అవిద్యాం విద్యయా తీర్త్వా ప్రాప్యైశ్వయర్మనుత్తమమ్। దృష్ట్వా పరాపరం ధీరాః పరం గచ్ఛన్తి తత్పదమ్ ।। ౧౮.
అజ్ఞానాన్ని జ్ఞానంతో దాటి, అత్యుత్తమ ఐశ్వర్యాన్ని పొందిన ధీరులు, పైకింది స్థితులను చూసి, ఆ పరమ పదాన్ని చేరుతారు.
వ్రతాని యాని భిక్షూణాం తథైవోపవ్రతాని చ। ఏకైకాపక్రమే తేషాం ప్రాయశ్చిత్తం విధీయతే ।। ౧౮.
భిక్షువులకు ఉన్న వ్రతాలు, ఉపవ్రతాలు, వాటిలో ఒక్కొక్కటి తప్పినప్పుడు ప్రాయశ్చిత్తం నియమించబడుతుంది.
ఉపేత్య తు స్త్రియం కామాత్ ప్రాయశ్చిత్తం వినిర్దిశేత్ । ప్రాణాయామసమాయుక్తం కుర్యాత్సాన్తపనం తథా ।। ౧౮.
కామంతో స్త్రీని సమీపించినప్పుడు, ప్రాయశ్చిత్తం సూచించాలి; ప్రాణాయామంతో కూడిన సాంతపన వ్రతాన్ని చేయాలి.
తత శ్చరతి నిర్ద్దేశం కృచ్ఛ్రస్యాన్తే సమాహితః। పునరాశ్రమమాగమ్య చరేద్భిక్షురతన్ద్రితః । న మర్మయుక్తం వచనం హినస్తీతి మనీషిణః ।। ౧౮.
తర్వాత, కఠినతను ముగించి, నిర్దేశించిన ప్రాయశ్చిత్తాన్ని చేసి, మళ్లీ ఆశ్రమానికి చేరి, భిక్షువు అప్రమత్తంగా ఆచరించాలి; ముఖ్యమైన విషయానికి సంబంధం లేని మాట హాని చేయదని జ్ఞానులు అంటారు.
తథాపి చ న కర్త్తవ్యః ప్రసఙ్గో హ్యేష దారుణః। అహోరాత్రాధికః కశ్చిన్నాస్త్యధర్మ ఇతి శ్రుతిః ।। ౧౮.
అయినా, అలాంటి సంబంధాన్ని కలపకూడదు, అది భయంకరమైనది; ఈకంటే ఎక్కువ అధర్మం రాత్రి, పగలు ఏదీ లేదని శాస్త్రం చెబుతుంది.
హింసా హ్యేషా పరా సృష్టా దైవతైర్మునిభిస్తథా। యదేత[https://puranastudy.freeoda.com/pur_index14/dravina.htm ద్ద్రవిణం] నామ ప్రాణా హ్యేతే బహిశ్చరాః। స తస్య హరతి ప్రాణాన్ యో యస్య హరతే ధనమ్ ।। ౧౮.
ఇది అత్యున్నత హింస, దేవతలు, మునులు స్థాపించినది; ద్రవ్యం అనే పేరు కలిగినవి ప్రాణాలు, ఇవి బయట తిరుగుతున్నవి; ఎవరు ఇతరుల ద్రవ్యం తీసుకుంటారో, వారి ప్రాణాలను తీసుకుంటారు.
ఏవం కృత్వా స దుష్టాత్మా భిన్నవృత్తో వ్రతాచ్చ్యుతః। భూయో నిర్వేదమాపన్నశ్చరేచ్చాన్ద్రాయణం వ్రతమ్ ।। ౧౮.
ఇలా చేసినవాడు, దుష్టాత్మ, తన వ్రతాన్ని విడిచి, మార్గాన్ని తప్పినవాడు, మళ్లీ విచారంతో, చాంద్రాయణ వ్రతాన్ని ఆచరించాలి.
విధినా శాస్త్రదృష్టేన సంవత్సరమితి శ్రుతిః। తతః సంవత్సరస్యాన్తే భూయః ప్రక్షీణకల్మషః। భూయో నిర్వేదమాపన్నశ్చరేచ్చాన్ద్రాయణం వ్రతమ్ ।। ౧౮.
శాస్త్రంలో చెప్పిన విధంగా, ఒక సంవత్సరం పాటు ఆచరించాలి అని శ్రుతి చెబుతుంది; ఆ సంవత్సరం ముగిసిన తర్వాత, పాపం తగ్గినప్పుడు, మళ్లీ విచారంతో చాంద్రాయణ వ్రతాన్ని ఆచరించాలి.
అహింసా సర్వభూతానాం కర్మణా మనసా గిరా । అకామాదపి హింసేత యది భిక్షుః పశూన్ మృగాన్। కృచ్ఛ్రాతికృచ్ఛ్రం కుర్వీత చాన్ద్రాయణమథీపి వా ।। ౧౮.
ప్రతి జీవికి మనసుతో, మాటతో, చేతతో హింస చేయకూడదు. యోగి అనుకోకుండా పశువులకు లేదా అడవి జంతువులకు హాని చేస్తే, అతడు చాలా కఠినమైన ఉపవాసం లేదా చంద్రాయణ వ్రతం చేయాలి.
