వాయుపురాణమ్

ఆక్యానపఞ్చమాన్ వేదాన్ మహర్షిః కాశ్యపో యథా। తం దృష్ట్వా మునయస్తస్య నామాకుర్వంస్తు తద్విధమ్ ।। ౬.

మహర్షి కశ్యపుడు వేదాలలో చెప్పిన ఐదు కథల ప్రకారం, మునులు అతడిని చూసి, ఆ విధంగా పేరు పెట్టారు.

హిరణ్యకశిపుస్తస్మాత్ కర్మణా తేన విశ్రుతః। హిరణ్యాక్షోఽనుజస్తస్య సింహికా తస్య చానుజా। రాహోః సా జననీ దేవీ విప్రచిత్తేః పరిగ్రహాత్ ।। ౬.

అలా ఆ కార్యం వల్ల హిరణ్యకశిపుడు ప్రసిద్ధి చెందాడు. అతని తమ్ముడు హిరణ్యాక్షుడు, చెల్లెలు సింహిక. ఆమె విప్రచిత్తిని పెళ్లి చేసుకుని రాహువు తల్లి అయ్యింది.

హిరణ్యకశిపుర్ద్దైత్యశ్చచార పరమం తపః। శతం వర్షసహస్రాణాం నిరాహారో హ్యధఃశిరాః ।। ౬.

హిరణ్యకశిపుడు దైత్యుడు, లక్ష సంవత్సరాలు తలకిందులుగా నిలబడి, ఆహారం లేకుండా ఘోరమైన తపస్సు చేశాడు.

తం బ్రహ్మా ఛన్దయామాస దైత్యం తుష్టో వరేణ తు। సర్వామరత్వం విప్రేభ్యః సర్వభూతేభ్య ఏవ చ। యోగాద్దేవాన్ వినిర్జిత్య సర్వదేవత్వమాస్థితః ।। ౬.

బ్రహ్మదేవుడు సంతోషించి, దైత్యుడికి వరం ఇచ్చాడు. అతడికి బ్రాహ్మణులు, అన్ని జీవుల మధ్య అమరత్వం లభించింది. యోగబలంతో దేవతలను జయించి, అన్ని దేవతలలో అధికారం పొందాడు.

దానవాశ్చాసురాశ్చైవ దేవాః సమా భవన్తు వై। మారుతేర్యన్మహైశ్వర్యమేష మే దీయతాం వరః ।। ౬.

దానవులు, అసురులు, దేవతలు అందరూ సమానంగా ఉండాలి. వాయుదేవుని గొప్ప శక్తిని నాకు వరంగా ఇవ్వండి.

ఏవముక్తోఽథ బ్రహ్మా తు తస్మై దత్త్వా యథేప్సితమ్। దత్త్వా తస్మై వరాన్ దివ్యాన్ తత్రైవాన్తరధీయత। హిరణ్యకశిపుర్దైత్యః శ్లోకైర్గీతః పురాతనైః ।। ౬.

అలా అడిగినప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు అతడికి కోరిన వరాలు ఇచ్చి, దివ్యమైన వరాలు ప్రసాదించి, అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు. హిరణ్యకశిపుడు పురాతన శ్లోకాలలో కీర్తించబడ్డాడు.

రాజా హిరణ్యకశిపుర్యాం యామాశాం నిషేవతే। తస్యాస్తస్యా దిశో దేవా నమశ్చక్రుర్మహర్షిభిః ।। ౬.

హిరణ్యకశిపుడు ఏ దిక్కులో నివసిస్తే, ఆ ప్రాంత దేవతలు, మహర్షులతో కలిసి, అతనికి నమస్కరిస్తారు.

ఏవంప్రభావో దైత్యేన్ద్రో హిరణ్యకశిపు ర్ద్విజాః। తస్యాసీన్నరసింహః స విష్ణుర్మృత్యుః పురా కిల। నఖైస్తు తేన నిర్భిన్నస్తతః శుద్ధా నఖాః స్మృతాః ।। ౬.

ద్విజులారా! హిరణ్యకశిపుడు ఎంతటి శక్తిశాలి అయినా, అతనికి నరసింహుడు విష్ణువు రూపంలో మరణంగా వచ్చాడు. ఆయన తన గోరులతో హిరణ్యకశిపుని చీల్చాడు. అందుకే గోర్లు పవిత్రమైనవిగా పరిగణించబడతాయి.

హిరణ్యాక్షసుతాః పఞ్చ విక్రాన్తాః సుమహా బలాః। ఉత్కురః శకునిశ్చైవ కాలనాభస్తథైవ చ ।। ౬.

హిరణ్యాక్షునికి ఐదుగురు కుమారులు ఉండేవారు. వారు మహా బలవంతులు, పరాక్రమశాలులు. వారు ఉత్కురుడు, శకుని, కాలనాభుడు కూడా.

