వాయుపురాణమ్

మనసా యద్వ్రతం కిఞ్చిద్విష్టమ్భీకృత్య ధారయేత్। ఉరోద్ధాతే ఉరఃస్థానం కణ్ఠదేశే చ ధారయేత్ ।। ౧౧.

మనసులో ఏదైనా వ్రతాన్ని ఆచరించేటప్పుడు, దాన్ని బలంగా పట్టుకోవాలి. ఛాతీ పైకి లేపినప్పుడు, ఛాతీలోను, గొంతు ప్రాంతంలోను దాన్ని నిలిపి ఉంచాలి.

త్వచోఽవధాతే తాం వాచి బాధిర్యే శ్రోత్రయోస్తథా। జిహ్వాస్థానే తృషార్త్తస్తు అగ్రే స్నేహాంశ్చ తన్తుభిః। ఫలం వై చిన్తయేద్యోగీ తతః సంపద్యతే సుఖీ ।। ౧౧.

చర్మం పైకి లేచినప్పుడు, దాన్ని మాటలో నిలిపి ఉంచాలి. చెవుల్లో బద్ధిరత్వం ఉంటే, అక్కడ నిలిపి ఉంచాలి. నాలుక వద్ద దాహం ఉంటే, ముందుభాగంలో నూనెను దారాలతో వేయాలి. ఫలితాన్ని యోగి మనసులో ఆలోచించాలి. అప్పుడు సుఖాన్ని పొందుతాడు.

క్షయే కుష్ఠే సకీలాసే ధారయేత్సర్వసాత్వికీమ్। యస్మిన్ యస్మిన్ రజోదేశే తస్మిన్ యుక్తో వినిర్ద్దిశేత్ ।। ౧౧.

క్షయం, కుష్టు, కీళాసం వంటి వ్యాధులలో, సర్వసాత్విక లక్షణాలను నిలిపి ఉంచాలి. ఎక్కడెక్కడ రజోగుణ ప్రభావం ఉంటే, అక్కడ తగిన చికిత్స చేయాలి.

యోగోత్పన్నస్య విప్రస్య ఇదం కుర్యాచ్చికిత్సితమ్। వంశకీలేన మూర్ద్ధానం ధారయాణస్య తాడయేత్। మూర్ధ్ని కీలం ప్రతిష్ఠాప్య కాష్ఠం కాష్ఠేన తాడయేత్ ।। ౧౧.

యోగాన్ని సాధించిన బ్రాహ్మణుడికి ఈ విధంగా చికిత్స చేయాలి: తలపై వెదురు కీళిని ఉంచి, దాన్ని పట్టుకుని, తలపై కఠినంగా ముద్దడాలి. ఆ కీళిని తలపై ఉంచి, మరొక చెక్కతో దెబ్బతీయాలి.

భయభీతస్య సా సంజ్ఞా తతః ప్రత్యాగమిష్యతి। అథ వా లుప్తసంజ్ఞస్య హస్తాభ్యాం తత్ర ధారయేత్ ।। ౧౧.

భయంతో భయపడినవాడికి, చైతన్యం తిరిగి వస్తుంది. లేకపోతే, చైతన్యం కోల్పోయినవాడికి, ఆ ప్రాంతంలో చేతులతో ఒత్తాలి.

ప్రతిలభ్య తతః సంజ్ఞాం ధారణాం మూర్ధ్ని ధారయేత్। స్రిగ్ధమల్పం చ భుఞ్జీత తతః సంపద్యతే సుఖీ ।। ౧౧.

చైతన్యం తిరిగి వచ్చిన తర్వాత, ధారణను తలపై నిలిపి ఉంచాలి. కొద్దిగా నూనె కలిసిన ఆహారం తినాలి. అప్పుడు సుఖాన్ని పొందుతాడు.

అమానుషేణ సత్త్వేన యదా బుధ్యతి యోగవిత్ । దివం చ పృథివీఞ్చైవ వాయుమగ్నిం చ ధారయేత్ ।। ౧౧.

అమానుష శక్తితో యోగిని మేల్కొన్నప్పుడు, ఆకాశాన్ని, భూమిని, వాయువును, అగ్నిని తనలో నిలిపి ఉంచాలి.

ప్రాణాయామేన తత్సర్వం దహ్యమానం వశీభవేత్। అథాపి ప్రవిశేద్దేహం తతస్తం ప్రతిషేధయేత్ ।। ౧౧.

ప్రాణాయామంతో, ఏది కాలుతున్నదో అది తన వశంలోకి వస్తుంది. లేకపోతే, శరీరంలో ప్రవేశించినప్పుడు, దాన్ని అడ్డుకోవాలి.

తతః సంస్తభ్య యోగేన ధారయానస్య మూర్ద్ధాని। ప్రాణాయామాగ్నినా దగ్ధం తత్సర్వం విలయం వ్రజేత్ ।। ౧౧.

