వాయుపురాణమ్

ప్రాణాయామపరః శ్రీమాన్ హృది కృత్వా మహేశ్వరమ్। మనసా ధ్యానసంయుక్తం ప్రపన్నస్తు యతీశ్వరమ్ । అఘోరేతి తతో బ్రహ్మా బ్రహ్మ ఏవానుచిన్తయన్ ।। ౨౩.

ప్రాణాయామంలో నిష్ణాతుడై, మహేశ్వరుని హృదయంలో స్థాపించి, మనసుతో ధ్యానంలో లీనమై, యతుల అధిపతిని ఆశ్రయించి, బ్రహ్మ బ్రహ్మను ధ్యానిస్తూ 'అఘోర' అని ఉచ్చరించాడు.

ఏవం వై ధ్యాయతస్తస్య బ్రహ్మణః పరమేష్ఠినః। ముమోచ భగవాన్ రుద్రః అట్టహాసం మహాస్వనమ్ ।। ౨౩.

అలా పరమేశ్వరుడైన బ్రహ్మ ధ్యానంలో లీనమై ఉండగా, భగవంతుడైన రుద్రుడు గొప్ప శబ్దంతో అట్టహాసం చేశాడు.

అథాస్య పార్శ్వతః కృష్ణాః కృష్ణస్రగనులేపనాః । చత్వారస్తు మహాత్మానః సమ్బభూవుః కుమారకాః ।। ౨౩.

అప్పుడు అతని పక్కన నల్లని వర్ణం, నల్లని మాలలు, నల్లని గంధాలతో అలంకరించబడిన నలుగురు మహాత్ములు, బాలురుగా ప్రकटమయ్యారు.

కృష్ణాః కృష్ణామ్బరోష్ణీషాః కృష్ణాస్యాః కృష్ణవాససః। తైశ్చాట్టహాసః సుమహాన్ హూఙ్కారశ్చైవ పుష్కలః। నమస్కారశ్చ సుమహాన్ పునః పునరుదీరితః ।। ౨౩.

వారు నల్లగా ఉండి, నల్ల దుస్తులు, నల్ల తలపాగా ధరించి, నల్ల ముఖంతో, నల్ల వస్త్రాలు వేసుకున్నారు. వారందరిలో పెద్ద నవ్వులు, గొప్ప గర్జనలు వినిపించాయి. మళ్లీ మళ్లీ లోతైన నమస్కారాలు పలికారు.

తతో వర్షసహస్రాన్తే యోగాత్తత్ పారమేశ్వరమ్। ఉపాసిత్వా మహాభాగాః శిష్యేబ్యః ప్రదదుస్తతః ।। ౨౩.

అయ్యా! వెయ్యేళ్ళు పూర్తయ్యాక, యోగబలంతో ఆ పరమేశ్వరుని ఆరాధించి, ఆ మహాభాగులు తమ శిష్యులకు ఆ జ్ఞానాన్ని ఇచ్చారు.

యోగేన యోగసమ్పన్నాః ప్రవిశ్య మనసా శివమ్। అమలం నిర్గుణం స్థానం ప్రవిష్టా విశ్వమీశ్వరమ్ ।। ౨౩.

యోగంలో నిపుణులై, యోగబలంతో మనసారా శివునిలో లీనమై, నిర్మలమైన, గుణరహిత స్థితిని పొందారు. అప్పుడు విశ్వానికి అధిపతిని చేరుకున్నారు.

ఏవమేతేన యోగేన యే చాప్యన్యే ద్విజాతయః। స్మరిష్యన్తి విధానజ్ఞా గన్తారో రుద్రమవ్యయమ్ ।। ౨౩.

ఇలానే, ఈ యోగమార్గంతో, ఇతర ద్విజాతులు కూడా విధానాలు తెలిసి, ఇలా స్మరించేవారు, వారు కూడా అక్షయమైన రుద్రుని చేరుకుంటారు.

