వాయుపురాణమ్

తస్యాం కన్యాశ్చతుర్వింశద్దక్షస్త్వజనయత్ ప్రభుః। సర్వాస్తాశ్చ మహాభాగాః సర్వాః కమలలోచనాః ।। ౧౦.

దక్షుడు ఆ మహత్తరురాలైన తనయి నుండి ఇరవై నాలుగు కుమార్తెలను కనెను. ఆ అందరికీ గొప్ప అదృష్టం, అందమైన కమలాకళ్ళు కలిగివుండేవి.

యోగపత్న్యశ్చ తాః సర్వాః సర్వాస్తా యోగమాతరః। శ్రద్ధా లక్ష్మీ ధౄతిస్తుష్టిః పుష్టిర్మేధా క్రియా తథా। బుద్ధిర్ల్లజ్జా వపుః శాన్తిః సిద్ధిః కీర్త్తిస్త్రయోదశీ ।। ౧౦.

ఆమె కుమార్తెలందరూ యోగపత్నులు, యోగమాతలు అయ్యారు. శ్రద్ధ, లక్ష్మి, ధృతి, తుష్టి, పుష్టి, మేధ, క్రియ, బుద్ధి, లజ్జ, వపు, శాంతి, సిద్ధి, కీర్తి — ఇవే పదమూడు మంది.

పత్న్యర్థే ప్రతిజగ్రాహ ధర్మో దాక్షాయణీః ప్రభుః। ద్వారాణ్యేతాని చైవాస్య విహితాని స్వయమ్భువా ।। ౧౦.

ధర్ముడు భార్యల కోసం దాక్షాయణులను స్వీకరించాడు. స్వయంభువుడు అతనికి ఈ విధంగా భార్యలను ఏర్పరిచాడు.

తాభ్యః శిష్టా యవీయస్య ఏకాదశ సులోచనాః। ఖ్యాతిః సత్యథ సంభూతిః స్మృతిః ప్రీతిః క్షమా తథా ।। ౧౦.

మిగిలిన, చిన్నవయసు ఉన్న పదకొండు మంది అందమైన కళ్ళు కలిగినవారు — ఖ్యాతి, సత్య, సంభూతి, స్మృతి, ప్రీతి, క్షమా.

సన్నతిశచవానసూయా చ ఊర్జ్జా స్వాహా స్వధా తథా। తాస్తతః ప్రత్యపద్యన్త పునరన్యే మహర్షయః ।। ౧౦.

సన్నతి, శచి, అనసూయ, ఊర్జా, స్వాహా, స్వధా — వీరిని మిగతా మహర్షులు భార్యలుగా స్వీకరించారు.

రుద్రో భృగుర్మరీచిశ్చ అఙ్గిరాః పులహః క్రతుః । పులస్త్యోఽత్రిర్వసిష్ఠశ్చ పితరోఽగ్రిస్తథైవ చ ।। ౧౦.

రుద్రుడు, భృగువు, మరీచి, అంగిరసు, పులహ, క్రతు, పులస్త్య, అత్రి, వశిష్ఠుడు, పితృదేవతలు, అగ్ని కూడా ఉన్నారు.

సతీం భవాయ ప్రాయచ్ఛత్ ఖ్యాతిఞ్చ భృగవే తథా। మరీచయే చ సమ్భూతిం స్మృతిమాఙ్గిరసే దదౌ ।। ౧౦.

సతీని భవునికి ఇచ్చారు, ఖ్యాతిని భృగువుకు, సంభూతిని మరీచికి, స్మృతిని అంగిరసునికి ఇచ్చారు.

ప్రీతిం చైవ పులస్త్యాయ క్షమాం వై పులహాయ చ। క్రతవే సన్నతిం నామ అనసూయాన్తథాత్రయే ।। ౧౦.

