వాయుపురాణమ్

అహం జ్యేష్ఠా వరిష్ఠా హి న త్వసత్ కర్త్తుమర్హసి। ఏవముక్తోఽబ్రవీదేనాం దక్షః సంరక్తలోచనః ।। ౩౦.

'నేనే పెద్దదాన్ని, ఉత్తమదాన్ని. నీవు అన్యాయంగా ప్రవర్తించకూడదు.' అని ఆమె అన్నది. దక్షుడు కోపంతో కళ్లెరుపు అయ్యి ఆమెకు ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.

త్వన్తు శ్రేష్ఠ వరిష్ఠా చ పూజ్యా బాలా సదా మమ। తాసాం యే చైవ భర్త్తారస్తే మే బహుమతాః సదా ।। ౩౦.

'నీవు నిజంగా ఉత్తమురాలివి, నాకు ఎప్పుడూ గౌరవించదగిన కుమార్తెవే. నీ సోదరీమణుల భర్తలు కూడా నాకు ఎప్పుడూ ఎంతో ప్రీతిపాత్రులు.'

బ్రహ్నమష్ఠాశ్చ తపిష్ఠాశ్చ మహాయోగాః సుధార్మికాః। గుణైశ్చైవాధికాః శ్లాఘ్యాః సర్వే తే త్ర్యమ్బకాత్సతి ।। ౩౦.

'బ్రహ్మ, ఎనిమిది మంది తపస్సులో గొప్పవారు, మహాయోగులు, ధర్మంలో నిబద్ధులు, సద్గుణాలతో ప్రసిద్ధులు — వీరందరూ సతీ ద్వారా త్రయంబకుని వల్ల నాకు అల్లుళ్లు.'

వసిష్ఠోఽత్రిః పులస్త్యశ్చ అఙ్గిరాః పులహః క్రతుః। భృగుర్మరీచిశ్చ తథా శ్రేష్ఠా జామాతరో మమ ।। ౩౦.

'వశిష్ఠుడు, అత్రి, పులస్త్యుడు, అంగిరసుడు, పులహుడు, క్రతువు, భృగువు, మరీచి — వీరందరూ నా అల్లుళ్లు, లోకంలో ఉత్తములు.'

తస్యాత్మా స చ తే శర్వో భక్తా చాసి హి తం సదా। తేన త్వాం న బుభూషామి ప్రతికూలో హి మే భవః ।। ౩౦.

'ఆ శర్వుడు నీలోనే ఉన్నాడు. నువ్వు ఎప్పుడూ అతనికి భక్తురాలివి. అందుకే నేను నిన్ను కోరుకోను; భవుడు నాకు విరుద్ధంగా ఉన్నాడు.'

ఇత్యువాచ తదా దక్షః సంప్రమూఢేన చేతసా। శాపార్థమాత్మనశ్చైవ యే చోక్తాః పరమర్షయః ।। ౩౦.

అప్పుడు దక్షుడు, మనస్సు మాయలో పడిపోయి, తన శాపానికి కారణంగా, అలాగే ముందు చెప్పిన మహర్షులను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.

తథోక్తా పితరం సా వై క్రుద్ధా దేవీదమబ్రవీత్ । వాఙ్మనఃకర్మభిర్యస్మాదదుష్ఠాం మాం విగర్హసే। తస్మాత్త్యజామ్యహన్దేహమిదన్తాత తవాత్మజమ్ ।। ౩౦.

దీన్ని విని ఆ దేవి కోపంతో తన తండ్రిని ఇలా అడిగింది: 'నీవు నా మాట, మనసు, కార్యాలలో తప్పు లేని నన్ను నిందిస్తున్నావు. అందుకే నేను ఈ శరీరాన్ని విడిచిపెడతాను. ఇకపై నీ కుమార్తెను కాదు.'

తతస్తేనావమానేన సతీ దుఃఖాదమర్షితా। అబ్రవీద్వచనం తేవీ నమస్కృత్య మహేశ్వరమ్ ।। ౩౦.

ఆ అవమానాన్ని అనుభవించి, బాధతో, కోపంతో నిండిన సతీ, మహేశ్వరుని నమస్కరించి ఇలా పలికింది.

యత్రాహముపపత్స్యేహం పునర్దేహేన భాస్వతా। తత్రాప్యహమసంమూఢా సమ్భూతా ధార్మికీ పునః। గచ్ఛేయం ధర్మపత్నీత్వం త్ర్యమ్బకస్యైవ ధర్మతః ।। ౩౦.

నేను ఎక్కడైనా మళ్లీ ప్రకాశవంతమైన శరీరంతో జన్మిస్తే, అక్కడ కూడా స్పష్టమైన బుద్ధితో, ధర్మబుద్ధితో పుట్టి, తిరిగి త్రయంబకునికి ధర్మబద్ధమైన భార్యగా అవుతాను.

