వాయుపురాణమ్

అథ తం మనసా ధ్యాత్వా యుక్తాత్మా వై పితామహః। వవన్దే దేవమీశానం సర్వేశం సర్వగం ప్రభుమ్ ।। ౨౩.

అంతటా, మనసారా ధ్యానం చేసి, ఆత్మను ఏకాగ్రతతో ఉంచిన పితామహుడు, ఆ దేవుడైన ఈశానుని, సమస్తానికి ప్రభువైన స్వామిని నమస్కరించాడు.

ఓమీశానం నమస్తేఽస్తు మహాదేవ నమోఽస్తు తే। ఏవం ధ్యానగతం తత్ర ప్రణమన్తం పితామహమ్। ఉవాచ భగవానీశః ప్రీతోఽహం తే కిమిచ్ఛసి ।। ౨౩.

ఓం ఈశానాయ నమస్సు, మహాదేవా! నీకు నమస్కారం. అలా ధ్యానంలో లీనమై నమస్కరిస్తున్న పితామహుని చూసి, భగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: 'నేను సంతోషించాను. నీవు ఏమి కోరుకుంటున్నావు?'

తతస్తు ప్రణతో భూత్వా వాగ్భిః స్తుత్వా మహేశ్వరమ్। ఉవాచ భగవాన్ బ్రహ్మా ప్రీతః ప్రీతేన చేతసా ।। ౨౩.

అప్పుడతడు భూమికి వంగి, మధుర వాక్యాలతో మహేశ్వరుని స్తుతిస్తూ, ఆనందంతో ఉన్న బ్రహ్మ దేవుడు ఇలా అన్నాడు.

యదిదం విశ్వరూపన్తే విశ్వగం విశ్వమీశ్వరమ్। ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి కశ్చాయం పరమేశ్వరః ।। ౨౩.

'ఈ విశ్వరూపం నీలో కనిపిస్తున్నది, విశ్వవ్యాప్తి, విశ్వానికి అధిపతి — దీని గురించి తెలుసుకోవాలని నాకు కోరిక. ఈ పరమేశ్వరుడు ఎవరు?'

కైషా భగవతీ దేవీ చతుష్పాదా చతుర్ముఖీ। చతుఃశ్రృఙ్గీ చతుర్వక్రా చతుర్ద్దన్తా చతుఃస్తనీ ।। ౨౩.

'ఈ భగవతి దేవి ఎవరు? నలుగురు కాళ్లు, నలుగురు ముఖాలు, నలుగురు కొమ్ములు, నలుగురు దవడలు, నలుగురు దంతాలు, నలుగురు వక్షోజాలు ఉన్నవారు?'

చతుర్హస్తా చతుర్నేత్రా విశ్వరుపా కథం స్మృతా। కిన్నామధేయా కోఽస్యాత్మా కింవీర్యా వాపి కర్మతః ।। ౨౩.

'నలుగురు చేతులు, నలుగురు కళ్ళు, విశ్వరూపిణిగా ప్రసిద్ధి చెందిన ఈమె పేరు ఏమిటి? స్వభావం ఏమిటి? శక్తి ఏమిటి? కార్యాలు ఏమిటి?'

రహస్యం సర్వమన్త్రాణాం పావనం పుష్ఠివర్ద్ధనమ్। శ్రృణుష్వైతత్పరం గుహ్యమాదిసర్గే యథా తథమ్ ।। ౨౩.

'ప్రతి మంత్రానికి రహస్యమైనది, పవిత్రతను ఇస్తుంది, పోషణను పెంచుతుంది — ఈ పరమ గోప్యమైన విషయాన్ని, సృష్టి ప్రారంభంలో ఎలా ఉందో అలా విను.'

అయం యో వర్త్తతే కల్పో విశ్వరూపస్త్వసౌ స్మృతః। యస్మిన్ భవాదయో దేవాః షడ్వింశన్మనవః స్మృతాః ।। ౨౩.

