వాయుపురాణమ్

దృష్ట్వా సురాంస్తు దేవేశస్తనుమన్యామపద్యత। అవ్యక్తాం సత్త్వబహులాం తతస్తాం సోఽభ్యయూయుజత్। తతస్తాం యుఞ్జతస్తస్య ప్రియమాసీత్ ప్రభోః కిల

దేవతలను చూసి, దేవతాధిపతి మరొక శరీరాన్ని, అవ్యక్తంగా, సత్త్వగుణంతో కూడినదిగా ధరించాడు. ఆ శరీరాన్ని కలిపినప్పుడు, ప్రభువు సంతోషించాడు.

తతో ముఖే సముత్పన్నా దీవ్యతస్తస్య దేవతాః। యతోఽస్య దీవ్యతో జాతాస్తేన దేవాః ప్రకీర్త్తితాః

తర్వాత ఆయన ప్రకాశిస్తూ ఉండగా, ఆయన నోటినుండి దేవతలు పుట్టారు. ఆయన ప్రకాశిస్తున్నప్పుడు వారు పుట్టినందున, వారిని దేవతలు అని పిలుస్తారు.

ధాతుర్ద్దివీతి యః ప్రోక్తః క్రీడాయాం స విభావ్యతే। తస్యాన్తన్వాన్తు దివ్యాయాం జజ్ఞిరే తేన దేవతాః

ఆటలో 'ధాతుర్దివితి' అని పిలవబడే ఆయన నుండీ, ఆ దివ్యమైన శరీరం నుండీ దేవతలు పుట్టారు.

దేవాన్ సృష్ట్వాథ దేవేశస్తనుమన్యామపద్యత। సత్త్వమాత్రాత్మికాం దేవస్తతోఽన్యాం సోఽభ్యపద్యత ॥౧.౯.

దేవతలను సృష్టించిన తరువాత, దేవతాధిపతి మరొక రూపాన్ని ధరించాడు. ఆ దేవుడు పూర్తిగా సత్త్వగుణంతో కూడిన శరీరాన్ని తీసుకుని, తరువాత ఇంకొక రూపాన్ని కూడా ధరించాడు.

పితృవన్మన్యమానస్తాన్ పుత్రాన్ ప్రాధ్యాయత ప్రభుః। పితరో హ్యుపపక్షాభ్యాం రాత్ర్యహ్నోరన్తరాసృజత్। తస్మాత్తే పితరో దేవాః పుత్రత్వన్తేన తేషు తత్

వాడు వారిని తన కుమారులుగా భావించి, వారిని కోరాడు. ప్రభువు రాత్రి, పగలు మధ్యలో రెండు రెక్కలతో పితృదేవతలను సృష్టించాడు. అందువల్ల ఆ పితృదేవతలు దైవస్వరూపులై, వారిలో కుమారత్వం స్థిరమైంది.

యయా సృష్టాస్తు పితరస్తాన్తనుం స వ్యపోహత। సాపవిద్ధా తనుస్తేన సద్యః సన్ధ్యా ప్రజాయత

ఆ పితృదేవతలను సృష్టించిన ఆ శరీరాన్ని వాడు వదిలిపెట్టాడు. వదిలిన ఆ శరీరమే వెంటనే సంధ్యగా మారింది.

తస్మాదహస్తు దేవానాం రాత్రిర్యా సాఽసురీ స్మృతా। తయోర్మధ్యే తు వై పైత్రీ యా తనుః సా గరీయసీ

అందువల్ల పగలు దేవతలకు, రాత్రి అసురులకు చెందింది అని చెప్పబడింది. ఈ రెండింటి మధ్య ఉన్న పితృరూపమే అత్యంత గొప్పది.

తస్మాద్దేవాసురాః సర్వే ఋషయో మనవస్తథా। తే యుక్తాస్తాముపాసన్తే బ్రహ్మణో మధ్యమాన్తనుమ్

అందుకే, అందరు దేవతలు, అసురులు, ఋషులు, మనువులు కలసి, బ్రహ్మ యొక్క మధ్యమరూపాన్ని ఆరాధిస్తారు.

తతోఽన్యాం స పునర్బ్రహ్మా తనుం వై ప్రత్యపద్యత। రజోమాత్రాత్మికాయాన్తు మనసా సోఽసృజత్ ప్రభుః

తర్వాత బ్రహ్మ మరొక రూపాన్ని మళ్లీ ధరించాడు. ఆ ప్రభువు పూర్తిగా రజోగుణంతో కూడిన ఆ రూపంతో మనసులోనే సృష్టి చేశాడు.

రజఃప్రాయాత్ తతః సోఽథ మానసానసృజత్ సుతాన్। మనసస్తు తతస్తస్య మానసా జజ్ఞిరే ప్రజాః

అక్కడ రజోగుణం ప్రబలినప్పుడు, వాడు మనసుతో పుట్టిన కుమారులను సృష్టించాడు. అతని మనసులో నుండే ఆ మనసుపుత్రులు జన్మించారు.