స్కన్దేదిన్ద్రియదౌర్బల్యాత్ స్త్రియం దృష్ట్వా యతిర్యది। తేన ధారయితవ్యా వై ప్రాణాయామాస్తు షోడశ ।। ౧౮.
ఇంద్రియాలు బలహీనంగా ఉండి, యతి ఒక మహిళను చూసి మనస్సు అదుపు కోల్పోతే, అతడు పదహారు సార్లు ప్రాణాయామం చేయాలి.
దివా స్కన్నస్య విప్రస్య ప్రాయశ్చిత్తం విధీయతే। త్రిరాత్రముపవాసశ్చ ప్రాణాయామశతం తథా ।। ౧౮.
బ్రాహ్మణుడు పగలు వీర్యస్కలనం జరిగితే, అతడు మూడు రోజులు ఉపవాసం ఉండాలి, అలాగే వంద సార్లు ప్రాణాయామం చేయాలి.
రాత్రౌ స్కన్నః శుచిః స్రాతోద్వాదశైవ తు ధారణాః। ప్రాణాయామేన శుద్ధాత్మా విరజా జాయతే ద్విజః ।। ౧౮.
రాత్రి సమయంలో వీర్యస్కలనం జరిగితే, స్నానం చేసి పవిత్రత సాధించిన తర్వాత, పన్నెండు సార్లు ప్రాణాయామం చేయాలి. దీని వల్ల ద్విజుడు పవిత్రుడై, పాపం నుండి విముక్తి పొందుతాడు.
ఏకాన్నం మధు మాంసం వా హ్యామశ్రాద్ధం తథైవ చ। అభోజ్యాని యతీనాఞ్చ ప్రత్యక్షలవణాని చ ।। ౧౮.
ఒకే రకం అన్నం, తేనె, మాంసం, అపవిత్రమైన నైవేద్యం, నేరుగా తినే ఉప్పు — ఇవన్నీ యతులకు తినడం నిషిద్ధం.
ఏకైకాతిక్రమే తేషాం ప్రాయశ్చిత్తం విధీయతే। ప్రాజాపత్యేన కృచ్ఛ్రేణ తతః పాపాత్ ప్రముచ్యతే ।। ౧౮.
ఇవన్నింటిలో ఏదైనా తప్పు జరిగితే, ప్రాజాపత్య వ్రతం చేయాలి. దీని వల్ల పాపం నుండి విముక్తి కలుగుతుంది.
వ్యతిక్రమాచ్చ యే కేచిద్వాఙ్మనఃకాయసమ్భవమ్। సద్భిః సహ వినిశ్చిత్య యద్బ్రూయుస్తత్సమాచరేత్ ।। ౧౮.
మాట, మనస్సు, శరీరం ద్వారా ఏదైనా తప్పు జరిగితే, మంచి వారితో ఆలోచించి వారు చెప్పిన ప్రకారం ప్రాయశ్చిత్తం చేయాలి.
విశుద్ధబుద్ధిః సమలోష్టకాఞ్చనః సమస్తభూతేషు చరన్ స మాహితః । స్థానం ధ్రువం శాశ్వతమవ్యయం సతాం పరం స గత్వా న పునర్హి జాయతే ।। ౧౮.
శుద్ధమైన బుద్ధితో, మట్టి, బంగారం రెండింటినీ సమంగా చూసేవాడు, అన్ని జీవుల మధ్య తిరుగుతూ, స్థిరమైన, శాశ్వతమైన, మారని, ఉత్తమ స్థితిని పొందుతాడు. అతడు మళ్లీ పుట్టడంలేదు.
అత ఊర్ద్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి అరిష్టాని నిబోధత। యేన జ్ఞానవిశేషేణ మృత్యుం పశ్యతి చాత్మనః ।। ౧౯.
ఇప్పుడు నేను శుభాశుభ సూచకాలను చెబుతాను. జ్ఞానంతో మనిషి తన మరణం దగ్గర పడుతున్నదని తెలుసుకోగలడు.
అరున్ధతీం ధ్రువఞ్చైవ సోమచ్ఛాయాం మహాపథమ్। యో న పశ్యేత్స నో జీవేన్నరః సంవత్సరాత్పరమ్ ।। ౧౯.
అరుంధతి, ధ్రువ నక్షత్రం, చంద్రుని నీడ, మహాపథం — వీటిని చూడలేని మనిషి ఏడాది దాటి బ్రతకడు.
అరశ్మివన్తమాదిత్యం రశ్మివన్తఞ్చ పావకమ్। యః పశ్యేన్న చ జీవేత మాసాదేకాదశాత్పరమ్ ।। ౧౯.
కిరణాలతో కూడిన సూర్యుడిని లేదా అగ్నిని చూడలేని వాడు పదకొండు నెలలు దాటి బ్రతకడు.
వమేన్మూత్రం కరీషం వా సువర్ణం రజతం తథా। ప్రత్యక్షమథ వా స్వప్నే దశమాసాన్ స జీవతి ।। ౧౯.
