వాయుపురాణమ్

విరజస్యాత్మజో విద్వాన్ సుధామా నామ విశ్రుతః। సుధామసుతవైరాజః ప్రాచ్యాన్దిశి సమమాశ్రితః ।। ౨౮.

విరజుని కుమారుడు జ్ఞానవంతుడు, సుధామా అని పేరుతో ప్రసిద్ధుడు. సుధామా కుమారుడు వైరాజుడు, తూర్పు దిక్కులో స్థిరపడ్డాడు.

లోకపాలః సుధర్మ్మాత్మా గౌరీపుత్రః ప్రతాపవాన్ । పర్వసః సర్వగణానాం ప్రవిష్టః స మహాయశాః ।। ౨౮.

లోకాలను కాపాడే ధర్మస్వరూపుడు, గౌరీ కుమారుడు, మహాప్రతాపశాలి, పరమపూజ్యుడు, అన్ని గణాలలో ప్రవేశించిన మహాయశస్సుతో ఉన్నవాడు.

పర్వసః పర్వసాయాన్తు జనయామాస వై సుతౌ। యజ్ఞవామఞ్చ శ్రీమన్తం సుతం కాశ్యపమేవ చ। తయోర్గోత్రకరౌ పుత్రౌ తౌ జాతౌ ధర్మనిశ్వితౌ ।। ౨౮.

పర్వసుడు, పర్వసాయితో కలిసి యజ్ఞవాముడు అనే మహిమగల కుమారుని, కాశ్యపుడు అనే మరో కుమారుని కనెను. వీరిద్దరూ తమ వంశాలను స్థాపించారు; ధర్మానుసారంగా జన్మించారు.

స్మృతిశ్చాఙ్గిరసః పత్నీ జజ్ఞే తావాత్మసమ్భవౌ। పుత్రౌ కన్యాశ్వతస్రశ్చ పుణ్యాస్తా లోకవిశ్రుతాః ।। ౨౮.

స్మృతి అనే ఆంగిరసుని భార్య, ఆ ఇద్దరు కుమారులను, అలాగే పుణ్యమైన కుమార్తెలను ప్రసవించింది. ఆ కుమార్తెలు లోకాల్లో ప్రసిద్ధులయ్యారు.

సినీవాలీ కుహూశ్చైవ రాకా చానుమతిస్తథా। తథైవ భరతాగ్నిఞ్చ కీర్త్తిమన్తఞ్చ తావుభౌ ।। ౨౮.

సినీవాళి, కుహూ, రాకా, అనుమతి, అలాగే భరతాగ్ని, కీర్తిమంతుడు—ఈ ఇద్దరూ కూడా.

అగ్నేః పుత్రన్తు పర్జన్యం సంహూతీ సుషువే ప్రభుమ్। హిరణ్యరోమా పర్జన్యో మారీచ్యాముదపాదయత్। ఆభూతసంప్లవస్థాయీ లోకపాలః సవై స్మృతః ।। ౨౮.

అగ్ని కుమారుడిగా పరజన్యుడు అనే ప్రభువు జన్మించాడు. హిరణ్యరోమా అనే పరజన్యుడు, మరీచి ద్వారా పుట్టాడు. ఆ పరజన్యుడు ప్రళయకాలంలో లోకపాలుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.

జజ్ఞే కీర్తిమతశ్చాపి ధేనుకా తావకల్మషౌ। వరిష్ఠం ధృతిమన్తఞ్చాప్యుభావఙ్గిరసాం వరౌ ।। ౨౮.

కీర్తిమంతుని నుండి ధేనుకా అనే ఇద్దరు పాపంతో జన్మించారు. అలాగే వరిష్ఠుడు, ధృతిమంతుడు అనే ఇద్దరు ఆంగిరసులలో శ్రేష్ఠులుగా పుట్టారు.

తయోః పుత్రాశ్చ పౌత్రాశ్చ యేఽతీతా వై సహస్రశః। అనసూయాపి జజ్ఞే తాన్ పులహస్య ప్రజాపతేః ।। ౨౮.

