వాయుపురాణమ్

తత ఆగ్నేయీసముత్థేన వాయునా సముదీరితః। సర్వాఙ్గేభ్యో వినిః సృత్య వహ్నిర్భస్మ చకార తామ్ ।। ౩౦.

ఆ అగ్నిధ్యానం వల్ల పుట్టిన వాయువు ప్రభావంతో, ఆమె శరీరమంతా నుండి అగ్ని వెలువడి, ఆమెను బూడిదగా మార్చింది.

తదుపశ్రుత్య నిధనం సత్యా దేవోఽథ శూలధృక్। సంవాదఞ్చ తయోర్బుద్ధ్వా యాథాతథ్యేన శఙ్కరః। దక్షస్యాథ ఋషీణాఞ్చ చుకోప భగవాన్ ప్రభుః ।। ౩౦.

సతీ మరణాన్ని, ఆమె మాటలను యథాతథంగా విని, శూలధారి శంకరుడు, దక్షునిపై, ఋషులపై కోపం తెచ్చుకున్నాడు.

యస్మాదవమతా దక్ష మత్కృతే మాన సా సతీ। ప్రశస్తాశ్చేతరాః సర్వాః స్వసుతా భర్తృభిః సహ ।। ౩౦.

దక్షుడు నా విషయమై సతీని అవమానించాడని, అతని మిగతా కుమార్తెలు తమ భర్తలతో కలిసి ప్రశంసలు పొందారు.

తస్మాద్వైవస్వతం ప్రాప్య పునరేవ మహర్షయః। ఉత్పత్స్యన్తే ద్వితీయే వై మమ యజ్ఞే హ్యయోనిజాః ।। ౩౦.

అందువల్ల, వైవస్వతమంత్రము వచ్చిన తరువాత, మహర్షులు నా యజ్ఞంలో మళ్లీ జన్మిస్తారు, కాని గర్భంలో కాదు.

హుతే వై బ్రహ్మణా శుక్తే చాక్షుషస్యాన్తరే మనోః। అభివ్యాహృత్య చ ఋషీన్ దక్షమభ్యగమత్ పునః ।। ౩౦.

బ్రహ్మా హవనం చేసి, చాక్షుషమనువు అంత్యమై, ఋషులను పిలిచి, దక్షుడు మళ్లీ జన్మించాడు.

భవితా చాక్షుషో రాజా చాశ్రుషస్య సమన్వయే। ప్రాచీనబర్హిషః పౌత్రః పుత్రశ్చైవ ప్రచేతసః ।। ౩౦.

చాక్షుషమంత్రములో, ప్రాచీనబర్హి మనవడు, ప్రచేతసుని కుమారుడు అయిన రాజు జన్మిస్తాడు.

దక్ష ఇత్యేవ నామ్నా త్వం మార్షాయాం జనయిష్యసి। కన్యాయాం శాఖినాఞ్చైవ ప్రాప్తే వై చాక్షుషేఽన్తరే ।। ౩౦.

నీవు చాక్షుషమంత్రము వచ్చినప్పుడు, మార్షాయలో దక్షుని, అలాగే శాఖినులలో కుమార్తెలను జన్మిస్తావు.

అహం తత్రాపి తే విఘ్నమాచరిష్యామి దుర్మతే। ధర్మార్థకామయుక్తేషు కర్మస్విహ పునః పునః ।। ౩౦.

ఓ మూర్ఖుడా! అక్కడ కూడా, ధర్మార్ధకామాలకు సంబంధించిన కార్యాలలో నేను మళ్లీ మళ్లీ నీకు అడ్డంకులు కలిగిస్తాను.

యస్మాత్ త్వం మత్కృతే క్రూరమృషీన్ వ్యాహృతవానసి। తస్మాత్సార్ద్ధం సురైర్యజ్ఞే న త్వాం యక్ష్యన్తి వై ద్విజాః ।। ౩౦.

నువ్వు నా విషయమై ఋషులపై క్రూరంగా మాట్లాడినందున, దేవతలతో కలిసి ద్విజులు యజ్ఞాలలో నిన్ను పూజించరు.

హుత్వాహుతిం తతః క్రూరః అపస్త్యక్ష్యన్తి కర్మసు। ఇహైవ వత్స్యసి తథా దివం హిత్వా యుగక్షయాత్ ।। ౩౦.

క్రూరమైన హవనం చేసిన తరువాత, వారు నిన్ను కర్మల్లో వదిలేస్తారు; నువ్వు ఇక్కడే ఉండిపోతావు, స్వర్గాన్ని వదిలి యుగాంతం వరకు.

సర్వేషామేవ లోకానాం భూర్లోకస్త్వాదిరుచ్యతే। తమహం ధారయిష్యామి నిదేశాత్ పరమేష్ఠినః ।। ౩౦.

అన్ని లోకాలలో భూమి ప్రధానమని భావించబడుతుంది; పరమేశ్వరుని ఆజ్ఞతో నేను దానిని నిలబెడతాను.