ప్రీతిని పులస్త్యునికి, క్షమను పులహునికి, సన్నతిని క్రతువుకు, అనసూయను అత్రికి ఇచ్చారు.

ఊర్జ్జం దదౌ వసిష్ఠాయ స్వాహాం వై హ్యగ్నయే దదౌ । స్వధాం చైవ పితృభ్యస్తు తాస్వపత్యాని వక్ష్యతే ।। ౧౦.

ఊర్జాను వశిష్ఠునికి ఇచ్చారు, స్వాహాను అగ్నికి ఇచ్చారు, స్వధాను పితృదేవతలకు ఇచ్చారు. వీరి సంతానం గురించి తరువాత చెప్పబడుతుంది.

ఏతే సర్వే మహాభాగాః ప్రజ్ఞాః స్వానుష్ఠితాః స్థితాః। మన్వన్తరేషు సర్వేషు యావదాభూతసంప్లవమ్ ।। ౧౦.

ఈ మహాభాగ్యులు, జ్ఞానులు, తమ తమ కర్తవ్యాల్లో స్థిరంగా ఉండి, అన్ని మన్వంతరాలలో, సృష్టి లయం వరకు ఉన్నారు.

శ్రద్ధా కామం విజజ్ఞే వై దర్పో లక్ష్మీసుతః స్మృతః। ధృత్యాస్తు నియమః పుత్రస్తుష్టయాః సన్తోష ఉచ్యతే ।। ౧౦.

శ్రద్ధ నుండి కాముడు జన్మించాడు. లక్ష్మి కుమారుడు దర్పుడు. ధృతికి నియముడు కుమారుడు. తుష్టికి సంతోషుడు జన్మించాడు.

పుష్ట్యా లాభః సుతశ్చాపి మేధాపుత్రః శ్రుతస్తథా। క్రియాయాస్తు నయః ప్రోక్తో దణ్డః సమయ ఏవ చ ।। ౧౦.

పుష్టికి లాభుడు కుమారుడు, మేధకు శ్రుతుడు కుమారుడు. క్రియకు నయుడు, దండుడు, సమయుడు కుమారులు.

బుద్ధేర్వౌధసుతశ్చాపి అప్రమాదశ్చ తావుభౌ । లజ్జాయా వినయః పుత్రో వ్యవసాయో వపుఃసుతః ।। ౧౦.

బుద్ధికి ఉదసుతుడు, అప్రమాదుడు ఇద్దరూ కుమారులు. లజ్జకు వినయుడు కుమారుడు. వపుకు వ్యవసాయుడు కుమారుడు.

క్షేమః శాన్తిసుతశ్చాపి సుఖం సిద్ధేర్వ్యజాయత। యశః కీర్త్తేః సుతశ్చాపి ఇత్యేతే ధర్మసూనవః ।। ౧౦.

శాంతికి క్షేముడు కుమారుడు. సిద్ధికి సుఖుడు జన్మించాడు. కీర్తికి యశస్సు కుమారుడు. వీరందరూ ధర్ముని కుమారులు.

కామస్య హర్షః పుత్రో వై దేవ్యా రత్యా వ్యజాయత। ఇత్యేష వై సుఖోదర్క్కః సర్గో ధర్మస్య కీర్త్తితః ।। ౧౦.

కామునికి హర్షుడు కుమారుడు, రతి దేవికి జన్మించాడు. ఇలా సుఖాన్ని కలిగించే ధర్ముని సృష్టి వివరించబడింది.

జజ్ఞే హింసా త్వధర్మాద్ధై నికృతిశ్చానృతావుభౌ । నికృత్యానృతయోర్జజ్ఞే భయం నరక ఏవ చ ।। ౧౦.

అధర్ముని నుండి హింస జన్మించింది. నికృతి, అనృతులు ఇద్దరూ కలసి జన్మించారు. నికృతి, అనృతుల నుండి భయం, నరకం పుట్టాయి.

