వాయుపురాణమ్

తే నిత్యం యమవిషయే విభిన్నదేహాః క్రోశన్తః సతతమనిష్టసంప్రయోగైః। శుష్యన్తే పరిగతవేదనాశరీరాః బహ్వీభిః సుభృశమధర్మ్మయాతనాభిః ।। ౧౪.

యమలోకంలో వారు ఎప్పుడూ విభిన్నమైన శరీరాలతో, బాధతో కేకలు వేస్తూ, ఇష్టంలేని సంగతులతో బాధపడుతూ, ఎన్నో దుర్మార్గమైన శిక్షలతో తిప్పబడుతూ, శరీరాలు వాడిపోతూ, తీవ్రమైన బాధ అనుభవిస్తారు.

కర్మణాః మనసా వాచా యదభీష్టం నిషేవ్యతే। తత్ ప్రసద్య హరేత్ పాపం తస్మాత్‌ సుకృతమాచరేత్ ।। ౧౪.

మన చేత, మనసుతో, మాటతో ఏది కోరుకుంటామో, దాన్ని సత్కరించి పాపాన్ని తొలగించవచ్చు. అందుకే మంచి పనులు చేయాలి.

యాదృగ్ జాతాని పాపాని పూర్వ్వం కర్మ్మాణి దేహినః। సంసారం తామసం తాదృక్ షహ్‌విధం ప్రతిపద్యతే ।। ౧౪.

జీవుడు గతంలో చేసిన పాపాలు, కర్మలు ఎలా ఉన్నాయో, వాటి ప్రకారం అతడు చీకటి సంసారంలో అలాంటి స్థితిని పొందుతాడు.

మానుష్యం పశుభావఞ్చ పశుభావాన్మృగో భవేత్। మృగత్వాత్ పక్షిభావన్తు తస్మాచ్చైవ సరీసృపః ।। ౧౪.

మనిషిగా ఉండి, పశువుగా జన్మిస్తాడు. పశువుగా ఉండి, మృగంగా మారతాడు. మృగంగా ఉండి, పక్షిగా అవుతాడు. అక్కడినుంచి సరీసృపంగా జన్మిస్తాడు.

సరీసృపత్వాద్గచ్ఛోద్ధి। స్థావరత్వన్న సంశయః। స్థావరత్వం పునః ప్రాప్తో యావదున్మిషతే నరః। కులాలచకవద్భాన్తస్తత్రైవపరికీర్తితః ।। ౧౪.

సరీసృపంగా ఉన్నవాడు మొక్కగా మారతాడు — ఇందులో సందేహం లేదు. మొక్కగా జన్మించినవాడు, మళ్లీ చైతన్యం వచ్చే వరకు అక్కడే ఉంటుంది. అది కులాలచక్రంలా తిరుగుతుంటుంది.

ఇత్యేవం హి మనుష్యాదిః సంసారే స్థావరాన్తకే। విజ్ఞేయస్తామసో నామ తత్రైవ పరివర్త్తతే ।। ౧౪.

ఇలా, మనిషి నుండి మొక్క వరకు సంసారంలో తిరుగుతుంటారు. ఇది చీకటి మార్గమని తెలుసుకోవాలి. అక్కడే తిరుగుతుంటారు.

సాత్త్వికశ్చాపి సంసారో బ్రహ్మాదిః పరికీర్త్తితః। పిశాచాన్తః సవిజ్ఞేయః స్వర్గస్థానేషు దేహినామ్ ।। ౧౪.

సాత్విక సంసారం బ్రహ్మ నుండి మొదలై, పిశాచుల వరకు ఉంటుంది. ఇది స్వర్గస్థానాల్లో జీవులకు సంబంధించినదిగా తెలుసుకోవాలి.

బ్రాహ్మే తు కేవలం సత్త్వం స్థావరే కేవలం తమః। చతుర్ద్దశానాం స్థానానాం మధ్యే విష్టమ్భకం రజః। మర్మసు చ్ఛిద్యమానేషు వేదనార్త్తస్య దేహినః ।। ౧౪.

బ్రహ్మ స్థితిలో కేవలం సత్త్వగుణమే ఉంటుంది. మొక్కల్లో కేవలం తమోగుణమే ఉంటుంది. పద్నాలుగు స్థితుల మధ్య రాజోగుణమే బంధనంగా ఉంటుంది. శరీరంలో ముఖ్యమైన భాగాలు తెగిపోతే, జీవుడు బాధను అనుభవిస్తాడు.

తతస్తు పరమం బ్రహ్మ కథం విప్రః స్మరిష్యతి । సంస్కారాత్ పూర్వధర్మస్య భావనాయాం ప్రణోదితః। మానుష్యం భజతే నిత్యం తస్మాన్నిత్యం సమాదధేత్ ।। ౧౪.

బ్రాహ్మణా! పరబ్రహ్మను ఎలాగు గుర్తు చేసుకోగలడు? గత ధర్మపు సంస్కారంతో, ధ్యానంతో ప్రేరేపితుడై, మానవ జన్మను ఎప్పుడూ పొందుతాడు. అందుకే ఎప్పుడూ ధర్మాన్ని ఆచరించాలి.

