వాయుపురాణమ్

వశిత్వమథ సర్వత్ర యత్ర కామావసాయితా। తచ్చాపి వివిధం జ్ఞేయమైశ్వర్యం సర్వకామికమ్ ।। ౧౩.

అలాగే, వశిత్వము అన్నిచోట్ల, అక్కడ అన్ని కోరికలు నెరవేరే స్థితి ఉంటుంది. ఈ విధంగా, అనేకరకాల ఐశ్వర్యం, అన్నికోరికలు నెరవేర్చే శక్తి తెలుసుకోవాలి.

సావద్యం నిరవద్యం చ సూక్ష్మఞ్చైవ ప్రవర్త్తతే। సావద్యం నామ తత్తత్త్వం పఞ్చభూతాత్మకం స్మృతమ్ ।। ౧౩.

దోషంతో కూడినది, దోషం లేనిది, అలాగే సూత్ష్మమైనది కూడా ప్రవర్తిస్తాయి. దోషమున్నది అనేది, ఐదు భూతాలతో కూడినదిగా చెప్పబడింది.

నిరవద్యం తథా నామ పఞ్చభూతాత్మకం స్మృతమ్। ఇన్ద్రియాణి మనశ్చైవ అహహ్కారశ్చ వై స్మృతమ్ ।। ౧౩.

దోషం లేనిది కూడా ఐదు భూతాలతో కూడినదిగా, అలాగే ఇంద్రియాలు, మనస్సు, అహంకారంతో కూడినదిగా చెప్పబడింది.

తత్ర సూక్ష్మప్రవృత్తన్తు పఞ్చభూతాత్మకం పునః। ఇన్ద్రియాణి మనశ్చైవ బుద్ధ్యహఙ్కార సంజ్ఞితమ్ ।। ౧౩.

అక్కడ సూత్ష్మమైన ప్రవర్తన కూడా మళ్లీ ఐదు భూతాలు, ఇంద్రియాలు, మనస్సు, బుద్ధి, అహంకారంతో కూడినదిగా చెప్పబడింది.

తథా సర్వమయఞ్చైవ ఆత్మస్థా ఖ్యాతిరేవ చ। సంయోగ ఏవం త్రిపిధః సూక్ష్మేష్వేవ ప్రవర్త్తతే ।। ౧౩.

అలాగే, అన్నింటినీ కలిపినదిగా, ఆత్మలో స్థిరమైన ఖ్యాతిగా ఉండే యోగం కూడా ఉంది. ఈ మూడు విధాల సంయోగం సూత్ష్మ స్థాయిలోనే జరుగుతుంది.

పునరష్టగుణస్యాపి తేష్వేవాథ ప్రవర్త్తతే। తస్య రూపం ప్రవక్ష్యామి యథాహ భగవాన్ ప్రభుః ।। ౧౩.

మళ్లీ, ఈ సూత్ష్మాలలోనే ఎనిమిది విధాల శక్తులు కూడా ప్రవర్తిస్తాయి. వాటి స్వరూపాన్ని, భగవంతుడు చెప్పినట్లు నేను వివరించబోతున్నాను.

త్రైలోక్యే సర్వబూతేషు జీవస్యానియతః స్మృతః। అణిమా చ యథావ్యక్తం సర్వం యత్ర ప్రతిష్ఠితమ్ ।। ౧౩.

మూడు లోకాలలో, అన్నీ జీవులలో ప్రాణశక్తి పరిమితి లేకుండా ఉందని చెప్పబడింది. అణిమా అనేది, కనిపించకపోయినా, అన్నీ దానిలో స్థిరంగా ఉంటాయి.

త్రైలోక్యే సర్వభూతానాం దుష్ప్రాప్యం సముదాహృతమ్। తచ్చాపి భవతి ప్రాప్యం ప్రథమం యోగినాం బలాత్ ।। ౧౩.

మూడు లోకాలలో, అన్నీ జీవులకు దుర్లభమైనదిగా చెప్పబడినదీ, యోగుల బలంతో మొదట సులభంగా లభిస్తుంది.

