ప్రీతా తేఽహం సురశ్రేష్ఠ దశవర్షాణి పుత్రక। అవశిష్టాని భద్రాన్తే భ్రాతరం ద్రక్ష్యసే తతః ।। ౬.
'నీ సేవతో నేను సంతోషించాను, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా! ఇంకా పది సంవత్సరాలు మిగిలి ఉన్నాయి, ఆ తరువాత నీకు అన్నయ్యను చూడగలవు, అదృష్టవంతుడా!'
జయలిప్సాం సమాధాస్యే లబ్ధ్వాహం తాదృశం సుతమ్। త్రైలోక్యవిజయం పూత్ర ప్రాప్స్యామి సహ తేన వై ।। ౬.
'విజయం సాధించాలనే సంకల్పం చేస్తాను. అలాంటి కుమారుణ్ణి పొందిన తర్వాత, అతనితో కలిసి మూడు లోకాలను జయిస్తాను.'
ఏవముక్త్వా దితిః శక్రం మధ్యం ప్రాప్తే దివాకరే । నిద్రయాపహృతా దేవీ జాన్వోః కృత్వా శిరస్తదా ।। ౬.
ఇలా ఇంద్రునితో చెప్పి, మధ్యాహ్నం సూర్యుడు నడుము చేరినప్పుడు, దితి దేవి నిద్రపోయి, తల మోకాళ్ల దగ్గర పెట్టుకుంది.
దృష్ట్వా తామశుచిం శక్రః పాదయోర్గతమూర్ద్ధజామ్ । తస్యాస్తదన్తరం లబ్ధ్వా జహాస చ ముమోద చ ।। ౬.
ఆమె అపవిత్రంగా, జుట్టు కాళ్ల వద్ద పడిపోయినదాన్ని చూసి, ఇంద్రుడు ఆ అవకాశాన్ని అందిపుచ్చుకుని, ఆనందంతో నవ్వాడు.
తస్యాః శరీరం వివృతం వివేశాథ పురన్దరః। ప్రవిశ్య చామితం దృష్ట్వా గర్భమిన్ద్రో మహౌజసమ్। అభినత్స ప్రధానన్తు కులిశేన మహాయశాః ।। ౬.
ఆమె శరీరం తెరిచి ఉండగా పురందరుడు లోపలికి ప్రవేశించాడు. లోపలికి వెళ్లి, ఆ గొప్ప శక్తి గల గర్భాన్ని చూసిన ఇంద్రుడు, తన వజ్రాయుధంతో ఆ గర్భంలో ముఖ్యమైన భాగాన్ని బలంగా కొట్టాడు.
భిద్యమానస్తదా గర్భో వజ్రేణ శతపర్వణా। రురోద సస్వరం భీమం వేపమానః పునః పునః । మారోదీరితి తం గర్భం శక్రః పునరభాషత ।। ౬.
వజ్రాయుధం గర్భాన్ని చీల్చుతున్నప్పుడు, ఆ గర్భం భయంకరంగా అరుస్తూ, మళ్లీ మళ్లీ వణికింది. అప్పుడు శక్రుడు ఆ గర్భాన్ని చూచి, 'అరవద్దు' అని చెప్పాడు.
తం గర్భం సప్తధాభూతం హ్యేకైకం సప్తధా పునః। కులిశేన బిభేదేన్ద్రస్తతో దితిరబుధ్యత ।। ౬.
ఆ గర్భం ఏడుగా విడిపోయింది. ఆ ఏడింటిని కూడా ఇంద్రుడు తన వజ్రాయుధంతో మళ్లీ ఏడుగా చీల్చాడు. ఆ సమయంలో దితి మేల్కొంది.
న హన్తవ్యో న హన్తవ్య ఇత్యేవం దితిరబ్రవీత్ । నిష్పపాతోదరాద్వజ్రీ మాతుర్వచనగౌరవాత్। ప్రాఞ్జలిర్వజ్రసహితో దితిం శక్రోఽభ్యభాషత ।। ౬.
'చంపవద్దు, చంపవద్దు' అని దితి చెప్పింది. తల్లి మాట గౌరవించి, వజ్రాయుధంతో కూడిన ఇంద్రుడు చేతులు జోడించి ఆమె గర్భం నుండి బయటకు వచ్చి దితిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
అశుచిర్దేవి సుప్తాసి పాదయోర్గతమూర్ద్ధజా। తదన్తరమహం లబ్ధ్వా శక్రహన్తారమాహవే। భిన్నవాన్ గర్భమేతన్తే బహుధా క్షన్తుమర్హసి ।। ౬.
'దేవీ! నీవు అపవిత్రంగా నిద్రలో ఉండగా, నీ జుట్టు పాదాల దగ్గర పడివుండగా, ఆ అవకాశం చూసి నేను, శత్రువులను యుద్ధంలో సంహరించే శక్రుడు, నీ గర్భాన్ని ఎన్నో విధాలుగా చీల్చాను. దయచేసి దీనిని క్షమించు.'
