ఇత్యేతాని రహస్యాని యతీనాం వై యథాక్రమమ్। యస్తు వేదయతే ధ్యానం స పరం ప్రాప్నుయాత్పదమ్ ।। ౨౦.
ఈ రహస్యాలు యతులకు క్రమంగా చెప్పబడ్డాయి. ధ్యానాన్ని తెలిసినవాడు పరమ పదాన్ని పొందుతాడు.
ఋషీణామగ్నికల్పానాం నైమిషారణ్యవాసినామ్ । ఋషిః శ్రుతిధరః ప్రాజ్ఞః సావర్ణిర్న్నామ నామతః ।। ౨౧.
నైమిశారణ్యంలో నివసించే, అగ్నిలా తపస్సు చేసే ఋషులలో, శాస్త్రజ్ఞుడైన, ప్రాజ్ఞుడైన, సావర్ణి అనే ఋషి ఉన్నాడు.
తేషాం సోప్యగ్రతో భూత్వా వాయుం వాక్యవిశారదః। సాతత్యం తత్ర కుర్వన్తం ప్రియార్థే సత్రయాజినామ్। వినయేనోపసంగమ్య పప్రచ్ఛ స మహాద్యుతిమ్ ।। ౨౧.
ఆయన వారి ముందుకు వెళ్లి, అక్కడ సత్రయాజుల కోరిక కోసం నిరంతరం కృషి చేస్తున్న వాయువును వినయంతో సమీపించి, మహాతేజస్సుతో ఉన్న వానిని అడిగాడు.
విభో పురాణసం బద్ధాం కథాం వై వేదసంమితామ్। శ్రోతుమిచ్ఛామహే సమ్యక్ ప్రసాదాత్సర్వదర్శినః ।। ౨౧.
ప్రభూ! మీరు అన్నీ తెలిసినవారు. మీ అనుగ్రహంతో, వేదాలకు అనుగుణంగా ఉన్న పురాణకథను మేము పూర్తిగా వినాలనుకుంటున్నాము.
హిరణ్యగర్భో భగవాన్ లలాటాన్నీలలోహితమ్। కథం తత్తేజసం దేవం లబ్ధవాన్ పుత్రమాత్మనః ।। ౨౧.
హిరణ్యగర్భుడు, తన నుదుటి నుండి నీలలోహితుడైన ఆ తేజోమయుడిని తన కుమారుడిగా ఎలా పొందాడు?
కథం చ భగవాన్ జజ్ఞే బ్రహ్మా కమలసంభవః। రుద్రత్వం చైవ సర్వస్య స్వాత్మజస్య కథం పునః ।। ౨౧.
కమలంలో జన్మించిన బ్రహ్మ దేవుడు ఎలా పుట్టాడు? ఆయన తన కుమారుడు మళ్లీ ఎలా అన్నింటికీ రుద్రుడయ్యాడు?
కథం చ విష్ణో రుద్రేణ సార్ద్ధం ప్రీతిరనుత్తమా। సర్వే విష్ణుమయా దేవా సర్వే విష్ణుమయా గణాః ।। ౨౧.
విష్ణువు రుద్రునితో కలిసి అత్యంత ప్రీతి ఎలా కలిగించాడు? అన్ని దేవతలు విష్ణుమయమై ఉంటారు, అన్ని గణాలు విష్ణుమయమై ఉంటారు.
న చ విష్ణుసమా కాచిద్గతిరన్యా విధీయతే। ఇత్యేవం సతతం దేవా గాయన్తే నాత్ర సంశయః। భవస్య సకథం నిత్యం ప్రణామం కురుతే హరిః ।। ౨౧.
విష్ణువుతో సమానమైన మార్గం ఇంకొకటి లేదు. దేవతలు ఎప్పుడూ ఇదే పాట పాడుతారు, ఇందులో సందేహం లేదు. హరి ఎప్పుడూ భవునికి నమస్కారం ఎలా చేస్తాడు?
ఏవముక్తే తు భగవాన్ వాయుః సావర్ణిమబ్రవీత్। అహో సాధు త్వయా సాధో పృష్టః ప్రశ్నో హ్యనుత్తమః ।। ౨౧.
ఇలా అడిగిన వెంటనే భగవంతుడైన వాయువు సావర్ణిని చూచి, "అయ్యా! నీవు ఎంత మంచి ప్రశ్న అడిగావు! నీ ప్రశ్న నిజంగా అత్యుత్తమమైనది" అని ప్రశంసించాడు.
భవస్య పుత్రజన్మత్వం బ్రహ్మణః సోఽభవద్యథా। బ్రహ్మణః పద్మ యోనిత్వం రుద్రత్వం శంకరస్య చ ।। ౨౧.
భవుడు కుమారుడిగా ఎలా జన్మించాడు, అతడు బ్రహ్మ నుండి ఎలా పుట్టాడు, బ్రహ్మ పద్మంలో ఎలా ఉద్భవించాడు, శంకరుడు ఎలా రుద్రుడయ్యాడు—
ద్వాభ్యామపి చ సమ్ప్రీతిర్ విష్ణోశ్చైవ భవస్య చ । యచ్చాపి కురుతే నిత్యం ప్రణామం శంకరస్య చ। విస్తరేణానుపూర్వ్యాచ్చ శ్రృణుత బ్రువతో మమ ।। ౨౧.
