నిశాయామివ ఖద్యోతః ప్రావృట్కాలే తతస్తతః। తదాకాశే చరన్ సోఽథ వీక్ష్యమాణః స్వయమ్భువః
వర్షకాలంలో రాత్రిలో జ్యోతిర్వంతమైన పురుగు లాగా, ఆకాశంలో సంచరిస్తూ, ఆ స్వయంభువు కనిపించాడు.
ప్రతిష్ఠాయా హ్యపాయన్తు మార్గమాణస్తదా ప్రభుః। తతస్తు సలిలే తస్మిన్ జ్ఞాత్వా హ్యన్తర్గతాం మహీమ్
ఆ ప్రభువు, ఆధారం కోసం, దిగిపోవడానికి ప్రయత్నిస్తూ, ఆ నీటిలో భూమి లోపల దాగి ఉందని గ్రహించాడు.
అనుమానాత్తు సమ్బుద్ధో భూమేరుద్ధరణం ప్రతి। చకారాన్యాం తనుఞ్చైవ పూర్వకల్పాదిషు స్మృతామ్
అనుమానంతో భూమిని పైకి తీయాలనే ఉద్దేశంతో, గత కల్పాల్లో గుర్తున్నట్లు మరో రూపాన్ని ధరించాడు.
స తు రూపం వరాహస్య కృత్వాఽపః ప్రావిశత్ ప్రభుః। అద్భిః సఞ్ఛాదితాముర్వీం సమీక్ష్యాథ ప్రజాపతిః
ఆయన వరాహ రూపాన్ని ధరించి, నీటిలో ప్రవేశించాడు. నీటితో కప్పబడి ఉన్న భూమిని చూసి, ఆ ప్రజాపతి,
ఉద్ధృత్యోర్వీమథాద్భ్యస్తు అపస్తాస్తు స విన్యసత్। సాముద్రీస్తు సముద్రేషు నాదేయీర్నిమ్నగాస్వపి। పార్థివీస్తు స విన్యస్య పృథివ్యాం సోఽచినోద్గిరీన్
భూమిని నీటిలో నుంచి పైకి తీయగా, సముద్రపు నీటిని సముద్రాల్లో, నదుల నీటిని నదుల్లో, భూమిపై ఉండే నీటిని భూమిపై ఉంచి, పర్వతాలను ఏర్పాటు చేశాడు.
ప్రాక్సర్గే దహ్యమానే తు తదా సంవర్త్తకాగ్నినా। తేనాగ్నినా ప్రలీనాస్తే పర్వతా భువి సర్వశః
గత సృష్టిలో, సంహారాగ్ని వల్ల భూమిపై ఉన్న పర్వతాలన్నీ దహించబడ్డాయి.
శైత్యాదేకార్ణవే తస్మిన్ వాయునాపస్తు సంహృతాః। నిషక్తా యత్ర యత్రాసంస్తత్రతత్రాఽచలోఽభవత్
ఆ ఒక్క సముద్రంలో చలితో నీటిని వాయువు ఒక్కచోట కూడగట్టింది. ఆ నీరు ఎక్కడ స్థిరపడిందో, అక్కడ భూమి గట్టి అయింది.
స్కన్నాచలత్వాదచలాః పర్వభిః పర్వతాః స్మృతాః। గిరయోఽద్భిర్నిగీర్ణత్వాచ్చయనాచ్చ శిలోచ్చయాః
వెళ్లిపోతూ గట్టి అయినందున వాటిని పర్వతాలు అంటారు. శిఖరాలతో కూడి, నీటిలో మునిగినందున వాటిని శిలల గుట్టలు అంటారు.
తతస్తు తాం సముద్ధృత్య క్షితిమన్తర్జ్జలాత్ ప్రభుః। స్వస్థానే స్థాపయిత్వా చ విభాగమకరోత్ పునః
అప్పుడే ప్రభువు ఆ భూమిని నీటిలోనుండి పైకి తీసి, తన స్థానంలో ఉంచి, మళ్లీ విడగొట్టాడు.
సప్త సప్త తు వర్షాణి తస్యా ద్వీపేషు సప్తసు। విషమాణి సమీకృత్య శిలాభిరచినోద్గిరీన్
ఆ తరువాత ఆ ఏడుద్వీపాలలో ఉన్న అసమాన ప్రాంతాలను సమతలంగా చేసి, శిలలతో పర్వతాలను నిర్మించాడు.