లమ్బనం ప్లవనం యోగే రూపమస్య సదా భవేత్ । శీఘ్రగం సర్వభూతేషు ద్వితీయం తత్పదం స్మృతమ్ ।। ౧౩.

యోగంలో, ఆధారం అవడం, ఎగిరిపోవడం ఇవి దాని రూపాలు. అన్నీ జీవుల్లో వేగంగా సంచరించడం రెండవ స్థితిగా గుర్తించబడింది.

త్రైలోక్యే సర్వభూతానాం ప్రాప్తిః ప్రాకామ్యమేవ చ। మహిమా చాపి యో యస్మింస్తృతీయో యోగ ఉచ్యతే ।। ౧౩.

మూడు లోకాలలోని అన్ని జీవులు కోరినదాన్ని పొందడం, వారి కోరికలు నెరవేర్చుకోవడం, ప్రతి ఒక్కరిలో ఉన్న గొప్పతనాన్ని కలిగి ఉండటం — ఇవన్నీ కలిపి మూడవ రకమైన యోగమని అంటారు.

త్రైలోక్యే సర్వభూతేషు త్రైలోక్యమగమం స్మృతమ్। ప్రకామాన్ విషయాన్ భుఙ్క్తే న చ ప్రతిహతః వ్కచిత్ । త్రైలోక్యే సర్వభూతానాం సుఖదుఃఖం ప్రకర్త్తతే ।। ౧౩.

మూడు లోకాలలోని అన్ని జీవుల మధ్య, మూడు లోకాలపై సంపూర్ణ అధికారం కలిగి ఉండడమే అంటారు. అతడు ఎక్కడైనా తాను కోరిన విషయాలను నిరోధం లేకుండా అనుభవిస్తాడు; మూడు లోకాలలోని అన్ని జీవులకు సుఖాన్ని, దుఃఖాన్ని తానే కలిగించగలడు.

ఈశో భవతి సర్వత్ర ప్రవిభాగేన యోగవిత్। వశ్యాని చైవ భూతాని త్రైలోక్యే సచరాచరే। భవన్తి సర్వకార్యేషు ఇచ్ఛతో న భవన్తి చ ।। ౧౩.

యోగాన్ని తెలిసినవాడు ప్రతి చోట ప్రభువుగా మారతాడు. మూడు లోకాలలోని చరాచర జీవులన్నీ అతని సంకల్పానికి లోబడి ఉంటాయి. అతడు కోరితే ఏ కార్యమూ జరుగుతుంది, కోరనప్పుడు జరగదు.

యత్ర కామావసాయిత్వం త్రైలోక్యే సచరాచరే। ఇచ్ఛయా చేన్ద్రియాణి స్యుః భవన్తి న భవన్తి చ ।। ౧౩.

మూడు లోకాలలోని చరాచర జగత్తులో ఎక్కడైనా కోరికలు నెరవేర్చే శక్తి ఉన్నప్పుడు, అతని సంకల్పానుసారం ఇంద్రియాలు పనిచేస్తాయి లేదా పనిచేయవు.

శబ్దః స్పర్శో రసో గన్ధో రూపం చైవ మన స్తథా। ప్రవర్త్తన్తేఽస్య చేచ్ఛాతో న భవన్తి తథేచ్ఛయా ।। ౧౩.

శబ్దం, స్పర్శ, రుచి, వాసన, రూపం, అలాగే మనస్సు — ఇవన్నీ అతడు కోరినప్పుడు కలుగుతాయి, అతడు కోరినపుడు మాయమవుతాయి.

న జాయతే న మ్రియతే భిద్యతే న చ ఛిద్యతే। న దహ్యతే న ముహ్యతే హీయతే న చ లిప్యతే ।। ౧౩.

అతడు పుట్టడు, చావడు; విడిపోడు, కోయబడడు; కాలిపోడు, మాయపడడు; తగ్గిపోడు, మచ్చపడడు.

న క్షీయతే న క్షరతి న ఖిద్యతి కదాచన। క్రియతే చైవ సర్వత్ర తథా విక్రియతే న చ ।। ౧౩.

