వాయుపురాణమ్

దృష్ట్వా పునః ప్రజాశ్చాపి స్వాన్తనున్తా మపౌహత। సాపవిద్ధా తనుస్తేన జ్యోత్స్నా సద్యస్త్వజాయత

తన సంతానాన్ని చూసి, వాడు మళ్లీ తన స్వంత రూపాన్ని వదిలిపెట్టాడు. వదిలిన ఆ రూపమే వెంటనే జ్యోత్స్నగా మారింది.

తస్మాద్భవన్తి సందృష్టా జ్యోత్స్నాయా ఉద్భవే ప్రజాః। ఇత్యేతాస్తనవస్తేన వ్యపవిద్ధా మహాత్మనా

అందువల్ల, జ్యోత్స్న జననంతో జీవులు కనిపిస్తుంటాయి. ఈ రూపాలను మహాత్ముడు వదిలిపెట్టాడు.

సద్యో రాత్ర్యహనీ చైవ సన్ధ్యా జ్యోత్స్నా చ జజ్ఞిరే। జయోత్స్నా సన్ధ్యా తథాహశ్చ సత్త్వమాత్రాత్మకం స్వయమ్। తమోమాత్రాత్మికా రాత్రిః సా వై తస్మాత్ర్త్రియామి కా

వెంటనే రాత్రి, పగలు, సంధ్య, జ్యోత్స్న జన్మించాయి. జ్యోత్స్న, సంధ్య, పగలు — ఇవన్నీ పూర్తిగా సత్త్వగుణంతో కూడినవే. రాత్రి మాత్రం పూర్తిగా తమోగుణంతో కూడినది, అందుకే అది మూడవదిగా పిలవబడుతుంది.

తస్మాద్దేవా దివ్యతత్త్వాత్ దృష్‌టా సృష్టా ముఖాత్తు వై। యస్మాత్తేషాం దివా జన్మ బలినస్తేన తే దివా ॥౧.౯.

అందువల్ల దేవతలు దివ్యస్వరూపం నుండి, నోటి ద్వారా సృష్టించబడ్డారు. వారు పగలు జన్మించినవారు కాబట్టి, పగలు వారికి బలంగా ఉంటుంది.

తన్వా యదసురాన్ రాత్రౌ జఘనాదసృ జత్ ప్రభుః

ఆ రూపంతో ప్రభువు రాత్రిపూట తన శరీరపు దిగువ భాగం నుండి అసురులను సృష్టించాడు.

ఏతాన్యేవ భవిష్యాణాం దేవానామసురైః సహ। పితౄణాం మానవానాఞ్చ అతీతానాగతేషు వై। మన్వన్తరేషు సర్వేషాం నిమిత్తాని భవన్తి హి

ఈ రూపాలే భవిష్యత్తులో దేవతలు, అసురులు, పితృదేవతలు, మనువులు — గతంలోనూ, భవిష్యత్తులోనూ, అన్ని మన్వంతరాలలో — కారణాలుగా మారతాయి.

జ్యోత్స్నా రాత్ర్యహనీ సన్ధ్యా చత్వార్యాభాసితాని వై। భాన్తి యస్మాత్తతో భాసి భాశబ్దోఽయం మనీషిభిః। వ్యాప్తిదీప్త్యాం నిగదితః పునశ్చాహ ప్రజాపతిః

జ్యోత్స్న, రాత్రి, పగలు, సంధ్య — ఈ నాలుగు ప్రకాశించే రూపాలు. ఇవి ప్రకాశిస్తాయన్నందున, 'భా' అనే పదాన్ని జ్ఞానులు ఉపయోగిస్తారు, అది వ్యాప్తి, వెలుగు అనే అర్థాన్ని ఇస్తుంది. ఇలా ప్రజాపతి మళ్లీ వివరించాడు.

సోఽమ్భాంస్యేతాని దృష్ట్వా తు దేవదానవమానవాన్। పితౄంశ్చ వాసృజత్సోఽన్యానాత్మనో విబుధాన్ పునః

ఆ నీళ్లను, దేవతలను, దానవులను, మనుషులను, పితృదేవతలను చూసి, వాడు తనలో నుండి మరికొంత జ్ఞానవంతులను మళ్లీ సృష్టించాడు.

తాముత్కృత్య తనుం కృత్స్నాన్తతోఽన్యామసృజత్ ప్రభుః। మూర్తిం రజస్తమఃప్రాయాం పునరేవాభ్యయూయుజత్

ఆ మొత్తం రూపాన్ని వదిలిపెట్టి, ప్రభువు తరువాత మరికొన్ని రూపాలను సృష్టించాడు. మళ్లీ రజోగుణం, తమోగుణం ప్రధానమైన రూపాన్ని కలిపాడు.