వారికున్న కుమారులు, మనవళ్లు అనేక వేల మంది పూర్వం గతించారు. అనసూయ కూడా పులహుడు అనే ప్రజాపతికి వారిని కనెను.

కన్యాఞ్చైవ శ్రుతిం నామ మాతా శఙ్ఖపదస్య యా। కర్దమస్య తు యా పత్నీ పులహస్య ప్రజాపతేః ।। ౨౮.

శృతి అనే కుమార్తె, శంఖపదుని తల్లిగా, కర్దముని భార్యగా, అలాగే పులహుడు అనే ప్రజాపతికి కూడా భార్యగా ఉన్నది.

సత్యనేత్రశ్చ హవ్యశ్చ ఆపోమూర్తిః శనీవరః। సోమశ్చ పఞ్చమస్తేషామాసీత్ స్వాయమ్భువేఽన్తరే। యామేఽతీతే సహాతీతాః పఞ్చాత్రేయాః ప్రకీర్తితాః ।। ౨౮.

సత్యనేత్రుడు, హవ్యుడు, ఆపోమూర్తి, శనీవారుడు, సోముడు—ఈ అయిదుగురు స్వాయంభువమంతరంలో ఉన్నారు. ఆ కాలం ముగిసిన తరువాత, అయిదు ఆత్రేయులు ప్రసిద్ధి చెందారు.

తేషాం పుత్రాశ్చ పౌత్రాశ్చ హ్యత్రిణా వై మహాత్మనా। స్వాయమ్భువేఽన్తరే యామే శతశోఽథ సహస్రశః ।। ౨౮.

వారికున్న కుమారులు, మనవళ్లు, మహాత్ముడైన అత్రి ద్వారా స్వాయంభువమంతరంలో వందలాది, వేలాది మంది పుట్టారు.

ప్రీత్యాం పులస్త్యభార్యాయాం దత్తాలిస్తత్సూతోఽభవత్। పూర్వజన్మని సోఽగస్త్యః స్మృతః స్వాయమ్భువేఽన్తరే। మధ్యమో దేవబాహుశ్చ వినీతో నామ తే త్రయః ।। ౨౮.

పులస్త్యుని భార్య ప్రీతిలో దత్తాలి అనే కుమారుడు జన్మించాడు. అతడు పూర్వజన్మలో స్వాయంభువమంతరంలో అగస్త్యుడిగా ప్రసిద్ధి. మధ్యముడు, దేవబాహువు, వినీతుడు—ఈ ముగ్గురు పేరుగలవారు.

స్వసా యవీయసీ తేషాం సద్వతీ నామ విశ్రుతా। పర్జన్యజననీ శుభ్రా పత్నీ త్వగ్నేః స్మృతా శుభా పౌలస్త్యస్య ఋషేశ్చాపి ప్రీతిపుత్రస్య ధీమతః। దత్తాలేః సుషువే పత్నీ సుజఙ్ఘాదీన్ బహూన్ సుతాన్। పౌలస్త్యా ఇతి విఖ్యాతాః స్మృతాః స్వాయమ్భువేఽన్తరే ।। ౨౮.

వారిలో చిన్నదైన సోదరి సద్వతీ అని ప్రసిద్ధి. ఆమె పరజన్యుని తల్లిగా, అగ్నికి శుభ్రమైన భార్యగా, అలాగే ప్రీతిపుత్రుడైన ముని పౌలస్త్యునికి భార్యగా గుర్తింపు పొందింది. దత్తాలికి భార్య సుజఙ్ఘుడు మొదలైన అనేక మంది కుమారులను కనెను. వారు పౌలస్త్యులు అని స్వాయంభువమంతరంలో ప్రసిద్ధి.

క్షమా తు సుషువే పుత్రాన్ పులహస్య ప్రజాపతేః। తే నాగ్నివర్చసః సర్వే యేషాం కీర్తిః ప్రతిష్ఠితా ।। ౨౮.

