వాయుపురాణమ్

ప్రజాః స్రష్టుం తథాకూతిం యస్మాదాహ ప్రజాపతిః। తస్మాత్ స పురుషో జ్ఞేయ ఆకూతిః కల్పసంజ్ఞితః ।। ౨౧.

ప్రజలను సృష్టించేందుకు ప్రజాపతి ఆకృతిని పేర్కొన్నందువల్ల, ఆ పురుషుడిని ఆకృతి కల్పమని తెలుసుకోవాలి.

పఞ్చవింశతిమః కల్పో విజ్ఞాతిః పరికీర్త్తితః। విజ్ఞాతిశ్చ తథా దేవీ మిథునం సమ్ప్రసూయతే ।। ౨౧.

ఇరవై ఐదవ కల్పాన్ని విజ్ఞాతి కల్పంగా అంటారు. విజ్ఞాతి దేవి కూడా తన భర్తతో కలిసి జన్మించింది.

ధ్యాయతః పుత్రకామస్య మనస్యధ్యాత్మసంజ్ఞితమ్। విజ్ఞాతం వై సమాసేన విజ్ఞాతిస్తు తతః స్మృతః ।। ౨౧.

బ్రహ్మదేవుడు కుమారుల కోరికతో జ్ఞానాన్ని ధ్యానించినప్పుడు, సంక్షిప్తంగా విజ్ఞానం ఉద్భవించింది. అందువల్ల విజ్ఞాతి అని గుర్తించబడింది.

షడ్‌వింశస్తు తతః కల్పో మన ఇత్యభిధీయతే। దేవీ చ శాఙ్కరీ నామ మిథునం సమ్ప్రసూయతే ।। ౨౧.

ఇరవై ఆరవ కల్పాన్ని మన కల్పమని అంటారు. శాంకరీ అనే దేవి కూడా తన భర్తతో కలిసి జన్మించింది.

ప్రజా వై చిన్తమానస్య స్రష్టుకామస్య వై తదా। యస్మాత్ ప్రజాసమ్భవనాదుత్పన్నస్తు స్వయమ్భువా । తస్మాత్ ప్రజాసమ్భవనాద్భావనాసమ్భవః స్మృతః ।। ౨౧.

ప్రజలను సృష్టించాలనే ఆలోచనతో స్వయంభువుడు ధ్యానం చేసినప్పుడు, ఆ ధ్యానంవల్ల ప్రజలు పుట్టారు. అందువల్ల ప్రజాసంభవం, భావనాసంభవం అని గుర్తించబడింది.

సప్తవింశతిమః కల్పో భావో వై కల్పసంజ్ఞితః। పౌర్ణమాసీ తథా దేవీ మిథునం సమపద్యత ।। ౨౧.

ఇరవై ఏడవ కల్పాన్ని భావ కల్పమని అంటారు. పౌర్ణమాసి దేవి కూడా తన భర్తతో కలిసి జన్మించింది.

ప్రజా వై స్రష్టుకామస్య బ్రహ్మణః పరమేష్ఠినః। ధ్యాయతస్తు పరం ధ్యానం పరమాత్మానమీశ్వరమ్ ।। ౨౧.

ప్రజలను సృష్టించాలనే కోరికతో పరమేశ్వరుడైన బ్రహ్మదేవుడు పరమధ్యానం, పరమాత్మను ధ్యానించాడు.

అగ్నిస్తు మణ్డలీభూత్వా రశ్మిజాలసమావృతః । భువన్దివఞ్చవిష్టభ్య దీప్యతే స మహావపుః ।। ౨౧.

అగ్ని వలయాకారంగా మారి, కిరణాల వలయంతో చుట్టబడి, భూమి, ఆకాశాన్ని వ్యాపించి, మహా రూపంతో ప్రకాశించాడు.

తతో వర్షసహస్రాన్తే సమ్పూర్ణే జ్యోతిమణ్డలే। ఆవిష్టయా సహోత్పన్నమపశ్యత్ సూర్యమణ్డలమ్ ।। ౨౧.

వెయ్యేళ్ళు పూర్తయ్యాక, జ్యోతి వలయం సంపూర్ణమైనప్పుడు, ఆ ప్రకాశంతో కూడిన సూర్య మండలాన్ని చూశాడు.

యస్మాదదృశ్యో భూతానాం బ్రహ్మణా పరమేష్ఠినా। దృష్టస్తు భగవాన్ దేవః సూర్య్యః సమ్పూర్ణమణ్డలః ।। ౨౧.

ప్రాణులు చూడలేని పరమేశ్వరుడైన బ్రహ్మదేవుడు, సంపూర్ణ సూర్య మండలంగా దర్శనమిచ్చాడు.

సర్వ్వే యోగాశ్చ మన్త్రాశ్చ మణ్డలేన సహోత్థితాః। యస్మాత్ కల్పో హ్యయం దృష్టస్తస్మాత్తం దర్శ ముచ్యతే ।। ౨౧.