తతస్తస్మిన్ గతే కల్పే కృష్ణరుపే భయానకే। అన్యః ప్రవర్త్తితః కల్పో విశ్వరుపస్తు నామతః ।। ౨౩.

ఆ కాల్పం ముగిసిన తరువాత, భయంకరమైన కృష్ణ రూపంలో, మరో కాల్పం ప్రారంభమైంది. అది విశ్వరూపం అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది.

వినివృత్తే తు సంహారే పునః సృష్టే చరాచరే। బ్రహ్మణః పుత్రకామస్య ధ్యాయతః పరమేష్ఠినః। ప్రాదుర్భూతా మహానాదా విశ్వరూపా సరస్వతీ ।। ౨౩.

ప్రళయం ముగిసిన తర్వాత, చరాచర సృష్టి మళ్లీ ప్రారంభమైనప్పుడు, బ్రహ్మ దేవుడు కుమారుల కోరికతో ధ్యానం చేస్తూ ఉండగా, విశ్వరూపిణి అయిన మహానాద స్వరూపిణి సరస్వతి ప్రత్యక్షమయ్యారు.

విశ్వమాల్యామ్బరధరం విశ్వయజ్ఞోపవీతినమ్। విశ్వోష్ణీషం విశ్వగన్ధం విశ్వస్థానం మహాభుజమ్ ।। ౨౩.

ఆమె విశ్వమాలలు, విశ్వవస్త్రాలు ధరించి, అన్ని యజ్ఞాలకు సంబంధించిన యజ్ఞోపవీతాన్ని వేసుకుని, విశ్వ తలపాగా, విశ్వ సుగంధం, విశ్వస్థానం, బలమైన భుజాలతో కనిపించింది.

అథ తం మనసా ధ్యాత్వా యుక్తాత్మా వై పితామహః। వవన్దే దేవమీశానం సర్వేశం సర్వగం ప్రభుమ్ ।। ౨౩.

అంతటా, మనసారా ధ్యానం చేసి, ఆత్మను ఏకాగ్రతతో ఉంచిన పితామహుడు, ఆ దేవుడైన ఈశానుని, సమస్తానికి ప్రభువైన స్వామిని నమస్కరించాడు.

ఓమీశానం నమస్తేఽస్తు మహాదేవ నమోఽస్తు తే। ఏవం ధ్యానగతం తత్ర ప్రణమన్తం పితామహమ్। ఉవాచ భగవానీశః ప్రీతోఽహం తే కిమిచ్ఛసి ।। ౨౩.

ఓం ఈశానాయ నమస్సు, మహాదేవా! నీకు నమస్కారం. అలా ధ్యానంలో లీనమై నమస్కరిస్తున్న పితామహుని చూసి, భగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: 'నేను సంతోషించాను. నీవు ఏమి కోరుకుంటున్నావు?'

తతస్తు ప్రణతో భూత్వా వాగ్భిః స్తుత్వా మహేశ్వరమ్। ఉవాచ భగవాన్ బ్రహ్మా ప్రీతః ప్రీతేన చేతసా ।। ౨౩.

అప్పుడతడు భూమికి వంగి, మధుర వాక్యాలతో మహేశ్వరుని స్తుతిస్తూ, ఆనందంతో ఉన్న బ్రహ్మ దేవుడు ఇలా అన్నాడు.

యదిదం విశ్వరూపన్తే విశ్వగం విశ్వమీశ్వరమ్। ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి కశ్చాయం పరమేశ్వరః ।। ౨౩.

'ఈ విశ్వరూపం నీలో కనిపిస్తున్నది, విశ్వవ్యాప్తి, విశ్వానికి అధిపతి — దీని గురించి తెలుసుకోవాలని నాకు కోరిక. ఈ పరమేశ్వరుడు ఎవరు?'

కైషా భగవతీ దేవీ చతుష్పాదా చతుర్ముఖీ। చతుఃశ్రృఙ్గీ చతుర్వక్రా చతుర్ద్దన్తా చతుఃస్తనీ ।। ౨౩.

