ఉతథ్యో వామదేవశ్చ మహాకాలో మహాలయః। తేషాం శతసహస్రన్తు శిష్యాణాం ధ్యానసాధనమ్ ।। ౨౩.
ఉతథ్యుడు, వామదేవుడు, మహాకాళుడు, మహాలయుడు—వారికి లక్ష మంది శిష్యులు ధ్యాన సాధనలో నిమగ్నమై ఉంటారు.
భవిష్యన్తి తదా కల్పే సర్వే తే ధ్యానయుఞ్జకాః। తే తు సన్నిహితా యోగే హృది కృత్వా మహేశ్వరమ్ । మహాలయే పదం క్షిప్త్వా ప్రవిష్టాః శివమవ్యయమ్ ।। ౨౩.
ఆ కాలంలో, ఆ యుగంలో, అందరూ ధ్యానంలో నిమగ్నమై ఉంటారు. వారు యోగబలంతో మహేశ్వరుణ్ని హృదయంలో స్థాపించి, మహాలయంలో తమను సమర్పించి, అవినాశి శివునిలో లీనమవుతారు.
యే చాన్యేఽపి మహాత్మానః కాలే తస్మిన్ యుగాన్తికే। ధ్యానయుక్తేన మనసా విమలాః శుద్ధబుద్ధయః ।। ౨౩.
ఆ సమయంలో, యుగాంతంలో, ఇతర మహాత్ములు కూడా, ధ్యానంతో మనస్సు నింపుకుని, నిర్మలమైన, శుద్ధబుద్ధులు అవుతారు.
గత్వా మహాల్యం పుణ్యం దృష్ట్వా మాహేశ్వరం పదమ్ । తూర్ణం తారయతే జన్తూన్ దశపూర్వాన్ దశాపరాన్ ।। ౨౩.
వారు మహాలయానికి వెళ్లి, మహేశ్వరుని స్థలాన్ని దర్శించి, వెంటనే పది తరాల పూర్వీకులను, పది తరాల వంశజులను విమోచిస్తారు.
ఆత్మానమేకవిశంఞ్చ తారయిత్వా మహార్ణవమ్। మమ ప్రసాదాద్యాస్యన్తి రుద్రలోకం గతజ్వరాః ।। ౨౩.
తమను, ఇరవై మందిని కూడా మహాసముద్రాన్ని దాటి రక్షించి, నా కృపతో రుద్రలోకానికి, బాధలేని స్థితికి చేరుకుంటారు.
తతోఽష్టాదశమే చైవ పరివర్త్తే యదా భవేత్ । తదా ఋతఞ్జయో నామ వ్యాసస్తు భవితా మునిః। తదాఽప్యహం భవిష్యామి శిఖణ్డీ నామ నామతః ।। ౨౩.
తర్వాత పదహారవ పారివర్తనంలో, వ్యాసుడు 'ఋతంజయుడు' అనే పేరుతో మునిగా జన్మిస్తాడు. ఆ సమయంలో కూడా నేను 'శిఖండీ' అనే పేరుతో ఉంటాను.
సిద్ధక్షేత్రే మహాపుణ్యే దేవదానవపూజితే। హిమవాచ్ఛిఖరే పుణ్యే శిఖణ్డీ యత్ర పర్వతః। శిఖణ్డినో వనఞ్చాపి ఋషిసిద్ధనిషేవితమ్ ।। ౨౩.
సిద్ధిక్షేత్రంలో, మహాపుణ్యస్థలంలో, దేవతలు, దానవులు పూజించే స్థలంలో, హిమవంతు పర్వతంపై పవిత్రమైన శిఖరంలో 'శిఖండీ' అనే పర్వతం, అలాగే 'శిఖండినో వనం' ఉంది. అక్కడ ఋషులు, సిద్ధులు నివసిస్తారు.
