వాయుపురాణమ్

గృహమేధినః పురాణాస్తే ధర్మస్తైః ప్రాక్ ప్రవార్త్తితః। ద్వాదశైతే ప్రవర్త్తన్తే సహ రుద్రేణ వైప్రజాః

ఆ పురాతన గృహస్థులు ధర్మాన్ని స్థాపించారు; ఈ పన్నెండు మంది, రుద్రునితో కలిసి ప్రజలకు మూలకారకులు.

ఋభుః సనత్కుమారస్తు ద్వావేతావూర్ద్ధ్వరేతసౌ। పూర్వోత్పన్నౌ పురా తేభ్యః సర్వేషామపి పూర్వజౌ

ఋభు, సనత్కుమారుడు — వీరిద్దరూ ఊర్ధ్వరేతసులు; మిగతావారికన్నా ముందుగా పుట్టినవారు, అందరిలో పెద్దవారు.

వ్యతీతే ప్రథమే కల్పే పురాణే లోకసాధకౌ। వైరాజే తావుభౌ లోకే తేజః సంక్షిప్య చాస్థితౌ

మొదటి పురాతన కల్పం ముగిసినప్పుడు, లోకాలను సాధించిన ఆ ఇద్దరూ, తమ తేజస్సును ఉపసంహరించి, వైరాజ లోకంలో ఉన్నారు.

తావుభౌ యోగధర్మాణావారోప్యాత్మానమాత్మని। ప్రజాధర్మఞ్చ కామఞ్చ వర్త్తయేతాం మహౌజసా ॥౧.౯.

ఆ ఇద్దరూ యోగమార్గం, ధర్మమార్గంలో స్థిరంగా ఉండి, గొప్ప శక్తితో సంతానం, కామాన్ని కొనసాగిస్తారు.

యథోత్పన్నస్తథైవేహ కుమార ఇతి చోచ్యతే। తస్మాత్సనత్కుమారోయమితి నామాస్య కీర్తితమ్

ఎలా పుట్టాడో అలాగే ఇక్కడ అతడిని కుమారుడు అని పిలుస్తారు. అందుకే అతని పేరు సనత్కుమారుడు అని ప్రసిద్ధి చెందింది.

తేషాం ద్వాదశ తే వంశా దివ్యా దేవగుణాన్వితాః। క్రియావన్తః ప్రజావన్తో మహర్షిభిరలంకృతాః

వారిలో పన్నెండు వంశాలు దేవతల లక్షణాలతో, మంచి కార్యాలు, సంతానం కలిగి, మహర్షుల వల్ల అలంకరించబడ్డవి.

ఇత్యేష కరణోద్భూతో లోకాన్ స్రష్టుం స్వయంభువః। మహదాదివిశేషాన్తో వికారః ప్రకృతేః స్వయమ్

ఇలా, ఈ మార్పు, మహత్తు మొదలుకొని ప్రత్యేకమైనదాకా, సృష్టికర్త అయిన స్వయంభువుని ద్వారా లోకాలను సృష్టించేందుకు ప్రకృతి స్వయంగా చేసిన వికారం.

చన్ద్రసూర్యప్రభాలోకో గ్రహనక్షత్రమణ్డితః। నదీభిశ్చ సముద్రైశ్చ పర్వతైశ్చ సమావృతః

చంద్రుడు, సూర్యుని కాంతితో ప్రకాశిస్తూ, గ్రహాలు, నక్షత్రాలతో అలంకరించబడి, నదులు, సముద్రాలు, పర్వతాలతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది.

పురైశ్చ వివిధాకారైః ప్రీతైర్జ్జనపదైస్తథా। తస్మిన్ బ్రహ్మవనేఽవ్యక్తే బ్రహ్మా చరతి శర్వరీమ్

వివిధ ఆకారాల పట్టణాలు, ఆనందంగా ఉన్న ప్రజలతో కూడి, ఆ అవ్యక్తమైన బ్రహ్మవనంలో బ్రహ్మ దేవుడు రాత్రిపూట సంచరిస్తాడు.

అవ్యక్తబీజప్రభవస్తస్యైవానుగ్రహోత్థితః। బుద్ధిస్కన్ధమయశ్చైవ ఇన్ద్రియాఙ్కురకోటరః

అవ్యక్తమైన విత్తనం నుండి ఉద్భవించి, దయ వల్ల ప్రబలమై, బుద్ధి సమూహంతో కూడి, ఇంద్రియాల మొగ్గల గుహతో కూడి ఉంది.

