వాయుపురాణమ్

ప్రజానాం పతయశ్చాన్యే దక్షః ప్రాచేతసస్తథా । ఉత్తానపాదం జగ్రాహ పుత్రమత్రిః ప్రజాపతిః

ఇతర ప్రాణుల పాలకులుగా దక్షుడు, ప్రాచేతసుడు ఉన్నారు. అత్రి ప్రజాపతి ఉత్తానపాదుని తన కుమారుడిగా స్వీకరించాడు.

దక్షకస్య తు పుత్రోఽస్య రాజా హ్యాసీత్ ప్రజాపతేః । స్వాయమ్భువేన మనునా దత్తోఽత్రేః కారణం ప్రతి

దక్షుడి కుమారుడు ప్రజాపతికి వంశజుడిగా రాజయ్యాడు. స్వాయంభువ మనువు అతన్ని ఓ కారణం కోసం అత్రికి అప్పగించాడు.

మన్వన్తరమథాసాద్య భవిష్యం చాక్షుషస్య హ । షష్ఠం తదనువక్ష్యామి ఉపోద్ఘాతేన వై ద్విజాః

భవిష్యత్తులో చాక్షుష మన్వంతరం వచ్చినప్పుడు, ఆ ఆరో మన్వంతరాన్ని నేను ముందుగా వివరంగా చెప్పుతాను, ఓ ద్విజులారా.

ఉత్తానపాదాచ్చతురా సూనృతా విత్తభావినీ । ఉత్పన్నా చాధిధర్మేణ ధ్రువస్య జననీ శుభా । ధర్మస్య పత్న్యాం లక్ష్మ్యాం వై ఉత్పన్నా సా శుచిస్మితా

ఉత్తానపాదునికి నలుగురు కుమార్తెలు పుట్టారు: సునృత, విత్తభావినీ, అధిధర్మ. వీరిలో అధిధర్మ ధ్రువుని మాతృక. ధర్ముని భార్య లక్ష్మీ నుంచి శుచిస్మిత అనే పవిత్రమైన నవ్వుతో ఉన్న కుమార్తె జన్మించింది.

ధ్రువఞ్చ కీర్త్తిమన్తఞ్చ అయస్మన్తం వసుం తథా । ఉత్తానపాదోఽజనయత్ కన్యే ద్వే చ శుచిస్మితే । మనస్వినీం స్వరాఞ్చైవ త్రయోః పుత్రాః ప్రకీర్త్తితాః

ఉత్తానపాదుడు ధ్రువుడు, కీర్తిమంతుడు, అయస్మంతుడు, వసువు అనే కుమారులను, అలాగే శుచిస్మిత, మనస్విని అనే ఇద్దరు కుమార్తెలను కనుగొన్నాడు. స్వర అనే కుమార్తె కూడా పుట్టింది. ఇలా ముగ్గురు కుమారులు ప్రస్తావించబడ్డారు.

ధ్రువో వర్షసహస్రాణి దశ దివ్యాని వీర్యవాన్ । తపస్తేపే నిరాహారః ప్రార్థయన్ విపులం యశః

ధ్రువుడు మహాశక్తిశాలి, పదివేల దివ్య సంవత్సరాలు ఆహారం లేకుండా కఠిన తపస్సు చేసి, గొప్ప కీర్తిని కోరాడు.

త్రేతాయుగే తు ప్రథమే పౌత్రః స్వాయమ్భువస్య సః । ఆత్మానం ధారయన్ యోగాత్ ప్రార్థయన్ సుమహద్యశః

మొదటి త్రేతాయుగంలో, స్వాయంభువుని మనవడు యోగబలంతో తనను తాను నిలబెట్టుకుని, అపారమైన కీర్తిని కోరాడు.

తస్మై బ్రహ్మా దదౌ ప్రీతో జ్యోతిషాం స్థానముత్తమమ్ । ఆభూతసంప్లవం హృద్యమస్తోదయవివర్జితమ్

ఆయన తపస్సు చూసి సంతోషించిన బ్రహ్మ, అతనికి నక్షత్రాల్లో అత్యున్నత స్థానం ఇచ్చాడు. ఆ స్థానం ఉదయం, సాయంకాలం లేని, సర్వదా నిలిచే స్థానం.

తస్యాతిమాత్రామృద్ధిం చ మహిమానం నిరీక్ష్య హ । దైత్యాసురాణామాచార్యః శ్లోకమప్యుశనా జగౌ॥౨.౧.

అతని అపూర్వమైన ఐశ్వర్యాన్ని, గొప్పతనాన్ని చూసి, దైత్యాసురుల గురువు ఉశనుడు ఒక శ్లోకాన్ని పాడాడు.

