వాయుపురాణమ్

తయోః ప్రాణోఽన్తరాత్మాస్య బాహ్యోఽపానోఽత ఉచ్యతే। అన్నం ప్రాణస్తథాపానం మృత్యుర్జ్జీవితమేవ చ ।। ౧౫.

వాటిలో ప్రాణం లోపలి ఆత్మ, అపానం బయటిది అని అంటారు. అన్నం ప్రాణం, అపానం కూడా; మరణం, జీవితం కూడా అలాగే.

అన్నం బ్రహ్మ చ విజ్ఞేయం ప్రజానాం ప్రసవస్తథా। అన్నాద్భూతాని జాయన్తే స్థితిరన్నేన చేష్యతే। వర్ద్ధన్తే తేన భూతాని తస్మాదన్నన్తదుచ్యతే ।। ౧౫.

అన్నం, బ్రహ్మ రెండూ సంతానానికి మూలంగా తెలుసుకోవాలి. అన్నం వల్లే జీవులు పుడతాయి; అన్నంతోనే జీవించగలుగుతారు. దానివల్లే పెరుగుతారు. అందుకే దానిని 'అన్నం' అంటారు.

తదేవాగ్నౌ హుతం హ్యన్నం భుఞ్జతే దేవదానవాః। గన్ధర్వయక్షరక్షాంసి పిశాచాశ్చాన్నమేవ హి ।। ౧౫.

అగ్నిలో సమర్పించిన ఆ అన్నాన్ని దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, యక్షులు, రాక్షసులు, పిశాచులు — అందరూ తింటారు.

ఇతి శ్రీమహాపురాణే వాయు ప్రోక్తే పాశుపతయోగో నామ పఞ్చదశోఽధ్యాయః

ఇలా మహాపురాణంలో వాయువు చెప్పిన పాశుపతయోగం అనే పదహారవ అధ్యాయం ముగిసింది.

అత ఊద్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి శౌచాచారస్య లక్షణమ్। యదనుష్ఠాయ శుద్ధాత్మా ప్రేత్య స్వర్గం హి చాప్నుయాత్ ।। ౧౬.

ఇప్పుడు నేను శౌచాచార లక్షణాలను వివరించబోతున్నాను. వాటిని ఆచరించినవాడు, శుద్ధమైన మనస్సుతో, మరణం తరువాత స్వర్గాన్ని పొందుతాడు.

ఉదకార్థీ తు శౌచానాం మునీనాముత్తమం పదమ్ । యస్తు తేష్వప్రమత్తః స్యాత్ స మునిర్న్నావసీదతి ।। ౧౬.

నీటి కోసం ప్రయత్నించే వారికి, మునులందరిలో శుద్ధతే అత్యుత్తమమైన స్థానం. అందులో అప్రమత్తుడైన ముని ఎప్పుడూ దిగజారడు.

మానావమానౌ ద్వోవేతౌ తావేవాహుర్విషామృతే । అవమానం విషం తత్ర మానన్త్వమృతముచ్యతే ।। ౧౬.

గౌరవం, అవమానం — ఇవి రెండూ అమృతం, విషం అని అంటారు. అవమానం విషం, గౌరవం అమృతం.

యస్తు తేష్వప్రమత్తః స్యాత్ స మునిర్న్నావసీదతి । గురోః ప్రియహితే యుక్తః స తు సంవత్సరం వసేత్ ।। ౧౬.

అందులో అప్రమత్తుడైన ముని ఎప్పుడూ దిగజారడు. గురువు ప్రేమ, శ్రేయస్సులో నిమగ్నుడై, ఏడాది పాటు అక్కడే ఉండాలి.

నియమేష్వప్రమత్తస్తు యమేషు చ సదా భవేత్ । ప్రాప్యానుజ్ఞాన్తతశ్చైవ జ్ఞానాగమనముత్తమమ్। అవిరోధేన ధర్మస్య విచరేత్ పృథివీమిమామ్ ।। ౧౬.

నియమాలు, యమాలలో ఎప్పుడూ అప్రమత్తుడిగా ఉండాలి. అనుమతి పొందాక, ఉత్తమమైన జ్ఞానం సంపాదించాలి. ధర్మాన్ని అతిక్రమించకుండా, ఈ భూమిపై సంచరించాలి.

చక్షుః పూతం వ్రజేన్మార్గం వస్త్రపూతం జలం పిబేత్। సత్యపూతాం వదేద్వాణీమితి ధర్మానుశాసనమ్ ।। ౧౬.

కళ్లతో పరిశీలించిన మార్గంలోనే నడవాలి, వస్త్రంతో వడిపిన నీళ్లు తాగాలి, నిజమైన మాటలు మాత్రమే చెప్పాలి — ఇదే ధర్మబోధ.

ఆతిథ్యం శ్రాద్ధయజ్ఞేషు న గచ్ఛేద్యోగవిత్ వ్కచిత్। ఏవం హ్యహింసకో యోగీ భవేదితి విచారణా ।। ౧౬.

