వాయుపురాణమ్

అజైకపాదుపస్థేయః స వై శాలాముఖీయకః। అనుద్దేశ్యోప్యహిర్బుధ్న్యః సోఽగ్నిర్గృహపతిః స్మృతః ।। ౨౯.

అజైకపాదుడు అనే అగ్ని శాలాముఖీయంగా స్థాపించాలి. ప్రత్యేకంగా చెప్పకపోయినా, అహిర్బుధ్న్య అనే అగ్ని గృహపతిగా గుర్తించబడుతుంది.

శంస్యస్యైవ సుతాః సర్వ్వే ఉపస్థేయా ద్విజైః స్మృతాః। తతో విహరణీయాంశ్చ వక్ష్యామ్యష్టౌ తు తత్సుతాన్ ।। ౨౯.

ప్రశంసించదగిన అగ్ని సంతానమైనవన్నీ ద్విజులచే స్థాపించదగినవిగా చెప్పబడ్డాయి. ఇప్పుడు ఉపయోగించదగిన ఎనిమిది సంతానాలను నేను వివరించబోతున్నాను.

క్రతుప్రవాహణోఽగ్నీధ్రస్తత్రస్థా ధిష్ణయోఽపరే। విహ్రియన్తే యథాస్థానం సౌత్యోహ్ని సవనక్రమాత్ ।। ౨౯.

క్రతు, ప్రవాహణ, అగ్నిధ్ర అనే వేదికలు అక్కడ ఏర్పాటయ్యాయి. అవి సోమయజ్ఞంలో పిండే రోజు, విధిగా తమ స్థానాల్లో అమర్చబడతాయి.

పౌత్రేయస్తు తతో హ్యగ్నిః స్మృతో యో హవ్యవాహనః। శాన్తిస్వాగ్నిః ప్రచేతాస్తు ద్వితీయః సత్య ఉచ్యతే ।। ౨౯.

తర్వాత పౌత్రేయ అనే అగ్ని హవ్యవాహనుడిగా ప్రసిద్ధి. శాంతి అగ్ని, ప్రచేతసు రెండవది, అది సత్య అని పిలవబడుతుంది.

తథాగ్నిర్విశ్వదేవస్తు బ్రహ్మస్థానే స ఉచ్యతే। అవక్షురచ్ఛావాకస్తు భువః స్థానే విభావ్యతే ।। ౨౯.

అలాగే, విశ్వదేవుడు అనే అగ్ని బ్రహ్మ స్థలంలో ఉన్నదని చెబుతారు. అవక్షురుడు, అచ్చావాకుడు భువస్థలంలో ఉన్నవారు అని భావించబడతారు.

ఉశీరాగ్నిః సవీర్యస్తు నేష్ఠీయః సంవిభావ్యతే। అష్టమస్తు వ్యరత్నిస్తు మార్జాలీయః ప్రకీర్త్తితః ।। ౨౯.

ఉశీరాగ్ని శక్తివంతుడై నిష్ఠీయుడు అని పిలవబడతాడు, అతడిని సమంగా పంచుతారు. ఎనిమిదవది రత్నాలు లేని మర్జాలీయుడు అని ప్రసిద్ధి పొందాడు.

ధిష్ణ్యా విహరణీయా యే సౌమ్యేనాన్యేన చైవ హి। తయోర్యః పావకో నామ స చాపాం గర్భ ఉచ్యతే ।। ౨౯.

ధిష్ణ్యాగ్నులు, మృదువుగా లేదా వేరే విధంగా కదిలించబడే వారు, వాటిలో పావకుడు అనే అగ్ని నీళ్ల గర్భంగా చెప్పబడతాడు.

అగ్నిః సోఽవభృథో జ్ఞేయః సమ్యక్ ప్రాప్యాప్సు హూయతే। హృచ్ఛయస్తత్సుతో హ్యగ్నిర్జఠరే యో నృణాం స్థితః ।। ౨౯.

అగ్ని, సరిగ్గా సంపాదించి నీళ్లలో అర్పించబడితే, అవభృథుడు అని తెలుసుకోవాలి. మనసులో కోరిక వల్ల పుట్టిన అగ్ని, మనుషుల కడుపులో ఉండే అగ్నే.

మన్యుమాన్ జాఠరస్యాగ్నేర్విద్వానగ్నిః సుతః స్మృతః। పరస్పరోచ్ఛ్రితః సోఽగ్నిర్భూతానాం హ విభుర్మహాన్ ।। ౨౯.

కోపంతో కూడిన జఠరాగ్ని, జ్ఞానంతో కూడి, అగ్నికి కుమారుడిగా గుర్తించబడతాడు. ఆ అగ్ని పరస్పరం పెరిగి, భూతాలలో గొప్పవాడుగా, శక్తివంతుడిగా నిలుస్తాడు.

పుత్రః సోఽగ్నేర్మన్యుమతో ఘోరః సంవర్త్తకః స్మృతః । పిబన్నపః స వసతి సముద్రే వఢవాముఖః ।। ౨౯.

