వాయుపురాణమ్

తేషాం పుత్రాశ్చ పౌత్రాశ్చ హ్యత్రిణా వై మహాత్మనా। స్వాయమ్భువేఽన్తరే యామే శతశోఽథ సహస్రశః ।। ౨౮.

వారికున్న కుమారులు, మనవళ్లు, మహాత్ముడైన అత్రి ద్వారా స్వాయంభువమంతరంలో వందలాది, వేలాది మంది పుట్టారు.

ప్రీత్యాం పులస్త్యభార్యాయాం దత్తాలిస్తత్సూతోఽభవత్। పూర్వజన్మని సోఽగస్త్యః స్మృతః స్వాయమ్భువేఽన్తరే। మధ్యమో దేవబాహుశ్చ వినీతో నామ తే త్రయః ।। ౨౮.

పులస్త్యుని భార్య ప్రీతిలో దత్తాలి అనే కుమారుడు జన్మించాడు. అతడు పూర్వజన్మలో స్వాయంభువమంతరంలో అగస్త్యుడిగా ప్రసిద్ధి. మధ్యముడు, దేవబాహువు, వినీతుడు—ఈ ముగ్గురు పేరుగలవారు.

స్వసా యవీయసీ తేషాం సద్వతీ నామ విశ్రుతా। పర్జన్యజననీ శుభ్రా పత్నీ త్వగ్నేః స్మృతా శుభా పౌలస్త్యస్య ఋషేశ్చాపి ప్రీతిపుత్రస్య ధీమతః। దత్తాలేః సుషువే పత్నీ సుజఙ్ఘాదీన్ బహూన్ సుతాన్। పౌలస్త్యా ఇతి విఖ్యాతాః స్మృతాః స్వాయమ్భువేఽన్తరే ।। ౨౮.

వారిలో చిన్నదైన సోదరి సద్వతీ అని ప్రసిద్ధి. ఆమె పరజన్యుని తల్లిగా, అగ్నికి శుభ్రమైన భార్యగా, అలాగే ప్రీతిపుత్రుడైన ముని పౌలస్త్యునికి భార్యగా గుర్తింపు పొందింది. దత్తాలికి భార్య సుజఙ్ఘుడు మొదలైన అనేక మంది కుమారులను కనెను. వారు పౌలస్త్యులు అని స్వాయంభువమంతరంలో ప్రసిద్ధి.

క్షమా తు సుషువే పుత్రాన్ పులహస్య ప్రజాపతేః। తే నాగ్నివర్చసః సర్వే యేషాం కీర్తిః ప్రతిష్ఠితా ।। ౨౮.

క్షమా, పులహుడు అనే ప్రజాపతికి కుమారులను కనెను. వారందరూ అగ్ని వర్ణంతో, వారి కీర్తి స్థిరంగా నిలిచింది.

కర్దమశ్చామ్బరీషశ్చ సహిష్ణుశ్చేతి తే త్రయః । ఋషిర్ధనకపీవాంశ్చ శుభా కన్యా చ పీవరీ ।। ౨౮.

కర్దముడు, ఆంబరీషుడు, సహిష్ణుడు—ఈ ముగ్గురు. ఋషి ధనకపీవాంసు, శుభ్రమైన కుమార్తె పీవరీ.

కర్దమస్య శ్రుతిః పత్నీ ఆత్రేయ్య జనయత్సుతాన్। పుత్రం శఙ్ఖపదఞ్చైవ కన్యాం కామ్యాం తథైవ చ ।। ౨౮.

కర్దముని భార్య శృతి, ఆత్రేయుడికి కుమారులను కనెను. శంఖపదుడు అనే కుమారుడు, కామ్యా అనే కుమార్తె కూడా జన్మించారు.

స వై శహ్ఖపదః శ్రీమాన్ లోకపాలః ప్రజాపతిః। దక్షిణస్యాం దిశి రతః సామ్యాం దత్త్వా ప్రియవ్రతే ।। ౨౮.

