వాయుపురాణమ్

ససముద్రామిమాం పృథ్వీం సప్తద్వీపాం సపర్వ్వతామ్। భూరాద్యాం శ్చతురో లోకాన్ పునః సోఽథ ప్రకల్పయత్। లోకాన్ ప్రకల్పయిత్వా చ ప్రజాసర్గం ససర్జ్జ హ

ఈ భూమిని సముద్రాలతో, ఏడుగడ్డలతో, పర్వతాలతో కూడినదిగా, భూ మొదలైన నాలుగు లోకాలను కూడా, విశ్వకర్మ ఏర్పాటు చేశాడు. లోకాలను ఏర్పాటుచేసిన తరువాత, ప్రాణుల సృష్టిని కూడా సృష్టించాడు.

బ్రహ్మా స్వయమ్భూర్భగవాన్ సిసృక్షుర్వివిధాః ప్రజాః। ససర్జ్జ సృష్టిన్తద్రూపాం కల్పాదిషు యథా పురా

స్వయంభువుడైన బ్రహ్మ దేవుడు, విభిన్నమైన ప్రాణులను సృష్టించాలనే ఆకాంక్షతో, మునుపటి కల్పాల్లాగే, అదే రూపంలో సృష్టిని సృష్టించాడు.

తస్యాభిధ్యాయతః సర్గం తదా వై బుద్ధిపూర్వకమ్। ప్రధానసమకాలం వై ప్రాదుర్భూతస్తమోమయః

ఆ సమయంలో బ్రహ్మ సృష్టిని ధ్యానించగా, ఆయన సంకల్పంతో, ప్రథమిక పదార్థంతో సమకాలంగా, చీకటి స్వరూపమైన సృష్టి ప్రబలంగా ఉద్భవించింది.

తమో మోహో మహామోహస్తామిస్రో హ్యన్ధసంజ్ఞితః। అవిద్యా పఞ్చపర్వ్వైషా ప్రాదుర్భూతా మహాత్మనః

చీకటి, మోహం, మహామోహం, తామసం, అంధమనే పేరుగలవి—ఈ ఐదు విధాల అవిద్యలు ఆ మహాత్ముని నుండి పుట్టాయి.

ప़ఞ్చధా చాశ్రితః సర్గో ధ్యాయతః సోఽభిమానినః। సర్వ్వతస్తమసా చైవ దీపః కుమ్భవదావృతః। బహిరన్తః ప్రకాశశ్చ శుద్ధో నిఃసంజ్ఞ ఏవ చ

ఆ ఐదు విధాల సృష్టి, ధ్యానంలో ఉన్న ఆహంకారంతో కూడినవాడి నుండి ఉద్భవించింది. అది అన్ని వైపులా చీకటిలో మునిగిపోయి, మడకతో మూసిన దీపంలా వెలుగును బయటకు చూపదు. అది లోపల బయట శుద్ధంగా, కానీ జ్ఞానం లేకుండా ఉంది.

యస్మాత్తైః సంవృతా బుద్ధిర్ముఖ్యాని కరణాని చ। తస్మాత్తే సంవృతాత్మానో నగా ముఖ్యాః ప్రకీర్తితాః

ఈ ఐదు చీకటి రూపాల వల్ల, బుద్ధి మరియు ముఖ్యమైన ఇంద్రియాలు కప్పబడ్డాయి. అందుకే, ఆత్మలు కప్పబడ్డవారు ముఖ్యమైన వృక్షాలుగా పిలవబడతారు.

ముఖ్యసర్గే తథాభూతం బ్రహ్మా దృష్ట్వా హ్యసాధకమ్। అప్రసన్నమనాః సోఽథ తతో న్యాసోఽభ్యమన్యత

ప్రధాన సృష్టి ఇలా అసాధ్యంగా ఉందని చూసి, బ్రహ్మ మనసులో సంతృప్తి లేకుండా, త్యాగాన్ని ఆలోచించాడు.