మహానాభశ్చ విక్రాన్తో భూతసన్తాపనస్తథా। హిరణ్యాక్షసుతాః హ్యేతే దేవైరపి దురాసదాః ।। ౬.

మహానాభుడు పరాక్రమవంతుడు, భూతసంతాపనుడు కూడా హిరణ్యాక్షుని కుమారులే. వీరిని దేవతలకే ఎదుర్కోవడం కష్టమే.

తేషాం పుత్రాశ్చ పౌత్రాశ్చ బాడేయః సగణః స్మృతః। శతన్తాని సహస్రాణి నిహతాస్తారకామయే ।। ౬.

వారికీ వారి కుమారులు, మనవళ్లు, బాడేయ వంశస్థులు, వారి అనుచరులతో కలిపి లక్షలాది మంది తారకామయ యుద్ధంలో హతమయ్యారు.

హిరణ్యకశిపోః పుత్రాశ్చత్వారస్తు మహాబలాః। ప్రహ్లాదః పూర్వజస్తేషామనుహ్లాదస్తథైవ చ। సంహ్రాదశ్చ హ్రదశ్చైవ హ్రదపుత్రాన్నిబోధత ।। ౬.

హిరణ్యకశిపునికి నలుగురు మహా బలవంతులు కుమారులు. వారిలో పెద్దవాడు ప్రహ్లాదుడు, అనంతరం అనుహ్లాదుడు, సంహ్రాదుడు, హ్రదుడు. ఇప్పుడు హ్రదుని కుమారుల గురించి వినండి.

హ్రాదో నిసున్దశ్చ తతా హ్రదపుత్రౌ బభూవతుః। సున్దోపసున్దౌ విక్రాన్తౌ నిసున్దతన యావుభౌ ।। ౬.

హ్రదునికి ఇద్దరు కుమారులు—హ్రదుడు, నిసుందుడు. నిసుందునికి ఇద్దరు పరాక్రమవంతులు కుమారులు—సుందుడు, ఉపసుందుడు.

బ్రహ్మఘ్నస్తు మహావీర్యో మూకస్తు హ్రదదాయినః। మారీచః సున్దపుత్రస్తు తాడకాముపపద్యతే ।। ౬.

బ్రహ్మఘ్నుడు మహా వీరుడు, మూకుడు హ్రదుని కుమారులు. సుందుని కుమారుడు మారీచుడు, అతనికి తాడకా జన్మించింది.

తాడకా నిహతా సాఽథ రాఘవేణ బలీయసా। మూకో వినిహతశ్చాపి కిరాతే సవ్యసాచినా ।। ౬.

ఆ తాడకను బలవంతుడు రాఘవుడు సంహరించాడు. అలాగే మూకుడిని కిరాతులలో అగ్రశరధారి వధించాడు.

ఉత్పన్నా మహతా చైవ తపసా భావితాః స్వయమ్। తిస్రః కోట్యస్తు తేషాం వై మణివర్త్తనివాసినామ్। అవధ్యా దేవతానాం వై నిహతాః సవ్యసాచినా ।। ౬.

మహా తపస్సుతో పుట్టిన మణివర్తనివాసులు ముప్పది లక్షల మంది. వారు దేవతలకు అవధ్యులైనా, అగ్రశరధారి చేతిలో సంహరించబడ్డారు.

అనుహ్లాదసుతో వాయుః శినీవాలీ తథైవ చ । తేషాన్తు శతసాహస్రో గణో హాలాహలః స్మృతః ।। ౬.

అనుహ్లాదుని కుమారుడు వాయువు, అలాగే శినీవాళి. వీరి వంశస్తుల సమూహం లక్షమంది ఉండి, హాలాహలుడు అని పిలవబడతారు.

వైరోచనస్తు ప్రాహ్లాదిః పఞ్చ తస్యాత్మజాః స్మృతాః। గవేష్ఠీ కాలనేమిశ్చ జమ్భో బాష్కల ఏవ చ। శమ్భుస్తు అనుజస్తేషాం స్మృతాః ప్రాహ్లాదిసూనవః ।। ౬.

వైరోచనుడు ప్రహ్లాదుని కుమారుడు. అతనికి ఐదుగురు కుమారులు—గవేష్ఠి, కాలనేమి, జంభుడు, బాష్కలుడు, చిన్నవాడు శంభుడు. వీరిని ప్రహ్లాదివంశీయులు అంటారు.

యథాప్రధానం వక్ష్యామి తేషాం పుత్రాన్ దురాసదాన్। శుమ్భశ్చైవ నిశుమ్భశ్చ విష్వక్సేనో మహౌజసః ।। ౬.

ఇప్పుడు వారి కుమారులను క్రమంగా చెప్పుతాను. వారు శుంభుడు, నిశుంభుడు, మహా శక్తిశాలి విష్వక్సేనుడు.

