వాయుపురాణమ్

యక్షాణామీశ్వరః శ్రీమాన్ కైలాసనిలయః ప్రభుః। ఉపాసతే మహాత్మానం ఉశనా చ మహామునిః. సనత్కుమారప్రముఖాస్తే చైవ పరమర్షయః ।। ౩౦.

యక్షుల అధిపతి, కైలాసనివాసి, మహాప్రభువు అక్కడ ఉన్నాడు. మహర్షి ఉశన, సనత్కుమారుడు మొదలైన పరమ ఋషులు ఆయనను సేవిస్తున్నారు.

అఙ్గిరఃప్రముఖాశ్చైవ తథా దేవర్షయోఽపరే। విశ్వావసుశ్చ గన్ధర్వస్తథా నారదపర్వతౌ ।। ౩౦.

అంగిరసుడు మొదలైన దేవర్షులు, విశ్వావసు అనే గంధర్వుడు, నారదుడు, పర్వతుడు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.

అప్సరోగణసఙ్ఘాశ్చ సమాజగ్మురనేకశః। వవౌ శివః సుఖో వాయుర్నానాగన్ధవహః శుచిః ।। ౩౦.

అప్సరసల సమూహాలు అనేకంగా అక్కడకు వచ్చాయి. శివుని పవిత్రమైన, సువాసనతో కూడిన సుగంధ వాయువు అక్కడ వీచింది.

సర్వర్తుకుసుమోపేతాః పుష్పవన్తో ద్రుమా స్తథా। తథా విద్యాధరాశ్చైవ సిద్ధాశ్చైవ తపోధనాః ।। ౩౦.

అక్కడ ప్రతి ఋతువులో పువ్వులు పూసే చెట్లు విరివిగా ఉన్నాయి. అలాగే విద్యాధరులు, సిద్ధులు, తపస్సుతో పరిపూర్ణులైనవారు కూడా అక్కడ కనిపిస్తారు.

మహాదేవం పశుపతిం పర్యుపాసన్తి తత్ర వై। భూతాని చ తథాన్యాని నానారూపధరాణ్యథ ।। ౩౦.

అక్కడ మహాదేవుడైన పశుపతిని వారు భక్తితో పూజిస్తున్నారు. అలాగే అనేక రూపాలు ధరించిన ఇతర భూతాలు కూడా అక్కడ ఉన్నాయి.

రాక్షసాశ్చ మహారౌద్రాః పిశాచాశ్చ మహాబలాః। బహురూపధరా హృష్టా నానాప్రహరణోద్యతాః ।। ౩౦.

అక్కడ భయంకరమైన రాక్షసులు, మహా బలవంతులైన పిశాచులు, అనేక రూపాలు ధరించి, ఆయుధాలతో అలంకరించుకుని ఆనందంగా ఉన్నారు.

దేవస్యానుచరాస్తత్ర తస్థుర్వైశ్వానరోపమాః। నన్దీశ్వరశ్చ భగవాన్ దేవస్యానుమ తే స్థితః ।। ౩౦.

అక్కడ దేవుని అనుచరులు అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ నిలబడి ఉన్నారు. దేవుని ఆజ్ఞతో నందీశ్వరుడు కూడా అక్కడ ఉన్నాడు.

ప్రగృహ్య జ్వలితం శూలం దీప్యమానం స్వతేజసా। గఙ్గా చ సరితాం శ్వేష్ఠా సర్వతీర్థజలోద్భవా। పర్యుపాసత తన్దేవరూపిణీ ద్విజసత్తమాః ।। ౩౦.

తన తేజంతో మెరిసే అగ్ని వంటి త్రిశూలాన్ని పట్టుకొని, అన్ని తీర్థ జలాల నుండి ఉద్భవించిన పవిత్రమైన గంగాదేవి, దైవీ స్వరూపంతో, ఆ దేవునిని పూజిస్తుంది, మునులారా.

ఏవం స భగవాంస్తత్ర దీప్యమానః సురర్షిభిః। దేవైశ్చ సుమహాబాగైర్మహాదేవో వ్యవస్థితః ।। ౩౦.

అలా ఆ భగవంతుడు అక్కడ దేవతలు, ఋషులతో కలిసి ప్రకాశిస్తూ, మహాబలశాలి అయిన దేవతల మధ్య మహాదేవుడు నిలిచాడు.

పురా హిమవతః పృష్ఠే దక్షో వై యజ్ఞమారభత్। గఙ్గాద్వారే శుభే దేశే ఋషిసిద్ధనిషేవితే ।। ౩౦.

