వాయుపురాణమ్

అప్రమేయో మహావక్రో దంష్ట్రీ వ్యస్తశిరో రుహః। దశబాహుస్త్రిశూలాఙ్కో నయనైర్విశ్వతోముఖః ।। ౨౪.

అతడు కొలవలేని వాడూ, విస్తారమైన శరీరముతో, పెద్ద పళ్లతో, చెల్లాచెదురైన తలలు, జుట్టుతో, పది చేతులతో, త్రిశూలం గుర్తుగా, ఎన్నో కళ్ళు, అన్ని వైపులా ముఖాలు కలిగినవాడు.

లోకప్రభుః స్వయం సాక్షాద్వికృతో ముఞ్జమేఖలీ । మేఢ్రేణోర్ధ్వేన మహతా నదమానోఽతిభైరవమ్ ।। ౨౪.

అతడే లోకాల ప్రభువు, ప్రత్యక్షంగా, ముంజగడ్డి కట్టుతో, గొప్ప లింగంతో, భయంకరంగా గర్జిస్తూ కనిపించాడు.

కః ఖల్వేష పుమాన్ విష్ణో తేజోరాశిర్మహాద్యుతిః। వ్యాప్య సర్వా దిశో ద్యాఞ్చ ఇత ఏవాభివర్త్తతే ।। ౨౪.

ఈయన ఎవరు, విష్ణూ? ఈ ప్రకాశరాశి, మహాతేజస్సుతో, అన్ని దిశలను, ఆకాశాన్ని వ్యాపించి, ఇప్పుడు ఇక్కడికి వస్తున్నాడు?

తేనైవముక్తో భగవాన్ విష్ణుర్బ్రహ్మాణమబ్రవీత్। పద్భ్యాన్తలనిపాతేన యస్య విక్రమతోఽర్ణవే। వేగేన మహతాకాశే వ్యథితాశ్చ జలాశయాః ।। ౨౪.

అలా అడిగినప్పుడు, భగవంతుడు విష్ణువు బ్రహ్మను చూచి ఇలా అన్నాడు: 'అతని పాదాల స్పర్శతోనే, అతడు సముద్రాన్ని అడుగుపెడుతుంటే, ఆ మహత్తర ఆకాశంలో నీళ్లన్నీ బలంగా కదిలిపోతున్నాయి.'

ఛటాభిర్విష్ణుతోఽత్యర్థం సిచ్యతే పఝసమ్భవః। ఘ్రాణజేన చ వాతేన కమ్పమానం త్వయా సహ। దోధూయతే మహాపఝం స్వచ్ఛన్దం మమ నాభిజమ్ ।। ౨౪.

విష్ణువు నుండి వచ్చే కాంతిరశ్ములతో పజహా పూర్తిగా తడుస్తుంది; అతని ముక్కు నుండి వచ్చే గాలితో, నీవు కూడా వణికిపోతూ, నా నాభి నుండి పుట్టిన ఆ గొప్ప పజహా అతని ఇష్టానుసారం ఊగిపోతుంది.

స ఏష భగవానీశో హ్యనాదిశ్చాన్తకృద్విభుః। భవానహఞ్చ స్తోత్రేణ హ్యుపతిష్ఠావ గోధ్వజమ్ ।। ౨౪.

అతడే ఆ భగవంతుడు, ఆదియంతములేని, అంతమిచ్చేవాడు, సర్వవ్యాపకుడు. మనం శివుని, వృషధ్వజుడిని, స్తోత్రాలతో ఆరాధిద్దాం.

తతః క్రుద్ధోఽమ్బుజాభాస్కం బ్రహ్మా ప్రోవాచ కేశవమ్। న భవాన్ న్యూనమాత్మానం లోకానాం యోనిముత్తమమ్ ।। ౨౪.

అప్పుడు, కమలంలో పుట్టిన బ్రహ్మ, కోపంతో, కేశవుని చూచి ఇలా అన్నాడు: 'నువ్వు నీకు తక్కువగా భావించవు, లోకాలకు పరమ మూలమవు.'

బ్రహ్మాణం లోకకర్త్తారం మాఞ్చ వేత్తి సనాతనమ్। కోఽయం భోః శఙ్కరో నామ హ్యావయోర్వ్యతిరిచ్యతే ।। ౨౪.

అతడు నన్ను, బ్రహ్మను, లోకాల సృష్టికర్తను, శాశ్వతుడిని, తెలుసు. మరి ఈ శంకరుడు ఎవరు? మనిద్దరినీ మించిపోయాడా?

తస్య తత్ క్రోధజం వాక్యం శ్రుత్వా విష్ణురభాషత। మా మైవం వద కల్యాణ పరివాదం మహాత్మనః ।। ౨౪.

ఆ కోపంతో చెప్పిన మాటలు విని, విష్ణువు ఇలా అన్నాడు: 'అలా మాట్లాడవద్దు, మంగళకరుడా, ఆ మహాత్ముని నిందించవద్దు.'

మాయాయోగేశ్వరో ధర్మో దురాధర్షో వరప్రదః। హేతురస్యాత్ర జగతః పురాణః పురుషోఽవ్యయః ।। ౨౪.