'ప్రస్తుతం ఉన్న ఈ కాల్పాన్ని విశ్వరూపం అని అంటారు. ఇందులో భవుడు మొదలైన దేవతలు, ఇరవై ఆరు మనువులు ప్రసిద్ధి చెందారు.'

బ్రహ్మస్థానమిదం చాపి యదా ప్రాప్తం త్వయా విభో। తదాప్రభృతి కల్పశ్చ త్రయస్త్రింశత్తమో హ్యయమ్ ।। ౨౩.

'ఇది బ్రహ్మ స్థానం. నీవు దీనిని పొందావు. అప్పటి నుంచి ఇది ముప్పై మూడు వ కాల్పం.'

శతం శతసహస్రాణామతీతా యే స్వయమ్భువః । పురస్తాత్తవ దేవేశ తాన్ శ్రృణుష్వ మహామునే ।। ౨౩.

'నూరుసార్లు లక్షలు దాటి పోయిన స్వయంభువ మనువులు ఉన్నారు. నీకన్నా ముందుగా ఉన్న ఆ మనువుల గురించి విను, దేవతాధిపతీ! మహర్షీ!'

ఆనన్దస్తు స విజ్ఞేయ ఆనన్దస్తే మహాలయః। గాలవ్యగోత్రతపసా మమ పుత్రస్త్వమాగతః ।। ౨౩.

'ఆయన ఆనందుడు అని తెలుసుకోవాలి. ఆనందమే మహా నిలయం. గాలవ్య వంశపు తపస్సుతో నీవు నా కుమారుడవయ్యావు.'

త్వయి యోగశ్చ సాఙ్ఖ్యశ్చ తపో విద్యావిధిః క్రియా। ఋతం స్త్యఞ్చ యద్బ్రహ్మ అహింసా సన్తతిక్రమాః ।। ౨౩.

నీలో యోగం, సాంఖ్యం, తపస్సు, విద్య, విధి, కర్మ, సత్యం, నిజాయితీ, బ్రహ్మం, అహింస, సంతతి కొనసాగింపు అన్నీ ఉన్నాయి.

ధ్యానం ధ్యానవపుః శాన్తిర్విద్యాఽపిద్యామతిర్ధృతిః। కాన్తిః శాన్తిః స్మృతిర్మేధా లజ్జా శుద్దిః సరస్వతీ। తుష్టిః పుష్టిః క్రియా చైవ లజ్జా క్షాన్తిః ప్రతిష్ఠితా ।। ౨౩.

ధ్యానం, ధ్యానరూపం, శాంతి, జ్ఞానం, అజ్ఞానం, నిశ్చయం, ధైర్యం, కాంతి, ప్రశాంతత, స్మృతి, మేధ, లజ్జ, పవిత్రత, సరస్వతి, సంతృప్తి, పోషణ, కర్మ, మరల లజ్జ, సహనం, స్థిరత ఇవన్నీ ఉన్నాయి.

షడ్‌వింశత్తద్గుణా హ్యేషా ద్వాత్రిశాక్షరసంజ్ఞితా । ప్రకృతిం విద్ధితాం బ్రహ్మంస్త్వత్ప్రసూతిం మహేశ్వరీమ్ ।। ౨౩.

ఇవి ఇరవై ఆరు లక్షణాలు, ముప్పై రెండు అక్షరాలతో ప్రసిద్ధి చెందినవి. ఈ ప్రకృతిని బ్రహ్మంగా, నీ సంతానంగా, మహేశ్వరీగా తెలుసుకో.

సైషా భగవతీ దేవీ తత్ప్రసూతిః స్వయమ్భువః। చతుర్ముఖీ జగద్యోనిః ప్రకృతి ర్గౌః ప్రకీర్త్తితా । ప్రధానం ప్రకృతిం చైవ యదాహుస్తత్త్వచిన్తకాః ।। ౨౩.