శంఖపదుడు మహిమగలవాడు, లోకపాలుడిగా, ప్రజాపతిగా దక్షిణ దిశలో స్థిరపడ్డాడు. పశ్చిమ దిశను ప్రియవ్రతునికి ఇచ్చాడు.

కామ్యా ప్రియవ్రతాల్లేభే స్వాయమ్భువసమాన్ సుతాన్। దశకన్యాద్వయఞ్చైవ యైః క్షత్రం సమ్ప్రవర్తితమ్ ।। ౨౮.

కామ్యా, ప్రియవ్రతుని ద్వారా స్వాయంభువునితో సమానమైన కుమారులను పొందింది. పది కుమార్తెలు, ఇద్దరు కుమారులు జన్మించారు. వారిచేత క్షత్రియ వంశం ప్రారంభమైంది.

పుత్రో ధనకపీవాంశ్చ సహిష్ణుర్నామ విశ్రుతః। యశోధారీ విజజ్ఞే వై కామదేవః సుమధ్యమః ।। ౨౮.

ధనకపీవాంసు కుమారుడిగా ప్రసిద్ధి చెందిన సహిష్ణుడు జన్మించాడు. యశోధారిని కామదేవుని, అందమైన మధుర స్వభావం గలవాడిని కనెను.

ఋతోః క్రతుసమః పుత్రో విజజ్ఞే సన్తతిః శుభా। నైషాం భార్యస్తి పుత్రో వా సర్వే తే హ్యూర్ద్ధ్వ రేతసః। షష్ట్యేతాని సహస్రాణి వాలఖిల్యా ఇతి శ్రుతాః ।। ౨౮.

ఋతునుండి ఒక కుమారుడు పుట్టి, పుణ్యమైన సంతానం ఏర్పడింది. వారిలో ఎవరికీ భార్యలు లేక, కుమారులు కూడా లేరు; అందరూ తమ వీర్యాన్ని లోపలే నిలిపే వారు. వీరే అరవై వేల వాలఖిల్యులు అని పిలవబడతారు.

అరుణస్యాగ్రతో యాన్తి పరివార్య దివాకరమ్। ఆభూతసంప్లవాత్సర్వే పతఙ్గసహచారిణః ।। ౨౮.

వారు అరుణుని ముందు ముందుగా పోయి, సూర్యుని చుట్టూ వలయంగా తిరుగుతారు. మహాప్రళయం తర్వాత, అందరూ సూర్యకిరణాలకు తోడుగా ఉన్నారు.

స్వసారౌ తు యవీయస్యౌ పుణ్యాత్మసుమతీ చ తే। పర్వసస్య స్నుషే తే వై పూర్ణమాససుతస్య వై ।। ౨౮.

ఆయనకు ఇద్దరు చిన్న చెల్లెళ్లు, పుణ్యాత్మా మరియు సుమతి. వీరు పూర్ణమాసుని కుమారుడైన పర్వసుని కోడళ్ళు అని ప్రసిద్ధి.

ఊర్జాయాన్తు వసిష్ఠస్య పుత్రా వై సప్త జజ్ఞిరే। జ్యాయసీ చ స్వసా తేషాం పుణ్డరీకా సుమధ్యమా ।। ౨౮.

ఊర్జ నుండి వసిష్ఠునికి ఏడుగురు కుమారులు పుట్టారు. వారిలో పెద్ద చెల్లెలు పుండరీకా, అందమైన మధ్యమ కాయంతో ప్రసిద్ధి.

జననీ సా ద్యుతిమతః పాణ్డోస్తు మహిషీ ప్రియా । అస్యాం త్విమే యవీయాంసో వాసిష్ఠాః సప్త విశ్రుతాః ।। ౨౮.