అగ్నికి కోపంతో పుట్టిన కుమారుడు ఘోరమైన సంవర్తకుడు అని గుర్తించబడతాడు. అతడు నీళ్లను తాగుతూ, సముద్రంలో వడవాముఖంతో నివసిస్తాడు.

సముద్ర వాసినః పుత్రః సహరక్షో విభావ్యతే। సహరక్షసుతః క్షామో గృహాణి స దహేన్నౄణామ్ ।। ౨౯.

సముద్రవాసి కుమారుడు సహరక్షుడితో కలసి గుర్తించబడతాడు. సహరక్షుని కుమారుడు క్షీణుడై, మనుషుల ఇళ్లను కాల్చేస్తాడు.

క్రవ్యాదోఽగ్నిః సుతస్తస్య పురుషానత్తి యో మృతాన్ । ఇత్యేతే పావకస్యాగ్నేః పుత్రా హ్యేవం ప్రకీర్తితాః ।। ౨౯.

క్రవ్యాదుడనే అగ్ని అతని కుమారుడు, చనిపోయిన మనుషులను భక్షిస్తాడు. ఇలా పావకాగ్నికి కుమారులు వివరించబడ్డారు.

తతః శుచేస్తు యైః సౌరేర్గన్ధర్వైరసురావృతైః। మథితో యస్త్వరణ్యాం వై సోఽగ్నిరగ్నిః సమిధ్యతే ।। ౨౯.

తర్వాత శుచియగ్ని, గంధర్వులు అసురులతో చుట్టుముట్టి అడవిలో మథించి వెలిగించిన అగ్ని, అగ్నిగా ప్రబలుతుంది.

ఆయుర్నామాథ భగవాన్ పశౌ యస్తు ప్రణీయతే। ఆయుషో మహిమాన్ పుత్రః స శావాన్నామతః సుతః ।। ౨౯.

ఆయుర్ అనే భాగ్యవంతుడు, పశువులో నడిపించబడే వాడు, ఆయుషుని కుమారుడు. అతని కుమారుడు శావాన్ అని పిలవబడతాడు.

పాకయజ్ఞేష్వభిమానీ సోఽగ్నిస్తు సవనః స్మృతః। పుత్రశ్చ సవనస్యాగ్నేరద్భుతః స మహాయశాః ।। ౨౯.

పాకయజ్ఞాలలో అధిపతిగా ఉండే అగ్ని సవనుడు అని పిలవబడతాడు. సవనాగ్నికి కుమారుడు అధ్భుతుడు, అతడు మహా కీర్తిని పొందినవాడు.

వివిచిస్త్వద్భుతస్యాపి పుత్రోఽగ్నేః స మహాన్ స్మృతః। ప్రాయశ్చిత్తేఽథ భీమానాం హుతం భుహ్క్తే హవిః సదా ।। ౨౯.

వివిచి కూడా అధ్భుతుని కుమారుడిగా, గొప్ప అగ్నిగా గుర్తించబడతాడు. భయంకరమైన ప్రాయశ్చిత్తయజ్ఞాలలో, ఎప్పుడూ హవిస్సును భుజిస్తాడు.

వివిచేస్తు సుతో హ్యర్కో యోఽగ్నిస్తస్య సుతాస్త్విమే। అనీకవాన్ వాసృజవాంశ్చ రక్షోహా పితృకృత్తథా। సురభిర్వసురత్నాదౌ ప్రవిష్టో యశ్చ రుక్మవాన్ ।। ౨౯.

వివిచికి కుమారుడు అర్కుడు. అతని కుమారులు వీరే: అనీకవాన్, వాసృజవాన్, రక్షోహా, పితృకృత్, సురభి, వసురత్నాది ఇతరులలో ప్రవేశించినవాడు, రుక్మవాన్.

శుచేరగ్నేః ప్రజా వహ్నయస్తు చతుర్ద్దశ। ఇత్యేతే వహ్నయః ప్రోక్తాః ప్రణీయన్తేఽధ్వరేషు యే ।। ౨౯.

శుచియగ్నికి పౌత్రులు పద్నాలుగు అగ్నులు. యజ్ఞాలలో నడిపించబడే ఈ అగ్నులు వివరించబడ్డాయి.

ఆదిసర్గే హ్యతీతా వై యామైః సహ సురోత్తమైః। స్వాయమ్భు వేఽన్తరే పూర్వమగ్నయస్తేఽభిమానినః ।। ౨౯.

ఆదిసృష్టిలో, ఉత్తమ దేవతలు, యములతో కలసి, స్వాయంభువాంతరంలో, అహంకారంతో ఉన్న అగ్నులు ముందుగా ఉన్నారు.

ఏతే విహరణీయాస్తు చేతనాచేతనేష్విహ। స్థానాభిమానినో లోకే ప్రాగాసన్ హవ్యవాహనాః ।। ౨౯.

