వాయుపురాణమ్

విషస్య తు ఫలం పీత్వా విశల్యాం ధారయేత్తతః । సర్వతః సనగాం పృథ్వీం కృత్వా మనసి ధారయేత్ ।। ౧౧.

విషఫలం తాగిన తర్వాత, ప్రతివిషాన్ని నిలిపి ఉంచాలి. పర్వతాలతో కూడిన భూమిని మనసులో ఉంచి, దాన్ని నిలిపి ఉంచాలి.

హృది కృత్వా సముద్రాంశ్చ తథా సర్వాశ్చ దేవతాః । సహస్రేణ ఘటానాఞ్చ యుక్తః స్నాయీత యోగవిత్ ।। ౧౧.

సముద్రాలను, అన్ని దేవతలను హృదయంలో ఉంచి, వెయ్యి గడలతో కూడి యోగిని స్నానం చేయాలి.

ఉదకే కణ్ఠమాత్రే తు ధారణాం మూధ్ని ధారయేత్। ప్రతిస్రోతోవిషావిష్టో ధారయేత్ సర్వగాత్రికీమ్ ।। ౧౧.

నీటిలో గొంతు వరకు ఉన్నప్పుడు, ధారణను తలపై నిలిపి ఉంచాలి. ప్రవాహానికి వ్యతిరేకంగా విషం కలిసినప్పుడు, ధారణను మొత్తం శరీరంలో నిలిపి ఉంచాలి.

శీర్ణోఽర్కపత్రపుటకైః పిబేద్వల్మీకమృత్తికామ్ । చికిత్సితవిధిర్హ్యేష విశ్రుతో యోగనిర్మితః ।। ౧౧.

అర్కపత్రపు పొదలతో మెత్తగా చేసి, వామీకపు మట్టిని తాగాలి. ఇది యోగం ద్వారా ప్రసిద్ధమైన చికిత్స విధానం.

వ్యాఖ్యాతస్తు సమాసేన యోగదృష్టేన హేతునా। బ్రువతో లక్షణం విద్ధి విప్రస్య కథయేత్ వ్కచిత్ ।। ౧౧.

ఇలా యోగదృష్టితో కారణాన్ని సంక్షిప్తంగా వివరించబడింది. చెప్పిన లక్షణాలను తెలుసుకోవాలి. బ్రాహ్మణుడు అవి అవసరమైనప్పుడు బోధించాలి.

అథాపి కథయేన్మోహాత్తద్విజ్ఞానం ప్రలీయతే। తస్మాత్ ప్రవృత్తిర్య్యోగస్య న వక్తవ్యా కథఞ్చన ।। ౧౧.

అవివేకంతో ఎవరైనా యోగ జ్ఞానాన్ని చెప్పినా, అది పోతుంది. అందుకే యోగ సాధనను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ చెప్పకూడదు.

సత్త్వం తథారోగ్యమలోలుపత్వం వర్ణప్రభా సుస్వరసౌమ్యతా చ। గన్ధః శుభో మూత్రపురీష మల్పం యోగప్రవృత్తిః ప్రథమా శరీరే ।। ౧౧.

శుద్ధత, ఆరోగ్యం, లోభం లేకపోవడం, మెరిసే వర్ణం, మధురమైన స్వరం, మృదుత్వం, శుభమైన వాసన, తక్కువ మూత్ర విసర్జన, తక్కువ మల విసర్జన — ఇవన్నీ యోగ సాధన మొదట శరీరంలో కనిపించే లక్షణాలు.

ఆత్మానం పృథివీఞ్చైవ జ్వలన్తీం యది పశ్యతి। కృత్వాన్యం విశతే చైవ విద్యాత్ సిద్ధిముపస్థితామ్ । ౧౧.

తనను తాను, భూమిని అగ్నిలా మండుతున్నట్టు చూసినవాడు, సాధన చేసి మరో స్థితిలోకి ప్రవేశించినవాడు, అతడికి సిద్ధి చేరిందని తెలుసుకోవాలి.

అత ఊర్ద్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి ఉపసర్గా యథా తథా । ప్రాదుర్భవన్తి యే దోషా దృష్టతత్త్వస్య దేహినః ।। ౧౨.

ఇప్పుడే నేను నిజాన్ని గ్రహించినవారికి కలిగే దోషాలు, అవరోధాలు ఎలా వస్తాయో వివరిస్తాను.

మానుష్యాన్ వివిధాన్ కామాన్ కామయేత ఋతుం స్త్రియః। విద్యాదానఫలఞ్చైవ ఉపసృష్టస్తు యోగవిత్ ।। ౧౨.

అతడు色色మైన మానవ వాంఛలను, స్త్రీలను, జ్ఞానఫలాన్ని కోరుకుంటాడు — ఇలా అవరోధాలకు లోనైన యోగి అవుతాడు.

