వాయుపురాణమ్

తతస్తస్య మఖే దేవాః శతక్రతుపురోగమాః। గమనాయ సమాగమ్య బుద్ధిమాపేదిరే తదా ।। ౩౦.

ఆ యజ్ఞంలో, ఇంద్రుడు ముందుండి, ఇతర దేవతలందరూ కూడి, అక్కడికి వెళ్లాలని ఆలోచించారు.

స్వైర్విమానైర్మహాత్మానో జ్వలద్భిర్జ్వలనప్రభాః। దేవస్యానుమనేఽగచ్ఛన్ గఙ్గాద్వార ఇతి శ్రుతిః ।। ౩౦.

తమ స్వంత ప్రకాశవంతమైన విమానాలలో, అగ్నిలా మెరిసుతూ, దేవుని అనుమతితో, మహాత్ములు గంగాద్వారానికి వెళ్లారు అని శ్రుతిలో చెప్పబడింది.

గన్ధర్వాప్సరసాకీర్ణం నానాద్రుమలతావృతమ్। ఋషిసఙ్ఘైః పరివృతం దక్షం ధర్మభృతాం వరమ్ ।। ౩౦.

గంధర్వులు, అప్సరసలు తోడుగా, అనేక రకాల చెట్లు, లతలతో అలంకరించబడిన ఆ ప్రదేశంలో, ధర్మాన్ని పాటించేవారిలో శ్రేష్ఠుడైన దక్షుడు, ఋషుల సమూహంతో చుట్టుముట్టబడ్డాడు.

పృథివ్యామన్తరిక్షే వా యే చ స్వర్లోకవాసినః। సర్వే ప్రాఞ్జలయో భూత్వా ఉపతస్థుః ప్రజాపతిమ్ ।। ౩౦.

భూమిపై, ఆకాశంలో, స్వర్గలోకంలో నివసించే వారందరూ చేతులు జోడించి, ప్రణామంతో ప్రజాపతిని దర్శించడానికి వచ్చారు.

ఆదిత్యా వసవో రుద్రాః సాధ్యాః సహ మరుద్గణైః। జిష్ణునా సహితాః సర్వే ఆగతా యజ్ఞభాగినః ।। ౩౦.

ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, సాధ్యులు, మరుద్గణాలతో పాటు జిష్ణువు కూడా, యజ్ఞంలో భాగస్వాములై అక్కడికి వచ్చారు.

ఊష్మపాః సోమపాశ్చైవ ఆజ్యపా ధూమపాస్తథా। అశ్వినౌ పితరశ్చైవ ఆగతా బ్రహ్మణా సహ ।। ౩౦.

ఊష్మపులు, సోమపులు, ఆజ్యపులు, ధూమపులు, అశ్వినులు, పితృదేవతలు కూడా బ్రహ్మతో కలిసి అక్కడికి వచ్చారు.

ఏతే చాన్యే చ బహవో భూతగ్రామాస్తథైవ చ। జరాయుజాణ్డజాశ్చైవ స్వేదజోద్భిజ్జకాస్తథా ।। ౩౦.

ఇవాళ్లతో పాటు, గర్భంలో, గుడ్డులో, చెమటలో, మొలకెత్తి పుట్టిన అనేక జీవజాతులు కూడా అక్కడ చేరాయి.

ఆహూతా మన్త్రతః సర్వే దేవాశ్చ సహ పత్నిభిః। విరాజన్తే విమానస్థా దీప్యమానా ఇవాగ్నయః ।। ౩౦.

మంత్రాలతో ఆహ్వానించబడిన దేవతలు, తమ భార్యలతో కలిసి, విమానాలలో నిలబడి, అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ అక్కడ తళుక్కుమన్నారు.

తాన్ దష్ట్వా మన్యుమావిష్టో దధీచో వాక్యమబ్రవీత్। అపూజ్యపూజనే చైవ పూజ్యానాం చాప్యపూజనే। నరః పాపమవాప్నోతి మహద్వై నాత్ర సంశయః ।। ౩౦.

వారిని చూసి, కోపంతో ఊగిపోయిన దధీచి ఇలా అన్నాడు: 'అర్హత లేని వారిని పూజించినా, అర్హులైన వారిని పూజించకపోయినా, మనిషి పెద్ద పాపానికి లోనవుతాడు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.'

ఏవముక్త్వా తు విప్రర్షిః పునర్దక్షమభాషత। పూజ్యన్తు పశుభర్త్తారం కస్మాన్నాహ్వయసే ప్రభుమ్ ।। ౩౦.

ఇలా చెప్పిన తర్వాత, ఆ మహర్షి మళ్లీ దక్షుని అడిగాడు: 'పశువుల పాలకుడైన ప్రభువును ఎందుకు పిలవడం లేదు? ఆయన్ని కూడా పూజించాలి కదా?'