అందులో అన్ని యోగాలు, మంత్రాలు, మండలంతో పాటు ఉద్భవించాయి. ఈ కల్పం దర్శించబడినందువల్ల దీనిని దర్శ కల్పమని అంటారు.

యస్మాన్మనసి సమ్పూర్ణో బ్రహమణః పరమేష్ఠినః। పురా వై భగవాన్ సోమః పౌర్ణమాసీ తతః స్మృతా ।। ౨౧.

పూర్వం పరమేశ్వరుడైన బ్రహ్మ యొక్క మనస్సులో సంపూర్ణంగా ఉన్న భగవంతుడైన సోముడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. అందుకే పౌర్ణమాసి అని పూర్ణచంద్రుని గుర్తిస్తారు.

తస్మాత్తు పర్వదర్శే వై పౌర్ణమాసఞ్చ యోగిభిః। ఉభయోః పక్షయోర్జ్యేష్ఠమాత్మనో హితకామ్యయా ।। ౨౧.

అందువల్ల पर्वదర్శి, పౌర్ణమాసి అనే రెండు రోజులను యోగులు తమ మేలు కోసం, రెండు పక్షాల్లోనూ ముఖ్యమైనవిగా భావిస్తారు.

దర్శఞ్చ పౌర్ణమాసఞ్చ యే యజన్తి ద్విజాతయః। న తేషాం పునరావృత్తిర్బ్రహ్మలోకాత్ కదాచన ।। ౨౧.

ద్విజాతులు అయిన వారు దర్శ, పౌర్ణమాసి యాగాలు నిర్వహిస్తే, వారు బ్రహ్మలోకంలోనుంచి తిరిగి రావడం ఉండదు.

యోఽనాహితాగ్నిః ప్రయతో వీరాధ్వానం గతోపి వా । సమాధాయ మనస్తీవ్రం మన్త్రముచ్చారయేచ్ఛనైః ।। ౨౧.

యజ్ఞాగ్ని స్థాపించని వాడు అయినా, పవిత్రమైన మనస్సుతో, వీరమార్గాన్ని అనుసరించినవాడు అయితే, తన మనస్సును బలంగా ఏకాగ్రపరిచి, మంత్రాన్ని మృదువుగా జపించాలి.

త్వమగ్నే రుద్రో అసురో మహీ దివస్త్వం శర్వ్వో మారుతం పృష్ట ఈశిషే। * త్వం పాశగన్ధర్వ్వశిషం పూషా విధత్తపాసినా। ఇత్యేవ మన్త్రం మనసా సమ్యగుచ్చారయేద్ద్విజః। అగ్నిం ప్రవిశతే యస్తు రుద్రలోకం స గచ్ఛతి ।। ౨౧.

‘‘నీవే అగ్నీ, నీవే రుద్రుడు, అసురుడు, ఆకాశంలో గొప్పవాడు; నీవే శర్వుడు, మారుతుల అధిపతి; నీవే పాశుడు, గంధర్వుడు, శిషుడు, పూషణుడు, కర్రతో దాత’’ అని ఈ మంత్రాన్ని ద్విజుడు మనస్సులో సరిగ్గా జపించాలి. అగ్నిలో ప్రవేశించిన వాడు రుద్రలోకానికి చేరుతాడు.

సోమశ్చాగ్నిస్తు భగవాన్ కాలో రుద్ర ఇతి శ్రుతిః। తస్మాద్యః ప్రవిశేదగ్నిం స రుద్రాన్న నివర్త్తతే ।। ౨౧.

శ్రుతులు సోముడు, అగ్ని, భగవంతుడు, కాలుడు, రుద్రుడు ఒక్కటే అని చెబుతాయి. అందువల్ల అగ్నిలో ప్రవేశించినవాడు రుద్రుని నుండి తిరిగి రాడు.

అష్టావింశతిమః కల్పో బృహదిత్యభిసంజ్ఞితః। బ్రహ్మణః పుత్రకామస్య స్రష్ఠుకామస్య వై ప్రజాః। ధ్యాయమానస్య మనసా బృహత్సామ రథన్తరమ్ ।। ౨౧.

ఇరవై ఎనిమిదవ కల్పాన్ని బృహత్ అని అంటారు. బ్రహ్మ తనకు సంతానం కావాలని, సృష్టిని చేయాలని మనస్సులో ధ్యానం చేస్తున్నప్పుడు, బృహత్సామం, రథంతరం ఉద్భవించాయి.

యస్మాత్తత్ర సముత్పన్నో బృహతః సర్వ్వతోముఖః। తస్మాత్తు బృహతః కల్పో విజ్ఞేయస్తత్త్వచిన్తకైః ।। ౨౧.

అందులో బృహత్ అన్నది అన్ని దిక్కులవైపు వ్యాపించి పుట్టింది. అందుకే తత్వాన్ని ఆలోచించే వారు దానిని బృహత్ కల్పంగా తెలుసుకోవాలి.