మహాభూతప్రశాఖశ్చ విశేషైః పత్రవాంస్తథా। ధర్మాధర్మసుపుష్పస్తు సుఖదుఃఖఫలోదయః

పెద్ద భూతాల శాఖలు, ప్రత్యేకమైన ఆకులతో, ధర్మం, అధర్మం పుష్పాలతో, సుఖం, దుఃఖం ఫలితాలుగా పండుతుంది.

ఆజీవః సర్వభూతానామయం వృక్షః సనాతనః। ఏతద్బ్రహ్మబలం చైవ బ్రహ్మవృక్షస్య తస్య హ

ఈ శాశ్వత వృక్షం అన్ని జీవులకు జీవనాధారం. ఇదే బ్రహ్మశక్తి, ఆ బ్రహ్మవృక్షానికి బలమైంది.

అవ్యక్తం కారణం యత్తన్నిత్యం సదసదాత్మకమ్। ఇత్యేషోఽనుగ్రహః సర్గో బ్రహ్మణః ప్రాకృతస్తు యః

అవ్యక్తమైన కారణం, అది శాశ్వతమైనది, సత్, అసత్ స్వరూపమైనది. ఇదే బ్రహ్మదేవుని అనుగ్రహంతో జరిగిన మొదటి సృష్టి.

ముఖ్యాదయస్తు షట్‌సర్గా వైకృతా బుద్ధిపూర్వకాః। త్రైకాలే సమవర్తన్త బ్రహ్మణస్తేఽభిమానినః ॥౧.౯.

ముఖ్యమైనవి మొదలైన ఆరు సృష్టులు, బుద్ధి ఆధారంగా మార్పులు, మూడు కాలాల్లో జరుగుతాయి. ఇవి బ్రహ్మతో ఐక్యమై ఉన్నవారికి చెందుతాయి.

సర్గాః పరస్పరస్యాథ కారణం తే బుధైః స్మృతాః। దివ్యౌ సుపర్ణౌ సయుజౌ సశాఖౌ పటవిద్రుమౌ

ఈ సృష్టులు పరస్పరం ఒకదానికి ఒకటి కారణంగా ఉంటాయని జ్ఞానులు చెబుతారు. ఆ రెండు దివ్యపక్షులు కలిసినవే, శాఖలతో కూడిన పటవృక్షం, విద్రుమవృక్షం.

ద్యౌర్మూర్ద్ధానం యస్య విప్రాస్తువన్తి ఖన్నాభిం వై చన్ద్రసూర్యౌ చ నేత్రే। దిశః శ్రోత్రే చరణౌ చాస్య భూమిః సోఽచిన్త్యాత్మా సర్వభూత ప్రసూతిః

ఆయన తల ఆకాశం, బ్రాహ్మణులు whomను స్తుతిస్తారు, నాభి ఖం, కన్నులు చంద్రుడు, సూర్యుడు, చెవులు దిశలు, పాదాలు భూమి. ఆయన అందరికీ అప్రతిహతాత్మ, సమస్త భూతాల జనకుడు.

వక్రాద్యస్య బ్రాహ్మణాః సంప్రసూతా యద్వక్షస్తః క్షత్రియాః పూర్వభాగే। వైశ్యాశ్వోరోర్యస్య పద్భయాం చ శూద్రాః సర్వే వర్ణా గాత్రతః సంప్రసూతాః

ఆయన నోటినుండి బ్రాహ్మణులు పుట్టారు, వక్షస్థలంలో నుంచి క్షత్రియులు, తొడల నుండి వైశ్యులు, పాదాల నుండి శూద్రులు. అన్ని వర్ణాలు ఆయన శరీరంలో నుంచే పుట్టాయి.

మహేశ్వరః పరోఽవ్యక్తాదణ్డమవ్యక్తసంభవమ్। అణ్డాజ్జజ్ఞే పునర్బ్రహ్మా యేన లోకాః కృతాస్త్విమే

అవ్యక్తాన్ని దాటి ఉన్న మహేశ్వరుడు, అవ్యక్తంలో పుట్టిన అండం, ఆ అండం నుండి మళ్ళీ బ్రహ్మదేవుడు పుట్టి, ఈ లోకాలను సృష్టించాడు.

ఏవంభూతేషు లోకేషు బ్రహ్మణా లోకకర్తృణా। యదా తా న ప్రవర్త్తన్తే ప్రజాః కేనాపి హేతునా ।। ౧౦.