ఆమె ద్యుతిమంతుని తల్లి, పాండుని ప్రియమైన ప్రధాన భార్యగా నిలిచింది. ఆమెలోనే ప్రసిద్ధి చెందిన ఏడుగురు చిన్న వసిష్ఠులు పుట్టారు.

రజః పుత్రోఽర్ద్ధబాహుశ్చ సవనశ్చాధనశ్చ యః। సుతపాః శుక్ల ఇత్యేతే సర్వే సప్తర్షయః స్మృతాః ।। ౨౮.

రజః, అర్ధబాహు, సవన, ఆధన, సుతపా, శుక్లుడు— వీరంతా ఏడుగురు ఋషులు అని గుర్తించబడతారు.

రజసో వాప్యజనయన్మార్కణ్డేయీ యశస్వినీ। ప్రతీచ్యాం దిశి రాజన్యం కేతుమన్తం ప్రజాపతిమ్ ।। ౨౮.

రజసునుంచి మర్కండేయి అనే ప్రసిద్ధ కుమార్తె పుట్టింది. ఆమె పడమర దిశలో రాజవంశానికి చెందిన ప్రజాపతి కేతుమంతుని జన్మనిచ్చింది.

గోత్రాణి నామభిస్తేషాం వాసిష్ఠానాం మహాత్మనామ్। స్వాయమ్భువేన్తరేఽతీతాస్త్వగ్నేస్తు శ్రృణుత ప్రజాః ।। ౨౮.

వాసిష్ఠ మహాత్ముల వంశాలు, పేర్లు ఇప్పుడు వినండి. స్వాయంభువమంతరంలో వీరు గతించారు; ఇప్పుడు అగ్నికి చెందిన సంతానాన్ని వినండి.

ఇత్యేష ఋషిసర్గస్తు సానుబన్ధః ప్రకీర్త్తితః। విస్తరేణానుపూర్వ్యా చాప్యగ్నేస్తు శ్రృణుత ప్రజాః ।। ౨౮.

ఇలా ఋషుల సృష్టి, వారి సంబంధాలు వివరంగా చెప్పబడింది. ఇప్పుడు క్రమంగా అగ్నికి చెందిన సంతానాన్ని వివరంగా వినండి.

యోఽసావగ్నిరభిమానీ హ్యాసీత్ స్వాయమ్భువేఽన్తరే। బ్రహ్మణో మానసః పుత్రస్తస్మాత్స్వాహా వ్యజాయత ।। ౨౯.

అగ్ని అనే అధిపతి స్వాయంభువమంతరంలో ఉన్నాడు. ఆయన బ్రహ్మదేవుని మనస్సు నుండి పుట్టిన కుమారుడు. ఆయన నుండి స్వాహా జన్మించింది.

పావకః పవమానశ్చ పావమానశ్చ యః స్మృతః। శుచిః శౌరస్తు విజ్ఞేయః స్వాహాపుత్రాస్త్రయస్తు తే ।। ౨౯.

పావకుడు, పవమానుడు, పావమానుడు— వీరు ఆయన కుమారులు. శుచిః, శౌరి కూడా తెలుసుకోవాలి. వీరు స్వాహా కుమారులు.

నిర్మ్మథ్య పవమానస్తు శుచిః శౌరస్తు యః స్మృతః. పావకా వైద్యుతాశ్చైవ తేషాం స్థానాని యాని వై ।। ౨౯.

పవమానుడు మథనం చేయబడి, శుచిః, శౌరి అని పిలవబడతాడు. పావకులు, వైద్యుతులు— వీరి వేర్వేరు స్థానాలు ఉన్నాయి.

పవమానాత్మజశ్చైవ కవ్యవాహన ఉచ్యతే। పావకాత్ సహరక్షస్తు హవ్యవాహః శుచేః సుతః ।। ౨౯.

పవమానుని కుమారుడు కావ్యవాహనుడు అని పిలవబడతాడు. పావకుని నుండి సహరక్షుడు పుట్టాడు. శుచిః కుమారుడు హవ్యవాహుడు.

