వాయుపురాణమ్

దశభ్యస్తు ప్రచేతోభ్యో మార్షాయాఞ్చ పునర్నృపః। జజ్ఞే రుద్రాభిశాపేన ద్వితీయేఽస్మిన్నితి శ్రుతిః ।। ౩౦.

పది ప్రాచేతసులు, మార్షతో కలిసి, రాజా! రుద్రుని శాపంతో, ఈ రెండవ జన్మలో దక్షుడు మళ్లీ పుట్టాడని శ్రుతి చెబుతోంది.

భృగ్వాదయస్తు తే సర్వే జజ్ఞిరే వై మహర్షయః। ఆద్యే త్రేతాయుగే పూర్వం మనోర్వైవస్వతస్య హ। దేవస్య మహతో యజ్ఞే రుద్రాభిశాపేన ద్వితీయేఽస్మిన్నితి శ్రుతిః ।। ౩౦.

భృగువుతో మొదలైన మహర్షులు అందరూ, మొదటి త్రేతాయుగంలో, వైవస్వత మనువు కాలంలో, దేవుని గొప్ప యజ్ఞంలో పుట్టారు. రుద్రుని శాపంతో, ఈ రెండవ జన్మలోనూ పుట్టారని శ్రుతి చెబుతోంది.

ఇతి సానుశయోఽహ్యాసీత్తయోర్జాత్యన్తరాగతః। ప్రజాపతేస్తు దక్షస్య త్ర్యమ్బకస్య చ ధీమతః ।। ౩౦.

అలా, ప్రాజాపతి దక్షుడు, జ్ఞానవంతుడైన త్రయంబకుడి మధ్య పూర్వజన్మ నుంచి వచ్చిన అసంతృప్తి ఉండిపోయింది.

తస్మాన్నానుశయః కార్యో వైరిష్విహ కదాచన। జాత్యన్తరగతస్యాపి భావితస్య శుభాశుభైః। జన్తుం న ముఞ్చతి ఖ్యాతిస్తత్ర కార్యం విజానతా ।। ౩౦.

కాబట్టి, శత్రువులపై ఎప్పుడూ మనస్సులో ద్వేషం పెట్టుకోకూడదు. వారు మరో జన్మలో పుట్టినా, మంచి చెడు కార్యాల వల్ల ఏర్పడిన పేరు జీవిని వదలదు. ఈ విషయాన్ని జ్ఞానులు తెలుసుకోవాలి.

ప్రాచేతసస్య దక్షస్య కథం వైవస్వతేఽన్తరే। వినాశామగమత్ సూత హయమేధః ప్రజాపతేః ।। ౩౦.

ప్రాచేతసుడు అయిన దక్షుడు, వైవస్వత మనువు కాలంలో ఎలా నాశనం అయ్యాడు? ప్రజాపతి చేసిన అశ్వమేధయాగం ఎలా ముగిసింది, సూతా?

దేవ్యా మృత్యుం కృతం మత్వా క్రుద్ధం సర్వాత్మకం ప్రభుమ్। కథం ప్రసాదయద్దక్షః స యజ్ఞః సాధితః కథమ్। ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామస్తన్నో బ్రూహి యథాతథమ్ ।। ౩౦.

దేవి వల్ల మరణం సంభవించిందని, సర్వాంతర్యామి కోపంతో ఉన్నాడని భావించి, దక్షుడు ఆయనను ఎలా ప్రసన్నం చేసుకున్నాడు? ఆ యజ్ఞం ఎలా పూర్తయ్యింది? మేము దీనిని పూర్తిగా తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాం. దయచేసి యథావిధిగా వివరించు.

పూరా మేరోర్ద్విజశ్రేష్ఠాః శ్రృఙ్గం త్రైలోక్యవిశ్రుతమ్। జ్యోతిష్కం నామ సావిత్రం సర్వరత్నవిభూషితమ్ ।। ౩౦.

పూర్వం, ద్విజశ్రేష్ఠులారా! మూడు లోకాలకూ ప్రసిద్ధమైన మెరు పర్వతంపై జ్యోతిష్క అనే శిఖరం ఉండేది. అది సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, అన్ని రత్నాలతో అలంకరించబడి ఉండేది.

అప్రమేయమనాధృష్యం సర్వలోకనమస్కృతమ్। తస్మిన్ దేవో గిరిశ్రేష్ఠే సర్వధాతు విభూషితే। పర్యఙ్క ఇవ విభ్రాజన్నుపవిష్టో బభూవ హ ।। ౩౦.

అది కొలవలేని, ఎవ్వరూ చేరలేని, అన్ని లోకాలు నమస్కరించే శిఖరం. ఆ గొప్ప పర్వతంపై, అన్ని లోహాలతో మెరిసిపోతూ, దేవుడు సింహాసనంలా ప్రకాశిస్తూ కూర్చున్నాడు.