తత్రైవాథ సమాసీనా యుక్తాత్మానం సమాదధే। ధారయామాస చాగ్నేయీం ధారణాం మనసాత్మనః ।। ౩౦.

అక్కడే కూర్చుని, తన మనస్సును ఏకాగ్రతచేసి, అగ్నిస్వరూపమైన ధ్యానంలో తన మనస్సును నిలిపింది.

తత ఆగ్నేయీసముత్థేన వాయునా సముదీరితః। సర్వాఙ్గేభ్యో వినిః సృత్య వహ్నిర్భస్మ చకార తామ్ ।। ౩౦.

ఆ అగ్నిధ్యానం వల్ల పుట్టిన వాయువు ప్రభావంతో, ఆమె శరీరమంతా నుండి అగ్ని వెలువడి, ఆమెను బూడిదగా మార్చింది.

తదుపశ్రుత్య నిధనం సత్యా దేవోఽథ శూలధృక్। సంవాదఞ్చ తయోర్బుద్ధ్వా యాథాతథ్యేన శఙ్కరః। దక్షస్యాథ ఋషీణాఞ్చ చుకోప భగవాన్ ప్రభుః ।। ౩౦.

సతీ మరణాన్ని, ఆమె మాటలను యథాతథంగా విని, శూలధారి శంకరుడు, దక్షునిపై, ఋషులపై కోపం తెచ్చుకున్నాడు.

యస్మాదవమతా దక్ష మత్కృతే మాన సా సతీ। ప్రశస్తాశ్చేతరాః సర్వాః స్వసుతా భర్తృభిః సహ ।। ౩౦.

దక్షుడు నా విషయమై సతీని అవమానించాడని, అతని మిగతా కుమార్తెలు తమ భర్తలతో కలిసి ప్రశంసలు పొందారు.

తస్మాద్వైవస్వతం ప్రాప్య పునరేవ మహర్షయః। ఉత్పత్స్యన్తే ద్వితీయే వై మమ యజ్ఞే హ్యయోనిజాః ।। ౩౦.

అందువల్ల, వైవస్వతమంత్రము వచ్చిన తరువాత, మహర్షులు నా యజ్ఞంలో మళ్లీ జన్మిస్తారు, కాని గర్భంలో కాదు.

హుతే వై బ్రహ్మణా శుక్తే చాక్షుషస్యాన్తరే మనోః। అభివ్యాహృత్య చ ఋషీన్ దక్షమభ్యగమత్ పునః ।। ౩౦.

బ్రహ్మా హవనం చేసి, చాక్షుషమనువు అంత్యమై, ఋషులను పిలిచి, దక్షుడు మళ్లీ జన్మించాడు.

భవితా చాక్షుషో రాజా చాశ్రుషస్య సమన్వయే। ప్రాచీనబర్హిషః పౌత్రః పుత్రశ్చైవ ప్రచేతసః ।। ౩౦.

చాక్షుషమంత్రములో, ప్రాచీనబర్హి మనవడు, ప్రచేతసుని కుమారుడు అయిన రాజు జన్మిస్తాడు.

దక్ష ఇత్యేవ నామ్నా త్వం మార్షాయాం జనయిష్యసి। కన్యాయాం శాఖినాఞ్చైవ ప్రాప్తే వై చాక్షుషేఽన్తరే ।। ౩౦.

నీవు చాక్షుషమంత్రము వచ్చినప్పుడు, మార్షాయలో దక్షుని, అలాగే శాఖినులలో కుమార్తెలను జన్మిస్తావు.

అహం తత్రాపి తే విఘ్నమాచరిష్యామి దుర్మతే। ధర్మార్థకామయుక్తేషు కర్మస్విహ పునః పునః ।। ౩౦.

ఓ మూర్ఖుడా! అక్కడ కూడా, ధర్మార్ధకామాలకు సంబంధించిన కార్యాలలో నేను మళ్లీ మళ్లీ నీకు అడ్డంకులు కలిగిస్తాను.

యస్మాత్ త్వం మత్కృతే క్రూరమృషీన్ వ్యాహృతవానసి। తస్మాత్సార్ద్ధం సురైర్యజ్ఞే న త్వాం యక్ష్యన్తి వై ద్విజాః ।। ౩౦.

నువ్వు నా విషయమై ఋషులపై క్రూరంగా మాట్లాడినందున, దేవతలతో కలిసి ద్విజులు యజ్ఞాలలో నిన్ను పూజించరు.

హుత్వాహుతిం తతః క్రూరః అపస్త్యక్ష్యన్తి కర్మసు। ఇహైవ వత్స్యసి తథా దివం హిత్వా యుగక్షయాత్ ।। ౩౦.

క్రూరమైన హవనం చేసిన తరువాత, వారు నిన్ను కర్మల్లో వదిలేస్తారు; నువ్వు ఇక్కడే ఉండిపోతావు, స్వర్గాన్ని వదిలి యుగాంతం వరకు.

