వాయుపురాణమ్

ఏవముక్తస్తదా సూత ఉవాచ ఋషిసత్తమాన్ । దితేః పుత్రద్వయం జజ్ఞే కశ్యపాదితి నః శ్రుతమ్ ।। ౬.

అలా అడిగినప్పుడు, సూతుడు ఆ మహర్షులకు ఇలా చెప్పాడు: కశ్యపునికి దితి నుండి ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారని మేము విన్నాము.

కశ్యపస్యాత్మజౌ తౌ వై సర్వేభ్యః పూర్వజౌ స్మృతౌ। సూత్యేఽహన్యతిరాత్రస్య కశ్యపస్యాశ్వమేధికే ।। ౬.

ఆ ఇద్దరు కశ్యపుని కుమారులు అందరిలోనూ పెద్దవారిగా గుర్తించబడ్డారు. వారు కశ్యపుడు చేసిన దీర్ఘమైన అశ్వమేధ యాగం రోజున జన్మించారు.

హిరణ్యకశిపుర్నామ ప్రథమం ఋత్విగాసనమ్। దిత్యా గర్భాద్వినిఃసృత్య తత్రాసీనోచ్చసంసది। హిరణ్యకశిపుస్తస్మాత్ కర్మణా తేన స స్మృతః ।। ౬.

మొదటివాడు హిరణ్యకశిపుడు. దితి గర్భం నుండి బయటపడి, గొప్ప సభలో యాజ్ఞికుని స్థానం లో కూర్చున్నాడు. ఆ కార్యం వల్ల అతడికి 'హిరణ్యకశిపుడు' అనే పేరు వచ్చింది.

హిరణ్యకశిపోర్నామ జన్మ చైవ మహాత్మనః। ప్రభావ़ఞ్చైవ దైత్యస్య విస్తరాద్బ్రూహి నః ప్రభో ।। ౬.

ప్రభూ, ఆ మహాత్ముడైన హిరణ్యకశిపుడు జననం, అతని గొప్పతనం గురించి వివరంగా మాకు చెప్పండి.

కశ్యపస్యాశ్వమేధోఽభూత్ పుణ్యో వై పుష్కరే పురా। ఋషిభిర్ద్దేవతాభిశ్చ గన్ధర్వై రుపశోభితః ।। ౬.

పూర్వం పుష్కరంలో కశ్యపుడు చేసిన అశ్వమేధ యాగం ఎంతో పవిత్రంగా, ఋషులు, దేవతలు, గంధర్వులతో అలంకరించబడింది.

ఉత్కృష్టేనైవ విధినా ఆఖ్యానాదౌ యథావిధి। ఆసనాన్యుపక్లృప్తాని కాఞ్చనాని తు పఞ్చ వై ।। ౬.

ఆ కథ ప్రారంభంలో, ఉత్తమమైన విధానంతో, ఐదు బంగారు ఆసనాలు సరిగ్గా ఏర్పాటయ్యాయి.

కుశపూతాని త్రీణ్యత్ర కూర్చఫలకమేవ చ। ముఖ్యార్త్విజశ్చ చత్వారస్తేషాన్తాన్యుపకల్పయేత్ ।। ౬.

అక్కడ మూడు కుశతో శుద్ధి చేసిన ఆసనాలు, ఒకటి కూర్చా పీఠిక కోసం ఏర్పాటయ్యాయి. ముఖ్యమైన నలుగురు యాజ్ఞికులకు అవి కేటాయించబడ్డాయి.

శుభం తత్రాసనం యత్తు హోతురర్థే ప్రకల్పితమ్। హిరణ్మయం తథా దివ్యం దివ్యాస్తరణసంస్తృతమ్ ।। ౬.

హోతృవేదికి సిద్ధం చేసిన ఆసనం బంగారంతో, దివ్యంగా, దేవతల పరుపుతో అలంకరించబడింది.

అన్తర్వత్నీ దితిశ్చైవ పత్నీత్వం స్ముపాగతా। దశ వర్షసహస్రాణి గర్భస్తస్యా అవర్తత ।। ౬.

దితి గర్భవతిగా తన భార్యధర్మాన్ని అనుసరించింది. ఆమె గర్భం పది వేల సంవత్సరాలు కొనసాగింది.

స తు గర్భాద్వినిఃసృత్య మాతుర్వై ఉదరాత్తదా। ఉపక్లృప్తాసనం యత్తు హోతురర్థే హిరణ్మయమ్। నిషసాద సగర్భోఽత్ర తత్రాసీనః శశంస చ ।। ౬.

ఆ సమయంలో, తల్లి గర్భం నుండి బయటపడి, హోతృవేదికి సిద్ధం చేసిన బంగారు ఆసనంపై కూర్చున్నాడు. అక్కడ కూర్చుని మాట్లాడాడు కూడా.

