వాయుపురాణమ్

త్రైలోక్యే సర్వభూతేషు త్రైలోక్యమగమం స్మృతమ్। ప్రకామాన్ విషయాన్ భుఙ్క్తే న చ ప్రతిహతః వ్కచిత్ । త్రైలోక్యే సర్వభూతానాం సుఖదుఃఖం ప్రకర్త్తతే ।। ౧౩.

మూడు లోకాలలోని అన్ని జీవుల మధ్య, మూడు లోకాలపై సంపూర్ణ అధికారం కలిగి ఉండడమే అంటారు. అతడు ఎక్కడైనా తాను కోరిన విషయాలను నిరోధం లేకుండా అనుభవిస్తాడు; మూడు లోకాలలోని అన్ని జీవులకు సుఖాన్ని, దుఃఖాన్ని తానే కలిగించగలడు.

ఈశో భవతి సర్వత్ర ప్రవిభాగేన యోగవిత్। వశ్యాని చైవ భూతాని త్రైలోక్యే సచరాచరే। భవన్తి సర్వకార్యేషు ఇచ్ఛతో న భవన్తి చ ।। ౧౩.

యోగాన్ని తెలిసినవాడు ప్రతి చోట ప్రభువుగా మారతాడు. మూడు లోకాలలోని చరాచర జీవులన్నీ అతని సంకల్పానికి లోబడి ఉంటాయి. అతడు కోరితే ఏ కార్యమూ జరుగుతుంది, కోరనప్పుడు జరగదు.

యత్ర కామావసాయిత్వం త్రైలోక్యే సచరాచరే। ఇచ్ఛయా చేన్ద్రియాణి స్యుః భవన్తి న భవన్తి చ ।। ౧౩.

మూడు లోకాలలోని చరాచర జగత్తులో ఎక్కడైనా కోరికలు నెరవేర్చే శక్తి ఉన్నప్పుడు, అతని సంకల్పానుసారం ఇంద్రియాలు పనిచేస్తాయి లేదా పనిచేయవు.

శబ్దః స్పర్శో రసో గన్ధో రూపం చైవ మన స్తథా। ప్రవర్త్తన్తేఽస్య చేచ్ఛాతో న భవన్తి తథేచ్ఛయా ।। ౧౩.

శబ్దం, స్పర్శ, రుచి, వాసన, రూపం, అలాగే మనస్సు — ఇవన్నీ అతడు కోరినప్పుడు కలుగుతాయి, అతడు కోరినపుడు మాయమవుతాయి.

న జాయతే న మ్రియతే భిద్యతే న చ ఛిద్యతే। న దహ్యతే న ముహ్యతే హీయతే న చ లిప్యతే ।। ౧౩.

అతడు పుట్టడు, చావడు; విడిపోడు, కోయబడడు; కాలిపోడు, మాయపడడు; తగ్గిపోడు, మచ్చపడడు.

న క్షీయతే న క్షరతి న ఖిద్యతి కదాచన। క్రియతే చైవ సర్వత్ర తథా విక్రియతే న చ ।। ౧౩.

అతడు తరిగిపోవడు, నశించడు, ఎప్పుడూ బాధపడడు; అన్ని చోట్ల కార్యాలు చేస్తాడు, అయినా మారడు.

అగన్ధరసరూపస్తు స్పర్శశబ్దవివర్జ్జితః। అవర్ణో హ్యవరశ్చైవ తథా వర్ణస్య కర్హిచిత్ ।। ౧౩.

అతనికి వాసన, రుచి, రూపం ఉండవు; స్పర్శ, శబ్దం లేవు; రంగు లేదు, తేడా లేదు; అయినా కొన్ని సార్లు రంగు కలిగి కనిపిస్తాడు.

భుఙ్క్తేఽథ విషయాంశ్చైవ విషయైర్న్న చ యుజ్యతే। జ్ఞాత్వా తు పరమం సూక్ష్మం సూక్ష్మత్వాచ్చాపవర్గకః ।। ౧౩.

అతడు విషయాలను అనుభవిస్తాడు, కానీ వాటికి బంధించడు; పరమ సూత్ష్మతను తెలుసుకున్నవాడైనందున, ఆ సూత్ష్మత వల్ల ముక్తుడవుతాడు.