అస్యాం క్షితౌ వృతా లోకాః సర్వే తిష్ఠన్తి భాస్కరాః। తానహం ధారయామీహ సతతం న తవాజ్ఞయా ।। ౩౦.

ఈ భూమిపై అన్ని లోకాలు, ప్రకాశవంతమైనవారు కూడా నిలిచియున్నారు; నేను వీరిని ఎప్పుడూ ఇక్కడ నిలబెడతాను, నీ ఆజ్ఞతో కాదు.

చాతుర్వర్ణ్యం హి దేవానాం తే చాప్యేకత్ర భుఞ్జతే। నాహం తైః సహ భోక్ష్యామి తతో దాస్యన్తి తే పృథక్। తతో దేవైః స తైః సార్ద్ధం నేజ్యతే పృథగిజ్యతే ।। ౩౦.

దేవతలకు నాలుగు వర్ణాలు కలవు, వారు కలిసి అనుభవిస్తారు; నేను వారితో కలిసి అనుభవించను, అందువల్ల వారు వేరుగా ఇస్తారు; అలా దేవతలతో కలిసి నిన్ను పూజించరు, వేరుగా పూజిస్తారు.

తతోఽభివ్యాహృతో దక్షో రుద్రేణామితతేజసా। స్వాయమ్భువేఽన్తరే త్యక్త్వా ఉత్పన్నో మానుషేష్విహ ।। ౩౦.

అంతటి మహాతేజస్సు కలిగిన రుద్రుడు దక్షుని ఉద్దేశించి పలికిన తరువాత, దక్షుడు స్వాయంభువమంత్రమును విడిచి, ఇక్కడ మనుషులలో జన్మించాడు.

జ్ఞాత్వా గృహపతిం దక్షం జ్ఞానానామీశ్వరం ప్రభుమ్। దక్షో నామ మహాయజ్ఞైః సోఽయజద్దైవతైః సహ ।। ౩౦.

దక్షుని గృహపతిగా, జ్ఞానానికి అధిపతిగా తెలుసుకొని, దక్షుడు అనే వాడు దేవతలతో కలిసి మహాయజ్ఞాలు నిర్వహించాడు.

అథ దేవీ సతీ యా తు ప్రాప్తే వైవస్వతేఽన్తరే। మైనాయాం తాముమాం దేవీం జనయామాస శైలరాట్ ।। ౩౦.

తర్వాత వైవస్వత మనువు కాలంలో, సతీ దేవి మైనాకుడి కుమార్తెగా శైలరాజు ఇంట పుట్టింది.

సా తు దేవీ సతీ పూర్వం తతః పశ్చాదుమాఽభవత్। సహ వ్రతా భవస్యైషా న తయా ముచ్యతే భవః। యావదిచ్ఛతి సంస్థాతుం ప్రభుర్మన్వన్తరేష్విహ ।। ౩౦.

ఆ దేవి, మొదట సతీగా, తరువాత ఉమగా మారింది. ఆమె ఎప్పుడూ భవుడికి వ్రతాలతో అంకితమై ఉంటుంది. భవుడు కూడా తనకు ఇష్టమైనంతకాలం ప్రతి మన్వంతరంలో ఆమెను వదలడు.

మారీచం కశ్యపం దేవీ యథాహితిరనువ్రతా। సాధ్యం నారాయణం శ్రీస్తు మఘవన్తం శచీ యథా ।। ౩౦.

దేవి మరీచి, కశ్యపులకు ఎలా అంకితమైందో, శ్రీ నారాయణునికి, శచీ మఘవంతునికి ఎలా అర్పితమైందో, అలాగే ఉంది.

విష్ణుం కీర్తీ రుచిః సూర్యం వసిష్ఠఞ్చాప్యరూన్ధతీ। నైతాస్తు విజహత్యేతాన్ భర్తౄన్ దేవ్యః కథంచన। ఆవర్త్తమానకల్పేషు పునర్జాయన్తి తైః సహ ।। ౩౦.

కీర్తి విష్ణువుకు, రుచి సూర్యునికి, అరుంధతి వశిష్ఠునికి ఎలా అంకితమై ఉంటారో, ఈ దేవతలు ఎప్పుడూ తమ భర్తలను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ విడిచిపెట్టవు. ప్రతి సృష్టి చక్రంలో, వారు మళ్లీ వారితో కలిసి పుడతారు.

ఏవం ప్రాచేతసో దక్షో జజ్ఞే వై చాక్షుషేఽన్తరే। ప్రాచీనబర్హిషః పౌత్రః పుత్రశ్చైవ ప్రచేతసః ।। ౩౦.

ఇలా, ప్రాచేతసుడు అయిన దక్షుడు చాక్షుష మన్వంతరంలో పుట్టాడు. అతడు ప్రాచీనబర్హి మనవడు, ప్రాచేతసుని కుమారుడు.

దశభ్యస్తు ప్రచేతోభ్యో మార్షాయాఞ్చ పునర్నృపః। జజ్ఞే రుద్రాభిశాపేన ద్వితీయేఽస్మిన్నితి శ్రుతిః ।। ౩౦.

