వాయుపురాణమ్

యథా దీపో నివాతస్యో నేఙ్గతే సోపమా స్మృతా। ప్రాగుదక్ప్రవణే దేశే తస్మాద్యుఞ్జీత యోగవిత్ ।। ౧౯.

గాలి లేని చోట దీపం ఎలా కదలకుండా ఉంటుందో, అలాగే తూర్పు లేదా ఉత్తర వైపు వంపు ఉన్న ప్రదేశంలో యోగి సాధన చేయాలి.

ప్రాణే చ రమతే నిత్యం చక్షుషోః స్పర్శనే తథా। శ్రోత్రే మనసి బుద్ధౌ చ తథా వక్షసి ధారయేత్। న తస్య ధారణాయోగాద్వాయుః సర్వం ప్రవర్త్తతే ।। ౧౯.

ప్రాణంలో, కళ్ల స్పర్శలో, చెవుల్లో, మనస్సులో, బుద్ధిలో, ఛాతీలో ఎప్పుడూ స్థిరంగా ఉండాలి. ధ్యానం వల్ల వాయువు అంతటా తిరగదు.

కాలఘర్మఝ్చ విజ్ఞాయ సమూహ़ఞ్చైవ సర్వశః। ద్వాదశాధ్యాత్మమిత్యేవం యోగధారణముచ్యతే ।। ౧౯.

కాలాన్ని, వేడిని, అన్ని సమూహాలను, పన్నెండు విధాల అంతరాత్మను తెలుసుకుని, ఇదే యోగ ధారణ అని చెప్పబడింది.

శతమష్ట శతం వాపి ధారణాం మూర్ధ్ని ధారయేత్। న తస్య ధారణాయోగాద్వాయుః సర్వం ప్రవర్తతే ।। ౧౯.

వందసార్లు లేదా నూరెండుసార్లు మస్తకంపై ధారణను నిలిపి ఉంచాలి. ధ్యానం వల్ల వాయువు అంతటా తిరగదు.

తతస్త్వాపూరయేద్దేహమోఙ్కారేణ సమాహితః। అథోఙ్కారమయో యోగీ న క్షరేత్త్వక్షరీ భవేత్ । ౧౯.

తర్వాత, మనస్సు ఏకాగ్రతతో ఒం ధ్వనితో శరీరాన్ని నింపాలి. అప్పుడు యోగి ఒం రూపంగా, నశించకుండా, శాశ్వతుడవుతాడు.

అత ఊర్ద్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి ఓఙ్కారప్రాప్తిలక్షణమ్। ఏష త్రిమాత్రో విజ్ఞేయో వ్యఞ్జనఞ్చాత్ర సస్వరమ్ ।। ౨౦.

ఇప్పటి నుంచి ఒంకారాన్ని పొందే లక్షణాలను చెప్పుతాను. ఇది మూడు మాపులు కలిగి ఉంటుంది; అక్షరం స్వరంతో కూడి ఉంటుంది.

ప్రథమా వైద్యుతీ మాత్రా ద్వితీయా తామసీ స్మృతా। తృతీయా నిర్గుణీ విద్యాన్మాత్రామక్షరగామినీమ్ ।। ౨౦.

మొదటి మాపు మెరుపు వలె ఉంటుంది; రెండవది తామసమై ఉంటుంది; మూడవది గుణరహితమై, అక్షరానికి దారి తీస్తుంది.

గన్ధర్వీతి చ విజ్ఞేయో గాన్ధారస్వరసమ్భవా। పిపీలికాసమస్పర్శా ప్రయుక్తా మూర్ద్ని లక్ష్యతే ।। ౨౦.

దీనిని గంధర్వి అని తెలుసుకోవాలి; ఇది గాంధార స్వరం నుంచి ఉద్భవిస్తుంది. చీమ తాకినంత మృదువుగా, మస్తకంలో అనుభూతి అవుతుంది.

తథా ప్రయుక్తమోఙ్కారం ప్రతినిర్వాతి మూర్ద్ధని । తథోఙ్కారమయో యోగీ హ్యక్షరే త్వక్షరీ భవేత్ ।। ౨౦.

అలాగే ఒంకారాన్ని సాధన చేస్తే, అది మస్తకంలో ప్రతిధ్వనిస్తుంది. అప్పుడు యోగి ఒంకారరూపుడై, అక్షరంలో శాశ్వతుడవుతాడు.

ప్రణవో ధనుః శరో హ్యాత్మా బ్రహ్మ తల్లక్ష్యముచ్యతే। అప్రమత్తేన చేద్వధ్యం శరవత్తన్మయో భవేత్ ।। ౨౦.

