వాయుపురాణమ్

సర్వ్వే యోగాశ్చ మన్త్రాశ్చ మణ్డలేన సహోత్థితాః। యస్మాత్ కల్పో హ్యయం దృష్టస్తస్మాత్తం దర్శ ముచ్యతే ।। ౨౧.

అందులో అన్ని యోగాలు, మంత్రాలు, మండలంతో పాటు ఉద్భవించాయి. ఈ కల్పం దర్శించబడినందువల్ల దీనిని దర్శ కల్పమని అంటారు.

యస్మాన్మనసి సమ్పూర్ణో బ్రహమణః పరమేష్ఠినః। పురా వై భగవాన్ సోమః పౌర్ణమాసీ తతః స్మృతా ।। ౨౧.

పూర్వం పరమేశ్వరుడైన బ్రహ్మ యొక్క మనస్సులో సంపూర్ణంగా ఉన్న భగవంతుడైన సోముడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. అందుకే పౌర్ణమాసి అని పూర్ణచంద్రుని గుర్తిస్తారు.

తస్మాత్తు పర్వదర్శే వై పౌర్ణమాసఞ్చ యోగిభిః। ఉభయోః పక్షయోర్జ్యేష్ఠమాత్మనో హితకామ్యయా ।। ౨౧.

అందువల్ల पर्वదర్శి, పౌర్ణమాసి అనే రెండు రోజులను యోగులు తమ మేలు కోసం, రెండు పక్షాల్లోనూ ముఖ్యమైనవిగా భావిస్తారు.

దర్శఞ్చ పౌర్ణమాసఞ్చ యే యజన్తి ద్విజాతయః। న తేషాం పునరావృత్తిర్బ్రహ్మలోకాత్ కదాచన ।। ౨౧.

ద్విజాతులు అయిన వారు దర్శ, పౌర్ణమాసి యాగాలు నిర్వహిస్తే, వారు బ్రహ్మలోకంలోనుంచి తిరిగి రావడం ఉండదు.

యోఽనాహితాగ్నిః ప్రయతో వీరాధ్వానం గతోపి వా । సమాధాయ మనస్తీవ్రం మన్త్రముచ్చారయేచ్ఛనైః ।। ౨౧.

యజ్ఞాగ్ని స్థాపించని వాడు అయినా, పవిత్రమైన మనస్సుతో, వీరమార్గాన్ని అనుసరించినవాడు అయితే, తన మనస్సును బలంగా ఏకాగ్రపరిచి, మంత్రాన్ని మృదువుగా జపించాలి.

త్వమగ్నే రుద్రో అసురో మహీ దివస్త్వం శర్వ్వో మారుతం పృష్ట ఈశిషే। * త్వం పాశగన్ధర్వ్వశిషం పూషా విధత్తపాసినా। ఇత్యేవ మన్త్రం మనసా సమ్యగుచ్చారయేద్ద్విజః। అగ్నిం ప్రవిశతే యస్తు రుద్రలోకం స గచ్ఛతి ।। ౨౧.

‘‘నీవే అగ్నీ, నీవే రుద్రుడు, అసురుడు, ఆకాశంలో గొప్పవాడు; నీవే శర్వుడు, మారుతుల అధిపతి; నీవే పాశుడు, గంధర్వుడు, శిషుడు, పూషణుడు, కర్రతో దాత’’ అని ఈ మంత్రాన్ని ద్విజుడు మనస్సులో సరిగ్గా జపించాలి. అగ్నిలో ప్రవేశించిన వాడు రుద్రలోకానికి చేరుతాడు.

సోమశ్చాగ్నిస్తు భగవాన్ కాలో రుద్ర ఇతి శ్రుతిః। తస్మాద్యః ప్రవిశేదగ్నిం స రుద్రాన్న నివర్త్తతే ।। ౨౧.

శ్రుతులు సోముడు, అగ్ని, భగవంతుడు, కాలుడు, రుద్రుడు ఒక్కటే అని చెబుతాయి. అందువల్ల అగ్నిలో ప్రవేశించినవాడు రుద్రుని నుండి తిరిగి రాడు.

అష్టావింశతిమః కల్పో బృహదిత్యభిసంజ్ఞితః। బ్రహ్మణః పుత్రకామస్య స్రష్ఠుకామస్య వై ప్రజాః। ధ్యాయమానస్య మనసా బృహత్సామ రథన్తరమ్ ।। ౨౧.

ఇరవై ఎనిమిదవ కల్పాన్ని బృహత్ అని అంటారు. బ్రహ్మ తనకు సంతానం కావాలని, సృష్టిని చేయాలని మనస్సులో ధ్యానం చేస్తున్నప్పుడు, బృహత్సామం, రథంతరం ఉద్భవించాయి.

యస్మాత్తత్ర సముత్పన్నో బృహతః సర్వ్వతోముఖః। తస్మాత్తు బృహతః కల్పో విజ్ఞేయస్తత్త్వచిన్తకైః ।। ౨౧.