ద్వీపేషు తేషు వర్షాణి చత్వారింశత్తథైవ చ। తావన్తః పర్వతాశ్చైవ వర్షాన్తే సమవస్థితాః। సర్గాదౌ సన్నివిష్టాస్తే స్వభావేనైవ నాన్యథా
ఆ ద్వీపాలలో నలభై ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. ప్రతి ప్రాంతం చివర్లో అంతే సంఖ్యలో పర్వతాలు ఉన్నాయి. ఇవన్నీ సృష్టి ప్రారంభంలో సహజంగా ఏర్పడ్డవి, వేరేలా కావు.
సప్త ద్వీపాః సముద్రాశ్చ అన్యోన్యస్య తు మణ్డలమ్। సన్నికృష్టాః స్వభావేన సమావృత్య పరస్పరమ్
ఏడు ద్వీపాలు, సముద్రాలు ఒకదానికొకటి చుట్టూ సహజంగా దగ్గరగా ఉండి, పరస్పరం ఆవరించుకున్నాయి.
భూరాఖ్యాంశ్చతురో లోకాంశ్చన్ద్రాదిత్యౌ గ్రహైః సహ। పూర్వం తు నిర్మ్మమే బ్రహ్మా స్థానానీమాని సర్వశః
బ్రహ్మ మొదట భూ అనే భూమిని, నాలుగు లోకాలను, చంద్రుడు, సూర్యుడు, ఇతర గ్రహాలను, అన్ని స్థానాలను సృష్టించాడు.
కల్పస్య చాస్య బ్రహ్మా వై హ్యసృజత్ స్థానినః పురా। ఆపోఽగ్రిః పృథివీ వాయురన్తరిక్షం దివం తథా
ఈ కల్పం ప్రారంభంలో బ్రహ్మ ముందుగా నిలిచే పదార్థాలను సృష్టించాడు. అవి నీరు, అగ్ని, భూమి, వాయువు, ఆకాశం, అలాగే స్వర్గం.
స్వర్గం దిశః సముద్రాంశ్చ నదీః సర్వాంశ్చ పర్వతాన్। ఓషధీనాం తథాత్మానమాత్మానం వృక్షవీరుధామ్
ఆయన స్వర్గాన్ని, దిక్కులను, సముద్రాలను, అన్ని నదులను, పర్వతాలను, ఔషధాల సారాన్ని, చెట్లు, మొక్కల సారాన్ని సృష్టించాడు.
లవాః కాష్ఠాః కలాశ్చైవ ముహూర్తం సన్ధిరాత్ర్యహమ్। అర్ద్ధమాసాంశ్చ మాసాంశ్చ అయనాబ్దయుగాని చ
అయితే ఆయన క్షణాలు, కాలమాపకాలు, తిథులు, సంధులు, రాత్రి, పగలు, పక్షాలు, నెలలు, అయనాలు, సంవత్సరాలు, యుగాలను సృష్టించాడు.
స్థానాభిమానినశ్చైవ స్థానాని చ పృథక్ పృథక్। స్థానాత్మానః స సృష్ట్వా వై యుగావస్థాం వినిర్మమే
ప్రతి స్థలానికి అధిపతులను, ఆ స్థలాలను వేరువేరుగా సృష్టించాడు. స్థలాల సారాన్ని సృష్టించి, యుగాల క్రమాన్ని ఏర్పరిచాడు.
కృతం త్రేతా ద్వాపరం చ కలిం చైవ తథా యుగమ్। కల్పస్యాదౌ కృతయుగే ప్రథమే సోఽసృజత్ ప్రజాః
కృత, త్రేత, ద్వాపర, కలియుగాలు — కల్పం ఆరంభంలో, మొదటి కృతయుగంలో ఆయన ప్రజలను సృష్టించాడు.
ప్రాగుక్తా యా మయా తుభ్యం పూర్వకాలం ప్రజాస్తు తాః। తస్మిన్ సంవర్త్తమానే తు కల్పే దగ్ధాస్తదాఽగ్నినా
మునుపు నేను చెప్పిన ప్రజలు, ఆ పూర్వకాల ప్రజలు — ఆ కల్పం అంతంలో, వారు అగ్నిచేత కాలిపోయారు.
అప్రాప్తా యాస్తపోలోకం జనలోకం సమాశ్రితాః। ప్రవర్తన్తి పునః సర్గే బీజార్థం తా భవన్తి హి
టపోలొకాన్ని చేరని వారు జనలోకంలో ఆశ్రయించారు. వారు మళ్లీ సృష్టికాలంలో విత్తనంగా ప్రాప్తిస్తారు.