గవేష్ఠినః సుతా హ్యేతే జమ్భస్య శతదున్దుభిః। తథా దక్షశ్చ ఖణ్డశ్చ త్రయస్తు జమ్భసూనవః ।। ౬.

గవేష్ఠికి ఈ కుమారులు. జంభునికి శతదుండు, దక్షుడు, ఖండుడు—ఇవన్నీ జంభుని ముగ్గురు కుమారులు.

విరోధశ్చ మనుశ్చైవ వృక్షాయుః కుశలీముఖః। బాష్కలస్య సుతా హ్యేతే కాలనేమిసుతాన్ శ్రృణు ।। ౬.

విరోధుడు, మనువు, వృక్షాయువు, కుశలీముఖుడు—ఇవారు బాష్కలుని కుమారులు. ఇప్పుడు కాలనేమి కుమారుల గురించి వినండి.

బ్రహ్మజిత్ క్షత్రజిచ్చైవ దేవాన్తకనరాన్తకౌ । కాలనేమిసుతా హ్యేతే శమ్భోస్తు శ్రృణుత ప్రజాః ।। ౬.

బ్రహ్మజిత్, క్షత్రజిత్, దేవాంతకుడు, నరాంతకుడు—ఇవారు కాలనేమి కుమారులు. ఇప్పుడు శంభువు సంతానాన్ని వినండి.

ధనుకో హ్యసిలోమా చ నాబలశ్చ సగోముఖః। గవాక్షశ్చైవ గోమాంశ్చ శమ్భోః పుత్రాః ప్రకీర్త్తితాః ।। ౬.

ధనుకుడు, అసిలోముడు, నాబలుడు, సగోముఖుడు, గవాక్షుడు, గోమాంస్—ఇవన్నీ శంభుని కుమారులుగా ప్రసిద్ధి చెందారు.

విరోచనస్య పుత్రస్తు బలిరేకః ప్రతాపవాన్। బలేః పుత్రశతం జజ్ఞే రాజానః సర్వ ఏవ తే ।। ౬.

వైరోచనుని కుమారుడు బలిచక్రవర్తి, అతని పరాక్రమం ప్రసిద్ధి. బలికి వంద మంది కుమారులు, వారందరూ రాజులయ్యారు.

తేషాం ప్రధానాశ్చత్వారో విక్రాన్తాః సుమహాబలాః। సహస్రబాహుర్జ్యేష్ఠస్తు బాణో ద్రవిణసమ్మతః। కుమ్భనాభో గర్ద్దభాక్షః కుశిరిత్యేవమాదయః ।। ౬.

వారిలో నలుగురు ముఖ్యులు, పరాక్రమవంతులు, అపారబలశాలి. పెద్దవాడు సహస్రబాహుడు, బాణుడు ద్రావిడులకు ప్రీతికరుడు, కుంభనాభుడు, గర్దభాక్షుడు, కుశి—ఇవారు ప్రధానులు.

శకునీ పూతనా చైవ కన్యే ద్వే తు బలేః సుతే। బలేః పుత్రాశ్చ పౌత్రాశ్చ శతశోఽథ సహస్రశః ।। ౬.

బలిచక్రవర్తి కుమార్తెలైన శకుని, పూతన, అలాగే ఆయన కుమారులు, మనవులు వందలాది, వేలాది మంది జన్మించారు.

బలిర్యో నామవిఖ్యాతో గణో విక్రాన్తపౌరుషః। బాణస్య చన్ద్ర మనసో లౌహిత్యముపపద్యతే ।। ౬.

బలిగా పేరుగాంచిన వాడు గొప్ప పరాక్రమశాలి. బాణుడు, చంద్రుడు, మనసు అనే వారివల్ల లౌహిత్య వంశం ఏర్పడింది.

దితిర్వినష్టపుత్రా వై తోషయామాస కశ్యపమ్। స కశ్యపః ప్రసన్నాత్మా సమ్యగారాధితస్తయా । వరేణ చ్ఛన్దయామాస సా చ వవ్రే వరం తతః ।। ౬.

తన కుమారులను కోల్పోయిన దితి, కశ్యపుని ప్రసన్నం చేసుకోవాలని ప్రయత్నించింది. ఆమెను గౌరవంగా సేవించినందుకు, కశ్యపుడు సంతోషించి ఆమెకు వరమిచ్చాడు. దితి తనకు కావలసిన వరాన్ని కోరుకుంది.

స తు తస్యై వరం ప్రాదాత్ ప్రార్థితం భగవన్ ప్రభుః। కిమిచ్ఛసి మయి శుభ్రే మారీచస్తామభాషత ।। ౬.

ఆమె అడిగిన వరాన్ని భగవంతుడు, పరమేశ్వరుడు ఆమెకు ఇచ్చాడు. 'నీకు ఏమి కావాలి, పవిత్రురాలా?' అని మారీచుడు అడిగాడు.