సన్తి మే బహవో రుద్రాః శూలహస్తాః కపర్ద్దినః। ఏకాదశావస్థగతా నాన్యం వేఝి మహేశ్వరమ్ ।। ౩౦.

నా వద్ద ఎన్నో రుద్రులు ఉన్నారు, త్రిశూలాలు పట్టుకుని, జటాజూటంతో, పదకొండు రూపాలలో ఉన్నారు. మహేశ్వరుడిగా వేరే ఎవ్వరూ లేరు అని తెలుసుకో.

సర్వే నిమన్త్రితా దేవా యేన ఈశో నిమన్త్రితః। యథాహం శఙ్కరాదూర్ద్ధ్వం నాన్యం పశ్యామి దైవతమ్। తథా దక్షస్య విపులో యజ్ఞోఽయం న భవిష్యతి ।। ౩౦.

అందరు దేవతలను, పరమేశ్వరుడిని కూడా ఆహ్వానించారు. కానీ నేను శంకరుని కన్నా గొప్ప దేవతను ఎవరినీ చూడలేదు. అలాగే, ఈ దక్షుని గొప్ప యజ్ఞం కూడా ఫలించదు.

ఏతన్మఖే శూర సువర్ణపాత్రే హవిః సమస్తం విధిమన్త్రపూతమ్। విష్ణోర్నయామ్యప్రతిమస్య సర్వం ప్రభోర్విభో హ్యాహవనీయనిత్యమ్ ।। ౩౦.

ఓ వీరా! ఈ యజ్ఞంలో, అన్ని మంత్రాలతో పవిత్రమైన హవిస్సును బంగారు పాత్రలో వేసి, అపరిమితమైన ప్రభువైన విష్ణువుకు సమర్పిస్తాను. ఆయనే ఎప్పుడూ ఆహవనీయం.

గతాస్తు దేవతా జ్ఞాత్వా శైలరాజసుతా తదా। ఉవాచ వచనం సాధ్వీ దేవం పశుపతిం తదా ।। ౩౦.

అందరు దేవతలు వెళ్లిపోయిన తర్వాత, శైలరాజుని కుమార్తె అయిన ఆమె, ఆ విషయాన్ని తెలుసుకొని, పశుపతిదేవునితో ఇలా మాట్లాడింది.

భగవన్ వ్క గతా హ్యేతే దేవా- శక్రపురోగమాః । బూహి తత్త్వేన తత్త్వజ్ఞ సంశయో మే మహానయమ్ ।। ౩౦.

భగవంతుడా, ఇంద్రుని ముందుండి అందరు దేవతలు వెళ్లారు. నిజంగా చెప్పు, నాకొక పెద్ద సందేహం కలిగింది.

దక్షో నామ మహాభాగో ప్రజానాం పతిరూత్తమః। హయమేధేన యజతే తత్ర యాన్తి దివౌకసః ।। ౩౦.

దక్షుడు అనే మహాభాగుడు, ప్రాణుల అధిపతి, అశ్వమేధ యజ్ఞం నిర్వహిస్తున్నాడు. అందుకే దేవతలు అక్కడికి వెళ్తున్నారు.

యజ్ఞమేతం మహాభాగ కిమర్థం న గతోఽసి వై। కేన వా ప్రతిషేధేన గమనం ప్రతిషిధ్యతే ।। ౩౦.

ఓ మహాభాగుడా, ఈ యజ్ఞానికి నువ్వెందుకు వెళ్లలేదు? ఏ నిషేధం వల్ల నీకు వెళ్లడాన్ని ఆపారు?

సురైరేవ మహాభాగే సర్వమేతదనుష్ఠితమ్। యజ్ఞేషు మమ సర్వేషు న భాగ ఉపకల్పితః ।। ౩౦.

ఓ మహాభాగుడా, ఇది అంతా దేవతలే నిర్వహించారు. నా యజ్ఞాలలో నాకు ఎప్పుడూ భాగం ఇవ్వలేదు.

పూర్వోపాయోపపన్నేన మార్గేణ వరవర్ణిని। న మే సురాః ప్రయచ్ఛన్తి భాగం యజ్ఞస్య ధీమతః ।। ౩౦.

ఓ సుందరివా, పూర్వకాలంలో ఏర్పడిన అలవాటుతోనే, దేవతలు నాకు యజ్ఞంలో భాగం ఇవ్వరు, నేను బుద్ధిమంతుడినైనా.

భగవన్ సర్వదేవేషు ప్రభావానధికో గుణైః । అజేయశ్చాప్యధృష్యశ్చ తేజసా యశసా శ్రియా ।। ౩౦.

భగవంతుడా, అన్ని దేవతల్లో నువ్వే శక్తి, గుణాలలో అత్యుత్తముడవు. నీ తేజస్సు, యశస్సు, ఐశ్వర్యంతో నిన్నెవరూ జయించలేరు, దగ్గరపడలేరు.

