వాయుపురాణమ్

మహాభూతప్రశాఖశ్చ విశేషైః పత్రవాంస్తథా। ధర్మాధర్మసుపుష్పస్తు సుఖదుఃఖఫలోదయః

పెద్ద భూతాల శాఖలు, ప్రత్యేకమైన ఆకులతో, ధర్మం, అధర్మం పుష్పాలతో, సుఖం, దుఃఖం ఫలితాలుగా పండుతుంది.

ఆజీవః సర్వభూతానామయం వృక్షః సనాతనః। ఏతద్బ్రహ్మబలం చైవ బ్రహ్మవృక్షస్య తస్య హ

ఈ శాశ్వత వృక్షం అన్ని జీవులకు జీవనాధారం. ఇదే బ్రహ్మశక్తి, ఆ బ్రహ్మవృక్షానికి బలమైంది.

అవ్యక్తం కారణం యత్తన్నిత్యం సదసదాత్మకమ్। ఇత్యేషోఽనుగ్రహః సర్గో బ్రహ్మణః ప్రాకృతస్తు యః

అవ్యక్తమైన కారణం, అది శాశ్వతమైనది, సత్, అసత్ స్వరూపమైనది. ఇదే బ్రహ్మదేవుని అనుగ్రహంతో జరిగిన మొదటి సృష్టి.

ముఖ్యాదయస్తు షట్‌సర్గా వైకృతా బుద్ధిపూర్వకాః। త్రైకాలే సమవర్తన్త బ్రహ్మణస్తేఽభిమానినః ॥౧.౯.

ముఖ్యమైనవి మొదలైన ఆరు సృష్టులు, బుద్ధి ఆధారంగా మార్పులు, మూడు కాలాల్లో జరుగుతాయి. ఇవి బ్రహ్మతో ఐక్యమై ఉన్నవారికి చెందుతాయి.

సర్గాః పరస్పరస్యాథ కారణం తే బుధైః స్మృతాః। దివ్యౌ సుపర్ణౌ సయుజౌ సశాఖౌ పటవిద్రుమౌ

ఈ సృష్టులు పరస్పరం ఒకదానికి ఒకటి కారణంగా ఉంటాయని జ్ఞానులు చెబుతారు. ఆ రెండు దివ్యపక్షులు కలిసినవే, శాఖలతో కూడిన పటవృక్షం, విద్రుమవృక్షం.

ద్యౌర్మూర్ద్ధానం యస్య విప్రాస్తువన్తి ఖన్నాభిం వై చన్ద్రసూర్యౌ చ నేత్రే। దిశః శ్రోత్రే చరణౌ చాస్య భూమిః సోఽచిన్త్యాత్మా సర్వభూత ప్రసూతిః

ఆయన తల ఆకాశం, బ్రాహ్మణులు whomను స్తుతిస్తారు, నాభి ఖం, కన్నులు చంద్రుడు, సూర్యుడు, చెవులు దిశలు, పాదాలు భూమి. ఆయన అందరికీ అప్రతిహతాత్మ, సమస్త భూతాల జనకుడు.

వక్రాద్యస్య బ్రాహ్మణాః సంప్రసూతా యద్వక్షస్తః క్షత్రియాః పూర్వభాగే। వైశ్యాశ్వోరోర్యస్య పద్భయాం చ శూద్రాః సర్వే వర్ణా గాత్రతః సంప్రసూతాః

ఆయన నోటినుండి బ్రాహ్మణులు పుట్టారు, వక్షస్థలంలో నుంచి క్షత్రియులు, తొడల నుండి వైశ్యులు, పాదాల నుండి శూద్రులు. అన్ని వర్ణాలు ఆయన శరీరంలో నుంచే పుట్టాయి.

మహేశ్వరః పరోఽవ్యక్తాదణ్డమవ్యక్తసంభవమ్। అణ్డాజ్జజ్ఞే పునర్బ్రహ్మా యేన లోకాః కృతాస్త్విమే

అవ్యక్తాన్ని దాటి ఉన్న మహేశ్వరుడు, అవ్యక్తంలో పుట్టిన అండం, ఆ అండం నుండి మళ్ళీ బ్రహ్మదేవుడు పుట్టి, ఈ లోకాలను సృష్టించాడు.

ఏవంభూతేషు లోకేషు బ్రహ్మణా లోకకర్తృణా। యదా తా న ప్రవర్త్తన్తే ప్రజాః కేనాపి హేతునా ।। ౧౦.