'ఈ భగవతి దేవి ఎవరు? నలుగురు కాళ్లు, నలుగురు ముఖాలు, నలుగురు కొమ్ములు, నలుగురు దవడలు, నలుగురు దంతాలు, నలుగురు వక్షోజాలు ఉన్నవారు?'

చతుర్హస్తా చతుర్నేత్రా విశ్వరుపా కథం స్మృతా। కిన్నామధేయా కోఽస్యాత్మా కింవీర్యా వాపి కర్మతః ।। ౨౩.

'నలుగురు చేతులు, నలుగురు కళ్ళు, విశ్వరూపిణిగా ప్రసిద్ధి చెందిన ఈమె పేరు ఏమిటి? స్వభావం ఏమిటి? శక్తి ఏమిటి? కార్యాలు ఏమిటి?'

రహస్యం సర్వమన్త్రాణాం పావనం పుష్ఠివర్ద్ధనమ్। శ్రృణుష్వైతత్పరం గుహ్యమాదిసర్గే యథా తథమ్ ।। ౨౩.

'ప్రతి మంత్రానికి రహస్యమైనది, పవిత్రతను ఇస్తుంది, పోషణను పెంచుతుంది — ఈ పరమ గోప్యమైన విషయాన్ని, సృష్టి ప్రారంభంలో ఎలా ఉందో అలా విను.'

అయం యో వర్త్తతే కల్పో విశ్వరూపస్త్వసౌ స్మృతః। యస్మిన్ భవాదయో దేవాః షడ్వింశన్మనవః స్మృతాః ।। ౨౩.

'ప్రస్తుతం ఉన్న ఈ కాల్పాన్ని విశ్వరూపం అని అంటారు. ఇందులో భవుడు మొదలైన దేవతలు, ఇరవై ఆరు మనువులు ప్రసిద్ధి చెందారు.'

బ్రహ్మస్థానమిదం చాపి యదా ప్రాప్తం త్వయా విభో। తదాప్రభృతి కల్పశ్చ త్రయస్త్రింశత్తమో హ్యయమ్ ।। ౨౩.

'ఇది బ్రహ్మ స్థానం. నీవు దీనిని పొందావు. అప్పటి నుంచి ఇది ముప్పై మూడు వ కాల్పం.'

శతం శతసహస్రాణామతీతా యే స్వయమ్భువః । పురస్తాత్తవ దేవేశ తాన్ శ్రృణుష్వ మహామునే ।। ౨౩.

'నూరుసార్లు లక్షలు దాటి పోయిన స్వయంభువ మనువులు ఉన్నారు. నీకన్నా ముందుగా ఉన్న ఆ మనువుల గురించి విను, దేవతాధిపతీ! మహర్షీ!'

ఆనన్దస్తు స విజ్ఞేయ ఆనన్దస్తే మహాలయః। గాలవ్యగోత్రతపసా మమ పుత్రస్త్వమాగతః ।। ౨౩.

'ఆయన ఆనందుడు అని తెలుసుకోవాలి. ఆనందమే మహా నిలయం. గాలవ్య వంశపు తపస్సుతో నీవు నా కుమారుడవయ్యావు.'

త్వయి యోగశ్చ సాఙ్ఖ్యశ్చ తపో విద్యావిధిః క్రియా। ఋతం స్త్యఞ్చ యద్బ్రహ్మ అహింసా సన్తతిక్రమాః ।। ౨౩.

నీలో యోగం, సాంఖ్యం, తపస్సు, విద్య, విధి, కర్మ, సత్యం, నిజాయితీ, బ్రహ్మం, అహింస, సంతతి కొనసాగింపు అన్నీ ఉన్నాయి.

ధ్యానం ధ్యానవపుః శాన్తిర్విద్యాఽపిద్యామతిర్ధృతిః। కాన్తిః శాన్తిః స్మృతిర్మేధా లజ్జా శుద్దిః సరస్వతీ। తుష్టిః పుష్టిః క్రియా చైవ లజ్జా క్షాన్తిః ప్రతిష్ఠితా ।। ౨౩.