శైలరాజసుతా చాస్య నిత్యం పార్శ్వస్థితాఽభవత్। ఆధిత్యాశ్చ మహాత్మానో వసవశ్చామితౌజసః ।। ౩౦.

ఆయన పక్కన ఎప్పుడూ శైలరాజు కుమార్తె నిలిచి ఉండేది. అద్భుతమైన ఆదిత్యులు, అపార శక్తి కలిగిన వసువులు అక్కడ ఉన్నారు.

తథైవ చ మహాత్మానావశ్వినౌ భిషజాం వరౌ। తథా వైశ్రవణో రాజా గుహ్యకైః పరివారితః ।। ౩౦.

అలాగే, మహాత్ములైన అశ్వినీదేవతలు, వైశ్రవణుడు గుహ్యకులతో కూడి అక్కడ ఉన్నారు.

యక్షాణామీశ్వరః శ్రీమాన్ కైలాసనిలయః ప్రభుః। ఉపాసతే మహాత్మానం ఉశనా చ మహామునిః. సనత్కుమారప్రముఖాస్తే చైవ పరమర్షయః ।। ౩౦.

యక్షుల అధిపతి, కైలాసనివాసి, మహాప్రభువు అక్కడ ఉన్నాడు. మహర్షి ఉశన, సనత్కుమారుడు మొదలైన పరమ ఋషులు ఆయనను సేవిస్తున్నారు.

అఙ్గిరఃప్రముఖాశ్చైవ తథా దేవర్షయోఽపరే। విశ్వావసుశ్చ గన్ధర్వస్తథా నారదపర్వతౌ ।। ౩౦.

అంగిరసుడు మొదలైన దేవర్షులు, విశ్వావసు అనే గంధర్వుడు, నారదుడు, పర్వతుడు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.

అప్సరోగణసఙ్ఘాశ్చ సమాజగ్మురనేకశః। వవౌ శివః సుఖో వాయుర్నానాగన్ధవహః శుచిః ।। ౩౦.

అప్సరసల సమూహాలు అనేకంగా అక్కడకు వచ్చాయి. శివుని పవిత్రమైన, సువాసనతో కూడిన సుగంధ వాయువు అక్కడ వీచింది.

సర్వర్తుకుసుమోపేతాః పుష్పవన్తో ద్రుమా స్తథా। తథా విద్యాధరాశ్చైవ సిద్ధాశ్చైవ తపోధనాః ।। ౩౦.

అక్కడ ప్రతి ఋతువులో పువ్వులు పూసే చెట్లు విరివిగా ఉన్నాయి. అలాగే విద్యాధరులు, సిద్ధులు, తపస్సుతో పరిపూర్ణులైనవారు కూడా అక్కడ కనిపిస్తారు.

మహాదేవం పశుపతిం పర్యుపాసన్తి తత్ర వై। భూతాని చ తథాన్యాని నానారూపధరాణ్యథ ।। ౩౦.

అక్కడ మహాదేవుడైన పశుపతిని వారు భక్తితో పూజిస్తున్నారు. అలాగే అనేక రూపాలు ధరించిన ఇతర భూతాలు కూడా అక్కడ ఉన్నాయి.

రాక్షసాశ్చ మహారౌద్రాః పిశాచాశ్చ మహాబలాః। బహురూపధరా హృష్టా నానాప్రహరణోద్యతాః ।। ౩౦.

అక్కడ భయంకరమైన రాక్షసులు, మహా బలవంతులైన పిశాచులు, అనేక రూపాలు ధరించి, ఆయుధాలతో అలంకరించుకుని ఆనందంగా ఉన్నారు.

దేవస్యానుచరాస్తత్ర తస్థుర్వైశ్వానరోపమాః। నన్దీశ్వరశ్చ భగవాన్ దేవస్యానుమ తే స్థితః ।। ౩౦.

అక్కడ దేవుని అనుచరులు అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ నిలబడి ఉన్నారు. దేవుని ఆజ్ఞతో నందీశ్వరుడు కూడా అక్కడ ఉన్నాడు.

ప్రగృహ్య జ్వలితం శూలం దీప్యమానం స్వతేజసా। గఙ్గా చ సరితాం శ్వేష్ఠా సర్వతీర్థజలోద్భవా। పర్యుపాసత తన్దేవరూపిణీ ద్విజసత్తమాః ।। ౩౦.

తన తేజంతో మెరిసే అగ్ని వంటి త్రిశూలాన్ని పట్టుకొని, అన్ని తీర్థ జలాల నుండి ఉద్భవించిన పవిత్రమైన గంగాదేవి, దైవీ స్వరూపంతో, ఆ దేవునిని పూజిస్తుంది, మునులారా.

ఏవం స భగవాంస్తత్ర దీప్యమానః సురర్షిభిః। దేవైశ్చ సుమహాబాగైర్మహాదేవో వ్యవస్థితః ।। ౩౦.