ఇలాంటి లోకాలలో, బ్రహ్మదేవుడు, లోకాలను సృష్టించేవాడు, ఏదైనా కారణంతో ప్రజలను ప్రేరేపించనిప్పుడు—

తమోమాత్రావృతో బ్రహ్మా తదాప్రభృతి దుఃఖితః। తతః స విదధే బుద్ధిమర్థనిశ్చయగామినీమ్ ।। ౧౦.

అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు, తామసికతతో కప్పబడి, ఆ సమయం నుండి బాధపడతాడు. అప్పుడు అతడు ఉద్దేశాన్ని నిర్ణయించేందుకు బుద్ధిని సృష్టించాడు.

అథాత్మని సమస్రాక్షీత్తమోమాత్రాం నియామికామ్ । రాజసత్వం పరాజిత్య వర్త్తమానం స ధర్మతః ।। ౧౦.

తర్వాత, తనలో తానే తామసికతను నియంత్రణగా ఉంచి, రాజసత్వాన్ని జయించి, ధర్మపథంలో ముందుకు సాగాడు.

తప్యతే తేన దుఃఖేన శోకఞ్చక్రే జగత్పతిః। తమశ్చ వ్యనుదత్తస్మాద్రజస్తమసమావృణోత్ ।। ౧౦.

ఆ బాధతో, ఆ దుఃఖంతో జగత్పతికి మనసు తిప్పబడింది. ఆయనలోని చీకటి తొలగిపోయి, రాజసం, తమసం ఆయనను చుట్టుముట్టాయి.

తత్తమః ప్రతినుత్తం వై మిథునం స వ్యజాయత। అధర్మాచ్చరణాజ్జజ్ఞే హింసా శోకాదజాయత ।। ౧౦.

ఆ చీకటి పోయిన తర్వాత, ఒక జంట పుట్టింది. అధర్మం వల్ల హింస జన్మించింది; శోకంతో మరొక బాధ కలిగింది.

తతస్తస్మిన్ సముద్భూతే మిథునే చరణాత్మని। తతశ్చ భగవానాసీత్ ప్రీతశ్చైవమశిశ్రియత్ ।। ౧౦.

అలా ఆ జంట, కార్యరూపంగా పుట్టినపుడు, భగవంతుడు సంతోషించి, దానిలో ప్రవేశించాడు.

స్వాం తనుం స తతో బ్రహ్మా తామపోహదభాస్వరామ్। ద్విధాకరోత్స తం దేహమర్ద్ధేన పురుషోఽభవత్ ।। ౧౦.

తర్వాత బ్రహ్మ తన ప్రకాశవంతమైన శరీరాన్ని విడిచిపెట్టి, ఆ రూపాన్ని రెండు భాగాలుగా విడగొట్టాడు. ఒక భాగం పురుషుడిగా మారింది.

అర్ద్ధేన నారీ సా తస్య శతరూపా వ్యజాయత। ప్రాకృతాం భూతధాత్రీం తాం కామాన్వై సృష్టవాన్ విభుః ।। ౧౦.

ఇంకొక భాగం నుంచి, అతనికి భార్యగా శతరూప అనే మహిళ జన్మించింది. ఆమె భూతాలకూ మొదటి తల్లి, పరమేశ్వరుడు తన కోరికతో ఆమెను సృష్టించాడు.

సా దివం వృథివీఞ్చైవ మహిమ్నా వ్యాప్య ధిష్ఠితా। బ్రహ్మణః సా తనుః పూర్వా దివమావృత్త్య తిష్ఠతి ।। ౧౦.

ఆమె తన మహిమతో ఆకాశాన్ని, భూమిని వ్యాపించి స్థిరంగా నిలిచింది. బ్రహ్మకు చెందిన ఆ పూర్వ శరీరం ఆకాశంలో నిలిచి ఉంది.

యా త్వర్ద్ధాత్ సృజతే నారీ శతరూపా వ్యజాయత। సా దేవీ నియుతన్తప్త్వా తపః పరమదుశ్చరమ్ ।। ౧౦.

ఆ భాగం నుంచి స్త్రీగా పుట్టిన శతరూప దేవి, అత్యంత కఠినమైన తపస్సు చేసింది.

భర్తారన్దీప్తయశసం పురుషం ప్రత్యపద్యత। స వై స్వాయమ్భువః పూర్వం పురుషో మనురుచ్యతే ।। ౧౦.

ఆమె తన భర్తగా మహిమతో ప్రకాశించే పురుషుడిని స్వీకరించింది. ఆ పురుషుడు స్వాయంభువుడు, మొదటి మనువు అని పిలవబడతాడు.

