వాయుపురాణమ్

క్షుధావిష్స్తథాఽప్రితో న చ వ్యాకులచేతనః। యుఞ్జీత పరమం ధ్యానం యోగీ ధ్యానపరః సదా ।। ౧౧.

బాధపడే ఆకలి, విష ప్రభావం, కలతగల మనస్సు ఉన్నవాడు పరమధ్యానంలో లీనమవ్వకూడదు. యోగి ఎప్పుడూ ధ్యానంలో నిమగ్నుడై ఉండాలి.

ఏతాన్ దోషాన్ వినిశ్చిత్య ప్రమాదాద్యో యునక్తి వై। తస్య దోషాః ప్రకుప్యన్తి శరీరే విఘ్నకారకాః ।। ౧౧.

ఈ దోషాలను బాగా ఆలోచించకుండా, నిర్లక్ష్యంగా సాధనచేస్తే, అవే దోషాలు శరీరంలో పెరిగి, ఆటంకాలు కలిగిస్తాయి.

జడత్వం బధిరత్వం చ మూకత్వం చాధిగచ్ఛతి। అన్ధత్వం స్మృతిలోపశ్చ జరా రోగస్తథైవ చ ।। ౧౧.

అతడు మాంద్యం, చెవిటితనం, మూగతనం, అంధత్వం, జ్ఞాపకశక్తి కోల్పోవడం, వృద్ధాప్యం, వ్యాధి—ఇవి పొందుతాడు.

తస్య దోషాః ప్రకుప్యన్తి అజ్ఞానాద్యో యునక్తి వై। తస్మాజ్జ్ఞానేన శుద్ధేన యోగీ యుఞ్జేత్సమాహితః ।। ౧౧.

అజ్ఞానంతో సాధనచేసేవారికి దోషాలు మరింత పెరుగుతాయి. అందువల్ల యోగి శుద్ధమైన జ్ఞానంతో, ఏకాగ్రతతో సాధన చేయాలి.

అప్రమత్తః సదా చైవ న దోషాన్ ప్రాప్రుయాత్ వ్కచిత్ । తేషాం చికిత్సాం వక్ష్యామి దోషాణాం చ యథాక్రమమ్। యథా గచ్ఛన్తి తే దోషాః ప్రాణాయామసముత్థితాః ।। ౧౧.

ఎప్పుడూ జాగ్రత్తగా ఉండేవాడు ఎలాంటి దోషాలను పొందడు. ప్రాణాయామం వల్ల కలిగే దోషాలకు చికిత్సను, వాటి క్రమాన్ని నేను వివరించబోతున్నాను.

స్నిగ్ధాం యవాగూమత్యుష్ణాం భుక్త్వాం తత్రావధారయేత్ । ఏతేన క్రమయోగేన వాతగుల్మం ప్రశామ్యతి ।। ౧౧.

వేడిగా, నెమ్మదిగా తయారుచేసిన యవగూదాన్ని తిని అక్కడే కూర్చుంటే, ఈ విధానంతో వాయువుకు సంబంధించిన వాయుగుండం తగ్గిపోతుంది.

గుదావర్త్తప్రతీకారమిదం కుర్య్యాచ్చికిత్సితమ్। భుక్త్వా దధి యవాగూర్వా వాయురూర్ద్ధ్వం తతో వ్రజేత ।। ౧౧.

గుదావర్తానికి ఇది మంచి చికిత్స. పెరుగు లేదా యవగూదాన్ని తిన్న తర్వాత, వాయువు పైకి కదులుతుంది.

వాయుగ్రంథిం తతో భిత్త్వా వాయుదేశే ప్రయోజయేత్ । తథాపి న విశేషః స్యాద్ధారణాం మూర్ధ్ని ధారయేత్ ।। ౧౧.

వాయుగ్రంథిని దాటి, వాయువు ఉన్న ప్రాంతంలో దృష్టిని పెట్టాలి. అయినా, దీనివల్ల ప్రత్యేకమైన ఫలితం ఉండదు. ఆ ధారణను తలపై నిలిపి ఉంచాలి.

యుఞ్జానస్య తనుం తస్య సత్తవస్థస్యైవ దేహినః। గుదావర్త్తప్రతీఘాతే ఏతత్ కుర్య్యాచ్చికిత్సితమ్ ।। ౧౧.

యోగాభ్యాసం చేస్తున్నవాడు, శరీరం సత్వగుణంతో నిండినప్పుడు, గుద్ద్వారంలో అడ్డంకి ఉంటే, దానికి తగిన చికిత్స చేయాలి.

సర్వగాత్రప్రకమ్పేన సమారబ్ధస్య యోగినః । ఇమాం చికిత్సాం కుర్వ్వీత తయా సంపద్యతే సుఖీ ।। ౧౧.

యోగి అభ్యాసం ప్రారంభించినప్పుడు, అన్ని అవయవాలు వణికితే, ఈ చికిత్సను చేయాలి. దీని వల్ల సుఖాన్ని పొందుతాడు.

