వాయుపురాణమ్

అథాత్మని సమస్రాక్షీత్తమోమాత్రాం నియామికామ్ । రాజసత్వం పరాజిత్య వర్త్తమానం స ధర్మతః ।। ౧౦.

తర్వాత, తనలో తానే తామసికతను నియంత్రణగా ఉంచి, రాజసత్వాన్ని జయించి, ధర్మపథంలో ముందుకు సాగాడు.

తప్యతే తేన దుఃఖేన శోకఞ్చక్రే జగత్పతిః। తమశ్చ వ్యనుదత్తస్మాద్రజస్తమసమావృణోత్ ।। ౧౦.

ఆ బాధతో, ఆ దుఃఖంతో జగత్పతికి మనసు తిప్పబడింది. ఆయనలోని చీకటి తొలగిపోయి, రాజసం, తమసం ఆయనను చుట్టుముట్టాయి.

తత్తమః ప్రతినుత్తం వై మిథునం స వ్యజాయత। అధర్మాచ్చరణాజ్జజ్ఞే హింసా శోకాదజాయత ।। ౧౦.

ఆ చీకటి పోయిన తర్వాత, ఒక జంట పుట్టింది. అధర్మం వల్ల హింస జన్మించింది; శోకంతో మరొక బాధ కలిగింది.

తతస్తస్మిన్ సముద్భూతే మిథునే చరణాత్మని। తతశ్చ భగవానాసీత్ ప్రీతశ్చైవమశిశ్రియత్ ।। ౧౦.

అలా ఆ జంట, కార్యరూపంగా పుట్టినపుడు, భగవంతుడు సంతోషించి, దానిలో ప్రవేశించాడు.

స్వాం తనుం స తతో బ్రహ్మా తామపోహదభాస్వరామ్। ద్విధాకరోత్స తం దేహమర్ద్ధేన పురుషోఽభవత్ ।। ౧౦.

తర్వాత బ్రహ్మ తన ప్రకాశవంతమైన శరీరాన్ని విడిచిపెట్టి, ఆ రూపాన్ని రెండు భాగాలుగా విడగొట్టాడు. ఒక భాగం పురుషుడిగా మారింది.

అర్ద్ధేన నారీ సా తస్య శతరూపా వ్యజాయత। ప్రాకృతాం భూతధాత్రీం తాం కామాన్వై సృష్టవాన్ విభుః ।। ౧౦.

ఇంకొక భాగం నుంచి, అతనికి భార్యగా శతరూప అనే మహిళ జన్మించింది. ఆమె భూతాలకూ మొదటి తల్లి, పరమేశ్వరుడు తన కోరికతో ఆమెను సృష్టించాడు.

సా దివం వృథివీఞ్చైవ మహిమ్నా వ్యాప్య ధిష్ఠితా। బ్రహ్మణః సా తనుః పూర్వా దివమావృత్త్య తిష్ఠతి ।। ౧౦.

ఆమె తన మహిమతో ఆకాశాన్ని, భూమిని వ్యాపించి స్థిరంగా నిలిచింది. బ్రహ్మకు చెందిన ఆ పూర్వ శరీరం ఆకాశంలో నిలిచి ఉంది.

యా త్వర్ద్ధాత్ సృజతే నారీ శతరూపా వ్యజాయత। సా దేవీ నియుతన్తప్త్వా తపః పరమదుశ్చరమ్ ।। ౧౦.

ఆ భాగం నుంచి స్త్రీగా పుట్టిన శతరూప దేవి, అత్యంత కఠినమైన తపస్సు చేసింది.

భర్తారన్దీప్తయశసం పురుషం ప్రత్యపద్యత। స వై స్వాయమ్భువః పూర్వం పురుషో మనురుచ్యతే ।। ౧౦.

ఆమె తన భర్తగా మహిమతో ప్రకాశించే పురుషుడిని స్వీకరించింది. ఆ పురుషుడు స్వాయంభువుడు, మొదటి మనువు అని పిలవబడతాడు.

తస్యైవసప్తతియుగం మన్వన్తరమిహోచ్యతే । లబ్ధా తు పురుషః పత్నీం శతరూపామయోనిజామ్ ।। ౧౦.

ఆయనకు డబ్బై యుగాల కాలం మన్వంతరంగా పిలవబడుతుంది. తల్లి లేని శతరూపను భార్యగా పొందాడు.

తయా స రమతే సార్ద్ధం తస్మాత్సా రతిరుచ్యతే। ప్రథమః సంప్రయోగః స కల్పాదౌ సమవర్త్తత ।। ౧౦.