తస్మిస్తు విఫలే గర్భే దితిః పరమదుఃఖితా। సహస్రాక్షం తతో వాక్యం మాతుర్నయనమబ్రవీత్ ।। ౬.
దితి తన గర్భం వృథా అయిపోయిందని ఎంతో దుఃఖించింది. అప్పుడు సహస్రాక్షుడు తన తల్లిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
మమాపరాధాద్గర్భోఽయం యది తే విఫలీకృతః। నాపరాధోఽస్తి దేవేశ ఋషిపుత్ర మహాబల ।। ౬.
'తల్లి! నా తప్పు వల్ల నీ గర్భం వృథా అయిందని నీవు భావిస్తే, దేవతల అధిపతివి, మహాశక్తిగల ఋషిపుత్రుడవు, నీకు ఎటువంటి తప్పు లేదు.'
శత్రోర్వధే న దోషోఽస్తి తేన త్వాం న శపామి భోః। ప్రియన్తు కర్త్తుమిచ్ఛామి శ్రేయో గర్భస్య మే కురు ।। ౬.
'శత్రువును సంహరించడంలో తప్పు లేదు. అందువల్ల నేను నిన్ను శపించను. నాకు ఇష్టమైనదాన్ని చేయాలనుకుంటున్నాను. నా గర్భానికి మేలు కలిగించు.'
భవన్తు మమ పుత్రాణాం సప్త స్థానాని వై దివి। వాతస్కన్ధానిమాన్ సప్త చరన్తు మమ పుత్రకాః। మరుతశ్చేతి విఖ్యాతా గణాస్తే సప్త సప్తకాః ।। ౬.
'నా కుమారులకు ఆకాశంలో ఏడు స్థానాలు కలుగజేయు. ఈ ఏడు వాయుసంఘాలు నా కుమారులు సంచరించేటట్లు చేయు. ఆ ఏడు ఏడు గణాలు 'మరుతులు' అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాలి.'
పృథివ్యాం ప్రథమస్కన్ధో ద్వితీయశ్చైవ భాస్కరే। సోమే తృతీయో విజ్ఞేయశ్చతుర్థో జ్యోతిషాం గణే ।। ౬.
'భూమిపై మొదటి వాయుసంఘం, రెండవది సూర్యుని వద్ద, మూడవది చంద్రుని వద్ద, నాలుగవది నక్షత్రాల సమూహంలో ఉంటాయి.'
గ్రహేషు పఞ్చమశ్చైవ షష్ఠః సప్తర్షిమణ్డలే। ధ్రువే తు సప్తమశ్చైవ వాతస్కన్ధః పరస్తు సః ।। ౬.
'ఐదవది గ్రహాలలో, ఆరవది సప్తర్షుల మండలంలో, ఏడవది ధ్రువతార దగ్గర ఉన్న పరమమైన వాయుసంఘం.'
తాన్యేతే విచరన్త్వద్య కాలే కాలే మమాత్మజాః। వాతస్కన్ధానిమాన్ భూత్వా చరన్తు మమ పుత్రకాః ।। ౬.
'ఈ రోజు నా కుమారులు కాలానుగుణంగా ఈ ప్రాంతాల్లో సంచరిస్తున్నారు. నా కుమారులు ఈ వాయుసంఘాలుగా సంచరించాలి.'
పృథివ్యాం ప్రథమస్కన్ధో అమేధ్యేభ్యో య ఆవహః। చరన్తు మమ పుత్రాస్తే ప్రథమశ్చరతాఙ్గణః ।। ౬.
'భూమిపై మొదటి వాయుసంఘం అపవిత్రమైన వాటిని తీసుకువచ్చేది. నా కుమారులు ఆ మొదటి గణంగా భూమిపై సంచరించాలి.'
ద్వితీయశ్చాపి మేధ్యేభ్య ఆసూర్యాత్ ప్రవహస్తు యః। వాతస్కన్ధం ద్వితీయన్తు ద్వితీయశ్చరతాఙ్గణః ।। ౬.
'రెండవది పవిత్రమైన వాటి నుండి సూర్యుని వైపు వీసే వాయుసంఘం. నా కుమారుల రెండవ గణం అక్కడ సంచరించాలి.'
సూర్యోర్ద్ధ్వన్తు తతః సోమాదుద్వహో యస్తు వై స్మృతః। వాతస్కన్ధన్తు తం ప్రాహుస్తృతీయశ్చరతాఙ్గణః ।। ౬.
'సూర్యుని పైన, చంద్రుని నుండి పైకి పోయే వాయువు 'తృతీయ వాయుసంఘం'గా పిలవబడుతుంది. నా కుమారుల మూడవ గణం అక్కడ సంచరించాలి.'
సోమాదూర్ద్ధ్వం తథర్క్షేభ్యశ్చతుర్థః సువహస్తు యః। చతుర్థో మమ పుత్రాణాం గణస్తు చరతాం విభో ।। ౬.
