వాయుపురాణమ్

విరోధశ్చ మనుశ్చైవ వృక్షాయుః కుశలీముఖః। బాష్కలస్య సుతా హ్యేతే కాలనేమిసుతాన్ శ్రృణు ।। ౬.

విరోధుడు, మనువు, వృక్షాయువు, కుశలీముఖుడు—ఇవారు బాష్కలుని కుమారులు. ఇప్పుడు కాలనేమి కుమారుల గురించి వినండి.

బ్రహ్మజిత్ క్షత్రజిచ్చైవ దేవాన్తకనరాన్తకౌ । కాలనేమిసుతా హ్యేతే శమ్భోస్తు శ్రృణుత ప్రజాః ।। ౬.

బ్రహ్మజిత్, క్షత్రజిత్, దేవాంతకుడు, నరాంతకుడు—ఇవారు కాలనేమి కుమారులు. ఇప్పుడు శంభువు సంతానాన్ని వినండి.

ధనుకో హ్యసిలోమా చ నాబలశ్చ సగోముఖః। గవాక్షశ్చైవ గోమాంశ్చ శమ్భోః పుత్రాః ప్రకీర్త్తితాః ।। ౬.

ధనుకుడు, అసిలోముడు, నాబలుడు, సగోముఖుడు, గవాక్షుడు, గోమాంస్—ఇవన్నీ శంభుని కుమారులుగా ప్రసిద్ధి చెందారు.

విరోచనస్య పుత్రస్తు బలిరేకః ప్రతాపవాన్। బలేః పుత్రశతం జజ్ఞే రాజానః సర్వ ఏవ తే ।। ౬.

వైరోచనుని కుమారుడు బలిచక్రవర్తి, అతని పరాక్రమం ప్రసిద్ధి. బలికి వంద మంది కుమారులు, వారందరూ రాజులయ్యారు.

తేషాం ప్రధానాశ్చత్వారో విక్రాన్తాః సుమహాబలాః। సహస్రబాహుర్జ్యేష్ఠస్తు బాణో ద్రవిణసమ్మతః। కుమ్భనాభో గర్ద్దభాక్షః కుశిరిత్యేవమాదయః ।। ౬.

వారిలో నలుగురు ముఖ్యులు, పరాక్రమవంతులు, అపారబలశాలి. పెద్దవాడు సహస్రబాహుడు, బాణుడు ద్రావిడులకు ప్రీతికరుడు, కుంభనాభుడు, గర్దభాక్షుడు, కుశి—ఇవారు ప్రధానులు.

శకునీ పూతనా చైవ కన్యే ద్వే తు బలేః సుతే। బలేః పుత్రాశ్చ పౌత్రాశ్చ శతశోఽథ సహస్రశః ।। ౬.

బలిచక్రవర్తి కుమార్తెలైన శకుని, పూతన, అలాగే ఆయన కుమారులు, మనవులు వందలాది, వేలాది మంది జన్మించారు.

బలిర్యో నామవిఖ్యాతో గణో విక్రాన్తపౌరుషః। బాణస్య చన్ద్ర మనసో లౌహిత్యముపపద్యతే ।। ౬.

బలిగా పేరుగాంచిన వాడు గొప్ప పరాక్రమశాలి. బాణుడు, చంద్రుడు, మనసు అనే వారివల్ల లౌహిత్య వంశం ఏర్పడింది.

దితిర్వినష్టపుత్రా వై తోషయామాస కశ్యపమ్। స కశ్యపః ప్రసన్నాత్మా సమ్యగారాధితస్తయా । వరేణ చ్ఛన్దయామాస సా చ వవ్రే వరం తతః ।। ౬.

తన కుమారులను కోల్పోయిన దితి, కశ్యపుని ప్రసన్నం చేసుకోవాలని ప్రయత్నించింది. ఆమెను గౌరవంగా సేవించినందుకు, కశ్యపుడు సంతోషించి ఆమెకు వరమిచ్చాడు. దితి తనకు కావలసిన వరాన్ని కోరుకుంది.

స తు తస్యై వరం ప్రాదాత్ ప్రార్థితం భగవన్ ప్రభుః। కిమిచ్ఛసి మయి శుభ్రే మారీచస్తామభాషత ।। ౬.

ఆమె అడిగిన వరాన్ని భగవంతుడు, పరమేశ్వరుడు ఆమెకు ఇచ్చాడు. 'నీకు ఏమి కావాలి, పవిత్రురాలా?' అని మారీచుడు అడిగాడు.

మారీచం కశ్యపం తుష్టం భర్తారం ప్రాఞ్జలిస్తథా। హతపుత్రాస్మి భగవాన్ ఆదిత్యైస్తవ సూనుభిః ।। ౬.