అష్టాశీతిసహస్రాణాం యోజనానాం ప్రమాణతః । రథన్తరన్తువిజ్ఞేయం పరమం సూర్య్యమణ్డలమ్। తస్మాదణ్డన్తు విజ్ఞేయమభేద్యం సూర్యమణ్డలమ్ ।। ౨౧.

ఎనభై నాలుగు వేల యోజనల పరిమాణంతో ఉన్న పరమ సూర్య మండలాన్ని రథంతరం అంటారు. అందువల్ల సూర్య మండలాన్ని విడదీయలేని గోళంగా తెలుసుకోవాలి.

యత్సూర్య్యమణ్డలఞ్చాపి బృహత్సామ తు భిద్యతే। భిత్వా చైవం ద్విజా యాన్తి యోగాత్మానో దృఢవ్రతాః। సఙ్ఘాతముపనీతాశ్చ అన్యే కల్పా రథన్తరే ।। ౨౧.

సూర్య మండలాన్ని బృహత్సామం ద్వారా విభజించినప్పుడు, అలా దాటి, దృఢవ్రతంతో ఉన్న యోగులు ముందుకు సాగుతారు. ఇతర కల్పాలు కూడా రథంతరంలో కలిసిపోతాయి.

ఇత్యేతత్తు మయా ప్రోక్తం చిత్రమధ్యాత్మదర్శనమ్। అతః పరం ప్రవక్ష్యామి కల్పానాం విస్తరం శుభమ్ ।। ౨౧.

ఇలా నేను నీకు అద్భుతమైన అంతరంగ దర్శనాన్ని వివరించాను. ఇప్పుడు కల్పాల విశాలతను శుభంగా వివరించబోతున్నాను.

అత్యద్భుతమిదం సర్వ్వం కల్పానాన్తే మహామునే। రహస్యం వై సమాఖ్యాతం మన్త్రాణాఞ్చ ప్రకల్పనమ్ ।। ౨౨.

ఈ కల్పాల చివరలో జరిగినది మహర్షీ, ఇది అత్యంత ఆశ్చర్యకరం. రహస్యమూ, మంత్రాల ఏర్పాటూ పూర్తిగా చెప్పబడింది.

న తవావిదితం కిఞ్చిత్ త్రిషు లోకేషు విద్యతే। తస్మాద్విస్తరతః సర్వ్వాః కల్పసంఖ్యా బ్రవీహి నః ।। ౨౨.

మూడు లోకాలలో నీకు తెలియనిది ఏదీ లేదు. అందువల్ల కల్పాల సంఖ్యను పూర్తిగా వివరంగా మాకు చెప్పు.

అత్ర వః కథయిష్యామి కల్పసంఖ్యాం యథా తథా। యుగాగ్రం చ వర్షాగ్రన్తు బ్రహ్మణః పరమేష్ఠినః ।। ౨౨.

ఇక్కడ నేను కల్పాల సంఖ్యను, అలాగే పరమేశ్వరుడైన బ్రహ్మ యొక్క యుగ, సంవత్సర ప్రారంభాలను యథావిధిగా చెబుతాను.

ఏకం కల్పసహస్రన్తు బ్రహ్మణోఽబ్దః ప్రకీర్త్తితః। ఏతదష్టసహస్రన్తు బ్రహ్మణస్తద్యుగం స్మృతమ్ ।। ౨౨.

వెయ్యి కల్పాలు బ్రహ్మకు ఒక సంవత్సరం అని చెప్పబడింది. అలాంటి ఎనిమిది వేల సంవత్సరాలు బ్రహ్మ యొక్క ఒక యుగంగా గుర్తించబడింది.

ఏకం యుగసహస్రన్తు సవనం తత్ ప్రజాపతేః। సవనానాం సహస్రన్తు ద్విగుణం త్రివృతం తథా ।। ౨౨.

వెయ్యి యుగాలు ప్రజాపతికి ఒక సవనం. అలాగే వెయ్యి సవనాలు, రెండింతలు, మూడింతలు కూడా ఉంటాయి.

బ్రహ్మణః స్థితికాలస్య చైతత్ సర్వం ప్రకీర్తితమ్। తస్య సంఖ్యాం ప్రవక్ష్యామి పురస్తాద్వై యథాక్రమమ్ ।। ౨౨.

ఇది అంతా బ్రహ్మ స్థితికాలంగా చెప్పబడింది. దాని లెక్కను ప్రారంభం నుండి క్రమంగా నేను చెబుతాను.

అష్టావింశతిర్యే కల్పా నామతః పరికీర్తితాః। తైషాం పురస్తాద్వక్ష్యామి కల్పసంజ్ఞాం, యథాక్రమమ్ ।। ౨౨.

ఇరవై ఎనిమిది కల్పాల పేర్లు చెప్పబడ్డాయి. వాటి పేర్లను ఇప్పుడు ప్రారంభం నుండి క్రమంగా చెబుతాను.