తత్రాపి మమ తే పుత్రా భవిష్యన్తి తపోధనాః। వాచఃశవా ఋతీకశ్చ శావాసశ్చ దృఢవ్రతః ।। ౨౩.
అక్కడ కూడా నా కుమారులు తపస్సుతో నిండినవారుగా ఉంటారు. వారు వాచఃశవా, ఋతీకుడు, శావాసుడు, దృఢవ్రతుడు.
యోగాత్మానో మహాశక్తాః సర్వే తే వేదపారగాః। ప్రాప్య మాహేశ్వరం యోగం రుద్రలోకం వ్రజన్తి తే ।। ౨౩.
యోగంలో లీనమై, గొప్ప శక్తి కలిగి, వేదాలను పూర్తిగా నేర్చుకున్న వారు, మహేశ్వరుని పరమయోగాన్ని పొందిన తరువాత, రుద్రుని లోకానికి చేరుకుంటారు.
తతస్త్వేకోనవింశే తు పరివర్త్తే క్రమాగతే। వ్యాసస్తు భవితా నామ్నా భరద్వాజో మహామునిః ।। ౨౩.
తర్వాత, పద్దెనిమిదవ పరివర్తనం పూర్తయిన తరువాత, క్రమంగా పంతొమ్మిదవ పరివర్తనంలో, వ్యాసుడు 'భరద్వాజుడు' అనే పేరుతో జన్మిస్తాడు, ఆ మహాముని.
తత్రాప్యహం భవిష్యామి జటామాలీతి నామతః। హిమవచ్ఛిఖరే రమ్యేజటాయుర్యత్ర పర్వతః ।। ౨౩.
అక్కడ కూడా నేను 'జటామాలీ' అనే పేరుతో ఉంటాను. హిమవంతుని అందమైన శిఖరంపై, జటాయు అనే పర్వతం ఉన్న చోట నేను ఉంటాను.
తత్రాపి మమ తే పుత్రా భవిష్యన్తి మహౌజసః। హిరణ్యనామా కౌశిల్యః కాక్షీవః కుథుమిస్తథా ।। ౨౩.
అక్కడ కూడా నా కుమారులు, మహాశక్తి కలవారు, జన్మిస్తారు. వారు హిరణ్యుడు, కౌశిల్యుడు, కాక్షీవుడు, కుతుమి.
ఈశ్వరా యోగధర్మాణః సర్వే తే హ్యూర్ద్ధ్వరేతసః। ప్రాప్య మాహేశ్వరం యోగం గమిష్యన్తి న సంశయః ।। ౨౩.
వారు అందరూ యోగధర్మంలో స్థిరంగా ఉండే ప్రభువులు, తమ శక్తిని పైకి మళ్లించినవారు. మహేశ్వరుని పరమయోగాన్ని పొందిన తరువాత, వారు తప్పకుండా వెళ్ళిపోతారు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
తతో వింశతిమే సర్గే పరివర్త్తే క్రమేణ తు। వాచఃశ్రవాః స్మృతో వ్యాసో భవిష్యతి మహామతిః ।। ౨౩.
తర్వాత, ఇరవైవ పరివర్తనంలో, క్రమంగా, వ్యాసుడు 'వాచఃశ్రవాః' అనే పేరుతో, గొప్ప బుద్ధి కలిగిన ఋషిగా జన్మిస్తాడు.
తదాప్యహం భవిష్యామి హ్యట్టహాసీతి నామతః। అట్టహాసప్రియాశ్చాపి భవిష్యన్తి తదా నరాః ।। ౨౩.
ఆ సమయంలో నేను కూడా 'అట్టహాస' అనే పేరుతో ఉంటాను. అప్పుడు నవ్వును ఇష్టపడే మనుషులు కూడా జన్మిస్తారు.
తత్రైవ హిమవత్పృష్ఠే సిద్ధచారణసేవితే। తత్రాపి మమ తే పుత్రా భవిష్యన్తి మహౌజసః। యుక్తాత్మానో మహాసత్త్వా ధ్యానినో నియతవ్రతాః ।। ౨౩.