అతడు మాయ, యోగానికి అధిపతి, ధర్మ స్వరూపుడు, ఎవ్వరూ ఎదుర్కోలేని వాడు, వరాలిచ్చేవాడు, ఈ జగత్తుకు ప్రాచీన కారణం, నశించని వాడు.

జీవః ఖల్వేష జీవానాం జ్యోతిరేకం ప్రకాశతే। బాలక్రీడనకైర్ద్దేవః క్రీడతో శఙ్కరః స్వయమ్ ।। ౨౪.

అతడే ప్రాణులకు ప్రాణుడు, ఒకే వెలుగు వెలిగించే వాడు. శంకరుడు దేవుడు, చిన్నవాడిలా బొమ్మలతో ఆడుకుంటాడు.

ప్రధానమవ్యయం జ్యోతిరవ్యక్తం ప్రకృతిస్తమః। అస్య చైతాని నామాని నిత్యం ప్రసవధర్మిణః। యః కః స ఇతి దుఃఖార్త్తైర్మృగ్యతే యతిభిః శివః ।। ౨౪.

అవినాశి తత్త్వం, వెలుగు, అవ్యక్తం, మూల ప్రకృతి, చీకటి—ఇవి అతని పేర్లు, ఎప్పుడూ సృష్టించేవాడు. 'అతడు ఎవరు?' అని బాధపడే యతులు శివుని వెతుకుతారు.

ఏష బీజీ భవాన్ బీజమహం యోనిః సనాతనః। ఏవముక్రోఽథ విశ్వాత్మా బ్రహ్మా విష్ణుమభాషత ।। ౨౪.

'అతడే బీజం, నేను బీజం, నీవు శాశ్వత యోని.' అని చెప్పి, విశ్వాత్ముడు బ్రహ్మ, విష్ణువుతో మాట్లాడాడు.

భవాన్యోనిరహం బీజం కథం బీజీ మహేశ్వరః । ఏతన్మే సూక్ష్మమవ్యక్తం సంశయం ఛేత్తుమర్హసి ।। ౨౪.

'నీవు యోని, నేను బీజం—అయితే మహేశ్వరుడు ఎలా బీజధారి అవుతాడు? ఈ సూక్ష్మమైన, అవ్యక్తమైన సందేహాన్ని నీవు తీర్చాలి.'

జ్ఞాత్వా చైవం సముత్పత్తిం బ్రహ్మణా లోకతన్త్రిణా। ఇదం పరమసాదృశ్యం ప్రశ్రమభ్యవదద్ధరిః ।। ౨౪.

ఇలా బ్రహ్మ, సృష్టికర్త అయిన వాడు, ఆ ఉద్భవాన్ని తెలుసుకుని, హరి ఎంతో శ్రమతో ఈ పరమ సమానతను ప్రకటించాడు.

అస్మాన్మహత్తరం గుహ్యం భూతమవ్యన్న విద్యతే। మహతః పరమం ధామ శివమధ్యాత్మినాం పదమ్ ।। ౨౪.

మనకన్నా గొప్ప రహస్యమూ, గొప్ప జీవమూ లేదు. మహానుభావుల పరమ స్థానం, ఆత్మస్వరూపాన్ని ధ్యానించే వారికి శుభమైన పదవి.

ద్వైధీభావేన చాత్మానం ప్రవిష్టస్తు వ్యవస్థితః। నిష్కలః సూక్ష్మమవ్యక్తః సకలశ్చ మహేశ్వరః ।। ౨౪.

ఆత్మ రెండు రూపాల్లో ప్రవేశించి స్థిరమై ఉంది. అది ఒకవైపు భాగాలు లేని, సూక్ష్మమైన, తెలియని రూపంలోను, మరోవైపు అన్ని రూపాలుగలిగిన మహాదేవుడిగాను ఉంటుంది.

అస్య మాయావిధిజ్ఞస్య అగమ్యగహనస్య చ। పురా లిఙ్గం భవద్బీజం ప్రథమం త్వాదిసర్గికమ్ ।। ౨౪.

మాయా తంత్రాన్ని తెలిసిన, అందరికీ అందని, లోతైన వాడి దగ్గర, సృష్టి ప్రారంభంలో లింగం అనే మొదటి బీజం ఉద్భవించింది.

మయి యోనౌ సమాయుక్తం తద్బీజం కాలపర్యయాత్‌। హిరణ్మయమపారన్తద్యోన్యామణ్డమజాయత ।। ౨౪.

ఆ బీజం నా గర్భంలో కలిసిపోయి, కాలక్రమంలో, అనంతమైన గర్భంలో బంగారు అండంగా మారింది.

శతాని దశవర్షాణామణ్డఞ్చాప్సు ప్రతిష్ఠితమ్। అన్తే వర్షసహస్రస్య వాయునా తద్ద్విధా కృతమ్ ।। ౨౪.

పది వందల సంవత్సరాలు ఆ అండం నీళ్లలో ఉండింది. వెయ్యేళ్ల చివర, వాయువు దానిని రెండు భాగాలుగా విడగొట్టింది.