అగ్నిహోత్రం హవిర్యజ్ఞమేతత్ ప్రాయతనం తథా। మాయాకర్మ ధనం స్వర్గముపసృష్టస్తు కాంక్షతి ।। ౧౨.

అగ్నిహోత్రం, హవిస్సులు, పవిత్ర స్థలాలు, మాయా క్రియలు, ధనం, స్వర్గం — ఇవన్నీ కోరుకుంటాడు అవరోధానికి లోనైన యోగి.

ఏష కర్మసు యుక్తస్తు సోఽవిద్యావశమాగతః। ఉపసృష్టన్తు జానీయాద్వుద్ధ్యా చైవ విసర్జ్జయేత్। నిత్యం బ్రహ్మపరో యుక్త ఉపసర్గాత్ ప్రముచ్యతే ।। ౧౨.

ఇలాంటి యోగి కర్మల్లో నిమగ్నమై, అవిద్యకు లోనవుతాడు. అవరోధాన్ని తెలుసుకుని, వివేకంతో విడిచిపెట్టాలి. ఎప్పుడూ పరబ్రహ్మలో స్థిరంగా ఉండేవాడు, యోగంలో నిమగ్నుడైనవాడు, అవరోధాల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు.

జితప్రత్యుపసర్గస్య జితశ్వాసస్య దేహినః। ఉపసర్గాః ప్రవర్త్తన్తే సాత్త్వరాజసతామసాః ।। ౧౨.

అవరోధాలను, శ్వాసను జయించినవాడికీ, అవరోధాలు సత్త్వ, రజస్సు, తమస్సు రూపాల్లో వస్తాయి.

ప్రతిభాశ్రవణే చైవ న దేవానాఞ్చైవ దర్శనమ్। భ్రమావర్తశ్చ ఇత్యేతే సిద్ధిలక్షణసంజ్ఞితాః ।। ౧౨.

ప్రతిభ, శ్రవణంలో దేవతల దర్శనం ఉండదు; మాయ, తల తిరుగుడు — ఇవన్నీ సిద్ధి లక్షణాలుగా చెప్పబడతాయి.

విద్యా కావ్యం తథా శిల్పం సర్వం వాచావృతాని తు। విద్యార్థాశ్చోపతిష్ఠన్తి ప్రభావస్యైవ లక్షణమ్ ।। ౧౨.

విద్య, కావ్యం, కళలు — ఇవన్నీ మాటలో నిండివుంటాయి. జ్ఞానం కోరేవారు దగ్గరకి వస్తారు — ఇది ప్రభావ లక్షణం.

శ్రృణోతి శబ్దాన్ శ్రోతవ్యాన్ యోజనానాం శతాదపి। సర్వజ్ఞశ్చ విధిజ్ఞశ్చ యోగీ చోన్మత్తవద్భవేత్ ।। ౧౨.

వందలాది కలయికల నుంచి వినవలసిన శబ్దాలను విని, యోగి అన్నీ తెలిసినవాడవుతాడు, నియమాల్లో నిపుణుడవుతాడు, పిచ్చివాడిలా కనిపిస్తాడు.

యక్షరాక్షసగన్ధర్వ్వాన్ వీక్షతే దివ్యమానుషాన్। వేత్తి తాంశ్చ మహాయోగీ ఉపసర్గస్య లక్షణమ్ ।। ౧౨.

యక్షులు, రాక్షసులు, గంధర్వులు, దివ్యులు, మానవులను చూస్తాడు; ఆ మహాయోగి వారిని తెలుసుకుంటాడు — ఇది అవరోధ లక్షణం.

దేవదానవగన్ధర్వాన్ ఋషీంశ్చాపి తథా పితౄన్। ప్రేక్షతే సర్వతశ్చైవ ఉన్మత్తం తం వినిర్ద్దిశేత్ ।। ౧౨.

దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, ఋషులు, పితృదేవతలు — వీళ్లను ఎక్కడ చూసినా, అలాంటి వాడిని పిచ్చివాడిగా భావించాలి.

భ్రమేణ భ్రామ్యతే యోగీ చోద్యమానోఽన్తరాత్మనా। భ్రమేణ భ్రాన్తబుద్ధేస్తు జ్ఞానం సర్వం ప్రణశ్యతి ।। ౧౨.

భ్రమతో యోగి తిరుగుతుంటాడు, అంతరాత్మ ప్రేరణతో. భ్రమతో బుద్ధి కలవరపడితే, జ్ఞానం అంతా నశించిపోతుంది.