వ్యాపకస్త్వపవర్గాచ్చ వ్యాపిత్వాత్పురుషః స్మృతః। పురుషః సూక్ష్మభావాత్తు ఐశ్వర్యే పరతః స్థితః ।। ౧౩.

అతడు అన్ని చోట్ల వ్యాపించి ఉంటాడు, ముక్తి వల్ల పురుషుడని పిలవబడతాడు; అతని సూత్ష్మ స్వభావం వల్ల, పురుషుడు పరమ ఐశ్వర్యంలో నిలుస్తాడు.

గుణాన్తరన్తు ఐశ్వర్యే సర్వతః సూక్ష్మ ఉచ్యతే। ఐశ్వర్య్యమప్రతీఘాతి ప్రాప్య యోగమనుత్తమమ్। అపవర్గం తతో గచ్ఛేత్ సుసూక్ష్మం పరమం పదమ్ ।। ౧౩.

ఐశ్వర్యంలో ఉన్న ఇతర లక్షణాలు అన్నీ సూత్ష్మమైనవిగా చెప్పబడతాయి. అపరిమితమైన, నిరోధం లేని ఐశ్వర్యాన్ని కలిగిన ఉత్తమ యోగాన్ని పొందినవాడు, ఆ తర్వాత ముక్తిని — అత్యంత సూత్ష్మమైన, పరమ స్థితిని — చేరుతాడు.

న చైవమాగతో జ్ఞానాద్రాగాత్ కర్మ్మ సమాచరేత్। రాజసం తామసం వాపి భుక్త్వా తత్రైవ యుజ్యతే ।। ౧౪.

ఈ జ్ఞానాన్ని పొందినవాడు ఇకపై రాగంతో కర్మలు చేయడు; రాజస లేదా తామస ఫలాలను అనుభవించినా, అతడు అదే స్థితిలో స్థిరంగా ఉంటాడు.

తథా సుకృతకర్మ్మా తు ఫలం స్వర్గే సమశ్రుతే। తస్మాత్ స్థానాత్ పునర్భ్రష్టో మానుష్యమనుపద్యతే ।। ౧౪.

ధర్మకార్యాలు చేసినవాడు, వాటి ఫలితంగా స్వర్గంలో ఆనందిస్తాడు అని విన్నాము. ఆ స్థానం నుండి కిందపడితే, మళ్లీ మనుష్యునిగా జన్మిస్తాడు.

తస్మాద్బ్రహ్మ పరం సూక్ష్మం బ్రహ్మ శాశ్వతముచ్యతే। బ్రహ్మ ఏవ హి సేవేత బ్రహ్మైవ పరమం సుఖమ్ ।। ౧౪.

అందుచేత బ్రహ్మమే పరమమైనది, సూత్ష్మమైనది, శాశ్వతమైనదిగా చెప్పబడుతుంది. బ్రహ్మనే సేవించాలి; ఎందుకంటే బ్రహ్మయే పరమానందం.

పరిశ్రమస్తు యజ్ఞానాం మహతార్థేన వర్త్తతే। భూయో మృత్యువశం యాతి తస్మాన్మోక్షః పరం సుఖమ్ ।। ౧౪.

యజ్ఞాలకు చేసే శ్రమ గొప్ప ప్రయోజనంతో కూడినదే అయినా, మళ్ళీ మరణానికి లోనవ్వాల్సి వస్తుంది. అందుకే మోక్షమే పరమ సుఖం.

అథ వై ధ్యానసంయుక్తో బ్రహ్మయజ్ఞపరాయణః । న స స్యాద్ వ్యాపితుం శక్యో మన్వన్తరశతైరపి ।। ౧౪.

ధ్యానంలో లీనమై, బ్రహ్మయజ్ఞంలో నిబద్ధుడైనవాడిని, వందల మను-కాలాల్లోనైనా పూర్తిగా గ్రహించలేరు.

దృష్ట్వా తు పురుషం దివ్యం విశ్వాఖ్యం విశ్వరూపిణమ్। విశ్వపాద శిరోగ్రీవం విశ్వేశం విశ్వభావనమ్। విశ్వగన్ధం విశ్వమాల్యం విశ్వామ్బరధరం ప్రభుమ్ ।। ౧౪.