చతుర్ద్దశవిధం హ్యేతద్బుద్ధ్వా సంసారమణ్డలమ్। తథా సమారభేత్ కర్మ్మ సంసారభయపీడితః ।। ౧౫.

ఈ పద్నాలుగు విధాలుగా ఉన్న సంసారచక్రాన్ని తెలుసుకుని, సంసార భయంతో తగినట్లు కర్మ చేయాలి.

తతః స్మరతి సంసారచక్రేణ పరివర్త్తితః। తస్మాత్తు సతతం యుక్తో ధ్యానతత్పరయుఞ్జకః। తథా సమారభేద్యోగం యథాత్మానం స పశ్యతి ।। ౧౫.

అప్పుడు సంసారచక్రంలో తిప్పబడుతూ గుర్తు చేసుకుంటాడు. అందుకే ఎప్పుడూ ధ్యానంలో నిమగ్నుడై, యోగాన్ని సాధించాలి. అలా చేస్తే తనను తాను తెలుసుకోగలడు.

ఏష ఆద్యః పరం జ్యోతిరేష సేతురనుత్తమః। వివృద్ధో హ్యేష భూతానాం న సమ్భేదశ్చ శాశ్వతః ।। ౧౫.

ఇది మొదటి, పరమ జ్యోతి. ఇది అత్యుత్తమమైన బ్రిడ్జి. ఇది అన్ని భూతాలకు మూలం. దీని ఏకత్వం శాశ్వతం.

తదేనం సేతుమాత్మానం అగ్నిం వై విశ్వతోముఖమ్। హృదిస్థం సర్వభూతానాముపాసీత విధానవిత్ ।। ౧౫.

కావున విధిని తెలిసినవాడు, ఆ బ్రిడ్జిగా ఉన్న ఆత్మను, అన్ని దిశల్లో ముఖాలు కలిగిన అగ్నిని, అన్ని భూతాల హృదయంలో ఉన్నదాన్ని ఆరాధించాలి.

హుత్వాష్టావాహుతీః సమ్యక్ శుచిస్తద్గతమానసః। వైశ్వానరం హృదిస్థన్తు యథావదనుపూర్వశః। అపః పూర్వ సకృత్ ప్రాశ్య తుష్ణీం భూత్వా ఉపాసతే ।। ౧౫.

శుద్ధమైన మనస్సుతో, సరిగ్గా ఎనిమిది హోమాలు చేసి, హృదయంలో ఉన్న వైశ్వానరుని క్రమంగా ధ్యానించాలి. ముందు నీళ్లు మింగి, మౌనంగా కూర్చొని ఆ దేవుని ఆరాధించాలి.

ప్రాణాయేతి తతస్తస్య ప్రథమా హ్యాహుతిః స్మృతా। అపానాయ ద్వితీయా తు సమానాయేతి చాపరా ।। ౧౫.

మొదటి హోమం ప్రాణానికి, రెండవది అపానానికి, మూడవది సమానానికి అర్పించాలి.

ఉదానాయ చతుర్థీతి వ్యానాయేతి చ పఞ్చమీ। స్వాహా కారైః పరం హుత్వా శేషం భుఞ్జీత కామతః। అపః పునః సకృత్ ప్రాశ్య త్ర్యాచమ్య హృదయం స్పృశేత్ ।। ౧౫.

నాలుగవది ఉదానానికి, ఐదవది వ్యానానికి అర్పించాలి. మిగతావన్నీ 'స్వాహా' అని అర్పించి, మిగిలిన అన్నాన్ని ఇష్టమొచ్చినట్లు తినవచ్చు. మళ్లీ ఒకసారి నీళ్లు మింగి, మూడు సార్లు ఆచమనం చేసి, హృదయాన్ని తాకాలి.

ఓంప్రాణానాం గ్రన్థిరస్యాత్మా రుద్రో హ్యాత్మా విశాన్తకః। స రుద్రో హ్యాత్మనః ప్రాణా ఏవమాప్యాయయేత్ స్వయమ్ ।। ౧౫.

ఓం — ప్రాణాల బంధం అతని ఆత్మ. రుద్రుడు నిజంగా ఆత్మ, సమస్తాన్ని నాశనం చేసే వాడు. ఆ రుద్రుడే ఆత్మకు ప్రాణాలు. అలా, ఆయనే వాటిని పోషిస్తాడు.

త్వం దేవానామపి జ్యేష్ఠ ఉగ్రస్త్వం చతురో వృషా । మృత్యుఘ్నోఽసి త్వమస్మభ్యం భద్రమేతద్ధుతం హవిః ।। ౧౫.

నీవే దేవతల్లో పెద్దవాడవు, ఉగ్రుడవు, నీవే నాలుగు వృషభాలు. నీవే మరణాన్ని నశింపజేసేవాడవు. మాకు ఈ హోమం మంగళకరంగా ఉండాలి.

ఏవం హృదయమాలభ్య పాదాఙ్గుష్ఠే తు దక్షిణే। విశ్రావ్య దక్షిణం పాణిం నాభిం వై పాణినా స్పృశేత్ । తతః పునరుపస్పృశ్‌య చాత్మానమభిసంస్పృశేత్ ।। ౧౫.

