వాయుపురాణమ్

తస్మాచ్చతుర్యుగావస్థం జగద్వై సచరాచరమ్। చతుర్ద్ధాఽవస్థితం చైవ చతుష్పాదం భవిష్యతి ।। ౨౩.

అందువల్ల, ఈ జగత్తు, చలించేవి, అచలమైనవి అన్నీ నాలుగు యుగాల స్థితిలో ఉంటాయి; అలాగే నాలుగు పాదాలుగా నిలుస్తాయి.

భూర్లోకోఽథ భువర్లోకః స్వర్లోకోఽథ మహస్తథా। జనస్తపశ్చ శాంతశ్చ రుద్రలోకస్తతః పరమ్ ।। ౨౩.

భూలోకం, ఆ తరువాత భువర్లోకం, స్వర్లోకం, మహర్లోకం; జనలోకం, తపోలోకం, శాంతలోకం, వాటి తరువాత రుద్రలోకం.

స్వర్లోకో హి తృతీయస్తు చతుర్థస్తు మహః స్మృతః। తత్ర లోకః పరం స్థానం పరన్తద్యోగినాం స్మృతమ్ ।। ౨౩.

స్వర్లోకం మూడవది, నాలుగవది మహర్లోకం అని చెప్పబడింది; అక్కడ ఉన్న లోకం యోగులకు పరమ స్థానం గా గుర్తించబడింది.

నిర్మమా నిరహంకారాః కామక్రోధవివర్జ్జితాః। ద్రక్ష్యన్తే తద్విదో యుక్తా ధ్యానతత్పరయుఞ్జకాః ।। ౨౩.

అక్కడ స్వార్థం లేని వారు, అహంకారం లేని వారు, కోరిక, కోపం లేని వారు, ఆ స్థలాన్ని తెలుసుకున్న యోగులు, ధ్యానంలో నిమగ్నమైన వారు దాన్ని దర్శిస్తారు.

యస్మాచ్చతుష్పదా హ్యేషా త్వయా దృష్టా సరస్వతీ। తస్మాచ్చ పశవః సర్వే భవిష్యన్తి చతుష్పదాః। తస్మాచ్చైషాం భవిష్యన్తి చత్వారో వై పయోధరాః ।। ౨౩.

నీవు సరస్వతిని నాలుగు పాదాలతో చూశావు కాబట్టి, అందువల్ల అన్ని పశువులు నాలుగు పాదాలతో ఉంటాయి; అందువల్ల వాటికి నాలుగు పయోధరాలు ఉంటాయి.

సోమశ్చ మన్త్రసంయుక్తో యస్మాన్మమ ముఖాచ్చ్యుతః। జీవః ప్రాణభృతాం బ్రహ్మన్ సర్వః పీత్వా స్తనైర్ఘృతమ్ ।। ౨౩.

సోమం మంత్రంతో కూడి నా నోటినుండి ప్రవహించినందున, ఓ బ్రహ్మన్, ప్రాణులు అన్నీ వాటి పయోధరాల నుండి నెయ్యి పుచ్చుకుంటూ జీవిస్తాయి.

తస్మాత్ సోమమయం చైతదమృతం చైవ సంజ్ఞితమ్। చతుష్పాదా భవిష్యన్తి శ్వేతత్వం చాస్య తేన తత్ ।। ౨౩.

అందువల్ల, ఇది సోమమయం అమృతం అని పిలవబడుతుంది; అవి నాలుగు పాదాలతో ఉంటాయి, వాటి తెలుపు రంగు కూడా అందువల్లే.

యస్మాచ్చైవం క్రియాభూత్వా ద్విపాదా వై మహేశ్వరీ। దృష్టా పునస్త్వయా చైషా సావిత్రీ లోకభావినీ। తస్మాద్వై ద్విపదాః సర్వే ద్విస్తనాశ్చ నరాః స్మృతాః ।। ౨౩.

ఎందుకంటే, మహేశ్వరి క్రియాశీలురాలై రెండు కాళ్లతో కనిపించింది. నీవు ఈ లోకాలను సృష్టించే సావిత్రిని చూశావు. అందువల్ల, అన్ని రెండు కాళ్లున్న మనుషులందరికీ రెండు వక్షోజాలు ఉన్నవారిగా గుర్తించబడతారు.

యస్మాచ్చైవమజా భూత్వా సర్వవర్ణా మహేశ్వరీ। దృష్టా త్వయా మహాసత్త్వా సర్వభూతధరా పరా। తస్మాత్తు విశ్వరూపత్వమజానాం వై భవిష్యతి ।। ౨౩.

మహేశ్వరి అజగా అన్ని వర్ణాల్లో కనిపించింది. నీవు ఆమెను, మహాశక్తి కలిగి, సమస్త భూతాలను మోయగల పరాశక్తిని చూశావు. అందుచేత అజలు విశ్వరూపాన్ని పొందుతారు.