ఆమె చేతులు ముడుచుకుని, తన భర్త అయిన మారీచ కశ్యపుని ఇలా అడిగింది: 'ప్రభూ! నీ కుమారులైన ఆదిత్యులు నా కుమారులను సంహరించారు.'

శక్రహన్తారమిచ్ఛేయం పుత్రం దీర్ఘతపోఽన్వితమ్। అహం తపశ్చరిష్యామి గర్భ మాధాతుమర్హసి ।। ౬.

'ఇంద్రుడిని సంహరించే, దీర్ఘకాలం తపస్సు చేసే కుమారుడు నాకు కావాలి. నేను తపస్సు చేస్తాను, నువ్వు నాకు గర్భాన్ని ప్రసాదించాలి.'

తస్యాస్తద్వచనం శ్రుత్వా మారీచః కశ్యపస్తథా। ప్రత్యువాచ మహాతేజా దితిం పరమదుఃఖితామ్ ।। ౬.

ఆమె మాటలు విని, మహాతేజస్సుతో ఉన్న మారీచ కశ్యపుడు, తీవ్రంగా బాధపడుతున్న దితిని ఇలా ఉద్దేశించి అన్నాడు.

ఏవం భవతు భద్రన్తే శుచిర్భవ తపోధనే। జనయిష్యసి సత్పుత్రం శక్రహన్తారమాహవే ।। ౬.

'అలా జరగనీ, నీకు శుభం కలగనీ. ఓ తపస్సు సంపాదించుకున్నవాడా, నీవు పవిత్రంగా ఉండి, యుద్ధంలో ఇంద్రుడిని సంహరించే మంచి కుమారుణ్ణి కనబోతావు.'

పూర్ణం వర్షశతం తావత్ శుచిర్యది భవిష్యసి । పుత్రం త్రిలోకప్రచరమథత్వం జనయిష్యసి ।। ౬.

'నువ్వు నూరు సంవత్సరాలు పూర్తిగా పవిత్రంగా ఉంటే, మూడు లోకాలందరికి పేరు గాంచే కుమారుణ్ణి కనబోతావు.'

ఏవముక్త్వా మహాతేజాస్తయా సమవసత్ ప్రభుః । తామాలిఙ్గ్య త్రిభువనం జగామ భగవానృషిః ।। ౬.

ఇలా చెప్పి, ఆ ప్రభువు ఆమెతో కొంతకాలం గడిపాడు. ఆమెను ఆలింగనం చేసి, ఆ మహర్షి మూడు లోకాలకూ వెళ్లిపోయాడు.

గతే భర్త్తరి సా దేవీ దితిః పరమహర్షితా। కుశలం వనమాసాద్య తపస్తేపే సుదారుణమ్ ।। ౬.

భర్త వెళ్లిన తర్వాత, దితి దేవి ఎంతో ఆనందంతో, అనుకూలమైన అడవికి వెళ్లి, తీవ్రమైన తపస్సు ప్రారంభించింది.

తపస్తస్యాన్తు కుర్వన్త్యాం పరిచర్యాఞ్చకార హ। సహస్రాక్షః సురశ్రేష్ఠః పరయా గుణసమ్పదా ।। ౬.

ఆమె తపస్సు చేస్తుండగా, వేల కళ్లున్న ఇంద్రుడు, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడు, ఎంతో వినయంగా ఆమెకు సేవ చేశాడు.

అగ్నిం సమిత్కుశం కాష్ఠం ఫలం మూలం తథైవ చ। న్యవేదయత్ సహస్రాక్షో యచ్చాన్యదపి కిఞ్చన ।। ౬.

ఇంద్రుడు ఆమెకు అగ్ని, దర్భ, కట్టెలు, పండ్లు, మూలికలు, ఇంకా అవసరమైనవి అన్నీ సమకూర్చేవాడు.

గాత్రసంవాహనైశ్చైవ శ్రమాపనయనైస్తథా। శక్రః సర్వేషు (లోకేషు) కాలేషు దితిం పరిచచార హ । ఏవమారాధితా శక్రమువాచాథ దితిస్తథా ।। ౬.

శరీరాన్ని మర్దన చేసి, అలసటను పోగొట్టి, అన్ని సమయాల్లో, అన్ని లోకాలలో ఇంద్రుడు దితికి సేవ చేసేవాడు. ఇలా గౌరవం పొందిన దితి, ఇంద్రునితో ఇలా చెప్పింది.

ప్రీతా తేఽహం సురశ్రేష్ఠ దశవర్షాణి పుత్రక। అవశిష్టాని భద్రాన్తే భ్రాతరం ద్రక్ష్యసే తతః ।। ౬.

'నీ సేవతో నేను సంతోషించాను, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా! ఇంకా పది సంవత్సరాలు మిగిలి ఉన్నాయి, ఆ తరువాత నీకు అన్నయ్యను చూడగలవు, అదృష్టవంతుడా!'