మాయా చ వేదనా చాపి మిథునద్వయమేతయోః। భయాజ్జజ్ఞేఽథ సా మాయా మృత్యుం భూతాపహారిణమ్ ।। ౧౦.

వారిద్దరిలో మాయ, వేదన అనే జంట పుట్టాయి. భయంనుండి మాయ పుట్టింది, ఆమె మరణాన్ని, జీవులను హరించడాన్ని కలిగిస్తుంది.

వేదనాయాస్తతశ్చాపి దుఃఖం జజ్ఞేఽథ రౌరవాత్ । మృత్యయోర్వ్యాధిజ్వరా శోకాః క్రోధోఽసూయా చ జజ్ఞిరే । దుఃఖాన్తరా స్మృతా హ్యేతే సర్వే చాధర్మలక్షణాః ।। ౧౦.

వేదన వల్ల మరింత బాధ పుట్టింది, ఆ తర్వాత రౌరవం నుండి ఇంకొకటి కలిగింది. మరణం వల్ల వ్యాధి, జ్వరం, శోకం, కోపం, అసూయలు పుట్టాయి. ఇవన్నీ కూడా బాధల రూపాల్లో గుర్తించబడ్డాయి, ఇవన్నీ అధర్మ లక్షణాలు.

తేషాం భార్యాఽస్తి పుత్రో వా తే సర్వే నిధనాః స్మృతాః । ఇత్యేష తామసః సర్గో జజ్ఞే ధర్మనియామకః ।। ౧౦.

వారిలో భార్య లేదా కుమారుడు ఉండొచ్చు, కానీ అందరూ మరణించేవారే అని చెప్పబడింది. ఇలా ఈ తామస సృష్టి, ధర్మ నియమంతో ఏర్పడింది.

ప్రజాః సృజేతి వ్యాదిష్టో బ్రహ్మణా నీలలోహితః । సోఽభిధ్యాయ సతీం భార్యాన్నిర్మమే హ్యాత్మసమ్భవామ్ ।। ౧౦.

ప్రజలను సృష్టించమని బ్రహ్మ ఆజ్ఞ ఇచ్చినప్పుడు, నీలలోహితుడు ధ్యానించి తన స్వంత తత్వం నుండి ఒక భార్యను సృష్టించాడు.

నాధికాన్న చ హీనాంస్తాన్మానసానాత్మనః సమాన్। సహస్రం హి సహస్రాణామసృజత్ కృమివాససా। తుల్యా శ్చైవాత్మనః సర్వే రూపతేజోబలశ్రుతైః ।। ౧౦.

వాడు తన మనస్సు, ఆత్మతో సమానంగా ఉన్నవారిని మాత్రమే సృష్టించాడు, ఎవ్వరినీ ఎక్కువగా లేదా తక్కువగా చేయలేదు. వేల కొద్దీ కీటకాల చర్మాలు ధరించిన వారిని సృష్టించాడు. వారు అందరూ రూపంలో, తేజస్సులో, బలంలో, విద్యలో సమానంగా ఉన్నారు.

పిఙ్గలాన్సన్నిషఙ్గాంశ్చ సకపర్ద్దాన్ విలోహితాన్ । వివాసాన్ హరి కేశాంశ్చ దృష్టిఘ్నాంశ్చ కపాలినః ।। ౧౦.

పసుపు రంగు, ఎరుపు రంగు కలిగినవారు, జుట్టు ముడివేసినవారు, ఎరుపు వర్ణం ఉన్నవారు, వెలివేసినవారు, ఆకుపచ్చ జుట్టు ఉన్నవారు, చూపు నశింపజేసేవారు, ఖపాలధారులు కూడా అతడు సృష్టించాడు.

బహురూపాన్ విరూపాంశ్చ విశ్వరూపాంశ్చరూపిణః। రథినో వర్మిణశ్చైవ ధర్మిణశ్చ వరూథినః ।। ౧౦.