ఒం అనేది విల్లు, ఆత్మ బాణం, బ్రహ్మ లక్ష్యం. ఎవడు ఏకాగ్రతతో లక్ష్యాన్ని తాకుతాడో, అతడు ఆ లక్ష్యంతో ఏకమవుతాడు.

ఓమిత్యేకాక్షరం బ్రహ్మ గుహాయాం నిహితం పదమ్। ఓమిత్యేతత్రయో వేదాస్త్రయో లోకాస్త్రయోఽగ్నయః। విష్ణుక్రమాస్త్రయస్త్వేతే ఋక్సామాని యజూంషి చ ।। ౨౦.

ఒం అనే ఒక్క అక్షర బ్రహ్మ, గుహలో దాగిన పరమ స్థానం. ఒం — ఇవే మూడు వేదాలు, మూడు లోకాలు, మూడు అగ్నులు, విష్ణువు మూడు అడుగులు, ఋక్, సామ, యజుర్వేదాలు.

మాత్రాశ్చాత్ర చతస్రస్తు విజ్ఞేయాః పరమార్థతః। తత్ర యుక్తశ్చ యో యోగీ తస్య సాలోక్యతాం వ్రజేత్ ।। ౨౦.

ఇక్కడ నాలుగు మాపు విధానాలు ఉన్నాయని తెలుసుకోవాలి. వాటిలో స్థిరంగా ఉండే యోగికి, ఆ లోకాన్ని పొందే అవకాశం కలుగుతుంది.

అకారస్త్వక్షరో జ్ఞేయ ఉకారః స్వరితః స్మృతః। మకారస్తు ప్లుతో జ్ఞేయస్త్రిమాత్ర ఇతి సంజ్ఞితః ।। ౨౦.

ఇక్కడ 'అ' అక్షరం చిన్నదిగా, 'ఉ' మధ్యమంగా, 'మ్' దీర్ఘంగా గుర్తించాలి. అందువల్ల దీనికి మూడు మాపులు అని పేరు పెట్టారు.

అకారస్త్వథ భూర్లోక ఉకారో భువరుచ్యతే। సవ్యఞ్జనో మకారశ్చ స్వర్ల్లోకశ్చ విధీయతే ।। ౨౦.

'అ' భూలోకంగా, 'ఉ' భువర్లుగా, 'మ్' స్వర్లోకంగా చెప్పబడింది.

ఓఙ్కారస్తు త్రయో లోకాః శిరస్తస్య త్రివిష్టపమ్। భువనాన్తఞ్చ తత్సర్వం బ్రాహ్మం తత్పదముచ్యతే ।। ౨౦.

ఓంకారం మూడు లోకాలు. దాని తల స్వర్గం, మిగతా అన్ని లోకాలు బ్రహ్మపదంగా పిలవబడతాయి.

మాత్రాపదం రుద్రలోకో హ్యమాత్రస్తు శివం పదమ్। ఏవన్ధ్యానవిశేషేణ తత్పదం సముపాసతే ।। ౨౦.

మాపుతో ఉన్న స్థితి రుద్ర లోకం, మాపు లేనిది శివపదం. ఈ విధంగా, ప్రత్యేక ధ్యానంతో ఆ స్థితిని ఆరాధిస్తారు.

తస్మాద్ధయానరతిర్నిత్యమమాత్రం హి తదక్షరమ్। ఉపాస్యం హి ప్రయత్నేన శాశ్వతం పదమిచ్ఛతా ।। ౨౦.

కాబట్టి ఎప్పుడూ ధ్యానంలో ఆనందించే వాడు, శాశ్వత స్థితిని కోరుతూ, ఆ మాపు లేని అక్షరాన్ని శ్రద్ధగా ఆరాధించాలి.

హృస్వా తు ప్రథమా మాత్రా తతో దీర్ఘా త్వనన్తరమ్। తతః ప్లుతవతీ చైవ తృతీయా ఉపదిశ్యతే ।। ౨౦.

మొదటి మాపు చిన్నది, తరువాత రెండవది దీర్ఘం, మూడవది దీర్ఘంగా ఉండే విధంగా బోధించబడింది.

ఏతాస్తు మాత్రా విజ్ఞేయా యథావదనుపూర్వశః । యావచ్చైవ తు శక్యన్తే ధార్యన్తే తావదేవ హి ।। ౨౦.

ఈ మాపులను క్రమంగా, సరిగ్గా తెలుసుకోవాలి. ఎంతకాలం సాధ్యమవుతుందో అంతవరకూ వాటిని నిలిపి ఉంచాలి.