దృష్ట్వా పునః ప్రజాశ్చాపి స్వాన్తనున్తా మపౌహత। సాపవిద్ధా తనుస్తేన జ్యోత్స్నా సద్యస్త్వజాయత

తన సంతానాన్ని చూసి, వాడు మళ్లీ తన స్వంత రూపాన్ని వదిలిపెట్టాడు. వదిలిన ఆ రూపమే వెంటనే జ్యోత్స్నగా మారింది.

తస్మాద్భవన్తి సందృష్టా జ్యోత్స్నాయా ఉద్భవే ప్రజాః। ఇత్యేతాస్తనవస్తేన వ్యపవిద్ధా మహాత్మనా

అందువల్ల, జ్యోత్స్న జననంతో జీవులు కనిపిస్తుంటాయి. ఈ రూపాలను మహాత్ముడు వదిలిపెట్టాడు.

సద్యో రాత్ర్యహనీ చైవ సన్ధ్యా జ్యోత్స్నా చ జజ్ఞిరే। జయోత్స్నా సన్ధ్యా తథాహశ్చ సత్త్వమాత్రాత్మకం స్వయమ్। తమోమాత్రాత్మికా రాత్రిః సా వై తస్మాత్ర్త్రియామి కా

వెంటనే రాత్రి, పగలు, సంధ్య, జ్యోత్స్న జన్మించాయి. జ్యోత్స్న, సంధ్య, పగలు — ఇవన్నీ పూర్తిగా సత్త్వగుణంతో కూడినవే. రాత్రి మాత్రం పూర్తిగా తమోగుణంతో కూడినది, అందుకే అది మూడవదిగా పిలవబడుతుంది.

తస్మాద్దేవా దివ్యతత్త్వాత్ దృష్‌టా సృష్టా ముఖాత్తు వై। యస్మాత్తేషాం దివా జన్మ బలినస్తేన తే దివా ॥౧.౯.

అందువల్ల దేవతలు దివ్యస్వరూపం నుండి, నోటి ద్వారా సృష్టించబడ్డారు. వారు పగలు జన్మించినవారు కాబట్టి, పగలు వారికి బలంగా ఉంటుంది.

తన్వా యదసురాన్ రాత్రౌ జఘనాదసృ జత్ ప్రభుః

ఆ రూపంతో ప్రభువు రాత్రిపూట తన శరీరపు దిగువ భాగం నుండి అసురులను సృష్టించాడు.

ఏతాన్యేవ భవిష్యాణాం దేవానామసురైః సహ। పితౄణాం మానవానాఞ్చ అతీతానాగతేషు వై। మన్వన్తరేషు సర్వేషాం నిమిత్తాని భవన్తి హి

ఈ రూపాలే భవిష్యత్తులో దేవతలు, అసురులు, పితృదేవతలు, మనువులు — గతంలోనూ, భవిష్యత్తులోనూ, అన్ని మన్వంతరాలలో — కారణాలుగా మారతాయి.

జ్యోత్స్నా రాత్ర్యహనీ సన్ధ్యా చత్వార్యాభాసితాని వై। భాన్తి యస్మాత్తతో భాసి భాశబ్దోఽయం మనీషిభిః। వ్యాప్తిదీప్త్యాం నిగదితః పునశ్చాహ ప్రజాపతిః

జ్యోత్స్న, రాత్రి, పగలు, సంధ్య — ఈ నాలుగు ప్రకాశించే రూపాలు. ఇవి ప్రకాశిస్తాయన్నందున, 'భా' అనే పదాన్ని జ్ఞానులు ఉపయోగిస్తారు, అది వ్యాప్తి, వెలుగు అనే అర్థాన్ని ఇస్తుంది. ఇలా ప్రజాపతి మళ్లీ వివరించాడు.

సోఽమ్భాంస్యేతాని దృష్ట్వా తు దేవదానవమానవాన్। పితౄంశ్చ వాసృజత్సోఽన్యానాత్మనో విబుధాన్ పునః

ఆ నీళ్లను, దేవతలను, దానవులను, మనుషులను, పితృదేవతలను చూసి, వాడు తనలో నుండి మరికొంత జ్ఞానవంతులను మళ్లీ సృష్టించాడు.

తాముత్కృత్య తనుం కృత్స్నాన్తతోఽన్యామసృజత్ ప్రభుః। మూర్తిం రజస్తమఃప్రాయాం పునరేవాభ్యయూయుజత్

ఆ మొత్తం రూపాన్ని వదిలిపెట్టి, ప్రభువు తరువాత మరికొన్ని రూపాలను సృష్టించాడు. మళ్లీ రజోగుణం, తమోగుణం ప్రధానమైన రూపాన్ని కలిపాడు.