అన్ధకారే క్షుధావిష్ట స్తతోఽన్యాం సృజతే పునః। తేన సృష్టాః క్షుధాత్మానస్తేఽమ్భాంస్యాదాతుముద్యతాః

చీకటిలో, ఆకలితో బాధపడుతూ, వాడు మళ్లీ మరో రూపాన్ని సృష్టించాడు. ఆకలితో పుట్టిన వారు ఆ నీటిని తినాలని ఉత్సాహపడ్డారు.

అమ్భాంస్యేతాని రక్షామ ఉక్తవన్తశ్చ తేషు చ। రాక్షసాస్తే స్మృతా లోకే క్రోధాత్మానో నిశాచరాః

వారు 'ఈ నీటిని కాపాడుదాం' అని అక్కడ ప్రకటించారు. వారు కోపంతో కూడిన, రాత్రిపూట సంచరించే రాక్షసులుగా లోకంలో ప్రసిద్ధి చెందారు.

యేఽబ్రువన్ క్షిణుమోఽమ్భాంసి తేషాం దృష్టాః పరస్పరమ్। తేన తే కర్మణా యక్షా గుహ్యకాః క్రూరకర్మిణః

నీళ్ళను తగ్గిద్దాం అని చెప్పినవారు ఒకరితో ఒకరు గొడవపడుతూ కనిపించారు. ఆ పని వల్ల వారు యక్షులు, గుహ్యకులు అయి, క్రూరమైన పనులు చేసేవారిగా మారిపోయారు.

రక్షణే పాలనే చాపి ధాతురేష విభావ్యతే। య ఏష క్షితిధాతుర్వై క్షయణే సన్నిరుచ్యతే

రక్షణలో, పోషణలో ఈ భూతం గుర్తించబడుతుంది. భూమి అనే ఈ మూలకం తగ్గించే స్వభావం వల్లే ఈ పేరుతో పిలవబడుతుంది.

తాన్దృష్ట్వా హ్యప్రియేణాస్య కేశా అశీర్యంత ధీమతః। శీతోష్ణాచ్చోచ్ఛ్రితా హ్యూర్ద్ధ్వం తదారోహన్త తం ప్రభుమ్ ॥౧.౯.

వారు కనిపించగానే, ఆ జ్ఞాని యొక్క వెంట్రుకలు అసహ్యంగా జారిపోవడం జరిగింది. చలి, వేడి వల్ల అవి పైకి లేచి, ఆ ప్రభువు దగ్గరకు చేరిపోయాయి.

హీనా మచ్ఛిరసో వ్యాలా యస్మాచ్చైవాపసర్పితాః। వ్యాలాత్మానః స్మృతా వ్యాలాద్ధీనత్వాదహయః స్మృతాః

నా తల నుండి తక్కువగా ఉండి, వెనక్కు వెళ్లిపోయినందువల్ల, ఆ పాముల స్వభావం ఉన్నవారు పాములుగా పిలవబడతారు. తక్కువతనంతో వారు నాగులు అని గుర్తించబడ్డారు.

పన్నత్వాత్పన్నగాశ్చైవ సర్పాశ్చైవాపసర్పిణః। తేషాం పృథివ్యాం నిలయాః సూర్యాచన్ద్రమసోరధః

పాములు పాకుతూ పోవడం వల్ల పన్నగులు, దూరంగా పోవడం వల్ల సర్పాలు అని పిలవబడతారు. వారికి భూమిపై నివాసాలు సూర్యుడు, చంద్రుడు కంటే క్రింద ఉన్నాయి.

తస్య క్రోధోద్భవో యోఽసావగ్నిగర్భస్సుదారుణః। స తు సర్పసహోత్పన్నానావివేశ విషాత్మికాన్

ఆయన కోపంతో, అగ్ని నుండి ఉద్భవించిన భయంకరమైన ఒక జీవి పుట్టింది. అది విషస్వభావం కలిగిన పాములతో కలిసిపోయింది.

సర్పాన్ దృష్ట్వా తతః క్రోధాత్ క్రోధాత్మానో వినిర్మమే। వర్ణేన కపిశేనోగ్రాస్తే భూతాః పిశితాశనాః

పాములను చూసి, కోపంతో ఆయన కోపస్వభావం ఉన్న భయంకరమైన, గోధుమరంగు, మాంసం తినే భూతాలను సృష్టించాడు.

భూతత్వాత్తే స్మృతా భూతాః పిశాచాః పిశితాశనాత్। వయతో గాస్తతస్తస్య గన్ధర్వో జజ్ఞిరే తదా

వారి స్వభావం వల్ల వారు భూతాలు అని పిలవబడతారు. మాంసం తినేవారు పిశాచులు అని అంటారు. ఆయన శ్వాస నుండి గంధర్వులు పుట్టారు.

ధ్యాయతీత్యేష ధాతుర్వై యాత్రార్థే పరిపఠ్యతే। పిబతో జజ్ఞిరే గాస్తు గంధర్వాస్తేన తే స్మృతాః ।.