ఆక్యానపఞ్చమాన్ వేదాన్ మహర్షిః కాశ్యపో యథా। తం దృష్ట్వా మునయస్తస్య నామాకుర్వంస్తు తద్విధమ్ ।। ౬.

మహర్షి కశ్యపుడు వేదాలలో చెప్పిన ఐదు కథల ప్రకారం, మునులు అతడిని చూసి, ఆ విధంగా పేరు పెట్టారు.

హిరణ్యకశిపుస్తస్మాత్ కర్మణా తేన విశ్రుతః। హిరణ్యాక్షోఽనుజస్తస్య సింహికా తస్య చానుజా। రాహోః సా జననీ దేవీ విప్రచిత్తేః పరిగ్రహాత్ ।। ౬.

అలా ఆ కార్యం వల్ల హిరణ్యకశిపుడు ప్రసిద్ధి చెందాడు. అతని తమ్ముడు హిరణ్యాక్షుడు, చెల్లెలు సింహిక. ఆమె విప్రచిత్తిని పెళ్లి చేసుకుని రాహువు తల్లి అయ్యింది.

హిరణ్యకశిపుర్ద్దైత్యశ్చచార పరమం తపః। శతం వర్షసహస్రాణాం నిరాహారో హ్యధఃశిరాః ।। ౬.

హిరణ్యకశిపుడు దైత్యుడు, లక్ష సంవత్సరాలు తలకిందులుగా నిలబడి, ఆహారం లేకుండా ఘోరమైన తపస్సు చేశాడు.

తం బ్రహ్మా ఛన్దయామాస దైత్యం తుష్టో వరేణ తు। సర్వామరత్వం విప్రేభ్యః సర్వభూతేభ్య ఏవ చ। యోగాద్దేవాన్ వినిర్జిత్య సర్వదేవత్వమాస్థితః ।। ౬.

బ్రహ్మదేవుడు సంతోషించి, దైత్యుడికి వరం ఇచ్చాడు. అతడికి బ్రాహ్మణులు, అన్ని జీవుల మధ్య అమరత్వం లభించింది. యోగబలంతో దేవతలను జయించి, అన్ని దేవతలలో అధికారం పొందాడు.

దానవాశ్చాసురాశ్చైవ దేవాః సమా భవన్తు వై। మారుతేర్యన్మహైశ్వర్యమేష మే దీయతాం వరః ।। ౬.

దానవులు, అసురులు, దేవతలు అందరూ సమానంగా ఉండాలి. వాయుదేవుని గొప్ప శక్తిని నాకు వరంగా ఇవ్వండి.

ఏవముక్తోఽథ బ్రహ్మా తు తస్మై దత్త్వా యథేప్సితమ్। దత్త్వా తస్మై వరాన్ దివ్యాన్ తత్రైవాన్తరధీయత। హిరణ్యకశిపుర్దైత్యః శ్లోకైర్గీతః పురాతనైః ।। ౬.

అలా అడిగినప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు అతడికి కోరిన వరాలు ఇచ్చి, దివ్యమైన వరాలు ప్రసాదించి, అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు. హిరణ్యకశిపుడు పురాతన శ్లోకాలలో కీర్తించబడ్డాడు.

రాజా హిరణ్యకశిపుర్యాం యామాశాం నిషేవతే। తస్యాస్తస్యా దిశో దేవా నమశ్చక్రుర్మహర్షిభిః ।। ౬.

హిరణ్యకశిపుడు ఏ దిక్కులో నివసిస్తే, ఆ ప్రాంత దేవతలు, మహర్షులతో కలిసి, అతనికి నమస్కరిస్తారు.

ఏవంప్రభావో దైత్యేన్ద్రో హిరణ్యకశిపు ర్ద్విజాః। తస్యాసీన్నరసింహః స విష్ణుర్మృత్యుః పురా కిల। నఖైస్తు తేన నిర్భిన్నస్తతః శుద్ధా నఖాః స్మృతాః ।। ౬.

ద్విజులారా! హిరణ్యకశిపుడు ఎంతటి శక్తిశాలి అయినా, అతనికి నరసింహుడు విష్ణువు రూపంలో మరణంగా వచ్చాడు. ఆయన తన గోరులతో హిరణ్యకశిపుని చీల్చాడు. అందుకే గోర్లు పవిత్రమైనవిగా పరిగణించబడతాయి.

హిరణ్యాక్షసుతాః పఞ్చ విక్రాన్తాః సుమహా బలాః। ఉత్కురః శకునిశ్చైవ కాలనాభస్తథైవ చ ।। ౬.

హిరణ్యాక్షునికి ఐదుగురు కుమారులు ఉండేవారు. వారు మహా బలవంతులు, పరాక్రమశాలులు. వారు ఉత్కురుడు, శకుని, కాలనాభుడు కూడా.

