వాయుపురాణమ్

అవాప్య సంజ్ఞాఙ్గోవిన్దాత్ పద్మయోనిః పితామహః। ప్రజాః స్రష్టుమనాస్తేపే తప ఉగ్రం తతో మహత్ ।। ౨౫.

గోవిందుని ఆజ్ఞను స్వీకరించిన పద్మయోని బ్రహ్మ, ప్రాణులను సృష్టించాలనే సంకల్పంతో గొప్ప తపస్సు చేశాడు.

తస్యైవన్తప్యమానస్య న కిఞ్చిత్సమవర్త్తత। తతో దీర్ఘేణ కాలేన దుఃఖాత్ క్రోధో వ్యవర్ద్ధత ।। ౨౫.

అతను ఎంత తపస్సు చేసినా, ఏమి ఫలితం కనబడలేదు. చాలా కాలం తర్వాత బాధతో అతనిలో కోపం పెరిగింది.

సక్రోధావిష్టనేత్రభ్యామపతన్నశ్రుబిన్దవః । తతస్తేభ్యోఽశ్రుబిన్దుభ్యో వాతపిత్తకఫాత్మకాః ।। ౨౫.

కోపంతో నిండిన అతని కన్నుల నుంచి కన్నీటి బిందువులు జారిపడ్డాయి. ఆ బిందువుల నుంచి వాయు, పిత్త, కఫ స్వభావం కలిగిన జీవులు పుట్టాయి.

మహాభాగా మహాసత్త్వాః స్వస్తికైరభ్యలఙ్కృతాః। ప్రకీర్ణకేశాః సర్పాస్తే ప్రాదుర్భూతా మహావిషాః ।। ౨౫.

అద్భుతమైన భాగ్యం, గొప్ప శక్తి కలిగి, శుభచిహ్నాలతో అలంకరించబడి, జుట్టు విరబూసిన ఆ పాములు, మహావిషంతో పుట్టుకొచ్చాయి.

సర్పాంస్తథాగ్రజాన్ దృష్ట్వా బ్రహ్మాత్మానమనిన్దత। అహో ధిక్ తపసా మహ్యం ఫలమీదృశకం యది। లోకవైనాశికీ జజ్ఞే ఆదావేవ ప్రజా మమ ।। ౨౫.

ఆ గొప్ప పాములను చూసి బ్రహ్మ తనను తాను నిందించుకున్నాడు: 'అయ్యో! నా తపస్సు ఫలం ఇదే అయితే నాకు దురదృష్టమే. నా మొదటి సంతానం లోకాలను నాశనం చేసేలా పుట్టింది.'

తస్య తీవ్రాభవన్మూర్చ్ఛా క్రోధామర్షసముద్భవా। మూర్చ్ఛాభితాపేన తదా జహౌ ప్రాణాన్ ప్రజాపతిః ।। ౨౫.

కోపం, అసహనం వల్ల అతనికి తీవ్రమైన మూర్ఛ వచ్చింది. ఆ మూర్ఛ బాధతో ప్రజాపతి తన ప్రాణాలను విడిచాడు.

తస్యాప్రతిమవీర్యస్య దేహాత్ కారుణ్యపూర్వకమ్। ఆత్మైకాదశ తే రుద్రాః ప్రోద్భూతా రుదతస్తథా। రోదనాత్ ఖలు రుద్రాస్తే రుద్రత్వం తేన తేషు తత్ ।। ౨౫.

అద్వితీయ శక్తి కలిగిన అతని శరీరం నుంచి, దయతో, అతను ఏడుస్తూ ఉండగా, పదకొండు రుద్రులు పుట్టారు. ఆ ఏడుపు వల్ల వారిని రుద్రులు అని పిలుస్తారు, అందుకే వారికి రుద్రత్వం వచ్చింది.

యే రుద్రాః ఖలు తే ప్రాణా యే ప్రాణాస్తే తదాత్మకాః। ప్రాణాః ప్రాణభృతాం జ్ఞేయాః సర్వభూతేష్వవస్థితాః ।। ౨౫.