విశ్వమనే దివ్య పురుషుడిని చూసినవాడు — విశ్వరూపుడై, విశ్వపాదాలు, విశ్వశిరస్సు, విశ్వగ్రీవ కలిగి, విశ్వేశ్వరుడు, జగత్కర్త, విశ్వవాసన, విశ్వపుష్పమాలలతో, విశ్వాంబరధారి, పరాక్రమశాలి —

గోభిర్మహీ సంయతతే పతత్రిణం మహాత్మానం పరమమతిం వరేణ్యమ్। కవిం పురాణమనుశాసితారం సూక్ష్మాచ్చ సూక్ష్మం మహతో మహాన్తమ్। యోగేన పశ్యన్తి న చక్షుషా తం నిరిన్ద్రియం పురుషం రుక్మవర్ణమ్ ।। ౧౪.

గోవుల వల్ల భూమి నిలబడుతుంది. మహాత్ముడు, పరమమతి కలవాడు, శ్రేష్ఠమైన పక్షి, పురాతన కవి, పాలకుడు, సూత్ష్మతకంటే సూత్ష్ముడు, గొప్పదానికంటే గొప్పవాడు — ఇంద్రియాలకు అతీతుడైన, రుక్మవర్ణుడైన ఆ పురుషుడిని యోగులు యోగబలంతో చూస్తారు, కళ్లతో కాదు.

అలిఙ్గినం పురుషం రుక్మవర్ణం సలిఙ్గినం నిర్గుణం చేతనం చ। నిత్యం సదా సర్వగతన్తు శౌచం పశ్యన్తి యుక్త్యా హ్యచలం ప్రకాశమ్ ।। ౧౪.

యోగబలంతో, నిరాకారమైన ఆ పరమాత్మను, బంగారు వర్ణంతో, లక్షణాలతోను లక్షణాలేకుండా కూడా, గుణాతీతుడిగా, చైతన్యమయుడిగా, శాశ్వతుడిగా, ఎప్పుడూ, ఎక్కడైనా ఉన్నవాడిగా, పవిత్రుడిగా, కదలని వెలుగుగా, జ్ఞానంతో దర్శిస్తారు.

తద్భావితస్తేజసా దీప్యమానః అపాణిపాదోదరపార్శ్వజిహ్వః। అతీన్ద్రియోఽద్యాపి సుసూక్ష్మ ఏకః పశ్యత్యచక్షుః స శ్రృణోత్యకర్ణః ।। ౧౪.

ఆ పరమాత్మ తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, చేతులు, కాళ్లు, పొత్తికడుపు, పక్కలు, నాలుక లేవు. ఇంద్రియాలకు అతీతుడై, ఇప్పటికీ ఎంతో సూక్ష్మంగా, ఏకత్వంగా ఉండి, కన్నుల్లేకుండా చూస్తాడు, చెవుల్లేకుండా వింటాడు.

నాస్యాస్త్యబుద్ధం న చ బుద్ధిరస్తి స వేద సర్వం న చ వేదవేద్యః। తమాహురగ్ర్యం పురుషం మహాన్తం సచేతనం సర్వ్వగతం సుసూక్ష్మమ్ ।। ౧౪.

ఆయనకి అజ్ఞానం లేదు, బుద్ధి కూడా లేదు. అయినా అన్నీ తెలుసు, కానీ తెలిసేవాడు కాదు, తెలిసేది కూడా కాదు. ఆ మహాత్మను, చైతన్యమయుడిని, అన్నింటిలో వ్యాపించినవాడిని, అత్యంత సూక్ష్మమైనవాడిని, సర్వోన్నత పురుషుడని అంటారు.

తామాహుర్మునయః సర్వ్వే లోకే ప్రసవధర్మిణీమ్। ప్రకృతిం సర్వ్వభూతానాం యుక్తాః పశ్యన్తి చేతసా ।। ౧౪.

ప్రపంచంలో సృష్టికి మూలమైనదిగా, అన్ని మునులు ఆ ప్రకృతిని, అన్ని జీవుల మూలాన్ని, మనస్సుతో తెలుసుకుంటారు.

