వాయుపురాణమ్

శ్రద్ధా కామం విజజ్ఞే వై దర్పో లక్ష్మీసుతః స్మృతః। ధృత్యాస్తు నియమః పుత్రస్తుష్టయాః సన్తోష ఉచ్యతే ।। ౧౦.

శ్రద్ధ నుండి కాముడు జన్మించాడు. లక్ష్మి కుమారుడు దర్పుడు. ధృతికి నియముడు కుమారుడు. తుష్టికి సంతోషుడు జన్మించాడు.

పుష్ట్యా లాభః సుతశ్చాపి మేధాపుత్రః శ్రుతస్తథా। క్రియాయాస్తు నయః ప్రోక్తో దణ్డః సమయ ఏవ చ ।। ౧౦.

పుష్టికి లాభుడు కుమారుడు, మేధకు శ్రుతుడు కుమారుడు. క్రియకు నయుడు, దండుడు, సమయుడు కుమారులు.

బుద్ధేర్వౌధసుతశ్చాపి అప్రమాదశ్చ తావుభౌ । లజ్జాయా వినయః పుత్రో వ్యవసాయో వపుఃసుతః ।। ౧౦.

బుద్ధికి ఉదసుతుడు, అప్రమాదుడు ఇద్దరూ కుమారులు. లజ్జకు వినయుడు కుమారుడు. వపుకు వ్యవసాయుడు కుమారుడు.

క్షేమః శాన్తిసుతశ్చాపి సుఖం సిద్ధేర్వ్యజాయత। యశః కీర్త్తేః సుతశ్చాపి ఇత్యేతే ధర్మసూనవః ।। ౧౦.

శాంతికి క్షేముడు కుమారుడు. సిద్ధికి సుఖుడు జన్మించాడు. కీర్తికి యశస్సు కుమారుడు. వీరందరూ ధర్ముని కుమారులు.

కామస్య హర్షః పుత్రో వై దేవ్యా రత్యా వ్యజాయత। ఇత్యేష వై సుఖోదర్క్కః సర్గో ధర్మస్య కీర్త్తితః ।। ౧౦.

కామునికి హర్షుడు కుమారుడు, రతి దేవికి జన్మించాడు. ఇలా సుఖాన్ని కలిగించే ధర్ముని సృష్టి వివరించబడింది.

జజ్ఞే హింసా త్వధర్మాద్ధై నికృతిశ్చానృతావుభౌ । నికృత్యానృతయోర్జజ్ఞే భయం నరక ఏవ చ ।। ౧౦.

అధర్ముని నుండి హింస జన్మించింది. నికృతి, అనృతులు ఇద్దరూ కలసి జన్మించారు. నికృతి, అనృతుల నుండి భయం, నరకం పుట్టాయి.

మాయా చ వేదనా చాపి మిథునద్వయమేతయోః। భయాజ్జజ్ఞేఽథ సా మాయా మృత్యుం భూతాపహారిణమ్ ।। ౧౦.

వారిద్దరిలో మాయ, వేదన అనే జంట పుట్టాయి. భయంనుండి మాయ పుట్టింది, ఆమె మరణాన్ని, జీవులను హరించడాన్ని కలిగిస్తుంది.

వేదనాయాస్తతశ్చాపి దుఃఖం జజ్ఞేఽథ రౌరవాత్ । మృత్యయోర్వ్యాధిజ్వరా శోకాః క్రోధోఽసూయా చ జజ్ఞిరే । దుఃఖాన్తరా స్మృతా హ్యేతే సర్వే చాధర్మలక్షణాః ।। ౧౦.

వేదన వల్ల మరింత బాధ పుట్టింది, ఆ తర్వాత రౌరవం నుండి ఇంకొకటి కలిగింది. మరణం వల్ల వ్యాధి, జ్వరం, శోకం, కోపం, అసూయలు పుట్టాయి. ఇవన్నీ కూడా బాధల రూపాల్లో గుర్తించబడ్డాయి, ఇవన్నీ అధర్మ లక్షణాలు.