అతడు తరిగిపోవడు, నశించడు, ఎప్పుడూ బాధపడడు; అన్ని చోట్ల కార్యాలు చేస్తాడు, అయినా మారడు.

అగన్ధరసరూపస్తు స్పర్శశబ్దవివర్జ్జితః। అవర్ణో హ్యవరశ్చైవ తథా వర్ణస్య కర్హిచిత్ ।। ౧౩.

అతనికి వాసన, రుచి, రూపం ఉండవు; స్పర్శ, శబ్దం లేవు; రంగు లేదు, తేడా లేదు; అయినా కొన్ని సార్లు రంగు కలిగి కనిపిస్తాడు.

భుఙ్క్తేఽథ విషయాంశ్చైవ విషయైర్న్న చ యుజ్యతే। జ్ఞాత్వా తు పరమం సూక్ష్మం సూక్ష్మత్వాచ్చాపవర్గకః ।। ౧౩.

అతడు విషయాలను అనుభవిస్తాడు, కానీ వాటికి బంధించడు; పరమ సూత్ష్మతను తెలుసుకున్నవాడైనందున, ఆ సూత్ష్మత వల్ల ముక్తుడవుతాడు.

వ్యాపకస్త్వపవర్గాచ్చ వ్యాపిత్వాత్పురుషః స్మృతః। పురుషః సూక్ష్మభావాత్తు ఐశ్వర్యే పరతః స్థితః ।। ౧౩.

అతడు అన్ని చోట్ల వ్యాపించి ఉంటాడు, ముక్తి వల్ల పురుషుడని పిలవబడతాడు; అతని సూత్ష్మ స్వభావం వల్ల, పురుషుడు పరమ ఐశ్వర్యంలో నిలుస్తాడు.

గుణాన్తరన్తు ఐశ్వర్యే సర్వతః సూక్ష్మ ఉచ్యతే। ఐశ్వర్య్యమప్రతీఘాతి ప్రాప్య యోగమనుత్తమమ్। అపవర్గం తతో గచ్ఛేత్ సుసూక్ష్మం పరమం పదమ్ ।। ౧౩.

ఐశ్వర్యంలో ఉన్న ఇతర లక్షణాలు అన్నీ సూత్ష్మమైనవిగా చెప్పబడతాయి. అపరిమితమైన, నిరోధం లేని ఐశ్వర్యాన్ని కలిగిన ఉత్తమ యోగాన్ని పొందినవాడు, ఆ తర్వాత ముక్తిని — అత్యంత సూత్ష్మమైన, పరమ స్థితిని — చేరుతాడు.

న చైవమాగతో జ్ఞానాద్రాగాత్ కర్మ్మ సమాచరేత్। రాజసం తామసం వాపి భుక్త్వా తత్రైవ యుజ్యతే ।। ౧౪.

ఈ జ్ఞానాన్ని పొందినవాడు ఇకపై రాగంతో కర్మలు చేయడు; రాజస లేదా తామస ఫలాలను అనుభవించినా, అతడు అదే స్థితిలో స్థిరంగా ఉంటాడు.

తథా సుకృతకర్మ్మా తు ఫలం స్వర్గే సమశ్రుతే। తస్మాత్ స్థానాత్ పునర్భ్రష్టో మానుష్యమనుపద్యతే ।। ౧౪.

ధర్మకార్యాలు చేసినవాడు, వాటి ఫలితంగా స్వర్గంలో ఆనందిస్తాడు అని విన్నాము. ఆ స్థానం నుండి కిందపడితే, మళ్లీ మనుష్యునిగా జన్మిస్తాడు.

తస్మాద్బ్రహ్మ పరం సూక్ష్మం బ్రహ్మ శాశ్వతముచ్యతే। బ్రహ్మ ఏవ హి సేవేత బ్రహ్మైవ పరమం సుఖమ్ ।। ౧౪.

అందుచేత బ్రహ్మమే పరమమైనది, సూత్ష్మమైనది, శాశ్వతమైనదిగా చెప్పబడుతుంది. బ్రహ్మనే సేవించాలి; ఎందుకంటే బ్రహ్మయే పరమానందం.