క్షమా, పులహుడు అనే ప్రజాపతికి కుమారులను కనెను. వారందరూ అగ్ని వర్ణంతో, వారి కీర్తి స్థిరంగా నిలిచింది.

కర్దమశ్చామ్బరీషశ్చ సహిష్ణుశ్చేతి తే త్రయః । ఋషిర్ధనకపీవాంశ్చ శుభా కన్యా చ పీవరీ ।। ౨౮.

కర్దముడు, ఆంబరీషుడు, సహిష్ణుడు—ఈ ముగ్గురు. ఋషి ధనకపీవాంసు, శుభ్రమైన కుమార్తె పీవరీ.

కర్దమస్య శ్రుతిః పత్నీ ఆత్రేయ్య జనయత్సుతాన్। పుత్రం శఙ్ఖపదఞ్చైవ కన్యాం కామ్యాం తథైవ చ ।। ౨౮.

కర్దముని భార్య శృతి, ఆత్రేయుడికి కుమారులను కనెను. శంఖపదుడు అనే కుమారుడు, కామ్యా అనే కుమార్తె కూడా జన్మించారు.

స వై శహ్ఖపదః శ్రీమాన్ లోకపాలః ప్రజాపతిః। దక్షిణస్యాం దిశి రతః సామ్యాం దత్త్వా ప్రియవ్రతే ।। ౨౮.

శంఖపదుడు మహిమగలవాడు, లోకపాలుడిగా, ప్రజాపతిగా దక్షిణ దిశలో స్థిరపడ్డాడు. పశ్చిమ దిశను ప్రియవ్రతునికి ఇచ్చాడు.

కామ్యా ప్రియవ్రతాల్లేభే స్వాయమ్భువసమాన్ సుతాన్। దశకన్యాద్వయఞ్చైవ యైః క్షత్రం సమ్ప్రవర్తితమ్ ।। ౨౮.

కామ్యా, ప్రియవ్రతుని ద్వారా స్వాయంభువునితో సమానమైన కుమారులను పొందింది. పది కుమార్తెలు, ఇద్దరు కుమారులు జన్మించారు. వారిచేత క్షత్రియ వంశం ప్రారంభమైంది.

పుత్రో ధనకపీవాంశ్చ సహిష్ణుర్నామ విశ్రుతః। యశోధారీ విజజ్ఞే వై కామదేవః సుమధ్యమః ।। ౨౮.

ధనకపీవాంసు కుమారుడిగా ప్రసిద్ధి చెందిన సహిష్ణుడు జన్మించాడు. యశోధారిని కామదేవుని, అందమైన మధుర స్వభావం గలవాడిని కనెను.

ఋతోః క్రతుసమః పుత్రో విజజ్ఞే సన్తతిః శుభా। నైషాం భార్యస్తి పుత్రో వా సర్వే తే హ్యూర్ద్ధ్వ రేతసః। షష్ట్యేతాని సహస్రాణి వాలఖిల్యా ఇతి శ్రుతాః ।। ౨౮.

ఋతునుండి ఒక కుమారుడు పుట్టి, పుణ్యమైన సంతానం ఏర్పడింది. వారిలో ఎవరికీ భార్యలు లేక, కుమారులు కూడా లేరు; అందరూ తమ వీర్యాన్ని లోపలే నిలిపే వారు. వీరే అరవై వేల వాలఖిల్యులు అని పిలవబడతారు.

అరుణస్యాగ్రతో యాన్తి పరివార్య దివాకరమ్। ఆభూతసంప్లవాత్సర్వే పతఙ్గసహచారిణః ।। ౨౮.

వారు అరుణుని ముందు ముందుగా పోయి, సూర్యుని చుట్టూ వలయంగా తిరుగుతారు. మహాప్రళయం తర్వాత, అందరూ సూర్యకిరణాలకు తోడుగా ఉన్నారు.