తస్యాభిధ్యాయతస్తత్ర తిర్య్యక్ స్రోతోఽభ్యవర్త్తత। యస్మాత్తిర్యగ్ వ్యవర్త్తేత తిర్య్యక్స్రోతస్తతః స్మృతమ్

ఆయన ధ్యానించగా, అక్కడ పక్కకు పారే ప్రవాహం ఏర్పడింది. పక్కకు మళ్లినందున దాన్ని పక్కగా పారే ప్రవాహంగా అంటారు.

తమోబహుత్వాత్తే సర్వ్వే హ్యజ్ఞానబహులాః స్మృతాః। ఉత్పథగ్రాహిణశ్చాపి తే ధ్యానాద్ధ్యానమానినః

చీకటి అధికంగా ఉండటంతో, అందరూ అజ్ఞానంతో నిండినవారిగా చెప్పబడతారు. వారు తప్పుదారి పట్టినవారు, ధ్యానం చేస్తున్నా, తమ ధ్యానాన్ని గర్వంగా భావించే వారు.

తిర్య్యక్స్రోతస్తు దృష్ట్వా వై ద్వితీయం విశ్వమీశ్వరః। అహంకృతా అహంమనా అష్టావింశద్విధాత్మకాః

ఆ పక్కగా పారే ప్రవాహాన్ని చూసి, ప్రభువు రెండవ లోకాన్ని సృష్టించాడు. అది ఆహంకారం, స్వీయభావనతో కూడి, ఇరవై ఎనిమిది విధాలుగా ఏర్పడింది.

ఏకాదశేన్ద్రియవిధా నవధా చోదయస్తథా। అష్టౌ చ తారకాద్యాశ్చ తేషాం శక్తివిధాః స్మృతాః

అందులో పదకొండు రకాల ఇంద్రియాలు, తొమ్మిది రకాల ప్రేరణలు, ఎనిమిది తారకాదులు ఉన్నాయి. వీటి శక్తులు కూడా అంతే విధంగా ఉంటాయని చెప్పబడింది.

అతః ప్రకాశాస్తే సర్వ్వే ఆవృతాశ్చ బహిః పునః। యస్మాత్తిర్యక్ ప్రవర్త్తేత తిర్య్యక్స్రోతాః స ఉచ్యతే

కాబట్టి, ఇవన్నీ వెలుగుతో ఉన్నా, బయట నుంచి మళ్లీ కప్పబడి ఉంటాయి. అవి పక్కకు ప్రవహించేవిగా ఉండటంతో, పక్కగా పారే జీవులుగా పిలవబడతారు.

తిర్యక్స్రోతాశ్చ దృష్ట్వా వై ద్వితీయం విశ్వమీశ్వరః। అభిప్రాయమథోద్ధూతం దృష్ట్వా సర్వ్వన్తథాభిధమ్। తస్యాభిధ్యాయతో నిత్యం సాత్త్వికః సమవర్త్తత

ఆ పక్కగా పారే జీవులను చూసి, ప్రభువు రెండవ లోకాన్ని సృష్టించాడు. అక్కడ ఉద్భవించిన సంకల్పాన్ని గమనించి, అన్నీ అలాగే పేరుపడినట్టు చూసి, ఆయన ధ్యానించగా, సాత్విక సృష్టి ఏర్పడింది.

ఊర్ద్ధ్వస్రోతాస్తృతీయస్తు స చైవోర్ద్ధ్వవ్యవస్థితః। యస్మాద్వ్యవర్త్తతోహ్ద్ధ్వన్తు ఊర్ద్ధ్వస్రోతాస్తతః స్మృతః

మూడవది పైకి ప్రవహించే ప్రవాహం, అది ఎప్పుడూ పైభాగంలో స్థితిగా ఉంటుంది. పైకి ప్రవహించునందున దాన్ని పైకి ప్రవహించే ప్రవాహంగా అంటారు.

