వక్రాద్యస్య బ్రాహ్మణాః సంప్రసూతాస్తద్వక్షస్తః క్షత్రియాః పూర్వభాగైః। వైశ్యాశ్చోర్వోర్యస్య పద్భ్యాఞ్చ శూద్రాః సర్వే వర్ణా గాత్రతః సంప్రసూతాః
వక్రమైన నోటిలోనుంచి బ్రాహ్మణులు, భుజాల నుండి క్షత్రియులు, తొడల నుండి వైశ్యులు, పాదాల నుండి శూద్రులు పుట్టారు. ఇలా అన్ని వర్ణాలు ఆయన శరీరంలో నుంచే ఉద్భవించాయి.
నారాయణః పరోఽవ్యక్తాదణ్డమవ్యక్తసమ్భవమ్। అణ్డాజ్జజ్ఞే పునర్బ్రహ్మా లోకాస్తేన కృతాః స్వయమ్
నారాయణుడు, అవ్యక్తాన్ని మించి, ఆ అవ్యక్తం నుండి అండాన్ని సృష్టించాడు. ఆ అండం నుండి మళ్ళీ బ్రహ్మ పుట్టాడు. బ్రహ్మనే లోకాలను సృష్టించాడు.
ఏష వః కథితః పాదః సమాసాన్న తు విస్తరాత్। అనేనాద్యేన పాదేన పురాణం సంప్రకీర్తితమ్
ఇది మీకు సంక్షిప్తంగా చెప్పబడింది, వివరంగా కాదు. ఈ మొదటి భాగంతో పురాణం వివరించబడింది.
ఇత్యేష ప్రథమః పాదః ప్రక్రియార్థః ప్రకీర్తితః। శ్రుత్వా తు సంహృష్టమనాః కాశ్యపేయః సనాతనః
ఇలా ఈ మొదటి భాగం, సృష్టి విధానం గురించి చెప్పబడింది. ఇది విని, కాశ్యపునందనుడు, శాశ్వతుడు, హర్షంతో మనసు నిండిపోయాడు.
సమ్బోధ్య సూతం వచసా పప్రచ్ఛాథోత్తరాం కథామ్। అతఃప్రభృతి కల్పజ్ఞ ప్రతిసంధిం ప్రచక్ష్వ నః
అతడు సూతుడిని సంబోధించి ఇలా అడిగాడు: 'ఇప్పటి నుండి, కల్పాల మధ్య ఉన్న అంతరాన్ని వివరించు, కల్పజ్ఞుడా, దయచేసి మాకు చెప్పు.'
సమతీతస్య కల్పస్య వర్త్తమానస్య చోభయోః। కల్పయోరన్తరం యచ్చ ప్రతిసంధిర్యతస్తయోః। ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామః అత్యన్తకుశలో హ్యసి
గత కల్పం, ప్రస్తుత కల్పం, ఆ రెండు కల్పాల మధ్య ఉన్న సంబంధం ఏమిటో మేము తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాము. ఎందుకంటే నువ్వు దీనిలో ఎంతో నిపుణుడవు.
అత్ర వోఽహం ప్రవక్ష్యామి ప్రతిసంధిఞ్చ యస్తయోః। సమతీతస్య కల్పస్య వర్త్తమానస్య చోభయోః
ఇక్కడ నేను మీకు, గత కల్పం మరియు ప్రస్తుత కల్పం మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.
మన్వన్తరాణి కల్పేషు యేషు యాని చ సువ్రతాః। యశ్చాయం వర్త్తతే కల్పో వారాహః సామ్ప్రతః శుభః
కల్పాలలో ఉన్న మన్వంతరాలు, అవి ఏవో, ధర్మాత్ములారా, అలాగే ఇప్పుడు ఉన్న ఈ శుభమైన వరాహ కల్పం—
అస్మాత్ కల్పాచ్చ యః కల్పః పూర్వోఽతీతః సనాతనః। తస్య చాస్య చ కల్పస్య మధ్యావస్థాన్నిబోధత
ఈ కల్పానికి ముందు ఉన్న, పురాతనమైన, గత కల్పం గురించి, అలాగే ఈ కల్పం మధ్య ఉన్న స్థితిని వినండి.
ప్రత్యాహృతే పూర్వకల్పే ప్రతిసంధిం చ తత్ర వై। అన్యః ప్రవర్త్తతే కల్పో జనాల్లోకాత్ పునః పునః
ముందు కల్పం లయమైనప్పుడు, ఆ మధ్య సమయంలో, మళ్ళీ మానవ లోకంలో నుండి మరో కల్పం పునః ప్రారంభమవుతుంది.