పరిశ్రమస్తు యజ్ఞానాం మహతార్థేన వర్త్తతే। భూయో మృత్యువశం యాతి తస్మాన్మోక్షః పరం సుఖమ్ ।। ౧౪.

యజ్ఞాలకు చేసే శ్రమ గొప్ప ప్రయోజనంతో కూడినదే అయినా, మళ్ళీ మరణానికి లోనవ్వాల్సి వస్తుంది. అందుకే మోక్షమే పరమ సుఖం.

అథ వై ధ్యానసంయుక్తో బ్రహ్మయజ్ఞపరాయణః । న స స్యాద్ వ్యాపితుం శక్యో మన్వన్తరశతైరపి ।। ౧౪.

ధ్యానంలో లీనమై, బ్రహ్మయజ్ఞంలో నిబద్ధుడైనవాడిని, వందల మను-కాలాల్లోనైనా పూర్తిగా గ్రహించలేరు.

దృష్ట్వా తు పురుషం దివ్యం విశ్వాఖ్యం విశ్వరూపిణమ్। విశ్వపాద శిరోగ్రీవం విశ్వేశం విశ్వభావనమ్। విశ్వగన్ధం విశ్వమాల్యం విశ్వామ్బరధరం ప్రభుమ్ ।। ౧౪.

విశ్వమనే దివ్య పురుషుడిని చూసినవాడు — విశ్వరూపుడై, విశ్వపాదాలు, విశ్వశిరస్సు, విశ్వగ్రీవ కలిగి, విశ్వేశ్వరుడు, జగత్కర్త, విశ్వవాసన, విశ్వపుష్పమాలలతో, విశ్వాంబరధారి, పరాక్రమశాలి —

గోభిర్మహీ సంయతతే పతత్రిణం మహాత్మానం పరమమతిం వరేణ్యమ్। కవిం పురాణమనుశాసితారం సూక్ష్మాచ్చ సూక్ష్మం మహతో మహాన్తమ్। యోగేన పశ్యన్తి న చక్షుషా తం నిరిన్ద్రియం పురుషం రుక్మవర్ణమ్ ।। ౧౪.

గోవుల వల్ల భూమి నిలబడుతుంది. మహాత్ముడు, పరమమతి కలవాడు, శ్రేష్ఠమైన పక్షి, పురాతన కవి, పాలకుడు, సూత్ష్మతకంటే సూత్ష్ముడు, గొప్పదానికంటే గొప్పవాడు — ఇంద్రియాలకు అతీతుడైన, రుక్మవర్ణుడైన ఆ పురుషుడిని యోగులు యోగబలంతో చూస్తారు, కళ్లతో కాదు.

అలిఙ్గినం పురుషం రుక్మవర్ణం సలిఙ్గినం నిర్గుణం చేతనం చ। నిత్యం సదా సర్వగతన్తు శౌచం పశ్యన్తి యుక్త్యా హ్యచలం ప్రకాశమ్ ।। ౧౪.

యోగబలంతో, నిరాకారమైన ఆ పరమాత్మను, బంగారు వర్ణంతో, లక్షణాలతోను లక్షణాలేకుండా కూడా, గుణాతీతుడిగా, చైతన్యమయుడిగా, శాశ్వతుడిగా, ఎప్పుడూ, ఎక్కడైనా ఉన్నవాడిగా, పవిత్రుడిగా, కదలని వెలుగుగా, జ్ఞానంతో దర్శిస్తారు.

తద్భావితస్తేజసా దీప్యమానః అపాణిపాదోదరపార్శ్వజిహ్వః। అతీన్ద్రియోఽద్యాపి సుసూక్ష్మ ఏకః పశ్యత్యచక్షుః స శ్రృణోత్యకర్ణః ।। ౧౪.

ఆ పరమాత్మ తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, చేతులు, కాళ్లు, పొత్తికడుపు, పక్కలు, నాలుక లేవు. ఇంద్రియాలకు అతీతుడై, ఇప్పటికీ ఎంతో సూక్ష్మంగా, ఏకత్వంగా ఉండి, కన్నుల్లేకుండా చూస్తాడు, చెవుల్లేకుండా వింటాడు.