ఇలాంటి లోకాలలో, బ్రహ్మదేవుడు, లోకాలను సృష్టించేవాడు, ఏదైనా కారణంతో ప్రజలను ప్రేరేపించనిప్పుడు—

తమోమాత్రావృతో బ్రహ్మా తదాప్రభృతి దుఃఖితః। తతః స విదధే బుద్ధిమర్థనిశ్చయగామినీమ్ ।। ౧౦.

అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు, తామసికతతో కప్పబడి, ఆ సమయం నుండి బాధపడతాడు. అప్పుడు అతడు ఉద్దేశాన్ని నిర్ణయించేందుకు బుద్ధిని సృష్టించాడు.

అథాత్మని సమస్రాక్షీత్తమోమాత్రాం నియామికామ్ । రాజసత్వం పరాజిత్య వర్త్తమానం స ధర్మతః ।। ౧౦.

తర్వాత, తనలో తానే తామసికతను నియంత్రణగా ఉంచి, రాజసత్వాన్ని జయించి, ధర్మపథంలో ముందుకు సాగాడు.

తప్యతే తేన దుఃఖేన శోకఞ్చక్రే జగత్పతిః। తమశ్చ వ్యనుదత్తస్మాద్రజస్తమసమావృణోత్ ।। ౧౦.

ఆ బాధతో, ఆ దుఃఖంతో జగత్పతికి మనసు తిప్పబడింది. ఆయనలోని చీకటి తొలగిపోయి, రాజసం, తమసం ఆయనను చుట్టుముట్టాయి.

తత్తమః ప్రతినుత్తం వై మిథునం స వ్యజాయత। అధర్మాచ్చరణాజ్జజ్ఞే హింసా శోకాదజాయత ।। ౧౦.

ఆ చీకటి పోయిన తర్వాత, ఒక జంట పుట్టింది. అధర్మం వల్ల హింస జన్మించింది; శోకంతో మరొక బాధ కలిగింది.

తతస్తస్మిన్ సముద్భూతే మిథునే చరణాత్మని। తతశ్చ భగవానాసీత్ ప్రీతశ్చైవమశిశ్రియత్ ।। ౧౦.

అలా ఆ జంట, కార్యరూపంగా పుట్టినపుడు, భగవంతుడు సంతోషించి, దానిలో ప్రవేశించాడు.

స్వాం తనుం స తతో బ్రహ్మా తామపోహదభాస్వరామ్। ద్విధాకరోత్స తం దేహమర్ద్ధేన పురుషోఽభవత్ ।। ౧౦.

తర్వాత బ్రహ్మ తన ప్రకాశవంతమైన శరీరాన్ని విడిచిపెట్టి, ఆ రూపాన్ని రెండు భాగాలుగా విడగొట్టాడు. ఒక భాగం పురుషుడిగా మారింది.

అర్ద్ధేన నారీ సా తస్య శతరూపా వ్యజాయత। ప్రాకృతాం భూతధాత్రీం తాం కామాన్వై సృష్టవాన్ విభుః ।। ౧౦.

ఇంకొక భాగం నుంచి, అతనికి భార్యగా శతరూప అనే మహిళ జన్మించింది. ఆమె భూతాలకూ మొదటి తల్లి, పరమేశ్వరుడు తన కోరికతో ఆమెను సృష్టించాడు.

సా దివం వృథివీఞ్చైవ మహిమ్నా వ్యాప్య ధిష్ఠితా। బ్రహ్మణః సా తనుః పూర్వా దివమావృత్త్య తిష్ఠతి ।। ౧౦.

ఆమె తన మహిమతో ఆకాశాన్ని, భూమిని వ్యాపించి స్థిరంగా నిలిచింది. బ్రహ్మకు చెందిన ఆ పూర్వ శరీరం ఆకాశంలో నిలిచి ఉంది.

యా త్వర్ద్ధాత్ సృజతే నారీ శతరూపా వ్యజాయత। సా దేవీ నియుతన్తప్త్వా తపః పరమదుశ్చరమ్ ।। ౧౦.

ఆ భాగం నుంచి స్త్రీగా పుట్టిన శతరూప దేవి, అత్యంత కఠినమైన తపస్సు చేసింది.

భర్తారన్దీప్తయశసం పురుషం ప్రత్యపద్యత। స వై స్వాయమ్భువః పూర్వం పురుషో మనురుచ్యతే ।। ౧౦.

ఆమె తన భర్తగా మహిమతో ప్రకాశించే పురుషుడిని స్వీకరించింది. ఆ పురుషుడు స్వాయంభువుడు, మొదటి మనువు అని పిలవబడతాడు.