అదే హిమవంతుని కొండపై, సిద్ధులు, చరణులు సంచరించే ఆ ప్రదేశంలో, నా కుమారులు కూడా అక్కడే జన్మిస్తారు. వారు మహాశక్తి కలవారు, యోగంలో లీనమైనవారు, గొప్ప ధైర్యశాలి, ధ్యానంలో నిమగ్నమైనవారు, నియమంగా వ్రతాలు పాటించే వారు.
సుమన్తుర్వర్వరిర్విద్వాన్ సుబన్ధుః కుశికన్ధరః। ప్రాప్య మాహేశ్వరం యోగం రుద్రలోకాయ తే గతాః ।। ౨౩.
సుమంతుడు, వర్వరి, పండితుడు అయిన సుబంధు, కుశికంధరుడు — వీరు మహేశ్వరుని పరమయోగాన్ని పొందిన తరువాత, రుద్రుని లోకానికి చేరుకున్నారు.
ఏకవిశే పునః ప్రాప్తే పరివర్త్తే క్రమేణ తు। వాచస్పతిః స్మృతో వ్యాసో యదా స ఋషిసత్తమః ।। ౨౩.
మళ్లీ, ఇరవై ఒకటవ పరివర్తనం వచ్చినప్పుడు, వ్యాసుడు 'వాచస్పతి' అనే పేరుతో, ఋషుల్లో శ్రేష్ఠుడిగా జన్మిస్తాడు.
తదాఽప్యహం భవిష్యామి దారుకో నామ నామతః। తస్మాద్భవిష్యతే పుణ్యం దేవదారువనం మహత్ ।। ౨౩.
ఆ సమయంలో నేను కూడా 'దారుకుడు' అనే పేరుతో ఉంటాను. అతని వల్ల అక్కడ మహత్తరమైన పవిత్రమైన దేవదారు వనం ఏర్పడుతుంది.
తత్రాపి మమ తే పుత్రా భవిష్యన్తి మహౌజసః। ప్లక్షో దాక్షాయణిశ్చైవ కేతుమాలీ బకస్తథా ।। ౨౩.
అక్కడ కూడా నా కుమారులు, మహాశక్తి కలవారు, జన్మిస్తారు. వారు ప్లక్షుడు, దాక్షాయణి, కేతుమాలీ, బకుడు.
యోగాత్మానో మహాత్మానో నియతా హ్యూర్ద్ధ్వరేతసః। పరమం యోగమాక్థాయ రుద్రం ప్రాప్తాస్తథానఘాః ।। ౨౩.
వారు యోగంలో లీనమై, గొప్ప మనస్సు కలిగి, నియమంగా, తమ శక్తిని పైకి మళ్లించినవారు. వారు పరమయోగాన్ని పొంది, పాపరహితులై, రుద్రుని చేరుకున్నారు.
ద్వావింశే పరివర్త్తే తు వ్యాసః శుక్లాయనో యదా। తదాఽప్యహం భవిష్యామి వారాణస్యాం మహామునిః ।। ౨౩.
ఇరవై రెండవ పరివర్తనంలో, వ్యాసుడు శుక్లాయనుడిగా జన్మించినప్పుడు, నేను కూడా ఆ సమయంలో వారాణసిలో మహామునిగా ఉంటాను.
నామ్నా వై లాఙ్గలీ భీమో యత్ర దేవాః సవాసవాః। ద్రక్ష్యన్తి మాం కలౌ తస్మిన్నవతీర్ణం హలాయుధమ్ ।। ౨౩.
అక్కడ నేను 'లాంగలి భీముడు' అనే పేరుతో ఉంటాను. అక్కడ దేవతలు, ఇంద్రునితో కలసి, కలియుగంలో అవతరించిన హలాయుధుడిని అయిన నన్ను దర్శిస్తారు.