'చంద్రుని పైన, నక్షత్రాల నుండి వచ్చే నాలుగవది 'మంచి వాయువు'. నా కుమారుల నాలుగవ గణం అక్కడ సంచరించాలి.'
యక్షేభ్యశ్చ తథైవోర్ద్ధ్వమాగ్రహాద్వివహస్తు యః। పఞ్చమం పఞ్చమః సౌమ్యః స్కన్ధస్తు చరతాఙ్గణః ।। ౬.
'యక్షుల పైన, గ్రహాల నుండి వచ్చే ఐదవది 'సౌమ్య వాయువు'. నా కుమారుల ఐదవ గణం అక్కడ సంచరించాలి.'
ఊర్ద్ధ్వం గ్రహాదృషిభ్యస్తు షష్ఠో యో వై పరాహతః । చరన్తు మమ పుత్రాస్తు తత్ర షష్ఠే గణే తు యే ।। ౬.
'గ్రహాల పైన, ఋషుల వద్ద ఉన్న ఆరవది పరమమైన వాయుసంఘం. నా కుమారుల ఆరవ గణం అక్కడ సంచరించాలి.'
సప్తర్షయస్తథైవోర్ద్ధ్వమాధ్రువాత్ సప్తమస్తు యః। వాత స్కన్ధః పరివహస్తత్ర తిష్ఠన్తు మే సుతాః ।। ౬.
సప్తర్షులు, ధ్రువుని కంటే పైగా ఉన్న ఏడవ ప్రాంతంలో, నా కుమారులు వాయువు ఆధారంగా ఉండే ఆ ప్రాంతంలో నివసించనివ్వు.
ఏతత్ సర్వం చరన్త్వేతే కాలే కాలే మమాత్మజాః। తత్ర తేన చ నామ్నా వై భవన్తు మరుతస్త్విమే ।। ౬.
నా కుమారులు అందరూ అక్కడ కాలానుగుణంగా సంచరిస్తారు; వారు అక్కడ ఆ పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాలి. వీరే మరుతులు.
తతస్తేషాన్తు నామాని మాతాపుత్రౌ ప్రచక్రతుః। తత్కృతే కర్మభిశ్చైవ మరుతో వై పృథక్ పృథక్ ।। ౬.
ఆ తరువాత వారి పేర్లను తల్లి, కుమారుడు కలసి పెట్టారు. అందుకే, వారి కార్యాల వల్ల మరుతులు ఒక్కొక్కరు వేర్వేరుగా ప్రసిద్ధి చెందారు.
సత్త్వజ్యోతిస్తథాదిత్యః సత్యజ్యోతిస్తథాఽపరః। తిర్యగ్జ్యోతిశ్చ సజ్యోతిర్జ్జ్యోతిష్మానపరస్తథా ।। ౬.
సత్త్వజ్యోతిస్, ఆదిత్యుడు, సత్యజ్యోతిస్, తిర్యగ్జ్యోతిస్, సజ్యోతిస్, జ్యోతిష్మాన్, ఇంకొకరు—ఇవి వారి పేర్లు.
ప్రథమస్తు గణః ప్రోక్తో ద్వితీయం మే నిబోధత। ఋతజిత్సత్యజిచ్చైవ సుషేణః సేనజిత్తథా ।। ౬.
మొదటి గణం చెప్పబడింది. ఇప్పుడు రెండవదాన్ని విను: ఋతజిత్, సత్యజిత్, సుషేణ, సేనజిత్.
సత్మిత్రోఽభిమిత్రశ్చ హరిమిత్రస్తథాఽపరః। గణ ఏష ద్వితీయస్తు తృతీయం మే నిబోధత ।। ౬.
సత్మిత్ర, అభిమిత్ర, హరిమిత్ర అనే మరొకరు—ఇవే రెండవ గణం. ఇప్పుడు మూడవదాన్ని విను.
కృతః సత్యో * * * * ధ్రువో ధర్త్తా విధారయః । ధ్వాన్తశ్చైవ ధునిశ్చైవ హ్యుగ్రో భీమస్తథైవ చ। అభియుః సక్షిపశ్చైవమాహ్వయశ్చ గణః స్మృతః ।। ౬.
కృత, సత్య, ధ్రువ, ధర్త, విధారయ, ధ్వాంత, ధుని, ఉగ్ర, భీమ, అభియు, సక్షిప—ఇలా ఈ గణంగా పిలవబడతారు.
ఈదృకూ చైవ తథాన్యాదృక్ యాదృక్ చ ప్రతికృత్తథా। (?) సమితిశ్చైవ సంరమ్భశ్చ తథా గణః ।। ౬.
ఈదృక్, చైవ, తదాన్యాదృక్, యాదృక్, ప్రతికృత్, సమితి, సంరంభ—ఇది ఆ గణం.