యోగాన్ని తెలిసినవాడు అతిథి సేవకు, శ్రాద్ధయజ్ఞాలకు పోకూడదు. ఇలా ప్రవర్తిస్తే యోగి హింస చేయని వాడవుతాడు.

వహ్నౌ విధూమే వ్యఙ్గారే సర్వృస్మిన్ భుక్తవజ్జనే। విచరేన్మతిమాన్ యోగీ న తు తేష్వేవ నిత్యశః ।। ౧౬.

విప్రుడు, అగ్ని పొగ లేకుండా లేదా అగిసిపెట్టకుండా అన్ని ఇంధనాల్లో ఉండేలా, ప్రజల్లో భోజనం చేసినవాడిలా సంచరించాలి. కానీ, వారిలో ఎప్పుడూ ఉండకూడదు.

యథైవమవమన్యన్తే యథా పరిభవన్తి చ। యుక్తస్తథా చరేద్భైక్షం సతాం ధర్మమదూషయన్ ।। ౧౬.

ఎలా అవమానించబడినా, ఎలా నిర్లక్ష్యం చేయబడినా, ధర్మాన్ని కలుషితం చేయకుండా, మంచి వారి విధిని పాటిస్తూ, అలాగే భిక్షాటన చేయాలి.

భైక్షం చరేద్గృహస్థేషు యథాచారగృహేషు చ। శ్రేష్ఠా తు పరమా చేయం వృత్తిరస్యోపదిశ్యతే ।। ౧౬.

ఇంటి వారు, మంచి ఆచారంతో ఉండే వారు దగ్గర భిక్ష అడగాలి. ఈ విధమైన జీవితం అతనికి అత్యుత్తమమైనదిగా చెప్పబడింది.

అత ఊర్ద్ధ్వం గృహస్థేషు శాలీనేషు చరేద్‌ద్విజః। శ్రద్దధానేషు దాన్తేషు శ్రోత్రియేషు మహాత్మసు ।। ౧౬.

ఇది తర్వాత, ద్విజుడు పవిత్రమైన, విశ్వాసంతో, ఇంద్రియ నిగ్రహం కలిగి, వేదాలు తెలిసిన, మహాత్ములైన ఇంటి వారినుండి భిక్ష అడగాలి.

అత ఊర్ద్ధ్వం పునశ్చాపి అదుష్టపతితేషు చ। భైక్షచర్యా వివర్ణేషు జఘన్యా వృత్తిరుచ్యతే ।। ౧౬.

ఇది తర్వాత, మళ్లీ, చెడ్డవారు కాని, తక్కువ గుణాలున్న ఇళ్లలో భిక్ష అడగడం అత్యంత నీచమైన జీవన విధానంగా చెప్పబడింది.

భైక్షం యవాగూం తక్రం వా పయో యావకమేవ చ। ఫళమూలం విపవ్కం వా పిణ్యాకం శక్తితోపి వా ।। ౧౬.

తన శక్తికి అనుగుణంగా, యవ పాయసం, మజ్జిగ, పాలు, యవలు, పండ్లు, మూలికలు, పొడి అన్నం, లేదా పిండి వంటి వాటిని భిక్షగా తీసుకోవచ్చు.

ఇత్యేతే వై మయా ప్రోక్తా యోగినాం సిద్ధివర్ద్ధనాః। ఆహారాస్తేషు సిద్ధేషు శ్రేష్ఠం భైక్షమితి స్మృతమ్ ।। ౧౬.

యోగులకు సిద్ధిని పెంచే ఆహారాలు ఇవే అని నేను వివరించాను. వీటిలో శుద్ధమైన భిక్ష అత్యుత్తమమైనదిగా గుర్తించబడింది.

అబ్బిన్దుం యః కుశాగ్రేణ మాసే మాసే సమశ్నుతే। న్యాయతో యస్తు భిక్షేత స పూర్వోక్తాద్విశిష్యతే ।। ౧౬.

ప్రతి నెలా, దర్భ గడ్డి పై నీటి బొట్టు మాత్రమే తినేవాడు, లేదా న్యాయంగా భిక్ష అడిగేవాడు, ముందు చెప్పినవారిని మించిపోతాడు.

యోగినాం చైవ సర్వేషాం శ్రేష్ఠం చాన్ద్రాయణం స్మృతమ్ । ఏకం ద్వే త్రీణి చత్వారి శక్తితో వా సమాచరేత్ ।। ౧౬.

అన్ని యోగుల్లో, చాంద్రాయణ వ్రతమే అత్యుత్తమంగా చెప్పబడింది. తన శక్తికి తగినట్టు ఒకటి, రెండు, మూడు, లేదా నాలుగు చక్రాలు ఆచరించవచ్చు.

అస్తేయం బ్రహ్మచర్యఞ్చ అలోభస్త్యాగ ఏవ చ। వ్రతాని చైవ భిక్షూణామహింసా పరమార్థితా ।। ౧౬.

