వాయుపురాణమ్

తతః స్మరతి సంసారచక్రేణ పరివర్త్తితః। తస్మాత్తు సతతం యుక్తో ధ్యానతత్పరయుఞ్జకః। తథా సమారభేద్యోగం యథాత్మానం స పశ్యతి ।। ౧౫.

అప్పుడు సంసారచక్రంలో తిప్పబడుతూ గుర్తు చేసుకుంటాడు. అందుకే ఎప్పుడూ ధ్యానంలో నిమగ్నుడై, యోగాన్ని సాధించాలి. అలా చేస్తే తనను తాను తెలుసుకోగలడు.

ఏష ఆద్యః పరం జ్యోతిరేష సేతురనుత్తమః। వివృద్ధో హ్యేష భూతానాం న సమ్భేదశ్చ శాశ్వతః ।। ౧౫.

ఇది మొదటి, పరమ జ్యోతి. ఇది అత్యుత్తమమైన బ్రిడ్జి. ఇది అన్ని భూతాలకు మూలం. దీని ఏకత్వం శాశ్వతం.

తదేనం సేతుమాత్మానం అగ్నిం వై విశ్వతోముఖమ్। హృదిస్థం సర్వభూతానాముపాసీత విధానవిత్ ।। ౧౫.

కావున విధిని తెలిసినవాడు, ఆ బ్రిడ్జిగా ఉన్న ఆత్మను, అన్ని దిశల్లో ముఖాలు కలిగిన అగ్నిని, అన్ని భూతాల హృదయంలో ఉన్నదాన్ని ఆరాధించాలి.

హుత్వాష్టావాహుతీః సమ్యక్ శుచిస్తద్గతమానసః। వైశ్వానరం హృదిస్థన్తు యథావదనుపూర్వశః। అపః పూర్వ సకృత్ ప్రాశ్య తుష్ణీం భూత్వా ఉపాసతే ।। ౧౫.

శుద్ధమైన మనస్సుతో, సరిగ్గా ఎనిమిది హోమాలు చేసి, హృదయంలో ఉన్న వైశ్వానరుని క్రమంగా ధ్యానించాలి. ముందు నీళ్లు మింగి, మౌనంగా కూర్చొని ఆ దేవుని ఆరాధించాలి.

ప్రాణాయేతి తతస్తస్య ప్రథమా హ్యాహుతిః స్మృతా। అపానాయ ద్వితీయా తు సమానాయేతి చాపరా ।। ౧౫.

మొదటి హోమం ప్రాణానికి, రెండవది అపానానికి, మూడవది సమానానికి అర్పించాలి.

ఉదానాయ చతుర్థీతి వ్యానాయేతి చ పఞ్చమీ। స్వాహా కారైః పరం హుత్వా శేషం భుఞ్జీత కామతః। అపః పునః సకృత్ ప్రాశ్య త్ర్యాచమ్య హృదయం స్పృశేత్ ।। ౧౫.

నాలుగవది ఉదానానికి, ఐదవది వ్యానానికి అర్పించాలి. మిగతావన్నీ 'స్వాహా' అని అర్పించి, మిగిలిన అన్నాన్ని ఇష్టమొచ్చినట్లు తినవచ్చు. మళ్లీ ఒకసారి నీళ్లు మింగి, మూడు సార్లు ఆచమనం చేసి, హృదయాన్ని తాకాలి.

ఓంప్రాణానాం గ్రన్థిరస్యాత్మా రుద్రో హ్యాత్మా విశాన్తకః। స రుద్రో హ్యాత్మనః ప్రాణా ఏవమాప్యాయయేత్ స్వయమ్ ।। ౧౫.

ఓం — ప్రాణాల బంధం అతని ఆత్మ. రుద్రుడు నిజంగా ఆత్మ, సమస్తాన్ని నాశనం చేసే వాడు. ఆ రుద్రుడే ఆత్మకు ప్రాణాలు. అలా, ఆయనే వాటిని పోషిస్తాడు.

త్వం దేవానామపి జ్యేష్ఠ ఉగ్రస్త్వం చతురో వృషా । మృత్యుఘ్నోఽసి త్వమస్మభ్యం భద్రమేతద్ధుతం హవిః ।। ౧౫.

నీవే దేవతల్లో పెద్దవాడవు, ఉగ్రుడవు, నీవే నాలుగు వృషభాలు. నీవే మరణాన్ని నశింపజేసేవాడవు. మాకు ఈ హోమం మంగళకరంగా ఉండాలి.

ఏవం హృదయమాలభ్య పాదాఙ్గుష్ఠే తు దక్షిణే। విశ్రావ్య దక్షిణం పాణిం నాభిం వై పాణినా స్పృశేత్ । తతః పునరుపస్పృశ్‌య చాత్మానమభిసంస్పృశేత్ ।। ౧౫.