మహానాభశ్చ విక్రాన్తో భూతసన్తాపనస్తథా। హిరణ్యాక్షసుతాః హ్యేతే దేవైరపి దురాసదాః ।। ౬.

మహానాభుడు పరాక్రమవంతుడు, భూతసంతాపనుడు కూడా హిరణ్యాక్షుని కుమారులే. వీరిని దేవతలకే ఎదుర్కోవడం కష్టమే.

తేషాం పుత్రాశ్చ పౌత్రాశ్చ బాడేయః సగణః స్మృతః। శతన్తాని సహస్రాణి నిహతాస్తారకామయే ।। ౬.

వారికీ వారి కుమారులు, మనవళ్లు, బాడేయ వంశస్థులు, వారి అనుచరులతో కలిపి లక్షలాది మంది తారకామయ యుద్ధంలో హతమయ్యారు.

హిరణ్యకశిపోః పుత్రాశ్చత్వారస్తు మహాబలాః। ప్రహ్లాదః పూర్వజస్తేషామనుహ్లాదస్తథైవ చ। సంహ్రాదశ్చ హ్రదశ్చైవ హ్రదపుత్రాన్నిబోధత ।। ౬.

హిరణ్యకశిపునికి నలుగురు మహా బలవంతులు కుమారులు. వారిలో పెద్దవాడు ప్రహ్లాదుడు, అనంతరం అనుహ్లాదుడు, సంహ్రాదుడు, హ్రదుడు. ఇప్పుడు హ్రదుని కుమారుల గురించి వినండి.

హ్రాదో నిసున్దశ్చ తతా హ్రదపుత్రౌ బభూవతుః। సున్దోపసున్దౌ విక్రాన్తౌ నిసున్దతన యావుభౌ ।। ౬.

హ్రదునికి ఇద్దరు కుమారులు—హ్రదుడు, నిసుందుడు. నిసుందునికి ఇద్దరు పరాక్రమవంతులు కుమారులు—సుందుడు, ఉపసుందుడు.

బ్రహ్మఘ్నస్తు మహావీర్యో మూకస్తు హ్రదదాయినః। మారీచః సున్దపుత్రస్తు తాడకాముపపద్యతే ।। ౬.

బ్రహ్మఘ్నుడు మహా వీరుడు, మూకుడు హ్రదుని కుమారులు. సుందుని కుమారుడు మారీచుడు, అతనికి తాడకా జన్మించింది.

తాడకా నిహతా సాఽథ రాఘవేణ బలీయసా। మూకో వినిహతశ్చాపి కిరాతే సవ్యసాచినా ।। ౬.

ఆ తాడకను బలవంతుడు రాఘవుడు సంహరించాడు. అలాగే మూకుడిని కిరాతులలో అగ్రశరధారి వధించాడు.

ఉత్పన్నా మహతా చైవ తపసా భావితాః స్వయమ్। తిస్రః కోట్యస్తు తేషాం వై మణివర్త్తనివాసినామ్। అవధ్యా దేవతానాం వై నిహతాః సవ్యసాచినా ।। ౬.

మహా తపస్సుతో పుట్టిన మణివర్తనివాసులు ముప్పది లక్షల మంది. వారు దేవతలకు అవధ్యులైనా, అగ్రశరధారి చేతిలో సంహరించబడ్డారు.

అనుహ్లాదసుతో వాయుః శినీవాలీ తథైవ చ । తేషాన్తు శతసాహస్రో గణో హాలాహలః స్మృతః ।। ౬.

అనుహ్లాదుని కుమారుడు వాయువు, అలాగే శినీవాళి. వీరి వంశస్తుల సమూహం లక్షమంది ఉండి, హాలాహలుడు అని పిలవబడతారు.

వైరోచనస్తు ప్రాహ్లాదిః పఞ్చ తస్యాత్మజాః స్మృతాః। గవేష్ఠీ కాలనేమిశ్చ జమ్భో బాష్కల ఏవ చ। శమ్భుస్తు అనుజస్తేషాం స్మృతాః ప్రాహ్లాదిసూనవః ।। ౬.

వైరోచనుడు ప్రహ్లాదుని కుమారుడు. అతనికి ఐదుగురు కుమారులు—గవేష్ఠి, కాలనేమి, జంభుడు, బాష్కలుడు, చిన్నవాడు శంభుడు. వీరిని ప్రహ్లాదివంశీయులు అంటారు.

యథాప్రధానం వక్ష్యామి తేషాం పుత్రాన్ దురాసదాన్। శుమ్భశ్చైవ నిశుమ్భశ్చ విష్వక్సేనో మహౌజసః ।। ౬.

ఇప్పుడు వారి కుమారులను క్రమంగా చెప్పుతాను. వారు శుంభుడు, నిశుంభుడు, మహా శక్తిశాలి విష్వక్సేనుడు.