హృదయాన్ని తాకిన తర్వాత, కుడి పాదపు బొటనవేలిని తాకాలి. కుడి చేతితో నీళ్లు పోసి, చేతితో నాభిని తాకాలి. తరువాత మళ్లీ శుద్ధి చేసి, తనను తాను తాకాలి.

అక్షిణీ నాసికా శ్రోత్రే హృదయం శిర ఏవ చ। ద్వావాత్మానావుభావేతౌ ప్రాణాపానావుదాహృతౌ ।। ౧౫.

కళ్లను, ముక్కును, చెవులను, హృదయాన్ని, తలని తాకాలి. ఈ రెండింటిని — ప్రాణం, అపానం — రెండూ ఆత్మలుగా చెప్పబడతాయి.

తయోః ప్రాణోఽన్తరాత్మాస్య బాహ్యోఽపానోఽత ఉచ్యతే। అన్నం ప్రాణస్తథాపానం మృత్యుర్జ్జీవితమేవ చ ।। ౧౫.

వాటిలో ప్రాణం లోపలి ఆత్మ, అపానం బయటిది అని అంటారు. అన్నం ప్రాణం, అపానం కూడా; మరణం, జీవితం కూడా అలాగే.

అన్నం బ్రహ్మ చ విజ్ఞేయం ప్రజానాం ప్రసవస్తథా। అన్నాద్భూతాని జాయన్తే స్థితిరన్నేన చేష్యతే। వర్ద్ధన్తే తేన భూతాని తస్మాదన్నన్తదుచ్యతే ।। ౧౫.

అన్నం, బ్రహ్మ రెండూ సంతానానికి మూలంగా తెలుసుకోవాలి. అన్నం వల్లే జీవులు పుడతాయి; అన్నంతోనే జీవించగలుగుతారు. దానివల్లే పెరుగుతారు. అందుకే దానిని 'అన్నం' అంటారు.

తదేవాగ్నౌ హుతం హ్యన్నం భుఞ్జతే దేవదానవాః। గన్ధర్వయక్షరక్షాంసి పిశాచాశ్చాన్నమేవ హి ।। ౧౫.

అగ్నిలో సమర్పించిన ఆ అన్నాన్ని దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, యక్షులు, రాక్షసులు, పిశాచులు — అందరూ తింటారు.

ఇతి శ్రీమహాపురాణే వాయు ప్రోక్తే పాశుపతయోగో నామ పఞ్చదశోఽధ్యాయః

ఇలా మహాపురాణంలో వాయువు చెప్పిన పాశుపతయోగం అనే పదహారవ అధ్యాయం ముగిసింది.

అత ఊద్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి శౌచాచారస్య లక్షణమ్। యదనుష్ఠాయ శుద్ధాత్మా ప్రేత్య స్వర్గం హి చాప్నుయాత్ ।। ౧౬.

ఇప్పుడు నేను శౌచాచార లక్షణాలను వివరించబోతున్నాను. వాటిని ఆచరించినవాడు, శుద్ధమైన మనస్సుతో, మరణం తరువాత స్వర్గాన్ని పొందుతాడు.

ఉదకార్థీ తు శౌచానాం మునీనాముత్తమం పదమ్ । యస్తు తేష్వప్రమత్తః స్యాత్ స మునిర్న్నావసీదతి ।। ౧౬.

నీటి కోసం ప్రయత్నించే వారికి, మునులందరిలో శుద్ధతే అత్యుత్తమమైన స్థానం. అందులో అప్రమత్తుడైన ముని ఎప్పుడూ దిగజారడు.

మానావమానౌ ద్వోవేతౌ తావేవాహుర్విషామృతే । అవమానం విషం తత్ర మానన్త్వమృతముచ్యతే ।। ౧౬.

గౌరవం, అవమానం — ఇవి రెండూ అమృతం, విషం అని అంటారు. అవమానం విషం, గౌరవం అమృతం.

యస్తు తేష్వప్రమత్తః స్యాత్ స మునిర్న్నావసీదతి । గురోః ప్రియహితే యుక్తః స తు సంవత్సరం వసేత్ ।। ౧౬.

అందులో అప్రమత్తుడైన ముని ఎప్పుడూ దిగజారడు. గురువు ప్రేమ, శ్రేయస్సులో నిమగ్నుడై, ఏడాది పాటు అక్కడే ఉండాలి.

నియమేష్వప్రమత్తస్తు యమేషు చ సదా భవేత్ । ప్రాప్యానుజ్ఞాన్తతశ్చైవ జ్ఞానాగమనముత్తమమ్। అవిరోధేన ధర్మస్య విచరేత్ పృథివీమిమామ్ ।। ౧౬.

నియమాలు, యమాలలో ఎప్పుడూ అప్రమత్తుడిగా ఉండాలి. అనుమతి పొందాక, ఉత్తమమైన జ్ఞానం సంపాదించాలి. ధర్మాన్ని అతిక్రమించకుండా, ఈ భూమిపై సంచరించాలి.