తే సుఖప్రీతిబహులా బహిరన్తశ్చ సంవృతా। ప్రకాశా బహిరన్తశ్చ ఊర్ద్ధ్వస్రోతోద్భవాః స్మృతాః

వారు సుఖంతో, ఆనందంతో నిండినవారు, లోపల బయట కప్పబడి ఉంటారు. లోపల బయట వెలుగుతో ఉన్న వారు, పైకి ప్రవహించే ప్రవాహంలో పుట్టినవారిగా చెప్పబడతారు.

తేన వా తాదయో జ్ఞేయాః సృష్టాత్మానో వ్యవస్థితాః। ఊర్ద్ధ్వస్రోతాస్తృతీయో వై తేన సర్గస్తు స స్మృతః

దీనివల్ల, స్థిరమైన స్వభావం కలిగిన ఆ జీవులను తెలుసుకోవాలి. పైకి ప్రవహించే ప్రవాహమే మూడవది, ఆ సృష్టి కూడా అదే పేరుతో పిలవబడుతుంది.

ఊర్ద్ధ్వస్రోతఃసు సృష్టేషు దేవేషు స తదా ప్రభుః। ప్రీతిమానభవద్బ్రహ్మా తతోఽన్యం సోఽభ్యమన్యత। ససర్జ్జ సర్గమన్యం స సాధకం ప్రభురీశ్వరః

పైకి ప్రవహించే దేవతలను సృష్టించినప్పుడు, బ్రహ్మ ఆనందంతో, ఇంకొకదాన్ని కోరాడు. ప్రభువు మరొక సృష్టిని, ఫలప్రదమైనదానిని సృష్టించాడు.

అథాభిధ్యాయతస్తస్య సత్యాభిధ్యాయినస్తదా। ప్రాదుర్బ్బభూవ చావ్యక్తాదర్వ్వాక్‌స్రోతః సుసాధకమ్। యస్మాదర్వాక్వ్యవర్త్తేత తతోఽర్వ్వాక్స్రోత ఉచ్యతే

ఆ సమయంలో, సత్యంగా ధ్యానం చేస్తున్న అతనికి, అవ్యక్తమైనదానిలోంచి సృష్టికి అనుకూలంగా, క్రిందికి ప్రవహించే ఒక ప్రవాహం ప్రత్యక్షమైంది. అది క్రిందికి పోతుందనికే దానిని 'అర్వాక్స్రోతః' అని అంటారు.

తే చ ప్రకాశబహులాస్తమః సత్త్వరజోధికాః। తస్మాత్తే దుఃఖబహులా భూయో భూయశ్చ కారిణః

అవి వెలుగు ఎక్కువగా కలిగి, చీకటి, సత్వం, రజస్సు ఎక్కువగా ఉండే స్వభావంతో ఉంటాయి. అందువల్ల అవి ఎక్కువగా బాధలను కలిగించేలా, మళ్లీ మళ్లీ క్రియాశీలంగా ఉంటాయి.

ప్రకాశా బహిరన్తశ్చ మనుష్యాః సాధకాశ్చ తే। లక్షణైస్తారకాద్యైస్తే అష్టధా చ వ్యవస్థితాః

బయట, లోపల రెండింటిలోనూ వెలుగు ఉన్న మనుషులు సిద్ధులు. నక్షత్రాలు మొదలైన లక్షణాల ద్వారా వారు ఎనిమిది విధాలుగా వర్గీకరించబడ్డారు.

సిద్ధాత్మానో మనుష్యాస్తే గన్ధర్వసహధర్మ్మిణః। ఇత్యేష తేజసః సర్గో హ్యర్వ్వాక్స్రోతాః ప్రకీర్త్తితః

ఆ మనుషులు సిద్ధాత్ములు, గంధర్వుల స్వభావాన్ని కలిగి ఉంటారు. ఇలా తేజస్సుతో కూడిన అర్వాక్స్రోతః సృష్టి వివరించబడింది.