విష్ణువు, భవుడు ఇద్దరి మధ్య ఉన్న పరస్పర ప్రీతి, శంకరుని పట్ల ఎప్పుడూ చూపే నమస్కారం—ఇవి అన్నింటినీ నేను వరుసగా, పూర్తిగా వివరంగా చెప్పబోతున్నాను. విను.
మన్వన్తరస్య సంహారే పశ్చిమస్య మహాత్మనః। ఆసీత్తు సప్తమః కల్పః పద్మో నామ ద్విజోత్తమ। వారాహః సామ్ప్రతస్తేషాం తస్య వక్ష్యామి విస్తరమ్ ।। ౨౧.
మహాత్ముడైన చివరి మన్వంతర సంహార సమయంలో, పద్మం అనే ఏడవ కల్పం ఏర్పడింది, ద్విజోత్తమా! ఇప్పుడు నడుస్తున్నది వారాహ కల్పం. దాని విశేషాలను నేను వివరంగా చెబుతాను.
కియతా చైవ కాలేన కల్పః సమ్భవతే కథమ్। కిం చ ప్రమాణం కల్పస్య తత్ర ప్రబ్రూహి పృచ్ఛతామ్ ।। ౨౧.
ఒక కల్పం ఎంత కాలంలో ఏర్పడుతుంది? కల్పానికి పరిమాణం ఎంత? ఈ విషయాలను అడిగినవారికి నీవు వివరంగా చెప్పు.
మన్వన్తరాణాం సప్తానాం కాలసంఖ్యా యథాక్రమమ్। ప్రవక్ష్యామి సమాసేన బ్రువతో మే నిబోధత ।। ౨౧.
ఏడు మన్వంతరాల కాల గణనను, క్రమంగా, సంక్షిప్తంగా నేను వివరంగా చెబుతాను. నా మాటలు జాగ్రత్తగా విను.
కోటీనాం ద్వే సహస్రే వై అష్టౌ కోటిశతాని చ । ద్విషష్టిశ్చ తథా కోట్యో నియుతాని చ సప్తతిః। కల్పార్ద్ధస్య తు సంఖ్యాయామేతత్ సర్వముదాహృతమ్ ।। ౨౧.
రెండు వేల కోట్లూ, ఎనిమిది వందల కోట్ల శతకాలు, అరవై రెండు కోట్లూ, డబ్బై నియుతాలు—ఇవి కల్పార్ధానికి మొత్తం సంఖ్యగా చెప్పబడింది.
పూర్వోక్తౌ చ గుణచ్ఛేదౌ వర్షాగ్రం లబ్దమాదిశేత్ । శతం చైవ తు కోటీనాం కోటీనామష్టసప్తతిః। ద్వే చ శతసహస్రే తు నవతిర్నియుతాని చ ।। ౨౧.
ముందుగా చెప్పిన విధంగా గుణించడమూ, భాగించడమూ చేసి సంవత్సరాల పరిమాణాన్ని తెలుసుకోవచ్చు. వంద కోట్లూ, డబ్బై ఎనిమిది కోట్లూ, రెండు లక్షలూ, తొంభై నియుతాలు—ఇవి కల్పానికి పరిమాణం.
మానుషేణ ప్రమాణేన యావద్వైవస్వతాన్తరమ్। ఏష కల్పస్తు విజ్ఞేయః కల్పార్ద్ధద్విగుణీకృతః ।। ౨౧.
మానవుల లెక్క ప్రకారం, వైవస్వత మనువు ముగిసే వరకు ఇది కల్పంగా భావించాలి. ఇది కల్పార్ధానికి రెండింతలు.
అనాగతానాం సప్తానామేతదేవ యథాక్రమమ్। ప్రమాణం కాలసంఖ్యాయా విజ్ఞేయం మతమైశ్వరమ్ ।। ౨౧.
ఇంకా రానున్న ఏడు మన్వంతరాలకూ ఇదే కాల పరిమాణాన్ని, దైవ దృష్టితో, తెలుసుకోవాలి.
నియుతాన్యష్టపఞ్చాశత్తథాఽశీతిశతాని చ। చతురశీతిశ్చవాన్యాని ప్రయుతాని ప్రమాణతః ।। ౨౧.
యాభై ఎనిమిది నియుతాలు, ఎనభై శతకాలు, ఎనభై నాలుగు ప్రయుతాలు—ఇవి కాల పరిమాణంగా చెప్పబడినవి.
సప్తర్షయో మనుశ్చైవ దేవాశ్చేన్ద్రపురోగమాః। ఏతత్ కాలస్య విజ్ఞేయం వర్షాగ్రన్తు ప్రమాణతః ।। ౨౧.
