్లను ధ్వంసించినవాడు. రహస్యంగా సంచరించేవాడు, దాగినవాడు, దాగినవారు సేవించేవాడు.

తరణస్తా రకశ్చైవ సర్వభూతసుతారణః। ధాతా విధాతా సత్వానాం నిధాతా ధారణో ధరః ।। ౩౦.

ఆయన సూర్యుడు, రక్షించేవాడు, అన్ని జీవులను రక్షించేవాడు. పోషకుడు, సృష్టికర్త, స్థాపకుడు, ఆధారంగా నిలిచేవాడు.

తపో బ్రహ్మ చ సత్యఞ్చ బ్రహ్మచర్యమథార్జవమ్ । భూతాత్మా భూతకృద్భూతో భూతభవ్యభవోద్భవః ।। ౩౦.

తపస్సు, బ్రహ్మం, సత్యం, బ్రహ్మచర్యం, నేరుగా ఉండడం— ఇవన్నీ ఆయనే. భూతాల ఆత్మ, భూతాల సృష్టికర్త, భూతరూపుడు, గత, భవిష్యత్, వర్తమాన కాలాలకు మూలమైనవాడు.

భూర్భువఃస్వరితశ్చైవ తథోత్పత్తిర్మహేశ్వరః। ఈశానో వీక్షణః శాన్తో దుర్దాన్తో దన్తనాశనః ।। ౩౦.

భూ, భువః, స్వః అనే లోకాలు ఆయనే. వాటి ఉద్భవమూ ఆయనే. మహేశ్వరుడు, పరిపాలకుడు, పరిశీలించేవాడు, శాంత స్వభావుడు, అదుపులోకి రాని వాడు, పళ్లను నాశనం చేసేవాడు.

బ్రహ్మావర్త్త సురావర్త్త కామావర్త్త నమోఽస్తు తే। కామబిమ్బనిహర్త్తా చ కర్ణికారరజఃప్రియః ।। ౩౦.

బ్రహ్మచక్రం, దేవతల చక్రం, కామచక్రం— ఇవన్నీ ఆయనే. నీకు నమస్కారం. కామ ప్రతిబింబాన్ని నాశనం చేసేవాడు, కర్ణికార పువ్వు రేణువును ఇష్టపడేవాడు.

ముఖచన్ద్రో భీమముఖః సుముఖో దుర్ముఖో ముఖః। చతుర్ముఖో బహుముఖో రణే హ్యభిముఖః సదా ।। ౩౦.

చందమామ ముఖం, భయంకరమైన ముఖం, అందమైన ముఖం, క్రూరమైన ముఖం, ముఖమయినవాడు, నాలుగు ముఖాలు, అనేక ముఖాలు, యుద్ధంలో శత్రువును ఎప్పుడూ ఎదుర్కొనేవాడు.

హిరణ్యగర్భః శకునిర్మహోదధిః పరో విరాట్ । అధర్మహా మహాదణ్డో దణ్డధారో రణప్రియః ।। ౩౦.

హిరణ్యగర్భుడు, పక్షి, మహాసముద్రం, పరమాత్మ, విరాట్ స్వరూపుడు. అధర్మాన్ని నాశనం చేసేవాడు, మహాదండుడు, దండాన్ని ధరించేవాడు, యుద్ధాన్ని ఇష్టపడేవాడు.

గోతమోగోప్రతారశ్చ గోవృషేశ్చరవాహనః। ధర్మకృద్ధర్మస్రష్టా చ ధర్మో ధర్మవిదుత్తమః ।। ౩౦.

గౌతముడు, గోవులను రక్షించేవాడు, వృషభానికి అధిపతి, పశువులతో సంచరించేవాడు. ధర్మాన్ని సృష్టించేవాడు, ధర్మానికి మూలమైనవాడు, ధర్మమే అయినవాడు, ధర్మాన్ని అతి బాగా తెలిసినవాడు.

త్రైలోక్యగోప్తా గోవిన్దో మానదో మాన ఏవ చ। తిష్ఠన్ స్థిరశ్చ స్థాణుశ్చ నిష్కమ్పః కమ్ప ఏవ చ ।। ౩౦.

మూడు లోకాల రక్షకుడు, గోవిందుడు, గౌరవాన్ని ఇచ్చేవాడు, గౌరవమే అయినవాడు. నిలబడినవాడు, స్థిరుడు, అచలుడు, అయినా కంపించేవాడు.

దుర్వారణో దుర్విషదో దుఃసహో దురతిక్రమః। దుర్ద్ధరో దుష్ప్రకమ్పశ్చ దుర్విదో దుర్జ్జయో జయః ।। ౩౦.

అడగలేని వాడు, విషాన్ని తట్టుకోలేని వాడు, భరించలేని వాడు, దాటి పోవడం కష్టమైనవాడు. మోయడం కష్టమైనవాడు, కదిలించలేని వాడు, తెలుసుకోవడం కష్టం, జయించలేని వాడు, అయినా విజేత.

శశః శశాఙ్కః శమనః శీతోష్ణం దుర్జరాఽథ తృట్। ఆధయో వ్యాధయశ్చైవ వ్యాధిహా వ్యాధిగశ్చ హ ।। ౩౦.

శశుడు, చంద్రుడు, శాంతిని కలిగించేవాడు, చల్లదనం, వేడిమి, జీర్ణించలేని వాడు, దాహం. వ్యాధులు, రోగాలు, వ్యాధిని నాశనం చేసేవాడు, వ్యాధిలో నివసించేవాడు.

సహ్యో యజ్ఞో మృగా వ్యాధా వ్యాధీనామాకరోఽకరః । శిఖణ్డీ పుణ్డరీకాక్షః పుణ్డరీకావలోకనః ।। ౩౦.

తట్టుకునే వాడు, యజ్ఞం, జింక, వేటగాడు, వ్యాధులకు మూలం, మూలం కానివాడు. కిరీటమున్నవాడు, కమలనేత్రుడు, కమలాన్ని దర్శించేవాడు.