వ్యుచ్ఛిన్నాత్ ప్రతిసంధేస్తు కల్పాత్ కల్పః పరస్పరమ్। వ్యుచ్ఛిద్యన్తే క్రియాఃసర్వాః కల్పాన్తే సర్వశస్తదా। తస్మాత్ కల్పాత్తు కల్పస్య ప్రతిసంధిర్నిగద్యతే
ఒక కల్పం ముగిసిన తర్వాత మరో కల్పం మొదలయ్యే వరకు, అన్ని కార్యాలు నిలిచిపోతాయి. అందుకే, కల్పాల మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని చెప్పుతారు.
మన్వన్తరయుగాఖ్యానామప్యుచ్ఛిన్నాశ్చ సన్ధయః। పరస్పరాః ప్రవర్త్తన్తే మన్వన్తరయుగైః సహ
మన్వంతరాలు, యుగాల మధ్య ఉన్న సంబంధాలు కూడా నిలిచిపోతాయి. అవి మన్వంతరాలు, యుగాలతో పాటు వరుసగా కొనసాగుతాయి.
ఉక్తా యే ప్రక్రియార్థేన పూర్వకల్పాః సమాసతః। తేషాం పరార్ద్ధకల్పానాం పూర్వో హ్యస్మాత్తు యః పరః। ఆసీత్ కల్పో వ్యతీతో వై పరార్ద్ధేన పరస్తు సః
ముందు చెప్పిన కల్పాలు, వాటి సృష్టి విధానం గురించి సంక్షిప్తంగా వివరించబడ్డాయి. వాటిలో, పరార్ధకాల కల్పాలలో, ఈ కల్పానికి ముందు ఉన్నది గత కల్పం. అది పూర్తైపోయింది, అది పరార్ధకాల కల్పం.
అన్యే భవిష్యా యే కల్పా అపరార్ద్ధాద్గుణీకృతాః। ప్రథమః సామ్ప్రతస్తేషాం కల్పోఽయం వర్త్తతే ద్విజాః
ఇంకా భవిష్యత్తులో వచ్చే కల్పాలు, అవి రెండవ భాగం తర్వాత వస్తాయి. వాటిలో, ఈ ప్రస్తుత కల్పమే మొదటిది, ద్విజులారా.
యస్మిన్ పూర్వః పరార్ద్ధే తు ద్వితీయే పర ఉచ్యతే। ఏతావాన్ స్థితికాలశ్చ ప్రత్యాహారస్తతః స్మృతః
ఇందులో, ముందటి భాగాన్ని మొదటి అర్ధం అంటారు, తరువాతదాన్ని రెండవ అర్ధం అంటారు. ఇదే స్థిరత కాలం. ఆ తరువాతే లయకాలం వస్తుంది.
అస్మాత్ కల్పాత్తు యః పూర్వం కల్పోఽతీతః సనాతనః। చతుర్యుగసహస్రాన్తే అహో మన్వన్తరైః పురా
ఈ కల్పానికి ముందు ఉన్న కల్పం, అనాదిగా ఉన్నదిగా పిలవబడుతుంది. అది వెయ్యి చతుర్యుగాల ముగింపుతో, పూర్వ మను అంతరాలతో కూడి ముగిసింది.
క్షీణే కల్పే తదా తస్మిన్ దాహకాలే హ్యుపస్థితే। తస్మిన్ కల్పే తదా దేవా ఆసన్వైమానికాస్తు యే
ఆ కల్పం ముగిసినప్పుడు, వినాశన కాలం వచ్చినప్పుడు, ఆ కల్పంలో ఆకాశంలో విహరించే దేవతలు ఉన్నారు.
నక్షత్రగ్రహతారాస్తు చన్ద్రసూర్యగ్రహాశ్చ యే। అష్టావింశతిరేవైతాః కోట్యస్తు సుకృతాత్మనామ్
నక్షత్రాలు, గ్రహాలు, తారలు, చంద్రుడు, సూర్యుడు, ఇతర గ్రహాలు — ఇవన్నీ కలిపి యాభై ఎనిమిది కోట్ల సత్పురుషులు అయ్యారు.
మన్వన్తరే తథైకస్మిన్ చతుర్దశసు వై తథా। త్రీణి కోటిశతాన్యాసన్ కోట్యాద్వినవతిస్తథా। అష్టాధికాః సప్తశతాః సహస్రాణాం స్మృతాః పురా
ప్రతి పద్నాలుగు మను అంతరాల్లో కూడా, మూడు వందల కోట్లతో పాటు, తొంభై కోట్ల మంది, ఇంకా ఏడునూరి ఎనిమిది వేల మంది ఉన్నారు అని పురాణంలో చెప్పబడింది.
వైమానికానాం దేవానాం కల్పేఽతీతే తు యేఽభవన్। ఏకైకస్మింస్తు కల్పే వై దేవా వైమానికాః స్మృతాః
మునుపటి కల్పంలో ఉన్న ఆకాశ దేవతలు, ప్రతి కల్పంలో కూడా అలాగే గుర్తించబడతారు.