౬౨.౮౦ అహో స్య తపసో వీర్యమహో శ్రుతమహో హుతమ్। స్థితాః సప్తర్షయః కృత్వా యదేనముపరి ధ్రువమ్ । ధ్రువే దివం సమాసక్తమీశ్వరః స దివస్పతిః

అహా! ఇతని తపస్సు ఎంత గొప్పది! ఇతని విద్య ఎంత గొప్పది! ఇతని హవనం ఎంత గొప్పది! సప్తర్షులు అతన్ని పైకి నిలబెట్టారు. ధ్రువుడు ఆకాశంలో స్థిరంగా నిలిచాడు. ఆయన దేవతల అధిపతిగా మారాడు.

ధ్రువాత్పుష్టిఞ్చ భవ్యఞ్చ భూమిః సా సుషువే నృపౌ । స్వాం ఛాయామాహ వై పుష్టిర్భవ నారీ తు తాం విభుః

ధ్రువుని నుంచి పుష్టి, భవ్య అనే సంతానం పుట్టారు. భూమి వారిని ప్రసవించింది, ఓ రాజా. పుష్టి, 'నా నీడవై' అని చెప్పగా, భవుడు ఆమెను తన భార్యగా చేసుకున్నాడు.

సత్యాభివ్యాహృతే తస్య సద్యః స్త్రీ సాభవత్తదా । దివ్యసంహన నాచ్ఛాయా దివ్యాభరణభూషితా

ఆయన నిజం చెప్పగానే, వెంటనే ఆ స్త్రీ దివ్యరూపంతో, దివ్యఛాయతో, ఆభరణాలతో అలంకరించబడి ప్రత్యక్షమైంది.

ఛాయాయాం పుష్టిరాధత్త పఞ్చ పుత్రానకల్మషాన్ । ప్రాచీనగర్భం వృషకం వృకఞ్చ వృకలం ధృతిమ్

ఛాయలో పుష్టి ఐదుగురు నిష్కళంకమైన కుమారులను కనింది: ప్రాచీనగర్భుడు, వృషకుడు, వృకుడు, వృకలుడు, ధృతిఅను వారు.

పత్నీ ప్రాచీనగర్భస్య భూవర్చా సుషువే నృపమ్ । నామ్నోదారధియం పుత్రమిన్ద్రో యః పూర్వజన్మని

ప్రాచీనగర్భుని భార్య భూవర్చా ఓ రాజును ప్రసవించింది. అతని పేరు ఉదారధి. అతను మునుపటి జన్మలో ఇంద్రుడు.

సంవత్సరసహస్రాన్తే సకృదాహారమాహరత్ । ఏవం మన్వన్తరం యుక్తమిన్ద్రత్వం ప్రాప్తవాన్విభుః

వెయ్యేళ్ల చివర, అతను ఒక్కసారి మాత్రమే భోజనం చేశాడు. ఇలా ఆ మన్వంతరాన్ని పూర్తి చేసి, ప్రభువు ఇంద్ర పదవిని పొందాడు.

ఉదారధేః సుతం భద్రాజనయత్సా దివఞ్జయమ్ । రిపుం రిపుఞ్జయం జజ్ఞే వరాఙ్గీ సా దివఞ్జయాత్

ఉదారధికి భద్రా అనే భార్య దివంజయుడిని కనింది. దివంజయుని భార్య వరాంగి, రిపు, రిపుంజయ అనే కుమారులను ప్రసవించింది.

రిపోరాధత్త బృహతీ చాక్షుషం సర్వతేజసమ్ । వ్యజీజనత్ పుష్కరిణ్యాం వారుణ్యాం చాక్షుణో మనుమ్ । ప్రజాపతేరాత్మజాయామారణ్యస్య మహాత్మనః

రిపుని భార్య బృహతీ చాక్షుష అనే సమస్త తేజస్సుతో ఉన్న కుమారుడిని కనింది. పుష్కరిణి, వారుణి అనే భార్యలు చాక్షుషునికి మనువును ప్రసవించారు. ఆ మనువు ప్రజాపతి వంశస్థుడు, మహాత్ముడైన అరణ్యుని కుమారుడు.

మనోరజాయన్త దశనద్వలాయాం శుభాః సుతాః । కన్యాయాం వై మహాభాగ వైరాజస్య ప్రజాపతేః

మనువుకు నద్వల అనే భార్య ద్వారా శుభమైన కుమారులు పుట్టారు. అలాగే, వైరాజ ప్రజాపతికి పుట్టిన మహాభాగ్యవంతురాలైన కుమార్తెకు కూడా సంతానం కలిగింది.