పూర్వం హిమవంతు పర్వతం వద్ద, గంగాద్వారంలో, ఋషులు, సిద్ధులు నివసించే పవిత్ర ప్రదేశంలో, దక్షుడు యజ్ఞాన్ని ప్రారంభించాడు.

తతస్తస్య మఖే దేవాః శతక్రతుపురోగమాః। గమనాయ సమాగమ్య బుద్ధిమాపేదిరే తదా ।। ౩౦.

ఆ యజ్ఞంలో, ఇంద్రుడు ముందుండి, ఇతర దేవతలందరూ కూడి, అక్కడికి వెళ్లాలని ఆలోచించారు.

స్వైర్విమానైర్మహాత్మానో జ్వలద్భిర్జ్వలనప్రభాః। దేవస్యానుమనేఽగచ్ఛన్ గఙ్గాద్వార ఇతి శ్రుతిః ।। ౩౦.

తమ స్వంత ప్రకాశవంతమైన విమానాలలో, అగ్నిలా మెరిసుతూ, దేవుని అనుమతితో, మహాత్ములు గంగాద్వారానికి వెళ్లారు అని శ్రుతిలో చెప్పబడింది.

గన్ధర్వాప్సరసాకీర్ణం నానాద్రుమలతావృతమ్। ఋషిసఙ్ఘైః పరివృతం దక్షం ధర్మభృతాం వరమ్ ।। ౩౦.

గంధర్వులు, అప్సరసలు తోడుగా, అనేక రకాల చెట్లు, లతలతో అలంకరించబడిన ఆ ప్రదేశంలో, ధర్మాన్ని పాటించేవారిలో శ్రేష్ఠుడైన దక్షుడు, ఋషుల సమూహంతో చుట్టుముట్టబడ్డాడు.

పృథివ్యామన్తరిక్షే వా యే చ స్వర్లోకవాసినః। సర్వే ప్రాఞ్జలయో భూత్వా ఉపతస్థుః ప్రజాపతిమ్ ।। ౩౦.

భూమిపై, ఆకాశంలో, స్వర్గలోకంలో నివసించే వారందరూ చేతులు జోడించి, ప్రణామంతో ప్రజాపతిని దర్శించడానికి వచ్చారు.

ఆదిత్యా వసవో రుద్రాః సాధ్యాః సహ మరుద్గణైః। జిష్ణునా సహితాః సర్వే ఆగతా యజ్ఞభాగినః ।। ౩౦.

ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, సాధ్యులు, మరుద్గణాలతో పాటు జిష్ణువు కూడా, యజ్ఞంలో భాగస్వాములై అక్కడికి వచ్చారు.

ఊష్మపాః సోమపాశ్చైవ ఆజ్యపా ధూమపాస్తథా। అశ్వినౌ పితరశ్చైవ ఆగతా బ్రహ్మణా సహ ।। ౩౦.

ఊష్మపులు, సోమపులు, ఆజ్యపులు, ధూమపులు, అశ్వినులు, పితృదేవతలు కూడా బ్రహ్మతో కలిసి అక్కడికి వచ్చారు.

ఏతే చాన్యే చ బహవో భూతగ్రామాస్తథైవ చ। జరాయుజాణ్డజాశ్చైవ స్వేదజోద్భిజ్జకాస్తథా ।। ౩౦.

ఇవాళ్లతో పాటు, గర్భంలో, గుడ్డులో, చెమటలో, మొలకెత్తి పుట్టిన అనేక జీవజాతులు కూడా అక్కడ చేరాయి.

ఆహూతా మన్త్రతః సర్వే దేవాశ్చ సహ పత్నిభిః। విరాజన్తే విమానస్థా దీప్యమానా ఇవాగ్నయః ।। ౩౦.

మంత్రాలతో ఆహ్వానించబడిన దేవతలు, తమ భార్యలతో కలిసి, విమానాలలో నిలబడి, అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ అక్కడ తళుక్కుమన్నారు.

తాన్ దష్ట్వా మన్యుమావిష్టో దధీచో వాక్యమబ్రవీత్। అపూజ్యపూజనే చైవ పూజ్యానాం చాప్యపూజనే। నరః పాపమవాప్నోతి మహద్వై నాత్ర సంశయః ।। ౩౦.

వారిని చూసి, కోపంతో ఊగిపోయిన దధీచి ఇలా అన్నాడు: 'అర్హత లేని వారిని పూజించినా, అర్హులైన వారిని పూజించకపోయినా, మనిషి పెద్ద పాపానికి లోనవుతాడు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.'

ఏవముక్త్వా తు విప్రర్షిః పునర్దక్షమభాషత। పూజ్యన్తు పశుభర్త్తారం కస్మాన్నాహ్వయసే ప్రభుమ్ ।। ౩౦.