అందులో బృహత్ అన్నది అన్ని దిక్కులవైపు వ్యాపించి పుట్టింది. అందుకే తత్వాన్ని ఆలోచించే వారు దానిని బృహత్ కల్పంగా తెలుసుకోవాలి.

అష్టాశీతిసహస్రాణాం యోజనానాం ప్రమాణతః । రథన్తరన్తువిజ్ఞేయం పరమం సూర్య్యమణ్డలమ్। తస్మాదణ్డన్తు విజ్ఞేయమభేద్యం సూర్యమణ్డలమ్ ।। ౨౧.

ఎనభై నాలుగు వేల యోజనల పరిమాణంతో ఉన్న పరమ సూర్య మండలాన్ని రథంతరం అంటారు. అందువల్ల సూర్య మండలాన్ని విడదీయలేని గోళంగా తెలుసుకోవాలి.

యత్సూర్య్యమణ్డలఞ్చాపి బృహత్సామ తు భిద్యతే। భిత్వా చైవం ద్విజా యాన్తి యోగాత్మానో దృఢవ్రతాః। సఙ్ఘాతముపనీతాశ్చ అన్యే కల్పా రథన్తరే ।। ౨౧.

సూర్య మండలాన్ని బృహత్సామం ద్వారా విభజించినప్పుడు, అలా దాటి, దృఢవ్రతంతో ఉన్న యోగులు ముందుకు సాగుతారు. ఇతర కల్పాలు కూడా రథంతరంలో కలిసిపోతాయి.

ఇత్యేతత్తు మయా ప్రోక్తం చిత్రమధ్యాత్మదర్శనమ్। అతః పరం ప్రవక్ష్యామి కల్పానాం విస్తరం శుభమ్ ।। ౨౧.

ఇలా నేను నీకు అద్భుతమైన అంతరంగ దర్శనాన్ని వివరించాను. ఇప్పుడు కల్పాల విశాలతను శుభంగా వివరించబోతున్నాను.

అత్యద్భుతమిదం సర్వ్వం కల్పానాన్తే మహామునే। రహస్యం వై సమాఖ్యాతం మన్త్రాణాఞ్చ ప్రకల్పనమ్ ।। ౨౨.

ఈ కల్పాల చివరలో జరిగినది మహర్షీ, ఇది అత్యంత ఆశ్చర్యకరం. రహస్యమూ, మంత్రాల ఏర్పాటూ పూర్తిగా చెప్పబడింది.

న తవావిదితం కిఞ్చిత్ త్రిషు లోకేషు విద్యతే। తస్మాద్విస్తరతః సర్వ్వాః కల్పసంఖ్యా బ్రవీహి నః ।। ౨౨.

మూడు లోకాలలో నీకు తెలియనిది ఏదీ లేదు. అందువల్ల కల్పాల సంఖ్యను పూర్తిగా వివరంగా మాకు చెప్పు.

అత్ర వః కథయిష్యామి కల్పసంఖ్యాం యథా తథా। యుగాగ్రం చ వర్షాగ్రన్తు బ్రహ్మణః పరమేష్ఠినః ।। ౨౨.

ఇక్కడ నేను కల్పాల సంఖ్యను, అలాగే పరమేశ్వరుడైన బ్రహ్మ యొక్క యుగ, సంవత్సర ప్రారంభాలను యథావిధిగా చెబుతాను.

ఏకం కల్పసహస్రన్తు బ్రహ్మణోఽబ్దః ప్రకీర్త్తితః। ఏతదష్టసహస్రన్తు బ్రహ్మణస్తద్యుగం స్మృతమ్ ।। ౨౨.

వెయ్యి కల్పాలు బ్రహ్మకు ఒక సంవత్సరం అని చెప్పబడింది. అలాంటి ఎనిమిది వేల సంవత్సరాలు బ్రహ్మ యొక్క ఒక యుగంగా గుర్తించబడింది.

ఏకం యుగసహస్రన్తు సవనం తత్ ప్రజాపతేః। సవనానాం సహస్రన్తు ద్విగుణం త్రివృతం తథా ।। ౨౨.

వెయ్యి యుగాలు ప్రజాపతికి ఒక సవనం. అలాగే వెయ్యి సవనాలు, రెండింతలు, మూడింతలు కూడా ఉంటాయి.

బ్రహ్మణః స్థితికాలస్య చైతత్ సర్వం ప్రకీర్తితమ్। తస్య సంఖ్యాం ప్రవక్ష్యామి పురస్తాద్వై యథాక్రమమ్ ।। ౨౨.

ఇది అంతా బ్రహ్మ స్థితికాలంగా చెప్పబడింది. దాని లెక్కను ప్రారంభం నుండి క్రమంగా నేను చెబుతాను.

అష్టావింశతిర్యే కల్పా నామతః పరికీర్తితాః। తైషాం పురస్తాద్వక్ష్యామి కల్పసంజ్ఞాం, యథాక్రమమ్ ।। ౨౨.