సప్తర్షులు, మనువు, ఇంద్రుని నేతృత్వంలో ఉన్న దేవతలు—వీరి సంవత్సర పరిమాణం ఇదే అని తెలుసుకోవాలి.
ఏవం మన్వన్తరం తేషాం మానుషాన్తః ప్రకీర్త్తితః। ప్రణవాన్తాశచవ యే దేవాః సాధ్యా దేవగణాశ్చ యే। విశ్వేదేవాశచవ యే నిత్యాః కల్పం జీవన్తి తే గణాః ।। ౨౧.
ఇలా వీరి మన్వంతరం మానవుల ముగింపుతో చెప్పబడింది. ప్రణవంతో ముగిసే దేవతలు, సాధ్యులు, విశ్వదేవుల వర్గాలు—ఈ శాశ్వత గణాలు ఒక కల్పం కాలం జీవిస్తారు.
అయం యో వర్త్తతే కల్పో వారాహః స తు కీర్త్త్యతే। యస్మిన్ స్వాయమ్భువాద్యాశ్చ మనవశ్చ చతుర్ద్దశ ।। ౨౧.
ఇప్పుడు నడుస్తున్న కల్పాన్ని వారాహ కల్పం అంటారు. ఇందులో స్వాయంభువుడు మొదలుకొని పద్నాలుగు మనువులు ఉన్నారు.
కస్మాద్వారాహకల్పోయం నామతః పరికీర్తితః। కస్మాచ్చ కారణాద్దేవో వరాహ ఇతి కీర్త్త్యతే ।। ౨౧.
ఈ కల్పాన్ని 'వారాహ కల్పం' అని ఎందుకు అంటారు? దేవుడు 'వరాహుడు' అని ఎందుకు పిలవబడతాడు?
కో వా వరాహో భగవాన్ కస్య యోనిః కిమాత్మకః। వరాహః కథముత్పన్న ఏతదిచ్ఛామ వేదితుమ్ ।। ౨౧.
భగవంతుడైన వరాహుడు ఎవరు? ఆయన ఎవరి నుండి పుట్టాడు? ఆయన స్వభావం ఏమిటి? వరాహుడు ఎలా ఉద్భవించాడు? ఇది మేము తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాము.
వరాహస్తు యథోత్పన్నో యస్మిన్నర్థే చ కల్పితః। వారాహశ్చ యథా కల్పః కల్పత్వం కల్పనా చ యా ।। ౨౧.
వరాహుడు ఎలా పుట్టాడు, ఏ ఉద్దేశ్యంతో ఆయనను సృష్టించారు, కల్పాన్ని ఎలా 'వారాహ కల్పం' అంటారు, 'కల్పం' అంటే ఏమిటి, దాని భావం ఏమిటి—
కల్పయోరన్తరం యచ్చ తస్య చాస్య చ కల్పితమ్। తత్సర్వం సమ్ప్రవక్ష్యామి యథాదృష్టం యథాశ్రుతమ్ ।। ౨౧.
కల్పాల మధ్య ఉన్న తేడా ఏమిటి, ఒక్కొక్కదానికి ఏ విధంగా నిర్ణయించబడింది—ఇవి అన్నింటినీ నేను చూచినట్లు, విన్నట్లు ఇప్పుడు పూర్తిగా వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.
భవస్తు ప్రథమః కల్పో లోకాదౌ ప్రథితః పురా। జ్ఞాతవ్యో భగవానత్ర హ్యానన్దః సామ్ప్రతః స్వయమ్ ।। ౨౧.
ప్రపంచాల ఆది నుంచే ప్రసిద్ధిగా ఉన్న మొదటి కల్పం భవ కల్పం. ఇక్కడ భగవంతుడు ఆనందంగా ప్రత్యక్షంగా ఉండాలని తెలుసుకోవాలి.
బ్రహ్మస్థానమిదం దివ్యం ప్రాప్తం వా దివ్యసమ్భవమ్। ద్వితీయస్తు భువః కల్పస్తృతీయస్తప ఉచ్యతే ।। ౨౧.
ఇది బ్రహ్మ స్థానం, దివ్యమైనది, దివ్యముగా లభించినది. రెండవది భువః కల్పం, మూడవది తపస్సు అని అంటారు.
భవశ్చతుర్థో విజ్ఞేయః పంచమో రమ్భ ఏవ చ। ఋతుకల్పస్తథా షష్ఠః సప్తమస్తు క్రతుః స్మృతః ।। ౨౧.
నాలుగవది భవ కల్పం, ఐదవది రంభ కల్పం. ఆరవది ఋతు కల్పం, ఏడవది కృతు కల్పం అని గుర్తించాలి.
అష్టమస్తు భవేద్వహ్నిర్నవమో హవ్యవహనః। సావిత్రో దశమః కల్పో భువస్త్వేకాదశః స్మృతః ।। ౨౧.
ఎనిమిదవది వహ్ని కల్పం, తొమ్మిదవది హవ్యవాహన కల్పం. పదవది సావిత్రి కల్పం, పదకొండవది భువస్ కల్పం అని పిలుస్తారు.