ఊరుః పూరుః శతద్యుమ్నస్తపస్వీ సత్యవాక్ కవిః । అగ్నిష్టుదతిరాత్రశ్చ సుద్యుమ్నశ్చేతి తే నవ । అభిమన్యుశ్చ దశమో నద్వలాయాం మనోః సుతాః ॥౨.౧.

ఊరు, పూరు, శతద్యూమ్నుడు, తపస్వి, సత్యవాక్, కవి, అగ్నిష్టుడు, అతిరాత్రుడు, సుద్యూమ్నుడు — వీరు తొమ్మిది మంది. అభిమన్యుడు పదవ కుమారుడు. వీరంతా నద్వల నుంచి మనువుకు పుట్టిన కుమారులు.

౬౨.౯౦ ఊరోరజనయత్ పుత్రాన్ షడాగ్నేయీ మహాప్రభాన్ । అఙ్గం సుమనసం స్వాతిం క్రతుమఙ్గిరసం శివమ్

ఆగ్నేయి తన తొడల నుండి ఆరు గొప్ప కుమారులను కనింది. వారు అంగ, సుమనసు, స్వాతి, క్రతు, అంగిరసు, శివుడు.

అఙ్గాత సునీథాపత్యం వై వేనమేకం వ్యజాయత । అపచారేణ వేనస్య ప్రకోపః సుమహానభూత్

అంగునికి సునీత అనే కుమారుడు పుట్టాడు. ఆ తరువాత వేనుడు జన్మించాడు. వేనుని దురాచారంతో పెద్ద కోపం కలిగింది.

ప్రజార్థమృషయస్తస్య మమన్థుర్దక్షిణం కరమ్ । వేనస్య పాణౌ మథితే సమ్బభూవ మహాన్నృపః । వైన్యో నామ మహీపాలో యః పృథుః పరికీర్త్తితః

ప్రజల కోసం ఋషులు వేనుని కుడి చేయిని మథించారు. ఆ చేయి మథించగా, గొప్ప రాజైన వైన్యుడు పుట్టాడు. అతడే ప్రథు అని ప్రసిద్ధి పొందాడు.

స ధన్వీ కవచీ జాతస్తేజసా ప్రజ్వలన్నివ । పృథుర్వైన్యః సర్వలోకాన్ రరక్ష క్షత్రపూర్వజః

ఆ ప్రథువు విల్లు, కవచంతో జన్మించి, తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, క్షత్రియ వంశంలో పుట్టి, అన్ని లోకాలను కాపాడాడు.

తస్య స్తవార్థముత్పన్నౌ నిపుణౌ సూతమాగధౌ

ఆ రాజుని స్తుతి కోసం, నిపుణులైన సూతుడు, మాగధుడు పుట్టారు.

తేనేయం గౌర్మహారాజ్ఞా దుగ్ధా సస్యాని ధీమతా । ప్రజానాం వృత్తికామానాం దేవైఋషిగణైః సహ

ఆ మహారాజు తన తెలివితో దేవతలు, ఋషులతో కలిసి, ప్రజల జీవనోపాధి కోసం భూమిని పాలు పిండించి ధాన్యాలను పొందాడు.

పితృభిర్దానవైశ్చైవ గన్ధర్వైరప్సరోగణైః । సర్వైః పుణ్యజనైశ్చైవ వీరుద్భిః పర్వతైస్తథా

పితృదేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, అప్సరసలు, పుణ్యజనులు, మొక్కలు, పర్వతాలు — వీరందరూ భూమిని పాలు పిండారు.

తేషు తేషు తు పాత్రేషు దుహ్యమానా వసున్ధరా । ప్రాదాద్యథేప్సితం క్షీరం తేన లోకాంస్త్వధారయత్

ప్రతి ఒక్కరి పాత్రలో భూమిని పాలు పిండగా, ఆమె కోరినట్లుగా పాలు ఇచ్చింది. ఆ పాలతో ప్రథువు లోకాలను పోషించాడు.

ఋషయ ఊచుః॥ విస్తరేణ పృథోర్జన్మ కీర్త్తయస్వ మహా మతే । యథా మహాత్మనా దుగ్ధా పూర్వం తేన వసున్ధరా

ఋషులు ఇలా అన్నారు: మహాత్మా! ప్రథువు జన్మాన్ని, అతడు భూమిని ఎలా పాలు పిండాడో విస్తరంగా చెప్పండి.

యథా దేవైశ్చ నాగైశ్చ యథా బ్రహ్మర్షిభిః సహ । యథా యక్షైః సగన్ధర్వైరప్సరోభిర్యథా పురా ॥౨.౧.

దేవతలు, నాగులు, బ్రహ్మర్షులు, యక్షులు, గంధర్వులు, అప్సరసలు, పురాతన కాలంలో వారు ఎలా చేసారో వివరించండి.