రుద్రులు అనేవారు నిజంగా ప్రాణశక్తులే. ఆ ప్రాణశక్తులు కూడా అదే స్వరూపం కలవే. ప్రతి జీవిలో ఉన్న ప్రాణశక్తులు అన్నీ అన్ని ప్రాణధారులలో వ్యాపించి ఉన్నాయని తెలుసుకోవాలి.

అత్యుగ్రస్య మహత్త్వస్య సాధునా చరితస్య చ। తస్య ప్రాణాన్ దదౌ భూయస్త్రిశూలీ నీలలోహితః। లలాటాత్ పద్మయోనేస్తు ప్రభురేకాదశాత్మకః ।। ౨౫.

అత్యంత ఉగ్రుడైన, గొప్పవాడైన, సద్గుణసంపన్నుడైన ఆ మహాత్మునికి త్రిశూలధారి, నీలలోహితుడు, పద్మయోనియైన బ్రహ్మ యొక్క నుదుటి నుండి, పదే పదే తన ప్రాణశక్తులను ఇచ్చాడు, ఆ ప్రభువు పదకొండు రూపాలలో ఉన్నాడు.

బ్రహ్మణః సోఽదదాత్ ప్రాణానాత్మజః స తదా ప్రభుః। ప్రహృష్టవదనో రుద్రః కించిత్ ప్రత్యాగతాసవమ్। అభ్యభాషత్తదా దేవో బ్రహ్మాణం పరమం వచః ।। ౨౫.

ఆ సమయంలో బ్రహ్మ కుమారుడైన ఆ ప్రభువు తన ప్రాణశక్తులను ఇచ్చాడు. ఆనందంతో ముఖం వెలిగిన రుద్రుడు, కొంత తన శక్తిని తిరిగి పొందిన తరువాత, ఆ సమయంలో బ్రహ్మను పరమమైన మాటలతో సంబోధించాడు.

ఉపయాచస్వ మాం బ్రహ్మన్ స్మర్త్తుమర్హసి చాత్మనః। మాం చ వేత్థాత్మజం రుద్రం ప్రసాదం కురు మే ప్రభో ।। ౨౫.

బ్రహ్మా! నన్ను ఆశ్రయించు. నీ స్వరూపాన్ని గుర్తు పెట్టుకో. నన్ను నీ కుమారుడైన రుద్రుడిగా తెలుసుకో. ప్రభూ! నాపై అనుగ్రహం చూపించు.

శ్రుత్వా త్విదం వచస్తస్య ప్రభూతఞ్చ మనోగతమ్। పితామహః ప్రసన్నాత్మా నేత్రే ఫుల్లామ్బుజప్రభైః ।। ౨౫.

ఆయన మాటలు, మనసులోని ఆలోచనలు విన్న బ్రహ్మ, హర్షంతో, పుష్పించిన కమలాలా మెరిసే కళ్లతో, సంతోషంగా ఉన్నాడు.

తతః ప్రత్యాగతప్రాణః స్నిగ్ధగమ్భీరయా గిరా। ఉవాచ భగవాన్ బ్రహ్మా శుద్ధజామ్బూనదప్రభః ।। ౨౫.

తర్వాత, ప్రాణశక్తి తిరిగి పొందిన బ్రహ్మ, మృదువుగా, లోతైన స్వరంతో, స్వచ్ఛమైన బంగారం వలె ప్రకాశిస్తూ, ఇలా పలికాడు.

భో భో వద మహాభాగ ఆనన్దయసి మే మనః। కో భవాన్ విశ్వభూతిస్త్వం స్థిత ఏకాదశాత్మకః ।। ౨౫.

ఓ మహాభాగ! చెప్పు, నీవు నా మనసును ఆనందపరిచావు. నువ్వెవరు? పదకొండు రూపాలలో స్థితిచేసిన విశ్వమూర్తివా?

ఏవముక్తో భగవతా బ్రహ్మణాఽనన్తతేజసా। తతః ప్రత్యవదద్రుద్రో హ్యభివాద్యాత్మజైః సహ ।। ౨౫.

అనంత తేజస్సుతో ఉన్న బ్రహ్మ ఆ విధంగా అడిగినప్పుడు, రుద్రుడు తన కుమారులతో కలిసి నమస్కరించి, సమాధానం ఇచ్చాడు.