తర్వాత, యోగబలంతో తలపై నిలిపి ఉంచినప్పుడు, ప్రాణాయామాగ్నితో కాలినది అంతా లయమవుతుంది.

కృష్ణసర్పాపరాధం తు ధారయేద్ధృదయోదరే । మహర్జనస్తపః సత్యం హృది కృత్వా తు ధారయేత్ ।। ౧౧.

కృష్ణసర్ప దోషాన్ని హృదయపు లోపల నిలిపి ఉంచాలి. మహర్, జనస్, తపస్, సత్య లోకాలను హృదయంలో ఉంచి, అక్కడే నిలిపి ఉంచాలి.

విషస్య తు ఫలం పీత్వా విశల్యాం ధారయేత్తతః । సర్వతః సనగాం పృథ్వీం కృత్వా మనసి ధారయేత్ ।। ౧౧.

విషఫలం తాగిన తర్వాత, ప్రతివిషాన్ని నిలిపి ఉంచాలి. పర్వతాలతో కూడిన భూమిని మనసులో ఉంచి, దాన్ని నిలిపి ఉంచాలి.

హృది కృత్వా సముద్రాంశ్చ తథా సర్వాశ్చ దేవతాః । సహస్రేణ ఘటానాఞ్చ యుక్తః స్నాయీత యోగవిత్ ।। ౧౧.

సముద్రాలను, అన్ని దేవతలను హృదయంలో ఉంచి, వెయ్యి గడలతో కూడి యోగిని స్నానం చేయాలి.

ఉదకే కణ్ఠమాత్రే తు ధారణాం మూధ్ని ధారయేత్। ప్రతిస్రోతోవిషావిష్టో ధారయేత్ సర్వగాత్రికీమ్ ।। ౧౧.

నీటిలో గొంతు వరకు ఉన్నప్పుడు, ధారణను తలపై నిలిపి ఉంచాలి. ప్రవాహానికి వ్యతిరేకంగా విషం కలిసినప్పుడు, ధారణను మొత్తం శరీరంలో నిలిపి ఉంచాలి.

శీర్ణోఽర్కపత్రపుటకైః పిబేద్వల్మీకమృత్తికామ్ । చికిత్సితవిధిర్హ్యేష విశ్రుతో యోగనిర్మితః ।। ౧౧.

అర్కపత్రపు పొదలతో మెత్తగా చేసి, వామీకపు మట్టిని తాగాలి. ఇది యోగం ద్వారా ప్రసిద్ధమైన చికిత్స విధానం.

వ్యాఖ్యాతస్తు సమాసేన యోగదృష్టేన హేతునా। బ్రువతో లక్షణం విద్ధి విప్రస్య కథయేత్ వ్కచిత్ ।। ౧౧.

ఇలా యోగదృష్టితో కారణాన్ని సంక్షిప్తంగా వివరించబడింది. చెప్పిన లక్షణాలను తెలుసుకోవాలి. బ్రాహ్మణుడు అవి అవసరమైనప్పుడు బోధించాలి.

అథాపి కథయేన్మోహాత్తద్విజ్ఞానం ప్రలీయతే। తస్మాత్ ప్రవృత్తిర్య్యోగస్య న వక్తవ్యా కథఞ్చన ।। ౧౧.

అవివేకంతో ఎవరైనా యోగ జ్ఞానాన్ని చెప్పినా, అది పోతుంది. అందుకే యోగ సాధనను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ చెప్పకూడదు.

సత్త్వం తథారోగ్యమలోలుపత్వం వర్ణప్రభా సుస్వరసౌమ్యతా చ। గన్ధః శుభో మూత్రపురీష మల్పం యోగప్రవృత్తిః ప్రథమా శరీరే ।। ౧౧.

శుద్ధత, ఆరోగ్యం, లోభం లేకపోవడం, మెరిసే వర్ణం, మధురమైన స్వరం, మృదుత్వం, శుభమైన వాసన, తక్కువ మూత్ర విసర్జన, తక్కువ మల విసర్జన — ఇవన్నీ యోగ సాధన మొదట శరీరంలో కనిపించే లక్షణాలు.

ఆత్మానం పృథివీఞ్చైవ జ్వలన్తీం యది పశ్యతి। కృత్వాన్యం విశతే చైవ విద్యాత్ సిద్ధిముపస్థితామ్ । ౧౧.

తనను తాను, భూమిని అగ్నిలా మండుతున్నట్టు చూసినవాడు, సాధన చేసి మరో స్థితిలోకి ప్రవేశించినవాడు, అతడికి సిద్ధి చేరిందని తెలుసుకోవాలి.

అత ఊర్ద్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి ఉపసర్గా యథా తథా । ప్రాదుర్భవన్తి యే దోషా దృష్టతత్త్వస్య దేహినః ।। ౧౨.

ఇప్పుడే నేను నిజాన్ని గ్రహించినవారికి కలిగే దోషాలు, అవరోధాలు ఎలా వస్తాయో వివరిస్తాను.