మనసా యద్వ్రతం కిఞ్చిద్విష్టమ్భీకృత్య ధారయేత్। ఉరోద్ధాతే ఉరఃస్థానం కణ్ఠదేశే చ ధారయేత్ ।। ౧౧.

మనసులో ఏదైనా వ్రతాన్ని ఆచరించేటప్పుడు, దాన్ని బలంగా పట్టుకోవాలి. ఛాతీ పైకి లేపినప్పుడు, ఛాతీలోను, గొంతు ప్రాంతంలోను దాన్ని నిలిపి ఉంచాలి.

త్వచోఽవధాతే తాం వాచి బాధిర్యే శ్రోత్రయోస్తథా। జిహ్వాస్థానే తృషార్త్తస్తు అగ్రే స్నేహాంశ్చ తన్తుభిః। ఫలం వై చిన్తయేద్యోగీ తతః సంపద్యతే సుఖీ ।। ౧౧.

చర్మం పైకి లేచినప్పుడు, దాన్ని మాటలో నిలిపి ఉంచాలి. చెవుల్లో బద్ధిరత్వం ఉంటే, అక్కడ నిలిపి ఉంచాలి. నాలుక వద్ద దాహం ఉంటే, ముందుభాగంలో నూనెను దారాలతో వేయాలి. ఫలితాన్ని యోగి మనసులో ఆలోచించాలి. అప్పుడు సుఖాన్ని పొందుతాడు.

క్షయే కుష్ఠే సకీలాసే ధారయేత్సర్వసాత్వికీమ్। యస్మిన్ యస్మిన్ రజోదేశే తస్మిన్ యుక్తో వినిర్ద్దిశేత్ ।। ౧౧.

క్షయం, కుష్టు, కీళాసం వంటి వ్యాధులలో, సర్వసాత్విక లక్షణాలను నిలిపి ఉంచాలి. ఎక్కడెక్కడ రజోగుణ ప్రభావం ఉంటే, అక్కడ తగిన చికిత్స చేయాలి.

యోగోత్పన్నస్య విప్రస్య ఇదం కుర్యాచ్చికిత్సితమ్। వంశకీలేన మూర్ద్ధానం ధారయాణస్య తాడయేత్। మూర్ధ్ని కీలం ప్రతిష్ఠాప్య కాష్ఠం కాష్ఠేన తాడయేత్ ।। ౧౧.

యోగాన్ని సాధించిన బ్రాహ్మణుడికి ఈ విధంగా చికిత్స చేయాలి: తలపై వెదురు కీళిని ఉంచి, దాన్ని పట్టుకుని, తలపై కఠినంగా ముద్దడాలి. ఆ కీళిని తలపై ఉంచి, మరొక చెక్కతో దెబ్బతీయాలి.

భయభీతస్య సా సంజ్ఞా తతః ప్రత్యాగమిష్యతి। అథ వా లుప్తసంజ్ఞస్య హస్తాభ్యాం తత్ర ధారయేత్ ।। ౧౧.

భయంతో భయపడినవాడికి, చైతన్యం తిరిగి వస్తుంది. లేకపోతే, చైతన్యం కోల్పోయినవాడికి, ఆ ప్రాంతంలో చేతులతో ఒత్తాలి.

ప్రతిలభ్య తతః సంజ్ఞాం ధారణాం మూర్ధ్ని ధారయేత్। స్రిగ్ధమల్పం చ భుఞ్జీత తతః సంపద్యతే సుఖీ ।। ౧౧.

చైతన్యం తిరిగి వచ్చిన తర్వాత, ధారణను తలపై నిలిపి ఉంచాలి. కొద్దిగా నూనె కలిసిన ఆహారం తినాలి. అప్పుడు సుఖాన్ని పొందుతాడు.

అమానుషేణ సత్త్వేన యదా బుధ్యతి యోగవిత్ । దివం చ పృథివీఞ్చైవ వాయుమగ్నిం చ ధారయేత్ ।। ౧౧.

అమానుష శక్తితో యోగిని మేల్కొన్నప్పుడు, ఆకాశాన్ని, భూమిని, వాయువును, అగ్నిని తనలో నిలిపి ఉంచాలి.

ప్రాణాయామేన తత్సర్వం దహ్యమానం వశీభవేత్। అథాపి ప్రవిశేద్దేహం తతస్తం ప్రతిషేధయేత్ ।। ౧౧.

ప్రాణాయామంతో, ఏది కాలుతున్నదో అది తన వశంలోకి వస్తుంది. లేకపోతే, శరీరంలో ప్రవేశించినప్పుడు, దాన్ని అడ్డుకోవాలి.

తతః సంస్తభ్య యోగేన ధారయానస్య మూర్ద్ధాని। ప్రాణాయామాగ్నినా దగ్ధం తత్సర్వం విలయం వ్రజేత్ ।। ౧౧.