ఎడమవైపు మూత్రం, మలము, బంగారం లేదా వెండి నిద్రలో లేదా నిజంగా చూసినవాడు పది నెలలు బ్రతుకుతాడు.
అగ్రతః పృష్ఠతో వాపి ఖణ్టం యస్య పదమ్భవేత్। పాంసులే కర్దమే వాపి సప్తమాసాన్ స జీవతి ।। ౧౯.
ఎదురు లేదా వెనుక నడకలో లంగడింపు ఉంటే, లేదా ఇసుక లేదా మట్టిలో నడిస్తే, అతడు ఏడాది నెలలు బ్రతుకుతాడు.
కాకః కపోతో గృధ్రో వా నిలీయేద్యస్య మూర్ద్ధని। క్రవ్యాదో వా ఖగః కశ్చిత్ షణ్మాసాన్నాతివర్త్తతే ।। ౧౯.
కాకి, పావురం, గద్ద, లేదా మాంసం తినే పక్షి ఎవరి తలపై కూర్చుంటే, ఆ వ్యక్తి ఆరు నెలలు దాటి బ్రతకడు.
బధ్యే ద్వాయసపఙ్క్తీభిః పాంశువర్షైణ వా పునః। ఛాయాం వా వికృతాం పశ్యేచ్చతుఃపఞ్చ స జీవతి ।। ౧౯.
అంత్యక్రియలో రెండు వరుసలు లేదా మట్టిపొడి వర్షం పడితే, లేదా వక్రీకృతమైన నీడ కనిపిస్తే, ఆ వ్యక్తి నాలుగు లేదా ఐదు నెలలు బ్రతుకుతాడు.
అనభ్రే విద్యుతం పశ్యేద్దక్షిణాం దిశమాశ్రితామ్। ఉదకేన్ద్రధ నుర్వాపి త్రయో ద్వౌవా స జీవతి ।। ౧౯.
మేఘం లేని ఆకాశంలో దక్షిణ దిశగా మెరుపు లేదా ఇంద్రధనస్సు కనిపిస్తే, మూడు లేదా రెండు నెలలు బ్రతుకుతాడు.
అప్సు వా యది వాఽఽదర్శే ఆత్మానం యో న పశ్యతి। అశిరస్కం తథాత్మానం మాసాదూర్ద్ధ్వం న జీవతి ।। ౧౯.
నీటిలో లేదా అద్దంలో తన ప్రతిబింబాన్ని చూడలేని వాడు, లేదా తలలేని రూపంలో కనిపిస్తే, నెల రోజులకంటే ఎక్కువ బ్రతకడు.
శవగన్ధి భవేద్గాత్రం వసాగన్ధి హ్యథాపి వా। మృత్యుర్హ్యుపస్థితస్తస్య అర్ద్ధమాసం స జీవతి ।। ౧౯.
శరీరం శవపు వాసన లేదా కొవ్వు వాసన వస్తే, మరణం దగ్గరలోనే ఉంది. అటువంటి వాడు అర నెల మాత్రమే బ్రతుకుతాడు.
సమ్భిన్నో మారుతో యస్య మర్మస్థానాని కృన్తతి । అద్భిః స్పృష్టో న దృష్యేచ్చ తస్య మృత్యురుపస్థితః ।। ౧౯.
ఎవరికి శరీరంలోని ప్రాణస్థానాలు గాలి వల్ల చీలిపోతాయో, నీటితో తడిపినా అతను కనబడకపోతే, అతని ప్రాణాలు త్వరలో పోతాయి.
ఋక్షవానరయుక్తేన రథేనాశాన్తు దక్షిణామ్ । గాయన్నథ వ్రజేత్ స్వప్నే విద్యాన్మృత్యురుపస్థితః ।। ౧౯.
ఎవరైనా కలలో ఎలుగుబంట్లు లేదా కోతులు లాగుతున్న రథంలో దక్షిణదిశగా పాడుకుంటూ ప్రయాణిస్తే, అతనికి మరణం దగ్గరలోనే ఉంది అని తెలుసుకోవాలి.
కృష్ణామ్బ రధరా శ్యామా గాయన్తీ వాథ చాఙ్గనా। యన్నయేద్దక్షిణామాశాం స్వప్నే సోఽపి న జీవతి ।। ౧౯.
కలలో ఎవరినైనా ఎర్ర పెదవులు, నల్లటి రంగు ఉన్న ఒక స్త్రీ పాడుకుంటూ దక్షిణదిశగా తీసుకెళ్తే, ఆ వ్యక్తి బ్రతకడు.
ఛిద్రం వాసశచవ కృష్ణఞ్చ స్వప్రే యో విధృయాన్నరః । భగ్నం వా శ్రవణం దృష్ట్వా విద్యాన్మృత్యురుపస్థితః ।। ౧౯.
ఎవరైనా కలలో చించిన దుస్తులు లేదా నల్లటి బట్టలు ధరించడాన్ని, లేదా విరిగిన చెవి దిద్దును చూస్తే, అతనికి మరణం దగ్గరలోనే ఉంది అని తెలుసుకోవాలి.