ఆమెతో కలసి ఆనందాన్ని అనుభవించాడు. అందుకే దాన్ని రతి అంటారు. ఆ మొదటి కలయిక కల్ప ప్రారంభంలో జరిగింది.

విరాజమసృజత్ బ్రహ్మా సోఽభవత్ పురుషో విరాట్ । సమ్రాణ్మానసరూపాత్తు వై రాజస్తు మనుః స్మృతః ।। ౧౦.

బ్రహ్మ విరాట్‌ను సృష్టించాడు. అతడు విరాట్ పురుషుడిగా మారాడు. రాజు మానసరూపం నుంచి మనువు రాజుగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.

స వైరాజః ప్రజాసర్గః స సర్గే పురుషో మనుః। వైరాజాత్పురుషాద్వీరాచ్ఛతరూపా వ్యజాయత ।। ౧౦.

విరాట్ నుంచి పుట్టిన ప్రజాసృష్టి, సృష్టిలో మనువు అనే పురుషుడిగా పిలవబడతాడు. విరాట్ పురుషుడి నుంచి శతరూప జన్మించింది.

ప్రియవ్రతోత్తానపాదౌ పుత్రౌ పుత్రవతాం వరౌ । కన్యే ద్వే చ మహాభాగే యాభ్యాం జాతాః ప్రజాస్త్విమాః ।। ౧౦.

ప్రియవ్రతుడు, ఉత్తానపాదుడు ఇద్దరూ గొప్ప కుమారులు. అలాగే, ఇద్దరు మహాభాగ్యవంతురాలు కుమార్తెలు, వీరిద్వారా ఈ ప్రజలు పుట్టారు.

దేవీ నామ్నా తథాకూతిః ప్రసూతిశ్చైవ తే శుభే। స్వాయమ్భువః ప్రసూతిన్తు దక్షాయ వ్యసృజత్ ప్రభుః ।। ౧౦.

ఆకూతి, ప్రసూతి అనే దేవతలు ఇద్దరూ శుభ్రమైనవారు. స్వాయంభువుడు ప్రసూతిని దక్షుడికి ఇచ్చాడు.

ప్రాణో దక్షస్తు విజ్ఞేయః సఙ్కల్పో మనురుచ్యతే। రుచేః ప్రజాపతేశ్చైవ ఆకూతిం ప్రత్యపాదయత్ ।। ౧౦.

దక్షుడు ప్రాణశక్తిగా, మనువు సంకల్పంగా గుర్తించబడతారు. మానసపుత్రుడైన ఋచి ప్రజాపతి ఆకూతిని భార్యగా స్వీకరించాడు.

ఆకూత్యాం మిథునం యజ్ఞే మానసస్య రుచేః శుభమ్। యజ్ఞశ్చ దక్షిణా చైవ యమకౌ సమ్బభూవతుః ।। ౧౦.

ఆకూతి నుంచి, యజ్ఞంలో మానసపుత్రుడైన ఋచికి ఒక జంట పుట్టింది. యజ్ఞుడు, దక్షిణా అనే ఇద్దరు కవలు జన్మించారు.

యజ్ఞస్య దక్షిణాయాఞ్చ పుత్రా ద్వాదశ జజ్ఞిరే। యామా ఇతి సమాఖయాతా దేవాః స్వాయమ్భువేఽన్తరే ।। ౧౦.

యజ్ఞుడు, దక్షిణా నుంచి పన్నెండు మంది కుమారులు పుట్టారు. వారు యామా దేవతలు అని, స్వాయంభువ మన్వంతరంలో ప్రసిద్ధి.

యమస్య పుత్రా యజ్ఞస్య తస్మాద్యామాస్తు తే స్మృతాః। అజితాశ్చైవ శూకాశ్చ గణౌ ద్వౌ బ్రహ్మణః స్మృతౌ ।। ౧౦.

యముని కుమారులు, యజ్ఞుని సంతానం కావడంతో, వారిని యామా దేవతలు అంటారు. అజితులు, శుకులు అనే రెండు గణాలు బ్రహ్మ గణంగా గుర్తించబడతాయి.

యామాః పూర్వం పరిక్రాన్తా యతః సంజ్ఞా దివౌకసః। స్వాయమ్భూవసుతాయాన్తు ప్రసూత్యాం లోకమాతరః ।। ౧౦.

దేవతలు కాలాన్ని లెక్కించే విధానం, స్వాయంభువుడి కుమార్తెలు, లోకమాతలు జన్మించినప్పటి నుండి ప్రారంభమైంది. అంతకుముందు గడిచిన యామాలు కూడా అప్పటి నుంచే లెక్కించబడ్డాయి.