ఇలా చెప్పిన తర్వాత, ఆ మహర్షి మళ్లీ దక్షుని అడిగాడు: 'పశువుల పాలకుడైన ప్రభువును ఎందుకు పిలవడం లేదు? ఆయన్ని కూడా పూజించాలి కదా?'

సన్తి మే బహవో రుద్రాః శూలహస్తాః కపర్ద్దినః। ఏకాదశావస్థగతా నాన్యం వేఝి మహేశ్వరమ్ ।। ౩౦.

నా వద్ద ఎన్నో రుద్రులు ఉన్నారు, త్రిశూలాలు పట్టుకుని, జటాజూటంతో, పదకొండు రూపాలలో ఉన్నారు. మహేశ్వరుడిగా వేరే ఎవ్వరూ లేరు అని తెలుసుకో.

సర్వే నిమన్త్రితా దేవా యేన ఈశో నిమన్త్రితః। యథాహం శఙ్కరాదూర్ద్ధ్వం నాన్యం పశ్యామి దైవతమ్। తథా దక్షస్య విపులో యజ్ఞోఽయం న భవిష్యతి ।। ౩౦.

అందరు దేవతలను, పరమేశ్వరుడిని కూడా ఆహ్వానించారు. కానీ నేను శంకరుని కన్నా గొప్ప దేవతను ఎవరినీ చూడలేదు. అలాగే, ఈ దక్షుని గొప్ప యజ్ఞం కూడా ఫలించదు.

ఏతన్మఖే శూర సువర్ణపాత్రే హవిః సమస్తం విధిమన్త్రపూతమ్। విష్ణోర్నయామ్యప్రతిమస్య సర్వం ప్రభోర్విభో హ్యాహవనీయనిత్యమ్ ।। ౩౦.

ఓ వీరా! ఈ యజ్ఞంలో, అన్ని మంత్రాలతో పవిత్రమైన హవిస్సును బంగారు పాత్రలో వేసి, అపరిమితమైన ప్రభువైన విష్ణువుకు సమర్పిస్తాను. ఆయనే ఎప్పుడూ ఆహవనీయం.

గతాస్తు దేవతా జ్ఞాత్వా శైలరాజసుతా తదా। ఉవాచ వచనం సాధ్వీ దేవం పశుపతిం తదా ।। ౩౦.

అందరు దేవతలు వెళ్లిపోయిన తర్వాత, శైలరాజుని కుమార్తె అయిన ఆమె, ఆ విషయాన్ని తెలుసుకొని, పశుపతిదేవునితో ఇలా మాట్లాడింది.

భగవన్ వ్క గతా హ్యేతే దేవా- శక్రపురోగమాః । బూహి తత్త్వేన తత్త్వజ్ఞ సంశయో మే మహానయమ్ ।। ౩౦.

భగవంతుడా, ఇంద్రుని ముందుండి అందరు దేవతలు వెళ్లారు. నిజంగా చెప్పు, నాకొక పెద్ద సందేహం కలిగింది.

దక్షో నామ మహాభాగో ప్రజానాం పతిరూత్తమః। హయమేధేన యజతే తత్ర యాన్తి దివౌకసః ।। ౩౦.

దక్షుడు అనే మహాభాగుడు, ప్రాణుల అధిపతి, అశ్వమేధ యజ్ఞం నిర్వహిస్తున్నాడు. అందుకే దేవతలు అక్కడికి వెళ్తున్నారు.

యజ్ఞమేతం మహాభాగ కిమర్థం న గతోఽసి వై। కేన వా ప్రతిషేధేన గమనం ప్రతిషిధ్యతే ।। ౩౦.

ఓ మహాభాగుడా, ఈ యజ్ఞానికి నువ్వెందుకు వెళ్లలేదు? ఏ నిషేధం వల్ల నీకు వెళ్లడాన్ని ఆపారు?

సురైరేవ మహాభాగే సర్వమేతదనుష్ఠితమ్। యజ్ఞేషు మమ సర్వేషు న భాగ ఉపకల్పితః ।। ౩౦.

ఓ మహాభాగుడా, ఇది అంతా దేవతలే నిర్వహించారు. నా యజ్ఞాలలో నాకు ఎప్పుడూ భాగం ఇవ్వలేదు.

పూర్వోపాయోపపన్నేన మార్గేణ వరవర్ణిని। న మే సురాః ప్రయచ్ఛన్తి భాగం యజ్ఞస్య ధీమతః ।। ౩౦.

ఓ సుందరివా, పూర్వకాలంలో ఏర్పడిన అలవాటుతోనే, దేవతలు నాకు యజ్ఞంలో భాగం ఇవ్వరు, నేను బుద్ధిమంతుడినైనా.