యత్తే వరమహం బ్రహ్మన్ యాచితో విష్ణునా సహ। పుత్రో మే భవ దేవేతి త్వత్తుల్యో వాపి ధూర్వహః ।। ౨౫.

బ్రహ్మా! నేను విష్ణుతో కలిసి నిన్ను అడిగిన వరం ఏమిటంటే — నా కుమారుడు దేవుడవాలని, లేదా కనీసం నువ్వు లాగా మహాశక్తివంతుడవాలని కోరుకున్నాను.

లోకేషు విశ్రుతైః కార్యం సర్వైర్విశ్వాత్మసమ్భవైః। విషాదన్త్యజ దేవేశ లోకాంస్త్వం స్రష్టుమర్హసి ।। ౨౫.

ప్రపంచాలలో జరిగే కార్యాలు విశ్వాత్మ నుండి ఉద్భవించిన వారందరిచేత నెరవేరాలి. దేవతల అధిపతీ! లోకాల అంతంలో నువ్వే లోకాలను సృష్టించాలి.

ఏవం స భగవానుక్తో బ్రహ్మా ప్రీతమనాభవత్ । రుద్రం ప్రత్యవదద్భూయో లోకాన్తే నీలలోహితమ్ ।। ౨౫.

ఇలా అడిగినప్పుడు, బ్రహ్మ ఆనందంతో నిండిపోయి, లోకాల అంతంలో నీలలోహితుడైన రుద్రునితో మళ్లీ ఇలా అన్నాడు.

సాహాయ్యం మమ కార్యార్థం ప్రజాః సృజ మయా సహ। బీజీ త్వం సర్వభూతానాం తత్ప్రపన్నస్తథా భవ। బాఢమిత్యేవ తాం వాణీం ప్రతిజగ్రాహ శఙ్కరః ।। ౨౫.

నా పనిలో నాకు తోడుగా ఉండి, నా తోడుగా ప్రాణులను సృష్టించు. నువ్వే సమస్త భూతాల విత్తనం, అందులో స్థిరమవు. శంకరుడు 'అలా జరుగుతుంది' అని ఆ మాటలను అంగీకరించాడు.

తతః స భగవాన్ బ్రహ్మా కృష్ణాజినవిభూషితః। మనోఽగ్రే సోఽసృజద్దేవో భూతానాం ధారణాం తతః। జిహ్వాం సరస్వతీఞ్చైవ తతస్తాం విశ్వరూపిణీమ్ ।। ౨౫.

తర్వాత, కృష్ణాజినాన్ని ధరించిన బ్రహ్మ మొదట మనస్సును సృష్టించాడు. ఆ తరువాత భూతాలకు ఆధారంగా దేవుడిని సృష్టించాడు. తరువాత నాలుకను, సరస్వతిని, అనంతరం విశ్వరూపిణిగా ఆమెను సృష్టించాడు.

భృగుమఙ్గిరసం దక్షం పులస్త్యం పులహం క్రతుమ్। వసిష్ఠఞ్చ మహాతేజాః ససృజే సప్త మానసాన్ ।। ౨౫.

బృగువు, అంగిరసుడు, దక్షుడు, పులస్త్యుడు, పులహుడు, క్రతువు, వశిష్ఠుడు — ఈ మహాతేజస్సుతో ఉన్న ఏడుగురు మనసుపుత్రులను సృష్టించాడు.

పుత్రానాత్మసమానన్యాన్ సోఽసృజద్విశ్వసమ్భవాన్ । తేషాం భూయోఽనుమార్గేణ గావో వక్రాద్విజజ్ఞిరే ।। ౨౫.

ఆయన తనకు సమానమైన ఇతర కుమారులను, విశ్వాత్మ నుండి ఉద్భవించిన వారిని సృష్టించాడు. వారికే అనుసరించి, మళ్లీ వక్రంగా ఉన్న చోటు నుండి గోవులు పుట్టాయి.

ఓఙ్కారప్రముఖాన్ వేదానభిమాన్యాశ్చ దేవతాః। ఏవమేతాన్ యతాప్రోక్తాన్ బ్రహ్మా లోకపితామహః ।। ౨౫.