సర్వ్వతః పాణిపాదాన్తం సర్వ్వతోఽక్షిశిరోముఖమ్। సర్వ్వతః శ్రుతి (మ) మాఁల్లోకే సర్వ్వమావృత్య తిష్ఠతి ।। ౧౪.

అతనికి అన్ని చోట్ల చేతులు, కాళ్లు, కన్నులు, తలలు, ముఖాలు, చెవులు ఉన్నాయి. ఈ లోకంలో అన్నింటినీ వ్యాపించి నిలిచివుంటాడు.

యుక్తా యోగేన చేశానం సర్వ్వతశ్చ సనాతనమ్। పురుషం సర్వ్వభూతానాం తస్మాద్ధ్యాతా న ముహ్యతే ।। ౧౪.

యోగబలంతో ఏకమై ఉన్నవారు, సర్వవ్యాప్తి, శాశ్వతమైన ఆ పరమేశ్వరుడిని, అన్ని జీవులలోని పురుషుడిని దర్శిస్తారు. అందువల్ల ధ్యానంలో లీనమైనవాడు మాయలో పడడు.

భూతాత్మానం మహాత్మానం పరమాత్మానమవ్యయమ్। సర్వ్వాత్మానం పరం బ్రహ్మ తద్వై ధ్యాత్వా న ముహ్యతి ।। ౧౪.

భూతాత్మ, మహాత్మ, పరమాత్మ, సర్వాత్మ, పరబ్రహ్మ అని పిలవబడే ఆత్మను ధ్యానం చేసి తెలుసుకున్నవాడు మాయలో పడడు.

పవనో హి యథా గ్రాహ్యో విచరన్ సర్వ్వమూర్తిషు। పురి శేతే తథాభ్రే చ తస్మాత్ పురుష ఉచ్యతే। అథ చేల్లుప్తధర్మ్మాత్తు సవిశేషైశ్చ కర్మ్మాభిః ।। ౧౪.

ఎలా వాయువు అన్ని రూపాలలో సంచరిస్తూ పట్టుబడుతుందో, నగరంలో, మేఘంలో ఉండగలదో, అలాగే అతనిని 'పురుషుడు' అంటారు. అయితే తన స్వభావాన్ని వదిలేస్తే, ప్రత్యేకమైన కర్మల వల్ల బంధించబడతాడు.

తతస్తు బ్రహ్మ యోన్యాం వై శుక్రశోణితసంయుతమ్। స్త్రీపుమాంసప్రయోగేణ జాయతే హి పునః పునః ।। ౧౪.

తర్వాత బ్రహ్మయోనిలో, వీర్యం రక్తంతో కలిసినప్పుడు, పురుషుడు-స్త్రీల సంయోగంతో, మళ్ళీ మళ్ళీ జన్మిస్తాడు.

తతస్తు గర్భకాలే తు కలనం నామ జాయతే। కాలేన కలనఞ్చాపి బుద్బుదశ్చ ప్రజాయతే ।। ౧౪.

తర్వాత గర్భంలో ఉన్నప్పుడు 'కలనం' అనే స్థితి కలుగుతుంది. కాలక్రమంలో ఆ కలనం బుడబుడగా మారుతుంది.

మృత్పిణ్డస్తు యథా చక్రే చక్రవాతేన పీడితః। హస్తాభ్యాం క్రియమాణస్తు విశ్వత్వముపగచ్ఛతి ।। ౧౪.

మట్టి ముద్ద చక్రంపై, గాలి ఒత్తిడితో, చేతులతో తయారవుతూ, అనేక రూపాలు పొందినట్లు,

ఏవమాత్మాస్థిసంయుక్తో వాయునా సముదీరితః। జాయతే మానుషస్తత్ర యథా రూపం తథా మనః ।। ౧౪.

అలాగే ఆత్మ, ఎముకలతో కలసి, వాయువుతో ప్రేరేపించబడి, అక్కడ మనిషిగా జన్మిస్తుంది. దేహం ఎలా ఉంటే, మనస్సు కూడా అలాగే ఉంటుంది.