తస్యాం కన్యాశ్చతుర్వింశద్దక్షస్త్వజనయత్ ప్రభుః। సర్వాస్తాశ్చ మహాభాగాః సర్వాః కమలలోచనాః ।। ౧౦.

దక్షుడు ఆ మహత్తరురాలైన తనయి నుండి ఇరవై నాలుగు కుమార్తెలను కనెను. ఆ అందరికీ గొప్ప అదృష్టం, అందమైన కమలాకళ్ళు కలిగివుండేవి.

యోగపత్న్యశ్చ తాః సర్వాః సర్వాస్తా యోగమాతరః। శ్రద్ధా లక్ష్మీ ధౄతిస్తుష్టిః పుష్టిర్మేధా క్రియా తథా। బుద్ధిర్ల్లజ్జా వపుః శాన్తిః సిద్ధిః కీర్త్తిస్త్రయోదశీ ।। ౧౦.

ఆమె కుమార్తెలందరూ యోగపత్నులు, యోగమాతలు అయ్యారు. శ్రద్ధ, లక్ష్మి, ధృతి, తుష్టి, పుష్టి, మేధ, క్రియ, బుద్ధి, లజ్జ, వపు, శాంతి, సిద్ధి, కీర్తి — ఇవే పదమూడు మంది.

పత్న్యర్థే ప్రతిజగ్రాహ ధర్మో దాక్షాయణీః ప్రభుః। ద్వారాణ్యేతాని చైవాస్య విహితాని స్వయమ్భువా ।। ౧౦.

ధర్ముడు భార్యల కోసం దాక్షాయణులను స్వీకరించాడు. స్వయంభువుడు అతనికి ఈ విధంగా భార్యలను ఏర్పరిచాడు.

తాభ్యః శిష్టా యవీయస్య ఏకాదశ సులోచనాః। ఖ్యాతిః సత్యథ సంభూతిః స్మృతిః ప్రీతిః క్షమా తథా ।। ౧౦.

మిగిలిన, చిన్నవయసు ఉన్న పదకొండు మంది అందమైన కళ్ళు కలిగినవారు — ఖ్యాతి, సత్య, సంభూతి, స్మృతి, ప్రీతి, క్షమా.

సన్నతిశచవానసూయా చ ఊర్జ్జా స్వాహా స్వధా తథా। తాస్తతః ప్రత్యపద్యన్త పునరన్యే మహర్షయః ।। ౧౦.

సన్నతి, శచి, అనసూయ, ఊర్జా, స్వాహా, స్వధా — వీరిని మిగతా మహర్షులు భార్యలుగా స్వీకరించారు.

రుద్రో భృగుర్మరీచిశ్చ అఙ్గిరాః పులహః క్రతుః । పులస్త్యోఽత్రిర్వసిష్ఠశ్చ పితరోఽగ్రిస్తథైవ చ ।। ౧౦.

రుద్రుడు, భృగువు, మరీచి, అంగిరసు, పులహ, క్రతు, పులస్త్య, అత్రి, వశిష్ఠుడు, పితృదేవతలు, అగ్ని కూడా ఉన్నారు.

సతీం భవాయ ప్రాయచ్ఛత్ ఖ్యాతిఞ్చ భృగవే తథా। మరీచయే చ సమ్భూతిం స్మృతిమాఙ్గిరసే దదౌ ।। ౧౦.

సతీని భవునికి ఇచ్చారు, ఖ్యాతిని భృగువుకు, సంభూతిని మరీచికి, స్మృతిని అంగిరసునికి ఇచ్చారు.

ప్రీతిం చైవ పులస్త్యాయ క్షమాం వై పులహాయ చ। క్రతవే సన్నతిం నామ అనసూయాన్తథాత్రయే ।। ౧౦.

ప్రీతిని పులస్త్యునికి, క్షమను పులహునికి, సన్నతిని క్రతువుకు, అనసూయను అత్రికి ఇచ్చారు.

ఊర్జ్జం దదౌ వసిష్ఠాయ స్వాహాం వై హ్యగ్నయే దదౌ । స్వధాం చైవ పితృభ్యస్తు తాస్వపత్యాని వక్ష్యతే ।। ౧౦.

ఊర్జాను వశిష్ఠునికి ఇచ్చారు, స్వాహాను అగ్నికి ఇచ్చారు, స్వధాను పితృదేవతలకు ఇచ్చారు. వీరి సంతానం గురించి తరువాత చెప్పబడుతుంది.