అనేన తు మహాభాగ ప్రతిషేధేన నామతః । అతీవ దుఃఖమాపన్నా వేపథుశ్చ మమానఘ ।। ౩౦.

ఓ మహాభాగుడా, ఈ నిషేధం వల్ల నాకు చాలా బాధ కలిగింది. పాపరహితుడా, నేను వణికిపోతున్నాను.

కిం నామ దానం నియమన్తపో వా కుర్య్యామహం యేన పతిర్మమాద్య। లభేత భాగం భగవానచిన్త్యో యజ్ఞస్య చార్ద్ధం త్వథ వా తృతీయమ్ ।। ౩౦.

ఈ రోజు నేను ఏ దానం, నియమం, తపస్సు చేయాలి? నా భర్త అయిన భగవంతుడు యజ్ఞంలో భాగాన్ని—కనీసం సగం లేదా మూడవ వంతైనా—పొందాలంటే?

ఏవం బ్రువాణాం భగవానచిన్త్యః పత్నీం ప్రహృష్టః క్షుభితామువాచ। న వేత్సి దేవేశి కృశోదరాఙ్గి కిం నామ యుక్తం వచనన్తవేదమ్ ।। ౩౦.

అలా ఆమె అడిగినప్పుడు, ఆచింత్యుడైన భగవంతుడు ఆనందంతో, కలవరపడిన తన భార్యతో ఇలా అన్నాడు: 'దేవతల రాణీ, సన్నని నడుము కలదానివి, ఈ విషయమై ఏది యుక్తమో నీకు తెలియదా?

అహం హి జానామి విశాలనేత్రే ధ్యానేన సర్వం హి వదన్తి సన్తః। న వాద్య మోహేన మహేన్ద్రదేవో లోకత్రయం సర్వథా సంప్రమూఢమ్ ।। ౩౦.

విశాలనేత్రవతివా, నేను ధ్యానంతో అన్నీ తెలుసుకుంటాను. మేధావులు కూడా అలా అంటారు. ఈ రోజు మోహంతో మహేంద్రుడు మూడు లోకాలను పూర్తిగా మాయలో ముంచాడు.

మామధ్వరే శంసితారః స్తువన్తి రథన్తరే సామ గాయన్తి గేయమ్। మాం బ్రాహ్మణా బ్రహ్మసత్రే యజన్తే మాధ్వర్య్యవః కల్పయన్తే చ భాగమ్ ।। ౩౦.

యజ్ఞంలో, గాయకులు రథంతర సామాన్ని పాడుతూ నన్ను స్తుతిస్తారు. బ్రాహ్మణులు బ్రహ్మసత్రంలో నన్ను ఆరాధిస్తారు. యజ్ఞకారులు నాకు భాగాన్ని కేటాయిస్తారు.

అప్రాకృతోఽపి భగవాన్ సర్వస్త్రీజనసంసది। స్తౌతి గోపా యతే వాపి స్వమాత్మానం న సంశయః ।। ౩౦.

భగవంతుడు ప్రకృతికి అతీతుడైనా, స్త్రీల సమాజంలో, గోపులు లేదా యతులు ఉన్న చోటైనా, తనను తానే స్తుతించుకుంటాడు—ఇందులో సందేహం లేదు.

నాత్మానం స్తౌమి దేవేశి పశ్య త్వముపగచ్ఛ చ। యం స్రక్ష్యామి వరారోహే భాగార్థం వరవర్ణిని ।। ౩౦.

దేవతల రాణీ, నేను నన్ను నేనే స్తుతించను. నువ్వు స్వయంగా చూసి రా. భాగం కోసం నేను ఒకరిని సృష్టిస్తాను, ఓ సుందరివా.

ఏవముక్త్వా తు భగవాన్ పత్నీం ప్రాణైరపి ప్రియామ్। సోఽసృజద్భగవాన్వక్రాద్భూతం క్రోధాగ్నిసన్నిభమ్ ।। ౩౦.

ఇలా తన ప్రాణాలకు ప్రియమైన భార్యతో చెప్పిన తర్వాత, భగవంతుడు తన వంకర భ్రూవలనుంచి కోపాగ్నిలా మండే ఒక భూతాన్ని సృష్టించాడు.

సహస్రశీర్షం దేవఞ్చ సహస్రచరణే క్షణమ్। సహస్రముద్గరధరం సహస్రశరపాణినమ్ ।। ౩౦.

ఆయన ఒక క్షణం పాటు, వెయ్యి తలలు, వెయ్యి కాళ్లు కలిగిన దేవుడిని, వెయ్యి గొడ్డళ్లను, వెయ్యి బాణాలను చేతుల్లో పట్టుకుని సృష్టించాడు.