తేషాం భార్యాఽస్తి పుత్రో వా తే సర్వే నిధనాః స్మృతాః । ఇత్యేష తామసః సర్గో జజ్ఞే ధర్మనియామకః ।। ౧౦.

వారిలో భార్య లేదా కుమారుడు ఉండొచ్చు, కానీ అందరూ మరణించేవారే అని చెప్పబడింది. ఇలా ఈ తామస సృష్టి, ధర్మ నియమంతో ఏర్పడింది.

ప్రజాః సృజేతి వ్యాదిష్టో బ్రహ్మణా నీలలోహితః । సోఽభిధ్యాయ సతీం భార్యాన్నిర్మమే హ్యాత్మసమ్భవామ్ ।। ౧౦.

ప్రజలను సృష్టించమని బ్రహ్మ ఆజ్ఞ ఇచ్చినప్పుడు, నీలలోహితుడు ధ్యానించి తన స్వంత తత్వం నుండి ఒక భార్యను సృష్టించాడు.

నాధికాన్న చ హీనాంస్తాన్మానసానాత్మనః సమాన్। సహస్రం హి సహస్రాణామసృజత్ కృమివాససా। తుల్యా శ్చైవాత్మనః సర్వే రూపతేజోబలశ్రుతైః ।। ౧౦.

వాడు తన మనస్సు, ఆత్మతో సమానంగా ఉన్నవారిని మాత్రమే సృష్టించాడు, ఎవ్వరినీ ఎక్కువగా లేదా తక్కువగా చేయలేదు. వేల కొద్దీ కీటకాల చర్మాలు ధరించిన వారిని సృష్టించాడు. వారు అందరూ రూపంలో, తేజస్సులో, బలంలో, విద్యలో సమానంగా ఉన్నారు.

పిఙ్గలాన్సన్నిషఙ్గాంశ్చ సకపర్ద్దాన్ విలోహితాన్ । వివాసాన్ హరి కేశాంశ్చ దృష్టిఘ్నాంశ్చ కపాలినః ।। ౧౦.

పసుపు రంగు, ఎరుపు రంగు కలిగినవారు, జుట్టు ముడివేసినవారు, ఎరుపు వర్ణం ఉన్నవారు, వెలివేసినవారు, ఆకుపచ్చ జుట్టు ఉన్నవారు, చూపు నశింపజేసేవారు, ఖపాలధారులు కూడా అతడు సృష్టించాడు.

బహురూపాన్ విరూపాంశ్చ విశ్వరూపాంశ్చరూపిణః। రథినో వర్మిణశ్చైవ ధర్మిణశ్చ వరూథినః ।। ౧౦.

అతడు అనేక రూపాలవారిని, వికలాంగులను, విశ్వరూపులను, అందమైనవారిని, రథసారథులను, కవచధారులను, ధర్మబద్ధులను, రక్షణ కలిగినవారిని సృష్టించాడు.

సహస్రశత బాహూంశ్చ దివ్యాన్ భౌమాన్తరిక్షగాన్। స్థూలశీర్షానష్టదంష్ట్రానుద్విజిహ్వాంస్త్రిలోచనాన్ ।। ౧౦.

వందలు, వేల చేతులు ఉన్నవారిని, దివ్యులను, భూమిపై మరియు ఆకాశంలో ఉండేవారిని, పెద్ద తలలు, పళ్లు లేనివారు, రెండు నాలుకలు ఉన్నవారు, మూడు కళ్లవారిని సృష్టించాడు.

అన్నాదాన్ పిశితాదాంశ చవ ఆజ్యపాన్ సోమపాంస్తథా। మేదపాం స్వాతికాయాంశ్చ శితికణ్ఠోగ్రమన్యవః ।। ౧౦.

అన్నం తినేవారు, మాంసం తినేవారు, నెయ్యి తాగేవారు, సోమరసం తాగేవారు, కొవ్వు తాగేవారు, ఉప్పు తినేవారు, తెల్ల గొంతు ఉన్నవారు, ఉగ్ర కోపం కలిగినవారు కూడా అతడు సృష్టించాడు.