జయలిప్సాం సమాధాస్యే లబ్ధ్వాహం తాదృశం సుతమ్। త్రైలోక్యవిజయం పూత్ర ప్రాప్స్యామి సహ తేన వై ।। ౬.

'విజయం సాధించాలనే సంకల్పం చేస్తాను. అలాంటి కుమారుణ్ణి పొందిన తర్వాత, అతనితో కలిసి మూడు లోకాలను జయిస్తాను.'

ఏవముక్త్వా దితిః శక్రం మధ్యం ప్రాప్తే దివాకరే । నిద్రయాపహృతా దేవీ జాన్వోః కృత్వా శిరస్తదా ।। ౬.

ఇలా ఇంద్రునితో చెప్పి, మధ్యాహ్నం సూర్యుడు నడుము చేరినప్పుడు, దితి దేవి నిద్రపోయి, తల మోకాళ్ల దగ్గర పెట్టుకుంది.

దృష్ట్వా తామశుచిం శక్రః పాదయోర్గతమూర్ద్ధజామ్ । తస్యాస్తదన్తరం లబ్ధ్వా జహాస చ ముమోద చ ।। ౬.

ఆమె అపవిత్రంగా, జుట్టు కాళ్ల వద్ద పడిపోయినదాన్ని చూసి, ఇంద్రుడు ఆ అవకాశాన్ని అందిపుచ్చుకుని, ఆనందంతో నవ్వాడు.

తస్యాః శరీరం వివృతం వివేశాథ పురన్దరః। ప్రవిశ్య చామితం దృష్ట్వా గర్భమిన్ద్రో మహౌజసమ్। అభినత్స ప్రధానన్తు కులిశేన మహాయశాః ।। ౬.

ఆమె శరీరం తెరిచి ఉండగా పురందరుడు లోపలికి ప్రవేశించాడు. లోపలికి వెళ్లి, ఆ గొప్ప శక్తి గల గర్భాన్ని చూసిన ఇంద్రుడు, తన వజ్రాయుధంతో ఆ గర్భంలో ముఖ్యమైన భాగాన్ని బలంగా కొట్టాడు.

భిద్యమానస్తదా గర్భో వజ్రేణ శతపర్వణా। రురోద సస్వరం భీమం వేపమానః పునః పునః । మారోదీరితి తం గర్భం శక్రః పునరభాషత ।। ౬.

వజ్రాయుధం గర్భాన్ని చీల్చుతున్నప్పుడు, ఆ గర్భం భయంకరంగా అరుస్తూ, మళ్లీ మళ్లీ వణికింది. అప్పుడు శక్రుడు ఆ గర్భాన్ని చూచి, 'అరవద్దు' అని చెప్పాడు.

తం గర్భం సప్తధాభూతం హ్యేకైకం సప్తధా పునః। కులిశేన బిభేదేన్ద్రస్తతో దితిరబుధ్యత ।। ౬.

ఆ గర్భం ఏడుగా విడిపోయింది. ఆ ఏడింటిని కూడా ఇంద్రుడు తన వజ్రాయుధంతో మళ్లీ ఏడుగా చీల్చాడు. ఆ సమయంలో దితి మేల్కొంది.

న హన్తవ్యో న హన్తవ్య ఇత్యేవం దితిరబ్రవీత్ । నిష్పపాతోదరాద్వజ్రీ మాతుర్వచనగౌరవాత్। ప్రాఞ్జలిర్వజ్రసహితో దితిం శక్రోఽభ్యభాషత ।। ౬.

'చంపవద్దు, చంపవద్దు' అని దితి చెప్పింది. తల్లి మాట గౌరవించి, వజ్రాయుధంతో కూడిన ఇంద్రుడు చేతులు జోడించి ఆమె గర్భం నుండి బయటకు వచ్చి దితిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.

అశుచిర్దేవి సుప్తాసి పాదయోర్గతమూర్ద్ధజా। తదన్తరమహం లబ్ధ్వా శక్రహన్తారమాహవే। భిన్నవాన్ గర్భమేతన్తే బహుధా క్షన్తుమర్హసి ।। ౬.

'దేవీ! నీవు అపవిత్రంగా నిద్రలో ఉండగా, నీ జుట్టు పాదాల దగ్గర పడివుండగా, ఆ అవకాశం చూసి నేను, శత్రువులను యుద్ధంలో సంహరించే శక్రుడు, నీ గర్భాన్ని ఎన్నో విధాలుగా చీల్చాను. దయచేసి దీనిని క్షమించు.'

తస్మిస్తు విఫలే గర్భే దితిః పరమదుఃఖితా। సహస్రాక్షం తతో వాక్యం మాతుర్నయనమబ్రవీత్ ।। ౬.

దితి తన గర్భం వృథా అయిపోయిందని ఎంతో దుఃఖించింది. అప్పుడు సహస్రాక్షుడు తన తల్లిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.