తత్రాపి మమ తే పుత్రా భవిష్యన్తి సుధార్మికాః। తుల్యార్చిర్మధుపిఙ్గాక్షః శ్వేతకేతుస్తథైవ చ ।। ౨౩.
అక్కడ కూడా నా కుమారులు, సద్గుణశీలులు, జన్మిస్తారు. వారు తుల్యార్చిస్, మధుపింగాక్షుడు, అలాగే శ్వేతకేతు.
తేఽపి మాహేశ్వరం యోగం ప్రాప్య ధ్యానపరాయణాః। విరజా బ్రహ్మభూయిష్ఠా రుద్రలోకాయ సంస్థితాః ।। ౨౩.
వారు కూడా మహేశ్వరుని పరమయోగాన్ని పొంది, ధ్యానంలో నిమగ్నమై, పవిత్రులై, బ్రహ్మంలో స్థిరంగా, రుద్రుని లోకంలో ఉంటారు.
పరివర్త్తే త్రయోవింశే తృణబిన్దుర్యదా మునిః। వ్యాసో భవిష్యతి బ్రహ్మ తదాఽహం భవితా పునః। శ్వేతో నామ మహాకాయో మునిపుత్రః సుధార్మికః ।। ౨౩.
ముప్పై మూడు పరివర్తనంలో, తృణబిందువు అనే ముని వ్యాసుడిగా జన్మించినప్పుడు, నేను కూడా మళ్లీ 'శ్వేతుడు' అనే పేరుతో, గొప్ప కాయ కలిగిన, మునిపుత్రుడిగా, సద్గుణశీలిగా ఉంటాను.
తత్ర కాలఞ్జరిష్యామి తదా గిరివరోత్తమే। తేన కాలఞ్జరో నామ భవిష్యతి స పర్వతః ।। ౨౩.
అక్కడ, ఆ గొప్ప పర్వతంపై నేను కాలంజరమవుతాను. అందుకే ఆ పర్వతాన్ని కాలంజరమని పిలుస్తారు.
తత్రాపి మమ తే పుత్రా భవిష్యన్తి మహౌజసః। ఉషిజో బృహదుక్థశ్చ దేవలః కవిరేవ చ। ప్రాప్య మాహేశ్వరం యోగం రుద్రలోకం గతా హి తే ।। ౨౩.
అక్కడ కూడా, నా కుమారులు — ఉషిజుడు, బృహదుక్థుడు, దేవలుడు, కవి — వీరందరూ మహా బలశాలులు. వీరు మహేశ్వరుని యోగాన్ని పొందినవారు, రుద్ర లోకానికి చేరుకున్నారు.
పరివర్త్తే చతుర్వింశే ఋక్షో వ్యాసో భవిష్యతి। తత్రాఽహం భవితా బ్రహ్మన్ కలౌ తస్మిన్ యుగాన్తికే। శూలీ నామ మహాయోగీ నైమిషే యోగి వన్దితే ।। ౨౩.
ఇరవై నాలుగవ పరివర్తనంలో ఋక్షుడు వ్యాసుడవుతాడు. బ్రహ్మన్, ఆ కాలియుగాంతంలో నేను నైమిశారణ్యంలో యోగులు పూజించే మహాయోగి శూలి అనే పేరుతో జన్మిస్తాను.
తత్రాపి మమ తే పుత్రా భవిష్యన్తి తపస్వినః। శలిహోత్రోఽగ్నివేశ్యశ్చ యువనాశ్చః శరద్వసుః । తేఽపి యోగబలోపేతా రుద్రం యాస్యన్తి సువ్రతాః ।। ౨౩.
అక్కడ కూడా, నా కుమారులు శలిహోత్రుడు, అగ్నివేశ్యుడు, యువనాశ్చుడు, శరద్వసుడు — వీరందరూ తపస్సులో నిమగ్నులై, యోగబలంతో రుద్రుని లోకానికి వెళ్తారు.