హృదయాన్ని తాకిన తర్వాత, కుడి పాదపు బొటనవేలిని తాకాలి. కుడి చేతితో నీళ్లు పోసి, చేతితో నాభిని తాకాలి. తరువాత మళ్లీ శుద్ధి చేసి, తనను తాను తాకాలి.

అక్షిణీ నాసికా శ్రోత్రే హృదయం శిర ఏవ చ। ద్వావాత్మానావుభావేతౌ ప్రాణాపానావుదాహృతౌ ।। ౧౫.

కళ్లను, ముక్కును, చెవులను, హృదయాన్ని, తలని తాకాలి. ఈ రెండింటిని — ప్రాణం, అపానం — రెండూ ఆత్మలుగా చెప్పబడతాయి.

తయోః ప్రాణోఽన్తరాత్మాస్య బాహ్యోఽపానోఽత ఉచ్యతే। అన్నం ప్రాణస్తథాపానం మృత్యుర్జ్జీవితమేవ చ ।। ౧౫.

వాటిలో ప్రాణం లోపలి ఆత్మ, అపానం బయటిది అని అంటారు. అన్నం ప్రాణం, అపానం కూడా; మరణం, జీవితం కూడా అలాగే.

అన్నం బ్రహ్మ చ విజ్ఞేయం ప్రజానాం ప్రసవస్తథా। అన్నాద్భూతాని జాయన్తే స్థితిరన్నేన చేష్యతే। వర్ద్ధన్తే తేన భూతాని తస్మాదన్నన్తదుచ్యతే ।। ౧౫.

అన్నం, బ్రహ్మ రెండూ సంతానానికి మూలంగా తెలుసుకోవాలి. అన్నం వల్లే జీవులు పుడతాయి; అన్నంతోనే జీవించగలుగుతారు. దానివల్లే పెరుగుతారు. అందుకే దానిని 'అన్నం' అంటారు.

తదేవాగ్నౌ హుతం హ్యన్నం భుఞ్జతే దేవదానవాః। గన్ధర్వయక్షరక్షాంసి పిశాచాశ్చాన్నమేవ హి ।। ౧౫.

అగ్నిలో సమర్పించిన ఆ అన్నాన్ని దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, యక్షులు, రాక్షసులు, పిశాచులు — అందరూ తింటారు.

ఇతి శ్రీమహాపురాణే వాయు ప్రోక్తే పాశుపతయోగో నామ పఞ్చదశోఽధ్యాయః

ఇలా మహాపురాణంలో వాయువు చెప్పిన పాశుపతయోగం అనే పదహారవ అధ్యాయం ముగిసింది.

అత ఊద్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి శౌచాచారస్య లక్షణమ్। యదనుష్ఠాయ శుద్ధాత్మా ప్రేత్య స్వర్గం హి చాప్నుయాత్ ।। ౧౬.

ఇప్పుడు నేను శౌచాచార లక్షణాలను వివరించబోతున్నాను. వాటిని ఆచరించినవాడు, శుద్ధమైన మనస్సుతో, మరణం తరువాత స్వర్గాన్ని పొందుతాడు.

ఉదకార్థీ తు శౌచానాం మునీనాముత్తమం పదమ్ । యస్తు తేష్వప్రమత్తః స్యాత్ స మునిర్న్నావసీదతి ।। ౧౬.

నీటి కోసం ప్రయత్నించే వారికి, మునులందరిలో శుద్ధతే అత్యుత్తమమైన స్థానం. అందులో అప్రమత్తుడైన ముని ఎప్పుడూ దిగజారడు.

మానావమానౌ ద్వోవేతౌ తావేవాహుర్విషామృతే । అవమానం విషం తత్ర మానన్త్వమృతముచ్యతే ।। ౧౬.

గౌరవం, అవమానం — ఇవి రెండూ అమృతం, విషం అని అంటారు. అవమానం విషం, గౌరవం అమృతం.

యస్తు తేష్వప్రమత్తః స్యాత్ స మునిర్న్నావసీదతి । గురోః ప్రియహితే యుక్తః స తు సంవత్సరం వసేత్ ।। ౧౬.

అందులో అప్రమత్తుడైన ముని ఎప్పుడూ దిగజారడు. గురువు ప్రేమ, శ్రేయస్సులో నిమగ్నుడై, ఏడాది పాటు అక్కడే ఉండాలి.

నియమేష్వప్రమత్తస్తు యమేషు చ సదా భవేత్ । ప్రాప్యానుజ్ఞాన్తతశ్చైవ జ్ఞానాగమనముత్తమమ్। అవిరోధేన ధర్మస్య విచరేత్ పృథివీమిమామ్ ।। ౧౬.

నియమాలు, యమాలలో ఎప్పుడూ అప్రమత్తుడిగా ఉండాలి. అనుమతి పొందాక, ఉత్తమమైన జ్ఞానం సంపాదించాలి. ధర్మాన్ని అతిక్రమించకుండా, ఈ భూమిపై సంచరించాలి.