పఞ్చమోఽనుగ్రహః సర్గశ్చతుర్ద్ధా స వ్యవస్థితః। విపర్య్యయేణ శక్త్యా చ తుష్ట్యా సిద్ధ్యా తథైవ చ। వివృత్తం వర్త్తమానఞ్చ తేఽర్థం జానన్తి తత్త్వతః

ఐదవ సృష్టిని అనుగ్రహ సృష్టి అంటారు. అది నాలుగు విధాలుగా స్థిరంగా ఉంటుంది: విపరీతంగా, శక్తితో, తృప్తితో, సిద్ధితో. వారు గతమూ, వర్తమానమూ నిజంగా తెలుసుకుంటారు.

భూతాదికానాం సత్త్వానాం షష్ఠః సర్గః స ఉచ్యతే। విపర్య్యయేణ భూతాదిరశక్త్యా చ వ్యవస్థితః

భూతాదులు మొదలైన జీవుల సృష్టిని ఆరో సృష్టి అంటారు. అది విపరీతంగా, శక్తి లేకుండా, భూతాదుల నుండే ఏర్పడింది.

ప్రథమో మహతః సర్గో విజ్ఞేయో మహతస్తు సః। తన్మాత్రాణాం ద్వితీయస్తు భూతసర్గః స ఉచ్యతే

మహత్తు నుండి మొదటి సృష్టి మహత్తు నుండే ఉద్భవించిందని గ్రహించాలి. రెండవది తన్మాత్రల సృష్టి, దానిని భూతసృష్టి అంటారు.

వైకారికస్తృతీయస్తు సర్గ ఐన్ద్రియ కః స్మృతః। ఇత్యేష ప్రాకృతః సర్గః సమ్భూతో భుద్ధిపూర్వకః

మూడవది వైకారిక సృష్టి, దానిని ఇంద్రియ సృష్టి అని అంటారు. ఇలా బుద్ధి ఆధారంగా ప్రకృతిసంబంధమైన సృష్టి ఏర్పడింది.

ముఖ్యసర్గశ్చతుర్థస్తు ముఖ్యా వై స్థావరాః స్మృతాః। తిర్య్యక్సోతాశ్చ యః సర్గస్తిర్య్యగ్యోనిః స పఞ్చమః

నాల్గవది ప్రధాన సృష్టి, ప్రధానమైనవి స్థావరజీవులుగా గుర్తించబడ్డారు. అడ్డుగా ప్రవహించే సృష్టి ఐదవది, దానిని పశుజన్మ అంటారు.

తథోర్ద్ధ్వస్రోతసాం షష్ఠో దేవసర్గస్తు స స్మృతః। తథార్వాక్స్రోతసాం సర్గః సప్తమః స తు మానుషః

అలాగే, ఆరోది ఎగువ ప్రవాహంతో ఉన్న దేవతల సృష్టిగా గుర్తించబడింది. అలాగే, ఏడవది క్రిందికి ప్రవహించే మానవ సృష్టిగా చెప్పబడింది.

అష్టమోఽనుగ్రహః సర్గః సాత్త్వికస్తామసస్తు సః। పఞ్చైతే వైకృతాః సర్గాః ప్రాకృతాస్తు త్రయః స్మృతాః

ఎనిమిదవ సృష్టిని అనుగ్రహ సృష్టి అంటారు, అది సాత్వికమైనది, తామసికమైనది కూడా. వీటిలో ఐదు వైకృత సృష్టులు, మిగతా మూడు ప్రకృతి సృష్టులు అని గుర్తించబడ్డాయి.

ప్రాకృతో వైకృతశ్చైవ కౌమారో నవమః స్మృతః। ప్రాకృతాస్తు త్రయః సర్గాః కృతాస్తే బుద్ధిపూర్వ్వకాః

ప్రకృతి, వైకృత రెండింటిలోను నవమ సృష్టిని కౌమార సృష్టి అంటారు. మూడు ప్రకృతి సృష్టులు బుద్ధి ఆధారంగా పూర్తయ్యాయి.