దేవానాం హవ్యవాహోఽగ్నిః పితౄణాం కవ్యవాహనః। సహరక్షోఽసురాణాన్తు త్రయాణాన్తు త్రయోఽగ్నయః ।। ౨౯.

దేవతలకు హవ్యవాహుడు అగ్ని, పితృదేవతలకు కావ్యవాహుడు, అసురులకు సహరక్షుడు. ఇలా ఈ ముగ్గురికి మూడు అగ్నులు ఉన్నాయి.

ఏతేషాం పుత్రపౌత్రాస్తు చత్వారింశన్నవైవ తు। వక్ష్యామి నామతస్తేషాం ప్రవిభాగం పృథక్ పృథక్ ।। ౨౯.

వారికీ కుమారులు, మనవళ్లు కలిపి నలభై తొమ్మిది మంది. వారి పేర్లు, వేర్వేరు వర్గాలను ఇప్పుడు చెప్పబోతున్నాను.

వైద్యుతో లౌకికాగ్నిస్తు ప్రథమో బ్రహ్మణః సుతః। బ్రహ్మౌదనాగ్నిస్తత్పుత్రో భరతో నామ విశ్రుతః ।। ౨౯.

వైద్యుతుడు, లోకికాగ్ని బ్రహ్మదేవుని మొదటి కుమారుడు. అతని కుమారుడు బ్రహ్మౌదనాగ్ని, అతని ప్రసిద్ధ కుమారుడు భరతుడు.

అథర్వా తు భృగుర్జ్ఞేయోఽప్యఙ్గిరాఽథర్వణః సుతః। తస్మాత్ స లౌకికాగ్నిస్తు దధ్యఙ్చాథర్వణః సుతః ।। ౨౯.

అథర్వణుడు భృగువు అని తెలుసుకోవాలి. అంగిరసుడు అథర్వణుని కుమారుడు. అతనినుండి లోకికాగ్ని పుట్టాడు. అథర్వణుని కుమారుడు దధ్యఞ్చుడు.

అథ యః పవమానోఽగ్నిర్నిర్మన్థాః కవిభిః స్మృతః। స జ్ఞేయో గార్హపత్యోఽగ్నిస్తతః పుత్రద్వయం స్మృతమ్ ।। ౨౯.

ఇప్పుడు పవమానాగ్ని, కవులు నర్మథా అని పిలిచే అగ్ని, గార్హపత్యాగ్ని అని తెలుసుకోవాలి. అతనికి ఇద్దరు కుమారులు ఉన్నారు.

శంస్యస్త్వాహవనీయోఽగ్నిర్యః స్మృతో హవ్యవాహనః। ద్వితీయస్తు సుతః ప్రోక్తః శుక్రోఽగ్నిర్యః ప్రణీయతే ।। ౨౯.

అహవనీయం అనే అగ్ని, హవ్యం తీసుకెళ్లే అగ్ని అని ప్రసిద్ధి. రెండవది సుత అగ్ని, అది ప్రకాశంగా ముందుకు నడిపించబడుతుంది.

తథా సభ్యావసథ్యౌ వై శంస్యస్యాగ్నేః సుతావుభౌ। శంస్యాస్తు షోడశ నదీశ్వకమే హవ్యవాహనః। యోఽసావాహవనీయోఽగ్నిరభిమానీ ద్విజైః స్మృతః ।। ౨౯.

అలాగే సభ్య, అవసథ్య అనే అగ్నులు కూడా ఆ ప్రశంసించదగిన అగ్ని సంతానంగా భావించబడతాయి. పదహారు నదుల్లో హవ్యవాహనుడు అనే అగ్ని ఒకటి. ఈ అహవనీయం అగ్ని, ద్విజులు దాని అధిపతిగా గుర్తిస్తారు.