బీజార్థేన స్థితాస్తత్ర పునః సర్గస్య కారణాత్। తతస్తాః సృజ్యమానాస్తు సన్తానార్థం భవన్తి హి
వారు అక్కడ విత్తనంగా నిలిచి, మళ్లీ సృష్టికి కారణమవుతారు. ఆ తరువాత సృష్టించబడినప్పుడు, వారు సంతానార్ధంగా ఉంటారు.
ధర్మ్మార్థకామమోక్షాణామిహ తాః సాధకాః స్మృతాః। దేవాశ్చ పితరశ్చైవ ఋషయో మనవస్తథా
ఇక్కడ వారు ధర్మం, అర్థం, కామం, మోక్షాల సాధకులుగా గుర్తించబడ్డారు. వారు దేవతలు, పితృదేవతలు, ఋషులు, మనువులు.
తతస్తే తపసా యుక్తః స్థానాన్యాపూరయన్తి హి। బ్రహ్మణో మానసాస్తే వై సిద్ధాత్మానో భవన్తి హి
వారు తపస్సుతో యుక్తులై, స్థలాలను నింపుతారు. బ్రహ్మ మనసులోనుంచి జన్మించి, సిద్ధులవుతారు.
యే సర్గా ద్వేషయుక్తేన కర్మణా తే దివం గతాః। ఆవర్త్తమానా ఇహ తే సమ్భవన్తి యుగే యుగే
ద్వేషభావంతో చేసిన కర్మ వల్ల స్వర్గానికి వెళ్లిన వారు, యుగం యుగానికి తిరిగి ఇక్కడ జన్మిస్తారు.
స్వకర్మఫలశేషేణ ఖ్యాతాశ్చైవ తథాత్మికాః। సంభవన్తి జనాల్లోకాత్ కర్మసంశయబన్ధనాత్
తమ తమ క్రియల ఫలంలో మిగిలిన భాగంతో, ప్రసిద్ధులైన మరియు అలాంటి స్వభావం కలిగిన జీవులు, కర్మసందేహ బంధంతో మనుష్య లోకంలో పుట్టుకొస్తారు.
ఆశయః కారణం తత్ర బోద్ధవ్యం కర్మణాం తు సః। తైః కర్మభిస్తు జాయన్తే జనాల్లోకాః శుభాశుభైః
అక్కడ కారణం ఆశయమే అని గ్రహించాలి; అది కర్మలకు మూలం. ఆ కర్మల వల్లే, శుభమైనవి అయినా, అశుభమైనవి అయినా, జీవులు, లోకాలు పుట్టుకొస్తాయి.
గృహ్ణన్తి తే శరీరాణి నానారూపాణి యోనిషు। దేవాద్యస్థావరాన్తే చ ఉత్పద్యన్తే పరస్పరమ్
వారు దేవతల నుండి స్థావరాల వరకు, వివిధ యోనుల్లో, అనేక రూపాల శరీరాలు ధరించి, పరస్పరం జన్మిస్తారు.
తేషాం యే యాని కర్మాణి ప్రాక్ సృష్టేః ప్రతిపేదిరే। తాన్యేతే ప్రతిపద్యన్తే సృజ్యమానాః పునః పునః
సృష్టికి ముందు వారు సంపాదించిన కర్మలు, అవే ఈ సృష్టిలో పుట్టిన కొత్త జీవులు మళ్లీ మళ్లీ అనుభవిస్తారు.
హిస్రాహింస్రే మృదుక్రూరే ధర్మాధర్మే ఋతానృతే। తద్భావితాః ప్రపద్యన్తే తస్మాత్తత్తస్య రోచతే
హింసా, అహింస, మృదుత్వం, క్రూరత్వం, ధర్మం, అధర్మం, సత్యం, అసత్యం — ఇవి ఏవైతే మనసులో బలంగా ఉంటాయో, వాటి ప్రకారం వారు ఫలితాన్ని పొందుతారు. అందుకే, ప్రతి ఒక్కరు తన స్వభావానికి తగినదానిపట్ల ఆకర్షితులవుతారు.
కల్పేష్వాసన్ వ్యతీతేషు రూపనామాని యాని చ। తాన్యేవానాగతే కాలే ప్రాయశః ప్రతిపేదిరే
గత కల్పాల్లో ఉన్న రూపాలు, పేర్లు, అవే భవిష్యత్తులోను సాధారణంగా మళ్లీ మళ్లీ వస్తుంటాయి.