అతడు అనేక రూపాలవారిని, వికలాంగులను, విశ్వరూపులను, అందమైనవారిని, రథసారథులను, కవచధారులను, ధర్మబద్ధులను, రక్షణ కలిగినవారిని సృష్టించాడు.

సహస్రశత బాహూంశ్చ దివ్యాన్ భౌమాన్తరిక్షగాన్। స్థూలశీర్షానష్టదంష్ట్రానుద్విజిహ్వాంస్త్రిలోచనాన్ ।। ౧౦.

వందలు, వేల చేతులు ఉన్నవారిని, దివ్యులను, భూమిపై మరియు ఆకాశంలో ఉండేవారిని, పెద్ద తలలు, పళ్లు లేనివారు, రెండు నాలుకలు ఉన్నవారు, మూడు కళ్లవారిని సృష్టించాడు.

అన్నాదాన్ పిశితాదాంశ చవ ఆజ్యపాన్ సోమపాంస్తథా। మేదపాం స్వాతికాయాంశ్చ శితికణ్ఠోగ్రమన్యవః ।। ౧౦.

అన్నం తినేవారు, మాంసం తినేవారు, నెయ్యి తాగేవారు, సోమరసం తాగేవారు, కొవ్వు తాగేవారు, ఉప్పు తినేవారు, తెల్ల గొంతు ఉన్నవారు, ఉగ్ర కోపం కలిగినవారు కూడా అతడు సృష్టించాడు.

సోపాసఙ్గతలత్రాంశ్చ ధన్వినో హ్యుపవర్మిణః। ఆసీనాన్ ధావతశ్చైవ జృమ్భినశ్చైవ ధిష్ఠితాన్ ।। ౧౦.

ఆయుధాలు ధరించినవారు, విల్లు పట్టినవారు, కవచం వేసుకున్నవారు, కూర్చున్నవారు, పరుగు తీసేవారు, ఆవలించేవారు, నిలబడి ఉండేవారిని కూడా అతడు సృష్టించాడు.

అధ్యా పినోఽథ జపతో యుఞ్జతోఽధ్యాయతస్తథా। జ్వలతో వర్షతశ్చైవ ద్యోతమానాన్ ప్రధూపితాన్ ।। ౧౦.

పఠించే వారు, జపించే వారు, సాధన చేసే వారు, ధ్యానం చేసే వారు, జ్వలించే వారు, వర్షించే వారు, ప్రకాశించే వారు, పొగతో ముసురిపోయినవారిని కూడా అతడు సృష్టించాడు.

బుద్ధాన్ బుద్ధతమాంశ్చైవ బ్రహ్మిష్ఠాన్ శుభదర్శనాన్ । నీలగ్రీ వాన్ సహస్రాక్షాన్ సంర్వాశ్చాథ క్షపాచరాన్ ।। ౧౦.

జ్ఞానులు, అత్యంత జ్ఞానులు, బ్రహ్మను ఆరాధించే వారు, శుభ్రమైన రూపం కలిగినవారు, నీలవర్ణ గొంతు ఉన్నవారు, వెయ్యి కళ్లవారు, రాత్రిపూట సంచరించే వారిని కూడా అతడు సృష్టించాడు.

అదృశ్యాన్ సర్వభూతానాం మహాయోగాన్ మహౌజసః। రూదతోద్రవతశ్చైవ ఏవంయుక్తాన్ సహస్రశః। అపాతయామానసృజత్ రుద్రరూపాన్ సురోత్తమాన్ ।। ౧౦.

ప్రతి జీవికి కనిపించని వారిని, మహాయోగులను, అపార శక్తి కలిగినవారిని, ఏడుస్తూ పరుగెత్తేవారిని, ఇలా లక్షల కొద్దీ రుద్ర రూపంలో ఉన్న దేవత శ్రేష్ఠులను అతడు సృష్టించాడు.