ఈ అగ్నులు, చైతన్యవంతమైనవారిలోనూ, చైతన్యరహితులలోనూ, లోకంలో స్థలాధిపతులుగా, హవ్యవాహనులుగా ముందుగా ఉన్నారు.

కామ్యనైమిత్తికాజస్రేష్వేతే కర్మస్వవస్థితాః। పూర్వమన్వన్తరేఽతీతే శుక్లైర్యామైః సుతైః సహ। దేవైర్మహాత్మభిః పుణ్యైః ప్రథమస్యాన్తరే మనోః ।। ౨౯.

కామ్య, నైమిత్తిక, నిత్యకర్మల్లో స్థిరంగా ఉన్నారు. గత మన్వంతరంలో, శ్వేతయముల కుమారులతో, పుణ్యశీలులైన మహాత్మ దేవతలతో, మొదటి మన్వంతరాంతరంలో ఉన్నారు.

ఇత్యేతాని మయోక్తాని స్థానాని స్థానినశ్చ హ । తైరేవ తు ప్రసఙ్ఖ్యాతమతీతానాగతేష్వపి ।। ౨౯.

ఇలా ఈ స్థలాలు, వాటి అధిపతులను నేను వివరించాను. వీరే గత, భవిష్యత్తు కాలాల్లో కూడా లెక్కించబడతారు.

మన్వన్తరేషు సర్వేషు లక్షణం జాతవేదసామ్। సర్వే తపస్వినో హ్యేతే సర్వే హ్యవభృథా స్తథా। ప్రజానాం పతయః సర్వే జ్యోతిష్మన్తశ్చ తే స్మృతాః ।। ౨౯.

అన్ని మన్వంతరాల్లో, జాతవేదసులకు ఇదే లక్షణం. వీరందరూ తపస్వులు, అవభృథాగ్నులు, ప్రజలకు అధిపతులు, ప్రకాశవంతులుగా గుర్తించబడ్డారు.

స్వారోచిషాదిషు జ్ఞేయాః సావర్ణ్యన్తేషు సప్తసు। మన్వన్తరేషు సర్వేషు నానారూపప్రయోజనైః ।। ౨౯.

స్వారోచిషుడు మొదలుకొని సావర్ణి వరకు ఉన్న ఏడు మన్వంతరాలలో, అందులోని అన్ని దేవతలు, తాము తాము వేర్వేరు రూపాలతో, వేర్వేరు అవసరాల కోసం ఉన్నారని తెలుసుకోవాలి.

వర్త్తన్తే వర్త్తమానైశ్చ దేవైరిహ సహాగ్నయః। అనాగతైః సురైః సార్ద్ధం వర్త్తన్తేఽనాగతాగ్నయః ।। ౨౯.

ఇక్కడ ప్రస్తుత దేవతలతో పాటు అగ్నులు కూడా ఉన్నాయి; భవిష్యత్తులో వచ్చే దేవతలతో, అప్పుడు వచ్చే అగ్నులు కూడా కలిసే ఉంటాయి.

ఇత్యేష నినయోఽగ్నీనాం మయా ప్రోక్తో యథాతథమ్। విస్తరేణానుపూర్వ్యా చ పితౄణాం వక్ష్యతే తతః ।। ౨౯.

ఇలా అగ్నుల వ్యవస్థను నేను నిజంగా ఎలా ఉందో వివరించాను; ఇప్పుడు పితృదేవతల క్రమాన్ని విస్తృతంగా వివరించబోతున్నాను.

బ్రహ్మణః సృజతః పుత్రాన్ పూర్వే స్వాయమ్భువేఽన్తరే। అమ్భాంసి జజ్ఞిరే తాని మనుష్యాసురదేవతాః ।। ౩౦.

బ్రహ్మదేవుడు తన కుమారులను సృష్టిస్తున్నప్పుడు, ఆ ప్రాచీన స్వాయంభువ మన్వంతరంలో, నీళ్లు పుట్టాయి—అవి మనుషులు, అసురులు, దేవతలు.

పితృవన్మన్యమానస్య జజ్ఞిరే పితరోఽస్య వై। తేషాన్నిసర్గః ప్రాగుక్తో విస్తరస్తస్య వక్ష్యతే ।। ౩౦.

తనకు పితృదేవతలు ఉన్నారని భావించినప్పుడు, ఆయనకు నిజంగా పితృదేవతలు పుట్టారు; వారి ఉద్భవాన్ని ముందే చెప్పాను, ఇప్పుడు దాని వివరాలు చెబుతాను.

దేవాసురమనుష్యాణాం దృష్ట్వా దేవోఽభ్యభాషత। పితృవన్మన్యమానస్య జజ్ఞిరే వోపయక్షితాః ।। ౩౦.

దేవతలు, అసురులు, మనుషులను చూసి ఆ దేవుడు ఇలా అన్నాడు: 'తనకు పితృదేవతలు ఉన్నారని భావించినప్పుడు, ఆ పితృదేవతలు పుట్టి, రక్షించబడ్డారు.'