సోపాసఙ్గతలత్రాంశ్చ ధన్వినో హ్యుపవర్మిణః। ఆసీనాన్ ధావతశ్చైవ జృమ్భినశ్చైవ ధిష్ఠితాన్ ।। ౧౦.

ఆయుధాలు ధరించినవారు, విల్లు పట్టినవారు, కవచం వేసుకున్నవారు, కూర్చున్నవారు, పరుగు తీసేవారు, ఆవలించేవారు, నిలబడి ఉండేవారిని కూడా అతడు సృష్టించాడు.

అధ్యా పినోఽథ జపతో యుఞ్జతోఽధ్యాయతస్తథా। జ్వలతో వర్షతశ్చైవ ద్యోతమానాన్ ప్రధూపితాన్ ।। ౧౦.

పఠించే వారు, జపించే వారు, సాధన చేసే వారు, ధ్యానం చేసే వారు, జ్వలించే వారు, వర్షించే వారు, ప్రకాశించే వారు, పొగతో ముసురిపోయినవారిని కూడా అతడు సృష్టించాడు.

బుద్ధాన్ బుద్ధతమాంశ్చైవ బ్రహ్మిష్ఠాన్ శుభదర్శనాన్ । నీలగ్రీ వాన్ సహస్రాక్షాన్ సంర్వాశ్చాథ క్షపాచరాన్ ।। ౧౦.

జ్ఞానులు, అత్యంత జ్ఞానులు, బ్రహ్మను ఆరాధించే వారు, శుభ్రమైన రూపం కలిగినవారు, నీలవర్ణ గొంతు ఉన్నవారు, వెయ్యి కళ్లవారు, రాత్రిపూట సంచరించే వారిని కూడా అతడు సృష్టించాడు.

అదృశ్యాన్ సర్వభూతానాం మహాయోగాన్ మహౌజసః। రూదతోద్రవతశ్చైవ ఏవంయుక్తాన్ సహస్రశః। అపాతయామానసృజత్ రుద్రరూపాన్ సురోత్తమాన్ ।। ౧౦.

ప్రతి జీవికి కనిపించని వారిని, మహాయోగులను, అపార శక్తి కలిగినవారిని, ఏడుస్తూ పరుగెత్తేవారిని, ఇలా లక్షల కొద్దీ రుద్ర రూపంలో ఉన్న దేవత శ్రేష్ఠులను అతడు సృష్టించాడు.

బ్రహ్మా దృష్ట్వాఽబ్రవీదేతాన్మాస్రాక్షీరీదృశీః ప్రజాః। స్రష్టవ్యా నాత్మనస్తుల్యాః ప్రజా నైవాధికాస్త్వయా। అన్యాః సృజత్వం భద్రన్తే స్థితోహన్త్వం సృజ ప్రజాః ।। ౧౦.

వారిని చూసి బ్రహ్మ ఇలా అన్నాడు: 'ఈ ఉగ్ర దృష్టి ఉన్న ప్రాణులు నీకు సమానంగా ఉండకూడదు. నీవు నీకంటే ఎక్కువగా ఎవ్వరినీ సృష్టించకూడదు. ఇతరులను సృష్టించు, ఓ మంగళకరుడా! ఇక్కడే ఉండి, ప్రాణులను సృష్టించు.'

ఏతే యే వై మయా మృష్టా విరూపా నీలలేహితాః । సహస్రాణాం సహస్రన్తు ఆత్మనోపమనిశ్చితాః ।। ౧౦.

నేను సృష్టించిన వీరు, వికలాంగులు, నీల ఎరుపు రంగు కలిగినవారు, వేల కొద్దీ, నా స్వరూపాన్ని పోలి ఉన్నవారు.

ఏతే దేవా భవిష్యన్తి రూద్రా నామ మహాబలాః। పృథివ్యామన్తారీక్షే చ రుద్రనామ్నా ప్రతిశ్రుతాః ।। ౧౦.