పది ప్రాచేతసులు, మార్షతో కలిసి, రాజా! రుద్రుని శాపంతో, ఈ రెండవ జన్మలో దక్షుడు మళ్లీ పుట్టాడని శ్రుతి చెబుతోంది.

భృగ్వాదయస్తు తే సర్వే జజ్ఞిరే వై మహర్షయః। ఆద్యే త్రేతాయుగే పూర్వం మనోర్వైవస్వతస్య హ। దేవస్య మహతో యజ్ఞే రుద్రాభిశాపేన ద్వితీయేఽస్మిన్నితి శ్రుతిః ।। ౩౦.

భృగువుతో మొదలైన మహర్షులు అందరూ, మొదటి త్రేతాయుగంలో, వైవస్వత మనువు కాలంలో, దేవుని గొప్ప యజ్ఞంలో పుట్టారు. రుద్రుని శాపంతో, ఈ రెండవ జన్మలోనూ పుట్టారని శ్రుతి చెబుతోంది.

ఇతి సానుశయోఽహ్యాసీత్తయోర్జాత్యన్తరాగతః। ప్రజాపతేస్తు దక్షస్య త్ర్యమ్బకస్య చ ధీమతః ।। ౩౦.

అలా, ప్రాజాపతి దక్షుడు, జ్ఞానవంతుడైన త్రయంబకుడి మధ్య పూర్వజన్మ నుంచి వచ్చిన అసంతృప్తి ఉండిపోయింది.

తస్మాన్నానుశయః కార్యో వైరిష్విహ కదాచన। జాత్యన్తరగతస్యాపి భావితస్య శుభాశుభైః। జన్తుం న ముఞ్చతి ఖ్యాతిస్తత్ర కార్యం విజానతా ।। ౩౦.

కాబట్టి, శత్రువులపై ఎప్పుడూ మనస్సులో ద్వేషం పెట్టుకోకూడదు. వారు మరో జన్మలో పుట్టినా, మంచి చెడు కార్యాల వల్ల ఏర్పడిన పేరు జీవిని వదలదు. ఈ విషయాన్ని జ్ఞానులు తెలుసుకోవాలి.

ప్రాచేతసస్య దక్షస్య కథం వైవస్వతేఽన్తరే। వినాశామగమత్ సూత హయమేధః ప్రజాపతేః ।। ౩౦.

ప్రాచేతసుడు అయిన దక్షుడు, వైవస్వత మనువు కాలంలో ఎలా నాశనం అయ్యాడు? ప్రజాపతి చేసిన అశ్వమేధయాగం ఎలా ముగిసింది, సూతా?

దేవ్యా మృత్యుం కృతం మత్వా క్రుద్ధం సర్వాత్మకం ప్రభుమ్। కథం ప్రసాదయద్దక్షః స యజ్ఞః సాధితః కథమ్। ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామస్తన్నో బ్రూహి యథాతథమ్ ।। ౩౦.

దేవి వల్ల మరణం సంభవించిందని, సర్వాంతర్యామి కోపంతో ఉన్నాడని భావించి, దక్షుడు ఆయనను ఎలా ప్రసన్నం చేసుకున్నాడు? ఆ యజ్ఞం ఎలా పూర్తయ్యింది? మేము దీనిని పూర్తిగా తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాం. దయచేసి యథావిధిగా వివరించు.

పూరా మేరోర్ద్విజశ్రేష్ఠాః శ్రృఙ్గం త్రైలోక్యవిశ్రుతమ్। జ్యోతిష్కం నామ సావిత్రం సర్వరత్నవిభూషితమ్ ।। ౩౦.

పూర్వం, ద్విజశ్రేష్ఠులారా! మూడు లోకాలకూ ప్రసిద్ధమైన మెరు పర్వతంపై జ్యోతిష్క అనే శిఖరం ఉండేది. అది సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, అన్ని రత్నాలతో అలంకరించబడి ఉండేది.

అప్రమేయమనాధృష్యం సర్వలోకనమస్కృతమ్। తస్మిన్ దేవో గిరిశ్రేష్ఠే సర్వధాతు విభూషితే। పర్యఙ్క ఇవ విభ్రాజన్నుపవిష్టో బభూవ హ ।। ౩౦.

అది కొలవలేని, ఎవ్వరూ చేరలేని, అన్ని లోకాలు నమస్కరించే శిఖరం. ఆ గొప్ప పర్వతంపై, అన్ని లోహాలతో మెరిసిపోతూ, దేవుడు సింహాసనంలా ప్రకాశిస్తూ కూర్చున్నాడు.

శైలరాజసుతా చాస్య నిత్యం పార్శ్వస్థితాఽభవత్। ఆధిత్యాశ్చ మహాత్మానో వసవశ్చామితౌజసః ।। ౩౦.

ఆయన పక్కన ఎప్పుడూ శైలరాజు కుమార్తె నిలిచి ఉండేది. అద్భుతమైన ఆదిత్యులు, అపార శక్తి కలిగిన వసువులు అక్కడ ఉన్నారు.