తర్వాత, యోగబలంతో తలపై నిలిపి ఉంచినప్పుడు, ప్రాణాయామాగ్నితో కాలినది అంతా లయమవుతుంది.

కృష్ణసర్పాపరాధం తు ధారయేద్ధృదయోదరే । మహర్జనస్తపః సత్యం హృది కృత్వా తు ధారయేత్ ।। ౧౧.

కృష్ణసర్ప దోషాన్ని హృదయపు లోపల నిలిపి ఉంచాలి. మహర్, జనస్, తపస్, సత్య లోకాలను హృదయంలో ఉంచి, అక్కడే నిలిపి ఉంచాలి.

విషస్య తు ఫలం పీత్వా విశల్యాం ధారయేత్తతః । సర్వతః సనగాం పృథ్వీం కృత్వా మనసి ధారయేత్ ।। ౧౧.

విషఫలం తాగిన తర్వాత, ప్రతివిషాన్ని నిలిపి ఉంచాలి. పర్వతాలతో కూడిన భూమిని మనసులో ఉంచి, దాన్ని నిలిపి ఉంచాలి.

హృది కృత్వా సముద్రాంశ్చ తథా సర్వాశ్చ దేవతాః । సహస్రేణ ఘటానాఞ్చ యుక్తః స్నాయీత యోగవిత్ ।। ౧౧.

సముద్రాలను, అన్ని దేవతలను హృదయంలో ఉంచి, వెయ్యి గడలతో కూడి యోగిని స్నానం చేయాలి.

ఉదకే కణ్ఠమాత్రే తు ధారణాం మూధ్ని ధారయేత్। ప్రతిస్రోతోవిషావిష్టో ధారయేత్ సర్వగాత్రికీమ్ ।। ౧౧.

నీటిలో గొంతు వరకు ఉన్నప్పుడు, ధారణను తలపై నిలిపి ఉంచాలి. ప్రవాహానికి వ్యతిరేకంగా విషం కలిసినప్పుడు, ధారణను మొత్తం శరీరంలో నిలిపి ఉంచాలి.

శీర్ణోఽర్కపత్రపుటకైః పిబేద్వల్మీకమృత్తికామ్ । చికిత్సితవిధిర్హ్యేష విశ్రుతో యోగనిర్మితః ।। ౧౧.

అర్కపత్రపు పొదలతో మెత్తగా చేసి, వామీకపు మట్టిని తాగాలి. ఇది యోగం ద్వారా ప్రసిద్ధమైన చికిత్స విధానం.

వ్యాఖ్యాతస్తు సమాసేన యోగదృష్టేన హేతునా। బ్రువతో లక్షణం విద్ధి విప్రస్య కథయేత్ వ్కచిత్ ।। ౧౧.

ఇలా యోగదృష్టితో కారణాన్ని సంక్షిప్తంగా వివరించబడింది. చెప్పిన లక్షణాలను తెలుసుకోవాలి. బ్రాహ్మణుడు అవి అవసరమైనప్పుడు బోధించాలి.

అథాపి కథయేన్మోహాత్తద్విజ్ఞానం ప్రలీయతే। తస్మాత్ ప్రవృత్తిర్య్యోగస్య న వక్తవ్యా కథఞ్చన ।। ౧౧.

అవివేకంతో ఎవరైనా యోగ జ్ఞానాన్ని చెప్పినా, అది పోతుంది. అందుకే యోగ సాధనను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ చెప్పకూడదు.

సత్త్వం తథారోగ్యమలోలుపత్వం వర్ణప్రభా సుస్వరసౌమ్యతా చ। గన్ధః శుభో మూత్రపురీష మల్పం యోగప్రవృత్తిః ప్రథమా శరీరే ।। ౧౧.

శుద్ధత, ఆరోగ్యం, లోభం లేకపోవడం, మెరిసే వర్ణం, మధురమైన స్వరం, మృదుత్వం, శుభమైన వాసన, తక్కువ మూత్ర విసర్జన, తక్కువ మల విసర్జన — ఇవన్నీ యోగ సాధన మొదట శరీరంలో కనిపించే లక్షణాలు.

ఆత్మానం పృథివీఞ్చైవ జ్వలన్తీం యది పశ్యతి। కృత్వాన్యం విశతే చైవ విద్యాత్ సిద్ధిముపస్థితామ్ । ౧౧.

తనను తాను, భూమిని అగ్నిలా మండుతున్నట్టు చూసినవాడు, సాధన చేసి మరో స్థితిలోకి ప్రవేశించినవాడు, అతడికి సిద్ధి చేరిందని తెలుసుకోవాలి.

అత ఊర్ద్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి ఉపసర్గా యథా తథా । ప్రాదుర్భవన్తి యే దోషా దృష్టతత్త్వస్య దేహినః ।। ౧౨.

ఇప్పుడే నేను నిజాన్ని గ్రహించినవారికి కలిగే దోషాలు, అవరోధాలు ఎలా వస్తాయో వివరిస్తాను.