ఇన్ద్రియాణి మనో బుద్ధిం ధ్యాయన్నాత్మని యః సదా । అత్రాష్టమాత్రమపిచేచ్ఛృణుయాత్ఫలమాప్నుయాత్ ।। ౨౦.

ఎవరైనా తనలోనే ఇంద్రియాలు, మనస్సు, బుద్ధిని ధ్యానిస్తూ, ఇక్కడ ఎనిమిదవ మాపును కూడా వింటే, ఫలం పొందుతాడు.

మాసే మాసేఽశ్వమేధేన యో యజేత శతం సమాః । న స తత్ ప్రాప్నుయాత్ పుణ్యం మాత్రయా యదవాప్నుయాత్ ।। ౨౦.

ప్రతి నెలా వంద సంవత్సరాలు అశ్వమేధ యాగం చేసినా, ఒక్క మాపుతో వచ్చే పుణ్యం అంతగా రాదు.

అబ్బిన్దుం యః కుశాగ్రేణ మాసే మాసే పిబేన్నరః। సంవత్సరశతం పూర్ణం మాత్రయా తదవాప్నుయాత్ ।। ౨౦.

ఎవరైనా ప్రతి నెలా, వంద సంవత్సరాలు, బిందువు లేని నీటిని దర్భతో తాగితే, ఆ మాపుతో వచ్చే ఫలాన్ని పొందుతాడు.

ఇష్టాపూర్త్తస్య యజ్ఞస్య సత్యవాక్యే చ యత్ ఫలమ్। అభక్షణే చ మాంసస్య మాత్రయా తదవాప్నుయాత్ ।। ౨౦.

యజ్ఞాలు, దానాలు, సత్యవాక్యం, మాంసాహారం మానడం వలన వచ్చే ఫలం, మాపుతో కూడా లభిస్తుంది.

స్వామ్యర్థే యుధ్యమానానాం శూరాణామనివర్త్తినామ్। యద్భవేత్తత్ ఫలం దృష్టం మాత్రయా తదవాప్నుయాత్ ।। ౨౦.

తమ యజమాని కోసం పోరాడి, వెనక్కి తగ్గని వీరులకు లభించే ఫలం, మాపుతో కూడా లభిస్తుంది.

న తథా తపసోగ్రేణ న యజ్ఞైర్భూరిదక్షిణైః। యత్ ఫలం ప్రాప్నుయాత్ సమ్యగ్ మాత్రయా తదవాప్నుయాత్ ।। ౨౦.

ఎంతటి కఠిన తపస్సు చేసినా, ఎంతటి పెద్ద యజ్ఞాలు చేసినా, మాపుతో వచ్చే ఫలాన్ని పూర్తిగా పొందలేరు.

తత్ర వై యోఽర్ద్ధమాత్రో యః ప్లుతో నామోపదిశ్యతే। ఏషా ఏవ భవేత్ కార్యా గృహస్థానాన్తు యోగినామ్ ।। ౨౦.

అక్కడ అర మాపు, అంటే దీర్ఘంగా ఉండేది, గృహస్థులు, యోగులు తప్పక సాధించాలి.

ఏషా చైవ విశేషేణ ఐశ్వర్యసమలక్షణా। యోగినాన్తు విశేషేణ ఐశ్వర్యే హ్యష్టలక్షణే। అణిమాద్యేతి విజ్ఞేయా తస్మాద్యుఞ్జీత తాం ద్విజః ।। ౨౦.

ఇది ప్రత్యేకంగా ఐశ్వర్య లక్షణాలతో ఉంటుంది. యోగులకు ఇది అష్టసిద్ధులుగా, అంటే అణిమాది శక్తులుగా, తెలుసుకోవాలి. అందుకే ద్విజులు దీన్ని సాధించాలి.

ఏవం హి యోగీ సంయుక్తః శుచిర్ద్దాన్తో జితేన్ద్రియః। ఆత్మానం విన్దతే యస్తు స సర్వం విన్దతే ద్విజః ।। ౨౦.

ఈ విధంగా నియమంతో, పవిత్రంగా, ఇంద్రియాలను జయించిన యోగి తనను తాను తెలుసుకుంటాడు. తనను తెలుసుకున్నవాడు అన్నిటినీ తెలుసుకుంటాడు, ఓ ద్విజుడా.

ఋచో యజూంషి సామాని వేదోపనిషదస్తథా। యోగజ్ఞానాదవాప్నోతి బ్రాహ్మణో ధ్యానచిన్తకః ।। ౨౦.

ధ్యానంతో ఆలోచించే బ్రాహ్మణుడు, యోగ జ్ఞానంతో ఋగ్వేదం, యజుర్వేదం, సామవేదం, అలాగే ఉపనిషత్తులను పొందుతాడు.