అలా ఆ భగవంతుడు అక్కడ దేవతలు, ఋషులతో కలిసి ప్రకాశిస్తూ, మహాబలశాలి అయిన దేవతల మధ్య మహాదేవుడు నిలిచాడు.

పురా హిమవతః పృష్ఠే దక్షో వై యజ్ఞమారభత్। గఙ్గాద్వారే శుభే దేశే ఋషిసిద్ధనిషేవితే ।। ౩౦.

పూర్వం హిమవంతు పర్వతం వద్ద, గంగాద్వారంలో, ఋషులు, సిద్ధులు నివసించే పవిత్ర ప్రదేశంలో, దక్షుడు యజ్ఞాన్ని ప్రారంభించాడు.

తతస్తస్య మఖే దేవాః శతక్రతుపురోగమాః। గమనాయ సమాగమ్య బుద్ధిమాపేదిరే తదా ।। ౩౦.

ఆ యజ్ఞంలో, ఇంద్రుడు ముందుండి, ఇతర దేవతలందరూ కూడి, అక్కడికి వెళ్లాలని ఆలోచించారు.

స్వైర్విమానైర్మహాత్మానో జ్వలద్భిర్జ్వలనప్రభాః। దేవస్యానుమనేఽగచ్ఛన్ గఙ్గాద్వార ఇతి శ్రుతిః ।। ౩౦.

తమ స్వంత ప్రకాశవంతమైన విమానాలలో, అగ్నిలా మెరిసుతూ, దేవుని అనుమతితో, మహాత్ములు గంగాద్వారానికి వెళ్లారు అని శ్రుతిలో చెప్పబడింది.

గన్ధర్వాప్సరసాకీర్ణం నానాద్రుమలతావృతమ్। ఋషిసఙ్ఘైః పరివృతం దక్షం ధర్మభృతాం వరమ్ ।। ౩౦.

గంధర్వులు, అప్సరసలు తోడుగా, అనేక రకాల చెట్లు, లతలతో అలంకరించబడిన ఆ ప్రదేశంలో, ధర్మాన్ని పాటించేవారిలో శ్రేష్ఠుడైన దక్షుడు, ఋషుల సమూహంతో చుట్టుముట్టబడ్డాడు.

పృథివ్యామన్తరిక్షే వా యే చ స్వర్లోకవాసినః। సర్వే ప్రాఞ్జలయో భూత్వా ఉపతస్థుః ప్రజాపతిమ్ ।। ౩౦.

భూమిపై, ఆకాశంలో, స్వర్గలోకంలో నివసించే వారందరూ చేతులు జోడించి, ప్రణామంతో ప్రజాపతిని దర్శించడానికి వచ్చారు.

ఆదిత్యా వసవో రుద్రాః సాధ్యాః సహ మరుద్గణైః। జిష్ణునా సహితాః సర్వే ఆగతా యజ్ఞభాగినః ।। ౩౦.

ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, సాధ్యులు, మరుద్గణాలతో పాటు జిష్ణువు కూడా, యజ్ఞంలో భాగస్వాములై అక్కడికి వచ్చారు.

ఊష్మపాః సోమపాశ్చైవ ఆజ్యపా ధూమపాస్తథా। అశ్వినౌ పితరశ్చైవ ఆగతా బ్రహ్మణా సహ ।। ౩౦.

ఊష్మపులు, సోమపులు, ఆజ్యపులు, ధూమపులు, అశ్వినులు, పితృదేవతలు కూడా బ్రహ్మతో కలిసి అక్కడికి వచ్చారు.

ఏతే చాన్యే చ బహవో భూతగ్రామాస్తథైవ చ। జరాయుజాణ్డజాశ్చైవ స్వేదజోద్భిజ్జకాస్తథా ।। ౩౦.

ఇవాళ్లతో పాటు, గర్భంలో, గుడ్డులో, చెమటలో, మొలకెత్తి పుట్టిన అనేక జీవజాతులు కూడా అక్కడ చేరాయి.

ఆహూతా మన్త్రతః సర్వే దేవాశ్చ సహ పత్నిభిః। విరాజన్తే విమానస్థా దీప్యమానా ఇవాగ్నయః ।। ౩౦.

మంత్రాలతో ఆహ్వానించబడిన దేవతలు, తమ భార్యలతో కలిసి, విమానాలలో నిలబడి, అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ అక్కడ తళుక్కుమన్నారు.

తాన్ దష్ట్వా మన్యుమావిష్టో దధీచో వాక్యమబ్రవీత్। అపూజ్యపూజనే చైవ పూజ్యానాం చాప్యపూజనే। నరః పాపమవాప్నోతి మహద్వై నాత్ర సంశయః ।। ౩౦.

వారిని చూసి, కోపంతో ఊగిపోయిన దధీచి ఇలా అన్నాడు: 'అర్హత లేని వారిని పూజించినా, అర్హులైన వారిని పూజించకపోయినా, మనిషి పెద్ద పాపానికి లోనవుతాడు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.'