మానుష్యాన్ వివిధాన్ కామాన్ కామయేత ఋతుం స్త్రియః। విద్యాదానఫలఞ్చైవ ఉపసృష్టస్తు యోగవిత్ ।। ౧౨.

అతడు色色మైన మానవ వాంఛలను, స్త్రీలను, జ్ఞానఫలాన్ని కోరుకుంటాడు — ఇలా అవరోధాలకు లోనైన యోగి అవుతాడు.

అగ్నిహోత్రం హవిర్యజ్ఞమేతత్ ప్రాయతనం తథా। మాయాకర్మ ధనం స్వర్గముపసృష్టస్తు కాంక్షతి ।। ౧౨.

అగ్నిహోత్రం, హవిస్సులు, పవిత్ర స్థలాలు, మాయా క్రియలు, ధనం, స్వర్గం — ఇవన్నీ కోరుకుంటాడు అవరోధానికి లోనైన యోగి.

ఏష కర్మసు యుక్తస్తు సోఽవిద్యావశమాగతః। ఉపసృష్టన్తు జానీయాద్వుద్ధ్యా చైవ విసర్జ్జయేత్। నిత్యం బ్రహ్మపరో యుక్త ఉపసర్గాత్ ప్రముచ్యతే ।। ౧౨.

ఇలాంటి యోగి కర్మల్లో నిమగ్నమై, అవిద్యకు లోనవుతాడు. అవరోధాన్ని తెలుసుకుని, వివేకంతో విడిచిపెట్టాలి. ఎప్పుడూ పరబ్రహ్మలో స్థిరంగా ఉండేవాడు, యోగంలో నిమగ్నుడైనవాడు, అవరోధాల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు.

జితప్రత్యుపసర్గస్య జితశ్వాసస్య దేహినః। ఉపసర్గాః ప్రవర్త్తన్తే సాత్త్వరాజసతామసాః ।। ౧౨.

అవరోధాలను, శ్వాసను జయించినవాడికీ, అవరోధాలు సత్త్వ, రజస్సు, తమస్సు రూపాల్లో వస్తాయి.

ప్రతిభాశ్రవణే చైవ న దేవానాఞ్చైవ దర్శనమ్। భ్రమావర్తశ్చ ఇత్యేతే సిద్ధిలక్షణసంజ్ఞితాః ।। ౧౨.

ప్రతిభ, శ్రవణంలో దేవతల దర్శనం ఉండదు; మాయ, తల తిరుగుడు — ఇవన్నీ సిద్ధి లక్షణాలుగా చెప్పబడతాయి.

విద్యా కావ్యం తథా శిల్పం సర్వం వాచావృతాని తు। విద్యార్థాశ్చోపతిష్ఠన్తి ప్రభావస్యైవ లక్షణమ్ ।। ౧౨.

విద్య, కావ్యం, కళలు — ఇవన్నీ మాటలో నిండివుంటాయి. జ్ఞానం కోరేవారు దగ్గరకి వస్తారు — ఇది ప్రభావ లక్షణం.

శ్రృణోతి శబ్దాన్ శ్రోతవ్యాన్ యోజనానాం శతాదపి। సర్వజ్ఞశ్చ విధిజ్ఞశ్చ యోగీ చోన్మత్తవద్భవేత్ ।। ౧౨.

వందలాది కలయికల నుంచి వినవలసిన శబ్దాలను విని, యోగి అన్నీ తెలిసినవాడవుతాడు, నియమాల్లో నిపుణుడవుతాడు, పిచ్చివాడిలా కనిపిస్తాడు.

యక్షరాక్షసగన్ధర్వ్వాన్ వీక్షతే దివ్యమానుషాన్। వేత్తి తాంశ్చ మహాయోగీ ఉపసర్గస్య లక్షణమ్ ।। ౧౨.

యక్షులు, రాక్షసులు, గంధర్వులు, దివ్యులు, మానవులను చూస్తాడు; ఆ మహాయోగి వారిని తెలుసుకుంటాడు — ఇది అవరోధ లక్షణం.

దేవదానవగన్ధర్వాన్ ఋషీంశ్చాపి తథా పితౄన్। ప్రేక్షతే సర్వతశ్చైవ ఉన్మత్తం తం వినిర్ద్దిశేత్ ।। ౧౨.

దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, ఋషులు, పితృదేవతలు — వీళ్లను ఎక్కడ చూసినా, అలాంటి వాడిని పిచ్చివాడిగా భావించాలి.

భ్రమేణ భ్రామ్యతే యోగీ చోద్యమానోఽన్తరాత్మనా। భ్రమేణ భ్రాన్తబుద్ధేస్తు జ్ఞానం సర్వం ప్రణశ్యతి ।। ౧౨.

భ్రమతో యోగి తిరుగుతుంటాడు, అంతరాత్మ ప్రేరణతో. భ్రమతో బుద్ధి కలవరపడితే, జ్ఞానం అంతా నశించిపోతుంది.