ధ్యానం, ధ్యానరూపం, శాంతి, జ్ఞానం, అజ్ఞానం, నిశ్చయం, ధైర్యం, కాంతి, ప్రశాంతత, స్మృతి, మేధ, లజ్జ, పవిత్రత, సరస్వతి, సంతృప్తి, పోషణ, కర్మ, మరల లజ్జ, సహనం, స్థిరత ఇవన్నీ ఉన్నాయి.

షడ్‌వింశత్తద్గుణా హ్యేషా ద్వాత్రిశాక్షరసంజ్ఞితా । ప్రకృతిం విద్ధితాం బ్రహ్మంస్త్వత్ప్రసూతిం మహేశ్వరీమ్ ।। ౨౩.

ఇవి ఇరవై ఆరు లక్షణాలు, ముప్పై రెండు అక్షరాలతో ప్రసిద్ధి చెందినవి. ఈ ప్రకృతిని బ్రహ్మంగా, నీ సంతానంగా, మహేశ్వరీగా తెలుసుకో.

సైషా భగవతీ దేవీ తత్ప్రసూతిః స్వయమ్భువః। చతుర్ముఖీ జగద్యోనిః ప్రకృతి ర్గౌః ప్రకీర్త్తితా । ప్రధానం ప్రకృతిం చైవ యదాహుస్తత్త్వచిన్తకాః ।। ౨౩.

ఈమె భగవతి దేవి, స్వయంభువుని సంతానం, నాలుగు ముఖాలవాళ్ళు, జగత్తుకు మూలంగా, ప్రకృతి, గావుగా పిలవబడే వారు. తత్వవేత్తలు ప్రధానం, ప్రకృతి అని పిలుస్తారు.

అజామేతాం లోహితాం శుక్లకృష్ణాం విశ్వం సంప్రసృజమానాం సురూపామ్। అజోఽహం వై బుద్ధిమాన్విశ్వరూపాం గాయత్రీం గాం విశ్వరూపాం హి బుద్ధ్వా ।। ౨౩.౫౧ ఏవముక్తవా మహాదేవః అట్టహాసమథాకరోత్ । వలితాస్ఫోటితరవం కహాకహనదన్తథా ।। ౨౩.

ఈ అజన్మ, ఎరుపు, తెలుపు, నలుపు రంగులతో, విశ్వాన్ని సృష్టించేది, అందమైన రూపంతో ఉన్నది. నేనూ అజన్ముడిని, జ్ఞానంతో, విశ్వరూపుడిని, గాయత్రీని, విశ్వరూప గావును తెలుసుకున్నాను.

తతోఽస్య పార్శ్వతో దివ్యాః సర్వరూపాః కుమారకాః। జటీ ముణ్డీ శిఖణ్డీ చ అర్ద్ధముణ్డశ్చ జజ్ఞిరే ।। ౨౩.

ఆ తరువాత ఆయన పక్కనుండి, అన్ని రూపాల దివ్య బాలురు పుట్టారు. కొందరు జటలు, కొందరు ముండలు, కొందరు శిఖలు, మరికొందరు అర్ధముండలుగా ఉన్నారు.

తతస్తే తు యథోక్తేన యోగేన సుమహౌజసః। దివ్యం వర్షసహస్రన్తు ఉపాసిత్వా మహేశ్వరమ్ ।। ౨౩.

తర్వాత వారు చెప్పిన విధంగా యోగబలంతో, మహాశక్తితో, వేల దివ్య సంవత్సరాలు మహేశ్వరుని ఆరాధించారు.

ధర్మోపదేశం నియతం కృత్వా యోగమయం దృఢమ్। శిష్టానాం నియతాత్మానః ప్రవిష్టా రుద్రమీశ్వరమ్ ।। ౨౩.

ధర్మోపదేశాన్ని, యోగమయంగా, దృఢంగా స్థాపించి, నియమితాత్ములు అయిన వారు రుద్రుని, ఈశ్వరుని లోనికి ప్రవేశించారు.