వార్త్తా నాశయతే చిత్తం చోద్యమానోఽన్తరాత్మనా। వర్త్తనాక్రాన్తబుద్ధేస్తు సర్వం జ్ఞానం ప్రణశ్యతి ।। ౧౨.

వార్తలు మనస్సును నాశనం చేస్తాయి, అంతరాత్మ ప్రేరణతో. దృష్టి మరలినవాడికి జ్ఞానం అంతా పోతుంది.

ఆవృత్య మనసా శుక్లం పటం వా కమ్బలం తథా। తతస్తు పరమం బ్రహ్మ క్షిప్రమేవానుచిన్తయేత్ ।। ౧౨.

మనస్సుతో తెల్లని వస్త్రాన్ని లేదా కంబళాన్ని కప్పి, వెంటనే పరబ్రహ్మను ధ్యానించాలి.

తస్మాచ్చైవాత్మనో దోషాంస్తూపసర్గానుపస్థితాన్ । పరిత త్యజేత మేధావీ యదీచ్ఛేత్ సిద్ధిమాత్మనః ।। ౧౨.

కాబట్టి, తనకు సిద్ధి కావాలనుకునే తెలివైనవాడు, తనలోని దోషాలు, అవరోధాలను పూర్తిగా విడిచిపెట్టాలి.

ఋషయో దేవగన్ధర్వా యక్షోరగమహాసురాః। ఉపసర్గేషు సంయుక్తా ఆవర్త్తన్తే పునః పునః ।। ౧౨.

ఋషులు, దేవగంధర్వులు, యక్షులు, నాగులు, మహాసురులు — వీరు అవరోధాలకు లోనై, మళ్లీ మళ్లీ జన్మిస్తారు.

తస్మాద్యుక్తః సదా యోగీ లఘ్వాహారీ జితేన్ద్రియః। తథా సుప్తః సుసూక్ష్మేషు ధారణాం మూర్ధ్ని ధారయేత్ ।। ౧౨.

కాబట్టి యోగి ఎప్పుడూ నియమంగా ఉండాలి, తక్కువగా తినాలి, ఇంద్రియాలను జయించాలి. అలా, అతడు చాలా సూక్ష్మ స్థితిలో పడుకుని, తన ధ్యానాన్ని తలపై స్థిరపరచాలి.

తతస్తు యోగయుక్తస్య జితనిద్రస్య యోగినః। ఉపసర్గాః పునశ్చాన్తే జాయన్తే ప్రాణసంజ్ఞకాః ।। ౧౨.

ఆ విధంగా యోగంలో లీనమైనవాడు, నిద్రను జయించిన యోగికి, చివరలో మళ్లీ ప్రాణమనే అడ్డంకులు కలుగుతాయి.

పృథివీం ధారయేత్సర్వాం తతశ్చాపో హ్యనన్తరమ్। తతోఽగ్నిఞ్చైవ సర్వేషామాకాశం మన ఏవ చ ।। ౧౨.

అతడు మొత్తం భూమిని స్థిరంగా ఉంచాలి, వెంటనే నీటిని, ఆ తరువాత అగ్నిని, అందరికీ ఆకాశాన్ని, మనసును కూడా స్థిరపరచాలి.

తతః పరాం పునర్బుద్ధిం ధారయేద్యత్నతో యతీ। కిద్ధీనాఞ్చైవ లిఙ్గాని దృష్ట్వా దృష్ట్వా పరిత్యజేత్ ।। ౧౨.

తర్వాత, యతుడు అత్యంత శ్రద్ధతో పరమమైన బుద్ధిని నిలిపి, ఆ బుద్ధి లక్షణాలను పునఃపునః చూసి, వాటిని వదిలేయాలి.

పృథ్వీం ధారయమాణస్య మహీ సూక్ష్మా ప్రవర్తతే। అపో ధారయమాణస్య ఆపః సూక్ష్మా భవన్తి హి। శీతా రసాః ప్రవర్త్తన్తే సూక్ష్మా హ్యమృతసన్నిభాః ।। ౧౨.

భూమిని స్థిరపరిచినవాడికి, సూక్ష్మమైన భూమి కనిపిస్తుంది. నీటిని స్థిరపరిచినవాడికి, సూక్ష్మమైన నీరు కలుగుతుంది. చల్లని రసాలు, అమృతంతో పోలిన సూక్ష్మమైనవి కలుగుతాయి.

తేజో ధారయమాణస్య తేజః సూక్ష్మా ప్రవర్త్తతే। ఆత్మానం మన్యతే తేజస్తద్భావమనుపశ్యతి ।। ౧౨.

అగ్నిని స్థిరపరిచినవాడికి, సూక్ష్మమైన అగ్ని కలుగుతుంది. అతడు తానైనా అగ్నినే అనిపించుకుంటాడు, ఆ స్థితిని చూస్తాడు.