దొంగతనం చేయకపోవడం, బ్రహ్మచర్యం, లోభం లేకపోవడం, త్యాగం, వ్రతాలు, హింస చేయకపోవడం, పరమమైన నిజాయితీ — ఇవే భిక్షువుల నియమాలు.

అక్రోధో గురుశుశ్రూషా శౌచమాహారలాఘవమ్। నిత్యంస్వాధ్యాయ ఇత్యేతే నియమాః పరికీర్తితాః ।। ౧౬.

కోపం లేకపోవడం, గురువుకు సేవ చేయడం, శుద్ధి, తక్కువగా తినడం, ఎప్పుడూ స్వాధ్యాయం చేయడం — ఇవే నియమాలు అని చెప్పబడింది.

బీచయోనిర్గుణవపుర్బద్ధః కర్మభిరేవ చ। యథా ద్విప ఇవారణ్యే మనుష్యాణాం విధీయతే ।। ౧౬.

కర్మల వల్ల బంధించబడి, విత్తు మూలంగా, గుణాలే రూపంగా, అడవిలో ఏనుగు లాగా, మనిషి ఈ లోకంలో స్థిరంగా ఉంటాడు.

ప్రాప్యతే వాచిరాదేవాఙ్కుశేనేవ నివారితః। ఏవం జ్ఞానేన శుద్ధేన దగ్ధబీచో హ్యకల్మషః। విముక్తబన్ధః శాన్తోఽసౌ ముక్త ఇత్యభిధీయతే ।। ౧౬.

ఏనుగును అంకుశంతో త్వరగా నియంత్రించగలిగినట్టు, జ్ఞానం ద్వారా విత్తు కాలిపోతే, పాపం, బంధనం తొలగి, శాంతిగా, విముక్తుడై, ముక్తుడని పిలవబడతాడు.

వేదైస్తుత్యా సర్వయజ్ఞక్రియాస్తు యజ్ఞే జప్యం జ్ఞానినామాహురగ్రయమ్। జ్ఞానాద్ధయానం సఙ్గరాగవ్యపేతం తస్మిన్ ప్రాప్తే శాశ్వతస్యోపలబ్ధిః ।। ౧౬.

వేదాలు అన్ని యజ్ఞాలను ప్రశంసిస్తాయి. కానీ, యజ్ఞాల్లో జ్ఞానులకు జపమే ముఖ్యమైనదని అంటారు. జ్ఞానంతో, రాగద్వేషాలు లేని ధ్యానం కలుగుతుంది. అందులో శాశ్వతమైనది లభిస్తుంది.

దమః శమః సత్యమకల్మషత్వం మౌనం చ భూతేష్వఖిలేష్వథార్జ్జవమ్। అతీన్ద్రియజ్ఞానమిదం తథార్జ్జవం ప్రాహుస్తథా జ్ఞానవిశుద్ధసత్త్వాః ।। ౧౬.

దమం, శమం, సత్యం, పాపం లేకపోవడం, మౌనం, అన్ని జీవుల పట్ల నేరుగా ఉండడం, ఇంద్రియాలకు అతీతమైన జ్ఞానం — ఇవన్నీ శుద్ధమైన మనస్సు కలవారు గొప్ప లక్షణాలుగా చెబుతారు.

సమాహితో బ్రహ్మపరోఽప్రమాదీ శుచిస్తథైవాత్మరతిర్జీతేన్ద్రియః। సమాప్నుయుర్యోగమిమం మహాధియో మహర్షయశ్చైవమనిన్దితామలాః ।। ౧౬.

బుద్ధిమంతులు, నింద లేని మహర్షులు, ఏకాగ్రతతో, బ్రహ్మంపై ఆసక్తితో, అప్రమత్తంగా, శుద్ధంగా, ఆత్మలో ఆనందంగా, ఇంద్రియాలను జయించి, ఈ యోగాన్ని పొందుతారు.

ఆశ్రమత్రయముత్సృజ్య ప్రాప్తస్తు పరమాశ్రమమ్। అతః సంవత్సరస్యాన్తే ప్రాప్య జ్ఞానమనుత్తమమ్ ।। ౧౭.

మూడు ఆశ్రమాలను విడిచిపెట్టి, పరమాశ్రమాన్ని చేరినవాడు, సంవత్సరాంతంలో అత్యుత్తమమైన జ్ఞానాన్ని పొందుతాడు.

అనుజ్ఞాప్య గురూంచైవ విచరేత్ పృథివీమిమామ్। సారభూతముపాసీత జ్ఞానం యజ్జ్ఞేయ సాధకమ్ ।। ౧౭.

గురువులను అనుమతిని తీసుకుని, ఈ భూమిపై సంచరించాలి. తాను తెలుసుకోవలసినదానికి దారి చూపే జ్ఞానాన్ని, సారాన్ని ఆరాధించాలి.