చక్షుః పూతం వ్రజేన్మార్గం వస్త్రపూతం జలం పిబేత్। సత్యపూతాం వదేద్వాణీమితి ధర్మానుశాసనమ్ ।। ౧౬.

కళ్లతో పరిశీలించిన మార్గంలోనే నడవాలి, వస్త్రంతో వడిపిన నీళ్లు తాగాలి, నిజమైన మాటలు మాత్రమే చెప్పాలి — ఇదే ధర్మబోధ.

ఆతిథ్యం శ్రాద్ధయజ్ఞేషు న గచ్ఛేద్యోగవిత్ వ్కచిత్। ఏవం హ్యహింసకో యోగీ భవేదితి విచారణా ।। ౧౬.

యోగాన్ని తెలిసినవాడు అతిథి సేవకు, శ్రాద్ధయజ్ఞాలకు పోకూడదు. ఇలా ప్రవర్తిస్తే యోగి హింస చేయని వాడవుతాడు.

వహ్నౌ విధూమే వ్యఙ్గారే సర్వృస్మిన్ భుక్తవజ్జనే। విచరేన్మతిమాన్ యోగీ న తు తేష్వేవ నిత్యశః ।। ౧౬.

విప్రుడు, అగ్ని పొగ లేకుండా లేదా అగిసిపెట్టకుండా అన్ని ఇంధనాల్లో ఉండేలా, ప్రజల్లో భోజనం చేసినవాడిలా సంచరించాలి. కానీ, వారిలో ఎప్పుడూ ఉండకూడదు.

యథైవమవమన్యన్తే యథా పరిభవన్తి చ। యుక్తస్తథా చరేద్భైక్షం సతాం ధర్మమదూషయన్ ।। ౧౬.

ఎలా అవమానించబడినా, ఎలా నిర్లక్ష్యం చేయబడినా, ధర్మాన్ని కలుషితం చేయకుండా, మంచి వారి విధిని పాటిస్తూ, అలాగే భిక్షాటన చేయాలి.

భైక్షం చరేద్గృహస్థేషు యథాచారగృహేషు చ। శ్రేష్ఠా తు పరమా చేయం వృత్తిరస్యోపదిశ్యతే ।। ౧౬.

ఇంటి వారు, మంచి ఆచారంతో ఉండే వారు దగ్గర భిక్ష అడగాలి. ఈ విధమైన జీవితం అతనికి అత్యుత్తమమైనదిగా చెప్పబడింది.

అత ఊర్ద్ధ్వం గృహస్థేషు శాలీనేషు చరేద్‌ద్విజః। శ్రద్దధానేషు దాన్తేషు శ్రోత్రియేషు మహాత్మసు ।। ౧౬.

ఇది తర్వాత, ద్విజుడు పవిత్రమైన, విశ్వాసంతో, ఇంద్రియ నిగ్రహం కలిగి, వేదాలు తెలిసిన, మహాత్ములైన ఇంటి వారినుండి భిక్ష అడగాలి.

అత ఊర్ద్ధ్వం పునశ్చాపి అదుష్టపతితేషు చ। భైక్షచర్యా వివర్ణేషు జఘన్యా వృత్తిరుచ్యతే ।। ౧౬.

ఇది తర్వాత, మళ్లీ, చెడ్డవారు కాని, తక్కువ గుణాలున్న ఇళ్లలో భిక్ష అడగడం అత్యంత నీచమైన జీవన విధానంగా చెప్పబడింది.

భైక్షం యవాగూం తక్రం వా పయో యావకమేవ చ। ఫళమూలం విపవ్కం వా పిణ్యాకం శక్తితోపి వా ।। ౧౬.

తన శక్తికి అనుగుణంగా, యవ పాయసం, మజ్జిగ, పాలు, యవలు, పండ్లు, మూలికలు, పొడి అన్నం, లేదా పిండి వంటి వాటిని భిక్షగా తీసుకోవచ్చు.

ఇత్యేతే వై మయా ప్రోక్తా యోగినాం సిద్ధివర్ద్ధనాః। ఆహారాస్తేషు సిద్ధేషు శ్రేష్ఠం భైక్షమితి స్మృతమ్ ।। ౧౬.

యోగులకు సిద్ధిని పెంచే ఆహారాలు ఇవే అని నేను వివరించాను. వీటిలో శుద్ధమైన భిక్ష అత్యుత్తమమైనదిగా గుర్తించబడింది.

అబ్బిన్దుం యః కుశాగ్రేణ మాసే మాసే సమశ్నుతే। న్యాయతో యస్తు భిక్షేత స పూర్వోక్తాద్విశిష్యతే ।। ౧౬.

ప్రతి నెలా, దర్భ గడ్డి పై నీటి బొట్టు మాత్రమే తినేవాడు, లేదా న్యాయంగా భిక్ష అడిగేవాడు, ముందు చెప్పినవారిని మించిపోతాడు.