స్వసారౌ తు యవీయస్యౌ పుణ్యాత్మసుమతీ చ తే। పర్వసస్య స్నుషే తే వై పూర్ణమాససుతస్య వై ।। ౨౮.

ఆయనకు ఇద్దరు చిన్న చెల్లెళ్లు, పుణ్యాత్మా మరియు సుమతి. వీరు పూర్ణమాసుని కుమారుడైన పర్వసుని కోడళ్ళు అని ప్రసిద్ధి.

ఊర్జాయాన్తు వసిష్ఠస్య పుత్రా వై సప్త జజ్ఞిరే। జ్యాయసీ చ స్వసా తేషాం పుణ్డరీకా సుమధ్యమా ।। ౨౮.

ఊర్జ నుండి వసిష్ఠునికి ఏడుగురు కుమారులు పుట్టారు. వారిలో పెద్ద చెల్లెలు పుండరీకా, అందమైన మధ్యమ కాయంతో ప్రసిద్ధి.

జననీ సా ద్యుతిమతః పాణ్డోస్తు మహిషీ ప్రియా । అస్యాం త్విమే యవీయాంసో వాసిష్ఠాః సప్త విశ్రుతాః ।। ౨౮.

ఆమె ద్యుతిమంతుని తల్లి, పాండుని ప్రియమైన ప్రధాన భార్యగా నిలిచింది. ఆమెలోనే ప్రసిద్ధి చెందిన ఏడుగురు చిన్న వసిష్ఠులు పుట్టారు.

రజః పుత్రోఽర్ద్ధబాహుశ్చ సవనశ్చాధనశ్చ యః। సుతపాః శుక్ల ఇత్యేతే సర్వే సప్తర్షయః స్మృతాః ।। ౨౮.

రజః, అర్ధబాహు, సవన, ఆధన, సుతపా, శుక్లుడు— వీరంతా ఏడుగురు ఋషులు అని గుర్తించబడతారు.

రజసో వాప్యజనయన్మార్కణ్డేయీ యశస్వినీ। ప్రతీచ్యాం దిశి రాజన్యం కేతుమన్తం ప్రజాపతిమ్ ।। ౨౮.

రజసునుంచి మర్కండేయి అనే ప్రసిద్ధ కుమార్తె పుట్టింది. ఆమె పడమర దిశలో రాజవంశానికి చెందిన ప్రజాపతి కేతుమంతుని జన్మనిచ్చింది.

గోత్రాణి నామభిస్తేషాం వాసిష్ఠానాం మహాత్మనామ్। స్వాయమ్భువేన్తరేఽతీతాస్త్వగ్నేస్తు శ్రృణుత ప్రజాః ।। ౨౮.

వాసిష్ఠ మహాత్ముల వంశాలు, పేర్లు ఇప్పుడు వినండి. స్వాయంభువమంతరంలో వీరు గతించారు; ఇప్పుడు అగ్నికి చెందిన సంతానాన్ని వినండి.

ఇత్యేష ఋషిసర్గస్తు సానుబన్ధః ప్రకీర్త్తితః। విస్తరేణానుపూర్వ్యా చాప్యగ్నేస్తు శ్రృణుత ప్రజాః ।। ౨౮.

ఇలా ఋషుల సృష్టి, వారి సంబంధాలు వివరంగా చెప్పబడింది. ఇప్పుడు క్రమంగా అగ్నికి చెందిన సంతానాన్ని వివరంగా వినండి.

యోఽసావగ్నిరభిమానీ హ్యాసీత్ స్వాయమ్భువేఽన్తరే। బ్రహ్మణో మానసః పుత్రస్తస్మాత్స్వాహా వ్యజాయత ।। ౨౯.

అగ్ని అనే అధిపతి స్వాయంభువమంతరంలో ఉన్నాడు. ఆయన బ్రహ్మదేవుని మనస్సు నుండి పుట్టిన కుమారుడు. ఆయన నుండి స్వాహా జన్మించింది.