వాయుపురాణమ్

ధనూంషి చైవ చత్వారి శాఖారథ్యాస్తు తైః కృతాః। గృహరథ్యోపరథ్యాశ్చ ద్వికాశ్చాప్యుపరథ్యకాః

శాఖా వీధులు నాలుగు విల్లు పొడవుగా ఉంటాయి. ఇళ్ల వీధులు, ఉపవీధులు రెండు విల్లు, మరింత చిన్న ఉపవీధులు కూడా రెండు విల్లు పొడవు.

ఘణ్టాపథశ్చతుష్పాదస్త్రిపదఞ్చ గృహాన్తరమ్। వృత్తిమార్గాస్త్వర్ద్ధపదం ప్రాగ్వంశః పదికః స్మృతః

ఘంటామార్గం నాలుగు అడుగుల వెడల్పు. మూడు అడుగుల దారి ఇళ్ల మధ్య ఉంటుంది. వృత్తాకార మార్గాలు అర అడుగు, తూర్పు వరుసను పాదమార్గం అంటారు.

అవస్కరం పరీవాహం పదమాత్రంసమన్తతః। కృతేషు తేషు స్థానేషు పునస్వక్రుర్గృహాణి వై

ఒక అడుగు వెడల్పుతో చుట్టూ కాలువ ఏర్పడాలి. ఈ ప్రదేశాలు ఏర్పడిన తర్వాత, గృహస్థుడు తన ఇళ్లను నిర్మించాలి.

యథా తే పూర్వమాసన్వై వృక్షాస్తు గృహసంస్థితాః। తథా కర్తుం సమారబ్ధాశ్చిన్తయిత్వా పునః పునః

మునుపు వృక్షాలు ఇళ్లలో ఎలా ఉండేవో, అలాగే మళ్లీ ఆ విధంగా ఏర్పాటుచేయాలని వారు పదే పదే ఆలోచిస్తూ మొదలుపెట్టారు.

వృక్షాశ్చైవగతాః శాఖా న తాశ్చైవ పరాగతాః। అత ఊర్ద్ధ్వంగతా శ్చాన్యా ఏవం తిర్య్యగ్గతాః పురా

ఆ వృక్షాలకు కొమ్మలు పెరిగేవి, కానీ అవి ఎక్కడికీ పోయేవి కావు; అక్కడి నుంచి కొన్ని పైకి, మరికొన్ని పక్కకు పాకేవి.

బుద్ధ్వాఽన్విష్యస్తథా న్యాయో వృక్షశాఖా యథా గతాః। తథా కృతాస్తు తైః శాఖాస్తస్మాచ్ఛాలాస్తు తాః స్మృతాః

వృక్షాల కొమ్మలు ఎలా విస్తరించాయో తెలుసుకొని, పరిశీలించి, వారు కూడా అలాంటి కొమ్మలు నిర్మించారు. అందుకే వాటిని శాలలు అని పిలుస్తారు.

ఏవం ప్రసిద్ధాః శాఖాభ్యః శాలాశ్చైవ గృహాణి చ। తస్మాత్తా వైస్మృతాః శాలాః శాలాత్వం చైవ తాసు తత్

ఇలా, వృక్షాల కొమ్మల నుంచి శాలలు, ఇళ్లూ ప్రసిద్ధి చెందాయి. అందుకే వాటిని శాలలు అని గుర్తిస్తారు, వాటిలో శాలల లక్షణం స్థిరంగా ఉంది.

ప్రసీదతి మనస్తాసు మనః ప్రసాదయన్తి తాః। తస్మాద్గృహాణి శాలాశ్చ ప్రాసాదాశ్చైవ సంజ్ఞితాః

వాటిలో మనసు ఆనందిస్తుంది, అవి మనసుకు సంతోషాన్ని ఇస్తాయి. అందుకే ఇళ్లను, శాలలను, ప్రాసాదాలను అలా పిలుస్తారు.

కృత్వా ద్వన్ద్వోపఘాతాంస్తాన్ వార్త్తోపాయమచిన్తయన్। నష్టేషు మధునా సార్ద్ధం కల్పవృక్షేషు వై తదా। విషాదవ్యాకులాస్తావై ప్రజాస్తృష్ణాక్షుధాత్మికాః

వారు పరస్పర కలహాలు చేసి, జీవనోపాయం గురించి ఆలోచించారు. అప్పుడు కల్పవృక్షాలు తేనెతో పాటు పోయినపుడు, ప్రజలు దుఃఖంతో, దాహంతో, ఆకలితో బాధపడిపోయారు.