తస్యైవసప్తతియుగం మన్వన్తరమిహోచ్యతే । లబ్ధా తు పురుషః పత్నీం శతరూపామయోనిజామ్ ।। ౧౦.

ఆయనకు డబ్బై యుగాల కాలం మన్వంతరంగా పిలవబడుతుంది. తల్లి లేని శతరూపను భార్యగా పొందాడు.

తయా స రమతే సార్ద్ధం తస్మాత్సా రతిరుచ్యతే। ప్రథమః సంప్రయోగః స కల్పాదౌ సమవర్త్తత ।। ౧౦.

ఆమెతో కలసి ఆనందాన్ని అనుభవించాడు. అందుకే దాన్ని రతి అంటారు. ఆ మొదటి కలయిక కల్ప ప్రారంభంలో జరిగింది.

విరాజమసృజత్ బ్రహ్మా సోఽభవత్ పురుషో విరాట్ । సమ్రాణ్మానసరూపాత్తు వై రాజస్తు మనుః స్మృతః ।। ౧౦.

బ్రహ్మ విరాట్‌ను సృష్టించాడు. అతడు విరాట్ పురుషుడిగా మారాడు. రాజు మానసరూపం నుంచి మనువు రాజుగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.

స వైరాజః ప్రజాసర్గః స సర్గే పురుషో మనుః। వైరాజాత్పురుషాద్వీరాచ్ఛతరూపా వ్యజాయత ।। ౧౦.

విరాట్ నుంచి పుట్టిన ప్రజాసృష్టి, సృష్టిలో మనువు అనే పురుషుడిగా పిలవబడతాడు. విరాట్ పురుషుడి నుంచి శతరూప జన్మించింది.

ప్రియవ్రతోత్తానపాదౌ పుత్రౌ పుత్రవతాం వరౌ । కన్యే ద్వే చ మహాభాగే యాభ్యాం జాతాః ప్రజాస్త్విమాః ।। ౧౦.

ప్రియవ్రతుడు, ఉత్తానపాదుడు ఇద్దరూ గొప్ప కుమారులు. అలాగే, ఇద్దరు మహాభాగ్యవంతురాలు కుమార్తెలు, వీరిద్వారా ఈ ప్రజలు పుట్టారు.

దేవీ నామ్నా తథాకూతిః ప్రసూతిశ్చైవ తే శుభే। స్వాయమ్భువః ప్రసూతిన్తు దక్షాయ వ్యసృజత్ ప్రభుః ।। ౧౦.

ఆకూతి, ప్రసూతి అనే దేవతలు ఇద్దరూ శుభ్రమైనవారు. స్వాయంభువుడు ప్రసూతిని దక్షుడికి ఇచ్చాడు.

ప్రాణో దక్షస్తు విజ్ఞేయః సఙ్కల్పో మనురుచ్యతే। రుచేః ప్రజాపతేశ్చైవ ఆకూతిం ప్రత్యపాదయత్ ।। ౧౦.

దక్షుడు ప్రాణశక్తిగా, మనువు సంకల్పంగా గుర్తించబడతారు. మానసపుత్రుడైన ఋచి ప్రజాపతి ఆకూతిని భార్యగా స్వీకరించాడు.

ఆకూత్యాం మిథునం యజ్ఞే మానసస్య రుచేః శుభమ్। యజ్ఞశ్చ దక్షిణా చైవ యమకౌ సమ్బభూవతుః ।। ౧౦.

ఆకూతి నుంచి, యజ్ఞంలో మానసపుత్రుడైన ఋచికి ఒక జంట పుట్టింది. యజ్ఞుడు, దక్షిణా అనే ఇద్దరు కవలు జన్మించారు.

యజ్ఞస్య దక్షిణాయాఞ్చ పుత్రా ద్వాదశ జజ్ఞిరే। యామా ఇతి సమాఖయాతా దేవాః స్వాయమ్భువేఽన్తరే ।। ౧౦.

యజ్ఞుడు, దక్షిణా నుంచి పన్నెండు మంది కుమారులు పుట్టారు. వారు యామా దేవతలు అని, స్వాయంభువ మన్వంతరంలో ప్రసిద్ధి.

యమస్య పుత్రా యజ్ఞస్య తస్మాద్యామాస్తు తే స్మృతాః। అజితాశ్చైవ శూకాశ్చ గణౌ ద్వౌ బ్రహ్మణః స్మృతౌ ।। ౧౦.

యముని కుమారులు, యజ్ఞుని సంతానం కావడంతో, వారిని యామా దేవతలు అంటారు. అజితులు, శుకులు అనే రెండు గణాలు బ్రహ్మ గణంగా గుర్తించబడతాయి.