వీరు దేవతలు అయి, మహాబలశాలి రుద్రులు అవుతారు. భూమిపై, ఆకాశంలో 'రుద్ర' అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందుతారు.

శతరుద్రసమామ్నాతా భవిష్యన్తీహ యజ్ఞియాః। యజ్ఞభాజో భవిష్యన్తి సర్వే దేవయుగైః సహ ।। ౧౦.

వంద రుద్రులు యజ్ఞాలకు యోగ్యులు అవుతారు. వారు దేవతలతో కలిసి యజ్ఞఫలాన్ని పొందుతారు.

మన్వన్తరేషు యే దేవా భవిష్యన్తీహ చ్ఛన్దజాః। తైః సార్ద్ధమీజ్యమానాస్తే స్థాస్యన్తీహ యుగక్షయాత్ ।। ౧౦.

మన్వంతరాలలో, ఇక్కడ సంకల్పంతో పుట్టిన దేవతలు, వారితో కలిసి ఆరాధించబడితే, యుగాంతం వరకు ఇక్కడ ఉంటారు.

ఏవముక్తస్తదా బ్రహ్మా మహాదేవేన ధీమతా। ప్రత్యువాచ తదా భీమం హృష్యమాణః ప్రజాపతిః ।। ౧౦.

అప్పుడు మహాదేవుడు ఇలా చెప్పినపుడు, ప్రాణికర్త అయిన బ్రహ్మ భయంకరుడైన వానిని ఆనందంతో సమాధానమిచ్చాడు.

ఏవం భవతు భద్రం తే యథా తే వ్యాహృతం ప్రభో। బ్రహ్మణా సమనుజ్ఞా తే సదా సర్వమభూత్ కిల ।। ౧౦.

అలా జరగాలని, నీకు శుభం కలగాలని కోరుతున్నాను, ప్రభూ. నీవు చెప్పినట్లే, బ్రహ్మదేవుడు అనుమతి ఇచ్చినందువల్ల, నీకు ఎప్పుడూ అన్నీ సిద్ధించాయి.

తతఃప్రభృతి దేవేశో న ప్రాసూయత వై ప్రజాః। ఊర్ద్ధ్వరేతాః స్థితః స్థాణుర్యావదాభూతసంప్లవమ్। యస్మాచ్చోక్తం స్థితోఽస్మీతి తతః స్థాణురితి స్మృతః ।। ౧౦.

ఆ సమయం నుండి దేవతల అధిపతి సంతానం కలగనివ్వలేదు. ఆయన బ్రహ్మచర్యంలో నిలిచి, స్థిరంగా నిలబడి, సృష్టి అంతం అయ్యే వరకు అచలుడిగా ఉన్నాడు. "నేను స్థిరంగా ఉన్నాను" అని ఆయన చెప్పినందువల్ల ఆయనను స్థాణు అని పిలుస్తారు.

జ్ఞానం వైరాగ్యమైశ్వర్యం తపః సచత్యం క్షమా ధృతిః। స్రష్టృత్వమాత్మసమ్బోధస్త్వధిష్ఠాతృత్వమేవ చ। అథ యాని దశైతాని నిత్యన్తిష్ఠన్తి శఙ్కరే ।। ౧౦.

జ్ఞానం, విరక్తి, ఐశ్వర్యం, తపస్సు, సత్యం, సహనం, ధైర్యం, సృష్టి శక్తి, ఆత్మజ్ఞానం, పరిపాలనా సామర్థ్యం — ఈ పది లక్షణాలు శంకరుని వద్ద ఎప్పుడూ ఉంటాయి.

సర్వాన్ దేవాన్ ఋషీంశ్చైవ సమేతానసురైః సహ। అత్యేతి తేజసా దేవో మహాదేవస్తతః స్మృతః ।। ౧౦.

అన్ని దేవతలు, ఋషులు, అసురులు కూడినప్పటికీ, మహాదేవుడు తన తేజస్సుతో వారందరినీ మించిపోతాడు. అందుకే ఆయనను మహాదేవుడు అంటారు.