తతః ప్రాదుర్బభౌ తాసాం సిద్ధిస్త్రేతాయుగే పునః। వార్తార్థసాధికాప్యన్యా వృత్తిస్తాసాం హి కామతః

అప్పుడు త్రేతాయుగంలో వారికి మళ్లీ సాఫల్యం కలిగింది; వారి కోరికలు తీరేలా మరో జీవనోపాయం కలిగింది.

తాసాం వృష్ట్యుదకానీహ యాని నిమ్నైర్గతాని తు। వృష్ట్యా తదభావత్స్రోతః ఖాతాని నిమ్నగాః స్మృతాః

వర్షపు నీళ్లు లోతట్టు ప్రదేశాల్లోకి చేరి, వర్షంతో ప్రవాహాలుగా మారాయి. ఆ తవ్విన కాలువలను నదులు అని అంటారు.

ఏవం నద్యః ప్రవృత్తాస్తు ద్వితీయే వృష్టిసర్జ్జనే। యే పరస్తాదపాం స్తోకా ఆపన్నాః పౄథివీతలే

ఇలా రెండోసారి వర్షం పడినప్పుడు నదులు ప్రవహించసాగాయి; అప్పటికి భూమిపై చేరిన నీరు చిన్నచిన్నగా ఉండేది.

అపామ్భూమేశ్చ సంయోగాదోషధ్యస్తాసు చాభవన్। పుష్పమూలఫలిన్యస్తు ఓషధ్యస్తాః ప్రజజ్ఞిరే

నీరు, భూమి కలిసినప్పుడు అక్కడ మొక్కలు పుట్టాయి; వాటిలో పుష్పాలు, మూలాలు, ఫలాలు కలిగిన ఔషధులు పుట్టుకొచ్చాయి.

అఫాలకృష్టాశ్చానుప్తా గ్రామ్యాఽరణ్యాశ్చతుర్దశ। ఋతుపుష్పఫలాశ్చైవ వృక్షా గుల్మాశ్చ జజ్ఞిరే

ఎటువంటి సాగు లేకుండా, విత్తనాలు నాటకుండా, గ్రామ్యమైనవి, అడవి మొక్కలు కలిపి పద్నాలుగు రకాలుగా, కాలానుగుణంగా పువ్వులు, ఫలాలు ఇచ్చే వృక్షాలు, పొదలు పుట్టాయి.

ప్రాదుర్భావశ్చ త్రేతాయాం వార్త్తాయామౌషధస్య తు। తైనౌషధేన వర్త్తన్తే ప్రజాస్త్రేతాయుగే తదా

త్రేతాయుగంలో జీవనోపాయంగా ఔషధులు పుట్టాయి; ఆ ఔషధులతో ప్రజలు అప్పట్లో జీవించేవారు.

తతః పునరభూత్తాసాం రాగో లోభశ్చ సర్వశః। అవశ్యమ్భావినార్థేన త్రేతాయుగవశేన తు

అప్పటినుంచి వారికి మళ్లీ రాగం, లోభం పూర్తిగా కలిగాయి; త్రేతాయుగ ధర్మం వల్ల అది తప్పనిసరిగా జరిగింది.

తతస్తాః పర్యగృహ్ణన్త నదీక్షేత్రాణి పర్వతాన్। వృక్షాన్ గులర్మౌషధీశ్చైవ ప్రసహ్య తు యథాబలమ్

అప్పుడవారు నదులు, పొలాలు, కొండలు, వృక్షాలు, పొదలు, ఔషధులను తమ శక్తికి తగినట్టు బలవంతంగా స్వాధీనం చేసుకున్నారు.

సిద్ధాత్మానస్తు యే పూర్వం వ్యాఖ్యాతాః ప్రాకృతే మయా। బ్రహ్మణా మానవాస్తే వై ఉత్పన్నా యోజనాదిహ

మునుపు నేను వివరించిన సిద్ధాత్ములు, ప్రకృతిసిద్ధంగా బ్రహ్మ ద్వారా ఇక్కడ జన్మించారు.

శాన్తాశ్చ సుష్మిణశ్చైవ కర్మిణో దుఃఖినస్తదా। తతః ప్రవర్త్తమానాస్తే త్రేతాయాం జర్జ్ఞిరే పునః

వారు శాంతంగా, మృదువుగా, క్రియాశీలంగా ఉండి, అయినా బాధతో ఉన్నారు. త్రేతాయుగంలో వారు మళ్లీ ప్రాప్తి చెందారు.