ఇరవై ఎనిమిది కల్పాల పేర్లు చెప్పబడ్డాయి. వాటి పేర్లను ఇప్పుడు ప్రారంభం నుండి క్రమంగా చెబుతాను.

రథన్తరస్య సామ్నస్తు ఉపరిష్టాన్నిబోధత। కల్పాన్తే నామ ధేయాని మన్త్రోత్పత్తిశ్చ యస్య యా ।। ౨౨.

ఇప్పుడు రథాంతర సామం గురించి, కల్పాంతంలో దాని పేర్లు, దాని మంత్రాల ఉద్భవాన్ని విను.

ఏకోనవింశకః కల్పో విజ్ఞేయః శ్రృతలోహితః। యస్మింస్తత్ పరమధ్యానం ధ్యాయతో బ్రహ్మణస్తథా ।। ౨౨.

పదకొండవ కల్పాన్ని శృతలోహితం అని తెలుసుకోవాలి. అందులో బ్రహ్మ దేవుడు పరమధ్యానం చేయడం జరుగుతుంది.

శ్వేతోష్ణీషః శ్వేతమాల్యః శ్వేతామ్బరధరః శిఖీ। ఉత్పన్నస్తు మహాతేజాః కుమారః పావకోపమః ।। ౨౨.

ఒక యువకుడు అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ, తెల్ల తలపాగా, తెల్ల మాల, తెల్ల వస్త్రాలు ధరించి, కిరీటంతో, గొప్ప తేజస్సుతో జన్మించాడు.

భీమం ముఖం మహారౌద్రం సుఘోరం శ్వేతలోహితమ్। దీప్తం దీప్తేన వపుషా మహాస్యం శ్వేతవర్చ్చసమ్ ।। ౨౨.

అతని ముఖం భయంకరంగా, అత్యంత ఉగ్రంగా, తెలుపు ఎరుపు రంగులతో, అగ్నిలా మెరిసిపోతూ, పెద్ద నోరు, తెల్ల తేజస్సుతో వెలిగింది.

తం దృష్ట్వా పురుషః శ్రీమాన్ బ్రహ్మా వై విశ్వతోముఖః। కుమారం లోకధాతారం విశ్వరూపం మహేశ్వరమ్ ।। ౨౨.

అతన్ని చూసి, విశ్వముఖుడైన మహాత్ముడైన బ్రహ్మ దేవుడు, ఆ యువకుడిని, లోకాలను పోషించేవాడిని, విశ్వరూపుడిని, మహేశ్వరుడిని దర్శించాడు.

పురాణపురుషం దేవం విశ్వాత్మా యోగినాం చిరమ్। వవన్దే దేవదేవేశం బ్రహ్మా లోకపితామహః ।। ౨౨.

లోకాల పితామహుడైన బ్రహ్మ, పురాతన పురుషుడైన దేవుడిని, సమస్తాత్ముడిని, యోగులకు అధిపతిని, దేవతల దేవుడిని నమస్కరించాడు.

హృది కృత్వా మహాదేవం పరమాత్మానమీశ్వరమ్। సద్యోజాతం తతో బ్రహ్మ బ్రహ్మా వై సమ చిన్తయత్। జ్ఞాత్వా ముమోచ దేవేశో హృష్టో హాసం జగత్పతిః ।। ౨౨.

తన హృదయంలో మహాదేవుడిని, పరమాత్మను, ఈశ్వరుడిని స్థాపించి, బ్రహ్మ దేవుడు సద్యోజాతుడిని ధ్యానించాడు. అతన్ని తెలుసుకొని, ఆనందంతో జగత్పతియైన దేవేశ్వరుడు చిరునవ్వు విసిరాడు.

తతోఽస్య పార్శ్వతః శ్వేతా ఋషయో బ్రహ్మవర్చ్చసః। ప్రాదుర్భూతా మహాత్మానః శ్వేతమాల్యానులేపనాః ।। ౨౨.

ఆ తరువాత అతని పక్కన తెల్ల మాలలు, తెల్ల లేపనాలు ధరించిన, బ్రహ్మ తేజస్సుతో ప్రకాశించే మహాత్ములు అయిన ఋషులు ప్రత్యక్షమయ్యారు.

సునన్దో నన్దకశచవైవ విశ్వనన్దోఽథ నన్దనః। శిష్యాస్తే వై మహాత్మానో యైస్తు బ్రహ్మ తతో వృతమ్ ।। ౨౨.

సునందుడు, నందకుడు, శచవుడు, విశ్వనందుడు, నందనుడు — వీరు అతని శిష్యులు, వీరి ద్వారా బ్రహ్మ దేవుడు చుట్టుముట్టబడ్డాడు.

తస్యాగ్రే శ్వేత వర్ణాభః శ్వేతనామా మహామునిః। విజజ్ఞేఽథ మహాతేజా యస్మాజ్జజ్ఞే నరస్త్వసౌ ।। ౨౨.

అతని ముందు తెల్లవర్ణంతో ప్రకాశించే, శ్వేతుడు అనే మహాముని జన్మించాడు. అతని నుండి మనుష్యుడు జన్మించాడు.