అజశ్చైవ మహాతేజా విశ్వరూపో భవిష్యతి। అమోఘరేతాః సర్వత్ర ముఖే చాస్య హుతాశనః। తస్మాత్ సర్వగతో మేధ్యః పశురూపీ హుతాశనః ।। ౨౩.

అజుడు గొప్ప తేజస్సుతో విశ్వరూపుడవుతాడు. అతని బీజం ఎక్కడైనా విఫలమవదు. అతని నోటిలో అగ్ని ఉంటుంది. అందువల్ల, అన్ని చోట్ల అగ్ని పశురూపంలో పవిత్రంగా వ్యాపించి ఉంటుంది.

తపసా భావితాత్మానో యే వై ద్రక్ష్యన్తి వై ద్విజాః। ఈశిత్వే చ శివత్వే చ సర్వగం సర్వతః స్థిరమ్ ।। ౨౩.

తపస్సుతో ఆత్మను శుద్ధిపరచుకున్న ద్విజులు, పరిపూర్ణుడైన, శివత్వంతో, సర్వవ్యాపిగా, స్థిరంగా ఉన్న పరమేశ్వరుడిని దర్శించగలుగుతారు.

రజస్తమోవినిర్ముక్తాస్త్యక్త్వా మానుష్యకమ్బువి। మత్సమీపం గమిష్యన్తి పునరావృత్తిదుర్లభమ్ ।। ౨౩.

రజస్సు, తమస్సు లాంటి మలినతల నుంచి విముక్తులై, మానవ దేహాన్ని విడిచిపెట్టి, తిరిగి జన్మ లేని స్థితికి, నా సమీపానికి వస్తారు.

ఇత్యేవముక్తో భగవాన్ బ్రహ్మా రుద్రేణ వై ద్విజాః। ప్రణమ్య ప్రయతో భూత్వా పునరాహ పితామహః ।। ౨౩.

ఇలా రుద్రుడు చెప్పిన తరువాత, భగవంతుడు బ్రహ్మా, భక్తితో నమస్కరించి, మళ్లీ పితామహుడు ఇలా అన్నాడు.

భగవన్దేవదేవేశ విశ్వరూపీ మహేశ్వరః। ఇమాస్తవ మహాదేవ తనవో లోకవన్దితాః ।। ౨౩.

దేవతల దేవా, విశ్వరూపుడైన మహేశ్వరా, మహాదేవా! నీ ఈ రూపాలు లోకాల్లో అందరికీ పూజింపబడుతున్నాయి.

విశ్వరూప మహాసత్త్వ కస్మిన్ కాలే మహాభుజ। కస్యాం వా యుగసమ్భూత్యాం ద్రక్ష్యన్తి త్వాం ద్విజాతయః ।। ౨౩.

విశ్వరూపుడా, మహాశక్తివంతుడా, బలవంతుడా! ఏ సమయంలో, ఏ యుగంలో ద్విజులు నిన్ను దర్శించగలుగుతారు?

కేన వా తత్త్వయోగేన ధ్యానయోగేన కేన వా । తనవస్తే మహాదేవ శక్యా ద్రష్టుం ద్విజాతిభిః ।। ౨౩.

ఏ తత్త్వయోగంతో, లేదా ఏ ధ్యానయోగంతో, మహాదేవా! నీ రూపాలను ద్విజులు దర్శించగలుగుతారు?

తపసా నైవ యోగేన దానధర్మఫలేన వా। న తీర్థఫలయోగేన క్రతుభిర్వా సదక్షిణైః ।। ౨౩.

తపస్సుతో కాదు, యోగంతో కాదు, దానధర్మ ఫలంతో కాదు, తీర్థయాత్ర ఫలంతో కాదు, యాగాలు, దక్షిణల ఫలితాలతో కూడా కాదు.

న వేదాధ్యాపనైర్వాపి న చిత్తేన వివేదనైః । శక్యోఽహం మానుర్షైద్రష్టుమృతే ధ్యానాత్పరం న హి ।। ౨౩.

వేదపఠనంతో కాదు, మనస్సు ద్వారా విచారణతో కూడా కాదు. ధ్యానం తప్ప మానవులు నన్ను చూడలేరు.

సాధ్యో నారాయణశ్చైవ విష్ణుస్త్రిభువనేశ్వరః । భవిష్యతీహ నామ్నా తు వారాహో నామ విశ్రుతః ।। ౨౩.

సాధ్యుడు, నారాయణుడు, మూడు లోకాల అధిపతి విష్ణువు, ఇక్కడ వరాహ అనే ప్రసిద్ధ నామంతో అవతరిస్తారు.

చతుర్బాహుశ్చతుష్పాదశ్చతుర్నేత్రశ్చతుర్ముఖః। తదా సంవత్సరో భూత్వా యజ్ఞరూపీ భవిష్యతి। షడఙ్గశ్చ త్రిశీర్షశ్చ త్రిస్థానే త్రిశరీరవాన్ ।। ౨౩.