ప్రయాణార్థంగా ఈ ధాతువు ఉచ్చరించబడుతుంది. పాలు తాగడం వల్ల ఆవులు పుట్టాయి, అందువల్ల గంధర్వులు అని గుర్తించబడ్డారు.

అష్టాస్వేతాసు సృష్టాసు దేవయోనిషు స ప్రభుః। తతః స్వచ్ఛన్దతోఽన్యాని వయాంసి వయ సోఽసృజత్

ఎనిమిది దేవతా వర్గాలను ఆ ప్రభువు సృష్టించిన తర్వాత, తన ఇష్టానుసారం ఇతర పక్షులు, ఎగిరే జంతువులను కూడా సృష్టించాడు.

ఛాద్యతస్తాని ఛన్దాంసి వయసోఽపి వయాంస్యపి। శూన్యాన్ దృష్ట్వా తు దేవో వైఽసృజత్పక్షిగణానపి

అవి కప్పబడ్డాయి, అలాగే ఛందస్సులు, పక్షులు, ఎగిరే జంతువులు కూడా. ఖాళీగా ఉండటాన్ని చూసి, ఆ దేవుడు పక్షుల గుంపులను సృష్టించాడు.

ముఖతోఽజాన్ ససర్జ్జాథ వక్షసశ్చవయోఽసృజత్। గాశ్చైవాథోదరాద్బ్రహ్మా పార్శ్వాభ్యాఞ్చ వినిర్మమే

తన నోటిలో నుండి కొన్ని, ఛాతి నుండి పక్షులను, పొట్ట నుండి ఆవులను, ప్రక్కల నుండి బ్రహ్మను సృష్టించాడు.

పద్భ్యాఞ్చాశ్చాన్ సమాతఙ్గాన్ శరభాన్ గవయాన్ మృగాన్। ఉష్ట్రానశ్చతరాంశ్చైవ తాశ్వాన్యాశ్చైవ జాతయః ॥౧.౯.

పాదాల నుండి ఏనుగులు, శరభాలు, గవయాలు, జింకలు, ఒంటెలు, నాలుగు కాళ్ల జంతువులు, ఇంకా ఇతర కుదిరిన జాతుల గుర్రాలను సృష్టించాడు.

ఓషధ్యః ఫలమూలాని రోమతస్తస్య జజ్ఞిరే। ఏవం పశ్వోషధీః సృష్ట్వా న్యయుఞ్జత్సోఽధ్వరే ప్రభుః

ఆయన వెంట్రుకల నుండి ఔషధాలు, పండ్లు పుట్టాయి. ఇలా పశువులు, మొక్కలను సృష్టించి, ఆ ప్రభువు వాటిని యజ్ఞానికి నియమించాడు.

తస్మాదాదౌ తు కల్పస్య త్రేతాయుగముఖే తదా। గౌరజః పురుషో మేషో హ్యశ్వోఽశ్వతరగర్ద్దభౌ। ఏతాన్ గ్రామ్యాన్ పశూనాహురారణ్యాంశ్చ నిబోధత

అందువల్ల కల్పం ప్రారంభంలో, త్రేతాయుగం మొదట్లో, ఎద్దు, మనిషి, గొర్రె, గుర్రం, ఖచ్చర్, గాడిద — వీటిని గృహపశువులు అంటారు. ఇప్పుడు అడవి జంతువుల గురించి విను.

శ్వాపదా ద్విఖురో హస్తీ వానరః పక్షిపఞ్చమాః। ఉన్దకాః పశవః సృష్టాః సప్తమాస్తు సరీసృపాః

మాంసాహార జంతువులు, రెండు కాళ్ళు ఉన్నవి, ఏనుగు, కోతి, పక్షులు ఐదవ వర్గంగా, నీటిలో ఉండే జంతువులు పశువులుగా, ఏడవ వర్గంగా సరీసృపాలు సృష్టించబడ్డాయి.

గాయత్రం వరుణఞ్చైవ త్రివృత్సౌమ్యం రథన్తరమ్। అగ్నిష్టోమం చ యజ్ఞానాం నిర్మమే ప్రథమాన్ముఖాత్

గాయత్రం, వరుణం, త్రివృత్, సౌమ్యం, రథంతరం, యజ్ఞాలలో అగ్నిష్టోమం — ఇవన్నీ ఆయన నోటిలో నుండి మొదట సృష్టించాడు.

ఛన్దాంసి త్రైష్టుభఙ్కర్మ స్తోమం పఞ్చదశన్తథా। బృహత్సామమథోక్థఞ్చ దక్షిణాత్సోఽసృజన్ముఖాత్

ఛందస్సులు, త్రిష్టుప్, కర్మ, పదిహేను రకాల స్తోమం, బృహత్సామం, ఉక్తం — ఇవన్నీ ఆయన నోటిలోని కుడివైపు నుండి సృష్టించబడ్డాయి.