అన్ధకారే క్షుధావిష్ట స్తతోఽన్యాం సృజతే పునః। తేన సృష్టాః క్షుధాత్మానస్తేఽమ్భాంస్యాదాతుముద్యతాః

చీకటిలో, ఆకలితో బాధపడుతూ, వాడు మళ్లీ మరో రూపాన్ని సృష్టించాడు. ఆకలితో పుట్టిన వారు ఆ నీటిని తినాలని ఉత్సాహపడ్డారు.

అమ్భాంస్యేతాని రక్షామ ఉక్తవన్తశ్చ తేషు చ। రాక్షసాస్తే స్మృతా లోకే క్రోధాత్మానో నిశాచరాః

వారు 'ఈ నీటిని కాపాడుదాం' అని అక్కడ ప్రకటించారు. వారు కోపంతో కూడిన, రాత్రిపూట సంచరించే రాక్షసులుగా లోకంలో ప్రసిద్ధి చెందారు.

యేఽబ్రువన్ క్షిణుమోఽమ్భాంసి తేషాం దృష్టాః పరస్పరమ్। తేన తే కర్మణా యక్షా గుహ్యకాః క్రూరకర్మిణః

నీళ్ళను తగ్గిద్దాం అని చెప్పినవారు ఒకరితో ఒకరు గొడవపడుతూ కనిపించారు. ఆ పని వల్ల వారు యక్షులు, గుహ్యకులు అయి, క్రూరమైన పనులు చేసేవారిగా మారిపోయారు.

రక్షణే పాలనే చాపి ధాతురేష విభావ్యతే। య ఏష క్షితిధాతుర్వై క్షయణే సన్నిరుచ్యతే

రక్షణలో, పోషణలో ఈ భూతం గుర్తించబడుతుంది. భూమి అనే ఈ మూలకం తగ్గించే స్వభావం వల్లే ఈ పేరుతో పిలవబడుతుంది.

తాన్దృష్ట్వా హ్యప్రియేణాస్య కేశా అశీర్యంత ధీమతః। శీతోష్ణాచ్చోచ్ఛ్రితా హ్యూర్ద్ధ్వం తదారోహన్త తం ప్రభుమ్ ॥౧.౯.

వారు కనిపించగానే, ఆ జ్ఞాని యొక్క వెంట్రుకలు అసహ్యంగా జారిపోవడం జరిగింది. చలి, వేడి వల్ల అవి పైకి లేచి, ఆ ప్రభువు దగ్గరకు చేరిపోయాయి.

హీనా మచ్ఛిరసో వ్యాలా యస్మాచ్చైవాపసర్పితాః। వ్యాలాత్మానః స్మృతా వ్యాలాద్ధీనత్వాదహయః స్మృతాః

నా తల నుండి తక్కువగా ఉండి, వెనక్కు వెళ్లిపోయినందువల్ల, ఆ పాముల స్వభావం ఉన్నవారు పాములుగా పిలవబడతారు. తక్కువతనంతో వారు నాగులు అని గుర్తించబడ్డారు.

పన్నత్వాత్పన్నగాశ్చైవ సర్పాశ్చైవాపసర్పిణః। తేషాం పృథివ్యాం నిలయాః సూర్యాచన్ద్రమసోరధః

పాములు పాకుతూ పోవడం వల్ల పన్నగులు, దూరంగా పోవడం వల్ల సర్పాలు అని పిలవబడతారు. వారికి భూమిపై నివాసాలు సూర్యుడు, చంద్రుడు కంటే క్రింద ఉన్నాయి.

తస్య క్రోధోద్భవో యోఽసావగ్నిగర్భస్సుదారుణః। స తు సర్పసహోత్పన్నానావివేశ విషాత్మికాన్

ఆయన కోపంతో, అగ్ని నుండి ఉద్భవించిన భయంకరమైన ఒక జీవి పుట్టింది. అది విషస్వభావం కలిగిన పాములతో కలిసిపోయింది.

సర్పాన్ దృష్ట్వా తతః క్రోధాత్ క్రోధాత్మానో వినిర్మమే। వర్ణేన కపిశేనోగ్రాస్తే భూతాః పిశితాశనాః

పాములను చూసి, కోపంతో ఆయన కోపస్వభావం ఉన్న భయంకరమైన, గోధుమరంగు, మాంసం తినే భూతాలను సృష్టించాడు.

భూతత్వాత్తే స్మృతా భూతాః పిశాచాః పిశితాశనాత్। వయతో గాస్తతస్తస్య గన్ధర్వో జజ్ఞిరే తదా

వారి స్వభావం వల్ల వారు భూతాలు అని పిలవబడతారు. మాంసం తినేవారు పిశాచులు అని అంటారు. ఆయన శ్వాస నుండి గంధర్వులు పుట్టారు.