నాలుగు చేతులు, నాలుగు కాళ్లు, నాలుగు కళ్ళు, నాలుగు ముఖాలు కలిగి, అప్పటికి సంవత్సరరూపంగా, యజ్ఞరూపంగా ఉంటాడు. ఆరు అవయవాలు, మూడు తలలు, మూడు స్థలాలు, మూడు శరీరాలు కలిగి ఉంటాడు.

కృతం త్రేతా ద్వాపరం చ కలిశ్చైవ చతుర్యుగమ్। ఏతస్య పాదాశ్చత్వారః అఙ్గాని క్రతవస్తథా ।। ౨౩.

కృత, త్రేత, ద్వాపర, కలి అనే నాలుగు యుగాలు అతని నాలుగు కాళ్లు; యాగాలు అతని అవయవాలు.

భుజాశ్చ వేదాశ్చత్వారో ఋతుః సన్ధిముఖాని చ। ద్వే ముఖే ద్వే చ అయనే నేత్రాశ్చ చతురస్తథా ।। ౨౩.

నాలుగు వేదాలు అతని చేతులు; ఋతువులు అతని సంధులు; రెండు నోర్లు, రెండు అయనాలు, నాలుగు కళ్ళు కూడా అతనివి.

శిరాంసి త్రీణి పర్వాణి ఫాల్గున్యాషాఢకృత్తికాః। దివ్యాన్తరిక్షభౌమాని త్రీణి స్థానాని యాని తు। సమ్భవః ప్రలయశ్చైవ ఆశ్రమౌ ద్వౌ ప్రకీర్త్తితౌ ।। ౨౩.

మూడు తలలు, సంధికాలాలు, ఫాల్గుని, ఆషాఢ, కృత్తిక నక్షత్రాలు; స్వర్గం, అంతరిక్షం, భూమి అనే మూడు స్థలాలు; సృష్టి, లయం, రెండు ఆశ్రమాలు కూడా చెప్పబడ్డాయి.

స యదా కాలరూపాభో వరాహత్వే వ్యవస్థితః। భవిష్యతి యదా సాధ్యో విష్ణుర్నారాయణః ప్రభుః ।। ౨౩.

అతడు కాలరూపంగా, వరాహరూపంలో స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు, సాధ్యుడు, విష్ణువు, నారాయణుడు, ప్రభువు అక్కడ ఉంటారు.

తదా త్వమపి దేవేశ చతుర్వ్వక్త్రో భవిష్యసి। బ్రహ్మలోకనమస్కార్యో విష్ణుర్నారాయణః ప్రభుః ।। ౨౩.

అప్పుడు నీవు కూడా దేవతల అధిపతిగా నాలుగు ముఖాలతో ఉంటావు. బ్రహ్మలోకంలో పూజింపదగినవాడవుతావు. విష్ణువు, నారాయణుడు, ప్రభువు కూడా ఉంటారు.

ఏకార్ణవే ప్లవే చైవ శయానం పురుషం హరిమ్। యదా ద్రక్ష్యసి దేవేశం ధ్యానయుక్తం మహామునిమ్ ।। ౨౩.

ఒకటే సముద్రంపై తేలే తడుపులో, హరి అనే పరమేశ్వరుడు ధ్యానంలో లీనమై, గొప్ప మునిగా పడుకుని ఉన్నాడని నీవు చూసే వేళ—

తదావాం మమ యోగేన మోహితౌ నష్టచేతసౌ। అన్యోన్యస్పర్ద్ధినౌ రాత్రావవిజ్ఞాయ పరస్పరమ్ ।। ౨౩.

అప్పుడు నా యోగబలంతో మీరు ఇద్దరూ మాయలో పడిపోతారు, మనస్సు తిప్పుకొని, ఒకరినొకరు గుర్తుపట్టకుండా, రాత్రంతా పరస్పరం పోటీ పడతారు.

ఏకైకస్యోదరస్థాంస్తు దృష్ట్వా లోకాంశ్చరాచరాన్। విస్మయం పరమం గత్వా ధ్యానాద్‌బుద్ధ్వా తు మానుషౌ ।। ౨౩.

ఒకరినొకరు పొట్టలోని చరాచర లోకాలను చూసి, గొప్ప ఆశ్చర్యానికి లోనై, ధ్యానం ద్వారా మీరు ఇద్దరూ మానవులని గ్రహిస్తారు.

తతస్త్వం పఝసంభూతః పఝనాభః సనాతనః। పద్మాఙ్కితస్తదా కల్పే ఖ్యాతిం యాస్యసి పుష్కలామ్ ।। ౨౩.

ఆ తరువాత, పద్మంలో జన్మించినవాడవై, పద్మనాభుడవై, శాశ్వతుడవై, పద్మం గుర్తుగా ధరించినవాడవై, ఆ కల్పంలో గొప్ప పేరును పొందుతావు.