సర్వేషామేవ లోకానాం భూర్లోకస్త్వాదిరుచ్యతే। తమహం ధారయిష్యామి నిదేశాత్ పరమేష్ఠినః ।। ౩౦.

అన్ని లోకాలలో భూమి ప్రధానమని భావించబడుతుంది; పరమేశ్వరుని ఆజ్ఞతో నేను దానిని నిలబెడతాను.

అస్యాం క్షితౌ వృతా లోకాః సర్వే తిష్ఠన్తి భాస్కరాః। తానహం ధారయామీహ సతతం న తవాజ్ఞయా ।। ౩౦.

ఈ భూమిపై అన్ని లోకాలు, ప్రకాశవంతమైనవారు కూడా నిలిచియున్నారు; నేను వీరిని ఎప్పుడూ ఇక్కడ నిలబెడతాను, నీ ఆజ్ఞతో కాదు.

చాతుర్వర్ణ్యం హి దేవానాం తే చాప్యేకత్ర భుఞ్జతే। నాహం తైః సహ భోక్ష్యామి తతో దాస్యన్తి తే పృథక్। తతో దేవైః స తైః సార్ద్ధం నేజ్యతే పృథగిజ్యతే ।। ౩౦.

దేవతలకు నాలుగు వర్ణాలు కలవు, వారు కలిసి అనుభవిస్తారు; నేను వారితో కలిసి అనుభవించను, అందువల్ల వారు వేరుగా ఇస్తారు; అలా దేవతలతో కలిసి నిన్ను పూజించరు, వేరుగా పూజిస్తారు.

తతోఽభివ్యాహృతో దక్షో రుద్రేణామితతేజసా। స్వాయమ్భువేఽన్తరే త్యక్త్వా ఉత్పన్నో మానుషేష్విహ ।। ౩౦.

అంతటి మహాతేజస్సు కలిగిన రుద్రుడు దక్షుని ఉద్దేశించి పలికిన తరువాత, దక్షుడు స్వాయంభువమంత్రమును విడిచి, ఇక్కడ మనుషులలో జన్మించాడు.

జ్ఞాత్వా గృహపతిం దక్షం జ్ఞానానామీశ్వరం ప్రభుమ్। దక్షో నామ మహాయజ్ఞైః సోఽయజద్దైవతైః సహ ।। ౩౦.

దక్షుని గృహపతిగా, జ్ఞానానికి అధిపతిగా తెలుసుకొని, దక్షుడు అనే వాడు దేవతలతో కలిసి మహాయజ్ఞాలు నిర్వహించాడు.

అథ దేవీ సతీ యా తు ప్రాప్తే వైవస్వతేఽన్తరే। మైనాయాం తాముమాం దేవీం జనయామాస శైలరాట్ ।। ౩౦.

తర్వాత వైవస్వత మనువు కాలంలో, సతీ దేవి మైనాకుడి కుమార్తెగా శైలరాజు ఇంట పుట్టింది.

సా తు దేవీ సతీ పూర్వం తతః పశ్చాదుమాఽభవత్। సహ వ్రతా భవస్యైషా న తయా ముచ్యతే భవః। యావదిచ్ఛతి సంస్థాతుం ప్రభుర్మన్వన్తరేష్విహ ।। ౩౦.

ఆ దేవి, మొదట సతీగా, తరువాత ఉమగా మారింది. ఆమె ఎప్పుడూ భవుడికి వ్రతాలతో అంకితమై ఉంటుంది. భవుడు కూడా తనకు ఇష్టమైనంతకాలం ప్రతి మన్వంతరంలో ఆమెను వదలడు.

మారీచం కశ్యపం దేవీ యథాహితిరనువ్రతా। సాధ్యం నారాయణం శ్రీస్తు మఘవన్తం శచీ యథా ।। ౩౦.

దేవి మరీచి, కశ్యపులకు ఎలా అంకితమైందో, శ్రీ నారాయణునికి, శచీ మఘవంతునికి ఎలా అర్పితమైందో, అలాగే ఉంది.

విష్ణుం కీర్తీ రుచిః సూర్యం వసిష్ఠఞ్చాప్యరూన్ధతీ। నైతాస్తు విజహత్యేతాన్ భర్తౄన్ దేవ్యః కథంచన। ఆవర్త్తమానకల్పేషు పునర్జాయన్తి తైః సహ ।। ౩౦.

కీర్తి విష్ణువుకు, రుచి సూర్యునికి, అరుంధతి వశిష్ఠునికి ఎలా అంకితమై ఉంటారో, ఈ దేవతలు ఎప్పుడూ తమ భర్తలను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ విడిచిపెట్టవు. ప్రతి సృష్టి చక్రంలో, వారు మళ్లీ వారితో కలిసి పుడతారు.