ఈమె భగవతి దేవి, స్వయంభువుని సంతానం, నాలుగు ముఖాలవాళ్ళు, జగత్తుకు మూలంగా, ప్రకృతి, గావుగా పిలవబడే వారు. తత్వవేత్తలు ప్రధానం, ప్రకృతి అని పిలుస్తారు.

అజామేతాం లోహితాం శుక్లకృష్ణాం విశ్వం సంప్రసృజమానాం సురూపామ్। అజోఽహం వై బుద్ధిమాన్విశ్వరూపాం గాయత్రీం గాం విశ్వరూపాం హి బుద్ధ్వా ।। ౨౩.౫౧ ఏవముక్తవా మహాదేవః అట్టహాసమథాకరోత్ । వలితాస్ఫోటితరవం కహాకహనదన్తథా ।। ౨౩.

ఈ అజన్మ, ఎరుపు, తెలుపు, నలుపు రంగులతో, విశ్వాన్ని సృష్టించేది, అందమైన రూపంతో ఉన్నది. నేనూ అజన్ముడిని, జ్ఞానంతో, విశ్వరూపుడిని, గాయత్రీని, విశ్వరూప గావును తెలుసుకున్నాను.

తతోఽస్య పార్శ్వతో దివ్యాః సర్వరూపాః కుమారకాః। జటీ ముణ్డీ శిఖణ్డీ చ అర్ద్ధముణ్డశ్చ జజ్ఞిరే ।। ౨౩.

ఆ తరువాత ఆయన పక్కనుండి, అన్ని రూపాల దివ్య బాలురు పుట్టారు. కొందరు జటలు, కొందరు ముండలు, కొందరు శిఖలు, మరికొందరు అర్ధముండలుగా ఉన్నారు.

తతస్తే తు యథోక్తేన యోగేన సుమహౌజసః। దివ్యం వర్షసహస్రన్తు ఉపాసిత్వా మహేశ్వరమ్ ।। ౨౩.

తర్వాత వారు చెప్పిన విధంగా యోగబలంతో, మహాశక్తితో, వేల దివ్య సంవత్సరాలు మహేశ్వరుని ఆరాధించారు.

ధర్మోపదేశం నియతం కృత్వా యోగమయం దృఢమ్। శిష్టానాం నియతాత్మానః ప్రవిష్టా రుద్రమీశ్వరమ్ ।। ౨౩.

ధర్మోపదేశాన్ని, యోగమయంగా, దృఢంగా స్థాపించి, నియమితాత్ములు అయిన వారు రుద్రుని, ఈశ్వరుని లోనికి ప్రవేశించారు.

తతో విస్మయమాపన్నో బ్రహ్మా లోకపితామహః। ప్రపన్నస్తు మహాదేవం భక్తియుక్తేన చేతసా। ఉవాచ వచనం సర్వం శ్వేతత్వన్తే కథం విభో ।। ౨౩.

అప్పుడు బ్రహ్మ, లోకపితామహుడు, ఆశ్చర్యపోయి, భక్తితో మహాదేవుని దగ్గరకు వెళ్లి, ఇలా అన్నాడు: 'ప్రభూ! శ్వేతకాలాంతంలో ఇది ఎలా జరిగింది?'

శ్వేతకల్పో యదా హ్యాసీదహం శ్వేతస్తతోఽభవమ్। శ్వేతోష్ణీషః శ్వేతమాల్యః శ్వేతామ్బరధరః శివః ।। ౨౩.

శ్వేతకల్పం ఉన్నప్పుడు, నేను తెలుపుగా మారాను. తెలుపు పాగా, తెలుపు హారాలు, తెలుపు వస్త్రాలు ధరించాను, శివా!

శ్వేతాస్థిమాంసరోమా చ శ్వేతత్వక్ శ్వేతలోహితః। తేన నామ్నా చ విఖ్యాతః శ్వేతకల్పస్తదా హ్యసౌ ।। ౨౩.