ఓంకారంతో ప్రారంభమయ్యే వేదాలు, వాటిని గర్వంగా భావించే దేవతలు — ఇలా ముందుగా చెప్పినట్లుగా, లోకాల పితామహుడైన బ్రహ్మ వారిని సృష్టించాడు.

దక్షాద్యాన్ మానసాన్ పుత్రాన్ ప్రోవాచ భగవాన్ ప్రభుః। ప్రజాః సృజత భద్రం వో రుద్రేణ సహ ధీమతా ।। ౨౫.

దక్షుడు మొదలైన మనసుపుత్రులను ఆ ప్రభువు ఇలా ఉద్దేశించి అన్నాడు — 'రుద్రునితో కలిసి, మీరు సంతానం సృష్టించండి. మిమ్మల్ని శుభం కలగాలని కోరుకుంటున్నాను.'

అనుగమ్య మహాత్మానం ప్రజానాం పతయస్తదా। వయమిచ్ఛామహే దేవ ప్రజాః స్రష్టుం త్వయా సహ। బ్రహ్మణస్త్వేష సన్దేశస్తవ చైవ మహేశ్వర ।। ౨౫.

అప్పుడు, మహాత్ముడిని అనుసరించి, ప్రాణుల అధిపతులు ఇలా అన్నారు — 'దేవా! మేము నీతో కలిసి సంతానం సృష్టించాలనుకుంటున్నాం. ఇది బ్రహ్మ మరియు నీ ఆజ్ఞ, మహేశ్వరా!'

తైరేవముక్తో భగవాన్ రుద్రః ప్రోవాచ తాన్ ప్రభుః। బ్రహ్మణశ్చాత్మజా మహ్యం ప్రాణాన్ గృహ్య చ వై సురాః ।। ౨౫.

అలా దేవతలు అడిగినపుడు, భగవంతుడు రుద్రుడు వారితో ఇలా అన్నాడు: 'దేవతలారా! బ్రహ్మదేవుని కుమారుల ప్రాణాలను తీసుకుని నాకు ఇవ్వండి.'

కృత్వాగ్రజాగ్రజానేతాన్ బ్రాహ్మణానాత్మజాన్మమ। బ్రహ్మాదిస్తమ్బపర్యన్తాన్ సప్తలోకాన్మమాత్మకాన్। భవన్తః స్రష్టుమర్హన్తి వచనాన్మమ స్వస్తి వః ।। ౨౫.

నా స్వంత నుండి పుట్టిన పెద్దవారు, చిన్నవారు అయిన బ్రాహ్మణులను, బ్రహ్మ మొదలుకొని స్థంభం వరకు ఉన్న ఏడు లోకాలను నా సంతానంగా చేసి, మీరు నా ఆజ్ఞతో సృష్టి చేయగలరు. మీకు మంగళం కలగాలి.

తేనైవముక్తాః ప్రత్యూచుః రుద్రమాద్యన్త్రిశూలినమ్। యథాజ్ఞాపయసే దేవ తథా తద్వై భవిష్యతి ।। ౨౫.

అలా రుద్రుని అడిగినప్పుడు, త్రిశూలాన్ని ధరించిన మొదటి దేవుడైన రుద్రునికి వారు ఇలా సమాధానం ఇచ్చారు: 'ప్రభూ! మీరు చెప్పినట్లు అంతా జరుగుతుంది.'

అనుమాన్య మహాదేవం ప్రజానాం పతయస్తదా। ఊచుర్దక్షం మహాత్మానం భవాన్ శ్రేష్ఠః ప్రజాపతిః। త్వాం పురస్కృత్య భద్రన్తే ప్రజాః స్రక్ష్యామహే వయమ్ ।। ౨౫.

మహాదేవుని అనుమతి తీసుకుని, ఆ ప్రాణుల అధిపతులు మహాత్ముడైన దక్షుని ఇలా అన్నారు: 'మీరు ప్రజాపతుల్లో శ్రేష్ఠులు. మేము మీను ముందుగా ఉంచుకుని, మీ మంగళార్థంగా ప్రాణులను సృష్టిస్తాము.'