బ్రాహ్మణాః క్షత్రియా వైశ్యాః శూద్రా ద్రోహిజనాస్తథా। భావితాః పూర్వజాతీషు కర్మభిశ్చ శుభాశుభైః

బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు, అలాగే దుష్టప్రవర్తన కలిగినవారు, తమ గత జన్మల ప్రకారం, మంచి చెడు కర్మల వల్ల ఏర్పడ్డారు.

ఇతస్తేభ్యో బలా యే తు సత్యశీలా హ్యహింసకాః। వీతలోభా జితాత్మానో నివసన్తి స్మ తేషు వై

వారిలో శక్తివంతులు, సత్యనిష్టులు, హింస చేయని వారు, లోభం లేని వారు, ఆత్మ నియంత్రణ కలిగినవారు అక్కడ నివసించేవారు.

ప్రతిగృహ్ణన్తి కుర్వన్తి తేభ్యశ్చాన్యేఽల్పతేజసః। ఏవం విప్రతిపన్నేషు ప్రపన్నేషు పరస్పరమ్

వారు పరస్పరం విభేదంతో ఉన్నప్పుడు, ఒకరిని ఒకరు ఆహ్వానించి, బలహీనమైనవారు కూడా తమలో తాము నైవేద్యాలు సమర్పించుకుంటారు.

తేన దోషేణ తేషాం తా ఓషధ్యో మిషతాం తదా। ప్రణష్టా హ్రియమాణా వై ముష్టిబ్యాం సికతా యథా

ఆ తప్పు వల్ల, వారి ఎదుటే ఆ మొక్కలు కనుమరుగయ్యాయి, చేతితో ఇసుకను పట్టుకున్నట్టు అవి పోయిపోయాయి.

అగ్రసద్భూర్యుగబలాద్గ్రామ్యారణ్యాశ్చతుర్దశ। ఫలం గృహ్ణన్తి పుష్పైశ్చ పుష్వం పత్రైశ్చ యాః పునః

అనేక యుగాల శక్తితో, పండ్లు, పువ్వులు, ఆకులు కలిగిన పద్దెనిమిది రకాల గ్రామ్య, అరణ్య మొక్కలు పట్టుబడ్డాయి.

తతస్తాసు ప్రణష్టాసు విభ్రాన్తాస్తాః ప్రజాస్తదా। స్వయమ్భువం ప్రభుం జగ్ముః క్షుధావిష్టాః ప్రజాపతిమ్

ఆ మొక్కలు పోయిన తర్వాత, ఆ ప్రజలు అయోమయంగా, ఆకలితో బాధపడి, స్వయంభువుడైన ప్రజాపతిని ఆశ్రయించారు.

వృత్త్యర్థమభి లిప్సన్త ఆదౌ త్రేతాయుగస్య తు। బ్రహ్మా స్వయమ్భూర్భగవాన్ జ్ఞాత్వా తాసాం మనీషితమ్

ఉపాధి కోసం త్రేతాయుగం ప్రారంభంలో, వారి మనసులోని కోరికను తెలుసుకున్న స్వయంభువుడు బ్రహ్మ దేవుడు,

యుక్తం ప్రత్యక్షదృష్టేన దర్శనేన విచార్య చ। గ్రస్తాః పృథివ్యా ఓషధ్యో జ్ఞాత్వా ప్రత్యదుహత్పునః

తనకు ప్రత్యక్షంగా తెలిసినదాన్ని పరిశీలించి, భూమిలోని మొక్కలు నశించాయని గ్రహించి, మళ్ళీ భూమిని పిండిపాలు దోచాడు.

కృత్వా వత్సం సుమేరుం తు దుదోహ పృథివీమిమామ్। దుగ్ధేయం గౌస్తదా తేన బీజాని పృథివీతలే

సుమేరు పర్వతాన్ని దూడగా చేసి, భూమిని పిండిపాలు దోచాడు. అప్పుడు భూమి ఆవుగా మారి, దానిపై విత్తనాలు పుట్టాయి.

జజ్ఞిరే తాని బీజాని గ్రామ్యారణ్యాస్తు తాః పునః। ఓషధ్యః ఫలపాకాన్తాః సప్తసప్తదశాస్తు తాః

ఆ విత్తనాలు గ్రామ్య, అరణ్య రకాలుగా పుట్టాయి. పండ్లతో కూడిన ఆ మొక్కలు మొదట ఏడూ, తరువాత పదిహేడూ రకాలుగా ఏర్పడ్డాయి.