తెలుపు ఎముకలు, మాంసం, జుట్టు, తెలుపు చర్మం, తెలుపు రక్తం. అందుకే ఆ కాలాన్ని శ్వేతకల్పం అని పిలిచారు.

మత్ప్రసాదాచ్చ దేవేశః శ్వేతాఙ్గః శ్వేతలోహితః। శ్వేతవర్ణా తదా హ్యాసీద్గాయత్రీ బ్రహ్మసంజ్ఞితా ।। ౨౩.

నా అనుగ్రహంతో, దేవతాధిపతీ, శరీరం తెలుపు, రక్తం తెలుపు. అప్పుడు గాయత్రీ, బ్రహ్మంగా ప్రసిద్ధి చెందినది, తెలుపు రంగులో ఉంది.

యస్మాదహం చ దేవేశ త్వయా గుహ్యే పదే స్థితః। విజ్ఞాతః స్వేన తపసా సద్యో జాతః సనాతనః। సద్యో జాతేతి బ్రహ్మైతద్ గుహ్యం చైవ ప్రకీర్తితమ్ ।। ౨౩.

దేవతాధిపతీ! నీవు నన్ను రహస్య స్థలంలో స్థాపించావు, నీ తపస్సుతో తెలుసుకున్నావు, వెంటనే జన్మించినవాడిని, శాశ్వతుడిని. అందుకే ఈ బ్రహ్మను 'వెంటనే జన్మించినవాడు' అని, రహస్యమని కూడా అంటారు.

తస్మాద్ గుహ్యత్వమాపన్నం యే వేత్స్యన్తి ద్విజాతయః। తత్సమీపఙ్గమిష్యన్తి పునరావృత్తిదుర్లభమ్ ।। ౨౩.

అందుకే ఇది రహస్యంగా మారింది. దీన్ని తెలుసుకునే ద్విజులు దాని సమీపానికి చేరుకుంటారు. తిరిగి రావడం చాలా కష్టం.

యదాఽహం చ పునస్త్వాసం లోహితో నామ నామతః। మమకృతేన వర్ణేన కల్పో వై లోహితః స్మృతః ।। ౨౩.

తర్వాత నేను మళ్లీ 'లోహితుడు' అనే పేరుతో ఉన్నప్పుడు, నా స్వంత రంగుతో ఆ కాలాన్ని 'లోహితకల్పం' అని పిలిచారు.

తదా లోహితమాసాస్థిలోహితక్షీరసన్నిభా । లోహితాక్షస్తనవతీ గాయత్రీ గౌః ప్రకీర్తితా ।। ౨౩.

అప్పుడు ఎరుపు ఎముకలు, ఎరుపు పాల వలె, ఎరుపు కళ్ళు, స్తనాలు కలిగి, గాయత్రీ, గావు అని పిలిచారు.

తతోఽస్య లోహితత్వేన వర్ణస్య చ విపర్య్యయే। వామత్వాచ్చైవ యోగస్య వామదేవత్వమాగతః ।। ౨౩.

తర్వాత, ఆ ఎరుపు రంగు వల్ల, రంగు మార్పు వల్ల, యోగంలో వామభాగం వల్ల వామదేవత్వం కలిగింది.

తథాపి హి మహాసత్త్వ త్వయాఽహం నియతాత్మనా। విజ్ఞాతః శ్వేత వర్ణేన తస్మాద్వర్ణోత్తమః స్మృతః । తతోఽహం వామదేవేతి ఖ్యాతిం యాతో మహీతలే ।। ౨౩.

అయినా మహాశక్తీ! నీవు నియమితాత్ముడిగా నన్ను తెలుపు రంగుతో తెలుసుకున్నావు. అందుకే ఆ రంగు అత్యుత్తమమని గుర్తించారు. అలా నేనూ వామదేవుడిగా భూమిపై ప్రసిద్ధి చెందాను.