అథ మన్వన్తరేష్వాసంశ్చతుర్దశసు వై దివి। దేవాశ్చ పితరశ్చైవ మునయో మనవస్తథా
ఆ పద్నాలుగు మను అంతరాల్లో, ఆకాశంలో దేవతలు, పితృదేవతలు, ఋషులు, మను లు కూడా ఉన్నారు.
తేషామనుచరా యే చ మనుపుత్రాస్తథైవ చ। వర్ణాశ్రమిభిరీడ్యాశ్చ తస్మిన్ కాలే తు యే సురాః। మన్వన్తరేషు యేహ్యాసన్ దేవలోకే దివౌకసః
వారికి సేవకులు, మను కుమారులు, వర్ణాశ్రమాల్లో ఉన్న పూజ్యులు, ఆ కాలంలో దేవలోకంలో ఉన్న దేవతలు, మను అంతరాల్లో ఉన్న దేవతలు అందరూ ఉన్నారు.
తే తైః సంయోజకైః సార్ద్ధం ప్రాప్తే సఙ్కలనే తథా। తుల్యనిష్ఠాస్తు తే సర్వే ప్రాప్తే హ్యాభూతసంప్లవే
వారితో కలిసి చేరినవారు కూడా, లెక్కింపు సమయం వచ్చినప్పుడు, అందరూ సమాన స్థాయిలో ఉండి, మహా లయ సమయం వచ్చినప్పుడు కలిసిపోయారు.
తతస్తేఽవశ్యభావిత్వాద్ బుద్ధ్వా పర్యాయమాత్మనః। త్రైలోక్యవాసినో దేవాస్తస్మిన్ ప్రాప్తే హ్యుపప్లవే
తరువాత, తప్పనిసరి మార్పును తెలుసుకొని, మూడు లోకాలలో నివసించే దేవతలు, ఆ లయ సమయం దగ్గరపడినప్పుడు—
తేఽనౌత్సుక్యవిషాదేన త్యక్త్వా స్థానాని భావతః। మహర్ల్లోకాయ సంవిగ్నాస్తతస్తే దధిరే మతిమ్
వారు ఆశతో కాని, నిరాశతో కాని కాకుండా, స్వచ్ఛందంగా తమ స్థానాలు వదిలి, ఆందోళనతో మహర్లోకాన్ని ఆశించారు.
తే యుక్తా ఉపపద్యన్తే మహసిస్థైః శరీరకైః। విశుద్ధిబహులాః సర్వే మానసీం సిద్ధిమాస్థితాః
వారు నియమంగా ఉండి, మహత్తరమైన శరీరాలను పొందుతారు. అందరూ శుద్ధితో నిండినవారు, మనస్సు సిద్ధిని పొందినవారు.
తైః కల్ప వాసిభిః సార్ద్ధం మహానాసాదితస్తు యైః। బ్రాహ్మణైః క్షత్రియైర్వైశ్యైస్తద్భక్తైశ్చాపరైర్జ్జనైః
కల్పకాలం నివసించిన వారితో పాటు, మహత్త్వాన్ని పొందిన బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, ఇతర భక్తులు కూడా ఉన్నారు.
మత్వా తు తే మహర్ల్లోకం దేవసఙ్ఘాశ్చతుర్ద్దశ। తతస్తే జనలోకాయ సో ద్వేగా దధిరే మతిమ్
మహర్లోకాన్ని పరిశీలించిన తరువాత, పద్నాలుగు దేవతా సమూహాలు, ఉత్సాహంతో జనలోకాన్ని ఆశించారు.
విశుద్ధిబహులాః సర్వే మానసీం సిద్ధిమాస్థితాః। తైః కల్పవాసిభిః సాంర్ద్ధ మహానాసాదితస్తు యైః
అందరూ శుద్ధితో నిండినవారు, మనస్సు సిద్ధిని పొందినవారు; కల్పకాలం నివసించిన వారితో కలిసి, మహత్త్వాన్ని పొందినవారు.
దశకృత్వ ఇవావృత్త్యా తస్మాద్గచ్ఛన్తి స్వస్తపః। తత్ర కల్పాన్ దశస్థిత్వా సత్యం గచ్ఛన్తి వై పునః। ఏతేన క్రమయోగేన యాన్తి కల్పనివాసినః
ఇలా పది సార్లు తిరిగి, వారు తపోలోకానికి వెళ్తారు. అక్కడ పది కల్పాలు ఉండి, మళ్లీ సత్యలోకానికి చేరుకుంటారు. ఈ క్రమంలో కల్ప నివాసులు పైపైకి వెళ్తారు.