కపాలమేకం ద్యౌర్జజ్ఞే కపాలమపరం క్షితిః। ఉల్వన్తస్య మహోత్సేధం యోఽసౌ కనకపర్వతః ।। ౨౪.

ఒక భాగం ఆకాశంగా, మరొక భాగం భూమిగా మారింది. మధ్యలో ఉన్న గొప్ప బంగారు పర్వతం ఉద్భవించింది.

తతస్తస్మాత్ ప్రబుద్ధాత్మా దేవో దేవవరః ప్రభుః । హిరణ్యగర్భో భగవానహం జజ్ఞే చతుర్భుజః ।। ౨౪.

అప్పుడే ఆ అండం నుంచి, జ్ఞానం కలిగిన ఆత్మ, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడు, నాలుగు చేతులున్న హిరణ్యగర్భుడు జన్మించాడు.

తతో వర్షసహస్రాన్తే వాయునా తద్ద్విధాకృతమ్। అతారార్కేన్దునక్షత్రం శూన్యం లోకమవేక్ష్య చ। కోఽయమత్రే త్యభిధ్యాతే కుమారాస్తేఽభవంస్తదా ।। ౨౪.

మళ్లీ వెయ్యేళ్ల తర్వాత వాయువు దానిని రెండుగా విడగొట్టింది. నక్షత్రాలు, సూర్యుడు, చంద్రుడు లేని ఖాళీ లోకాన్ని చూసి, 'ఇక్కడ ఎవరు?' అని ఆలోచించాను. అదే సమయంలో మీరు కుమారులుగా పుట్టారు.

ప్రియదర్శనాస్సుతనవో యేఽతీతాః పూర్వజాస్తవ। భూయో వర్షసహస్రాన్తే తత ఏవాత్మజాస్తవ। భువనానలసఙ్కాశాః పఝపత్రాయతేక్షణాః ।। ౨౪.

మీకు ముందు పుట్టిన, అందమైన రూపాలున్న కుమారులు, మరొక వెయ్యేళ్ల చివర మళ్లీ జన్మించారు. వారు లోకాగ్ని వలె ప్రకాశిస్తూ, పద్మపత్రాల్లాంటి విశాలమైన కళ్లతో ఉన్నారు.

శ్రీమాన్ సనత్కుమారస్తు ఋభుశ్చైవోర్ద్ధ్వరేతసౌ । సనాతనశ్చ సనకస్తథైవ చ సనన్దనః। ఉత్పన్నాః సమకాలం తే బుద్ధయాఽతీన్ద్రియదర్శనాః ।। ౨౪.

శ్రీమంతుడు అయిన సనత్కుమారుడు, ఋభుడు, శాశ్వతుడు అయిన సనాతనుడు, సనకుడు, సనందనుడు — వీరందరూ ఒకే సమయంలో, అతి సూక్ష్మ జ్ఞానంతో, ఇంద్రియాలకు అందని దృష్టితో జన్మించారు.

ఉత్పన్నాః ప్రతిఘాత్మానో జగదుశ్చ తదైవ హి। నారప్స్యన్తే చ కర్మాణి తాపత్రయవివర్జితాః ।। ౨౪.

వారు వెలుగు రూపంలో జన్మించారు. అదే సమయంలో లోకమూ ఉద్భవించింది. వారు పనులు చేయరు, మూడు రకాల బాధలు వారికి ఉండవు.

అస్య సౌమ్యం బహుక్లేశం జరాశోకసమన్వితమ్। జీవితం మరణం చైవ సంభవఞ్చ పునః పునః ।। ౨౪.

ఈ జీవితం ఎన్నో కష్టాలతో, వృద్ధాప్యంతో, దుఃఖంతో నిండింది. మళ్ళీ మళ్ళీ జననం, మరణం, జీవితం జరుగుతూనే ఉంటుంది.

స్వప్రభూతం పునః స్వర్గే దుఃఖాని నరకాంస్తథా। విదిత్వా చాగమం సర్వమవశ్యం భవితవ్యతామ్ ।। ౨౪.

స్వర్గంలోని అనేక కష్టాలు, నరకంలో ఉన్న బాధలు తెలుసుకుని, అన్ని వస్తువుల ఆగమనాన్ని అర్థం చేసుకుని, తప్పనిసరిగా జరిగే దాన్ని అంగీకరించాలి.

ఋభుం సనత్కుమారఞ్చ దృష్ట్వా తవ వశే స్థితౌ। త్రయస్తు త్రీన్ గుణాన్ హిత్వా ఆత్మజాః సనకాదయః। వైవర్త్తేన తు జ్ఞానేన నివృత్తాస్తే మహౌజసః ।। ౨౪.

ఋభుడు, సనత్కుమారుడు నీ ఆధీనంలో ఉన్నారని చూసి, నీ ముగ్గురు కుమారులు — సనకుడు మొదలైన వారు — మూడు గుణాలను విడిచిపెట్టి, మార్పు జ్ఞానంతో విరక్తులై, మహాశక్తులు అయ్యారు.