వాయుపురాణమ్

ఏకార్ణవే తదా తస్మిన్ న ప్రాజ్ఞాయత కిఞ్చన। తదా స భగవాన్ బ్రహ్మా సహస్రాక్షః సహస్రపాత్

అప్పుడు ఆ ఒక్కటి సముద్రంలో ఏదీ కనిపించలేదు. ఆ సమయంలో, సహస్రాక్షుడు, సహస్రపాదుడు అయిన భగవంతుడు బ్రహ్మ కనిపించాడు.

సహస్రశీర్షా పురుషో రుక్మవర్ణోఽహ్యతీన్ద్రియః। బ్రహ్మా నారాయణాఖ్యః స సుష్వాప సలిలే తదా

వెయ్యి తలలతో, బంగారు వర్ణంతో, ఇంద్రియాలకు అందని పురుషుడు — బ్రహ్మ, నారాయణుడు అని పిలువబడే వాడు — ఆ నీటిలో నిద్రించాడు.

సత్త్వోద్రేకాత్ ప్రబుద్ధస్తు శూన్యం లోకముదీక్ష్య సః। ఇమం చోదాహరన్త్యత్ర శ్లోకం నారాయణం ప్రతి

సత్త్వగుణం పెరిగినప్పుడు ఆయన మేలుకొని, లోకాన్ని ఖాళీగా చూశాడు. అప్పుడు నారాయణుని గురించి ఈ శ్లోకాన్ని పఠిస్తారు.

ఆపో నారా వై తనవ ఇత్యపాం నామ శుశ్రుమః। అప్సు శేతే చ యత్తస్మాత్తేన నారాయణః స్మృతః

నీళ్ళను నర అని అంటారు, నీళ్ళ పేరును కూడా మేము విన్నాము. ఆయన నీటిలో శయనిస్తాడు కాబట్టి, నారాయణుడు అని పిలవబడతాడు.

తుల్యం యుగసహస్రస్య నైశం కాలముపాస్య సః। శర్వర్యన్తే ప్రకురుతే బ్రహ్మత్వం సర్గకారణాత్

వెయ్యి యుగాల రాత్రిని ధ్యానంలో గడిపి, ఆ రాత్రి ముగిసినప్పుడు సృష్టి కోసం బ్రహ్మ రూపాన్ని ధరించాడు.

బ్రహ్మా తు సలిలే తస్మిన్ వాయుర్భూత్వా తదాచరత్। నిశాయామివ ఖద్యోతః ప్రావృట్‌కాలే తతస్తతః

ఆ సమయంలో బ్రహ్మ ఆ నీటిలో వాయువుగా సంచరించాడు. వర్షాకాలంలో రాత్రిలో మిణుగురుపురుగు తిరిగినట్టు అక్కడక్కడ తిరిగాడు.

తతస్తు సలిలే తస్మిన్ విజ్ఞాయాన్తర్గతాం మహీమ్। అనుమానాదసంమూఢో భూమేరుద్ధరణం ప్రతి

ఆ నీటిలో భూమి లోపల మునిగిపోయిందని గ్రహించి, భూమిని పైకి తీయడానికి ఏ మార్గముందో అన్వేషించాడు.

అకరోత్ స తనుం త్వన్యాం కల్పాదిషు యథా పురా। తతో మహాత్మా మనసా దివ్యం రూపమచిన్తయత్

అప్పుడాయన, మునుపటి కల్పాల్లో చేసినట్లే, మరో రూపాన్ని ధరించాడు. ఆ మహాత్ముడు తన మనసులో దివ్యమైన రూపాన్ని ఆలోచించాడు.

సలిలేనాప్లుతాం భూమిం దృష్ట్వా స తు సమన్తతః। కిన్ను రూపం మహత్ కృత్వా ఉద్ధరేయమహం మహీమ్

భూమి పూర్తిగా నీటిలో మునిగిపోయినదాన్ని చూసి, 'నేను ఏ మహత్తరమైన రూపాన్ని ధరించి ఈ భూమిని పైకి తీయగలను?' అని ఆలోచించాడు.

జలక్రీడాసు రుచిరం వారాహం రూపమస్మరత్। అధృష్యం సర్వ్వభూతానాం వాఙ్మయం ధర్మసంజ్ఞితమ్

నీటిలో ఆడుకోవడానికి అనుకూలంగా, అందంగా ఉండే, అన్ని జీవులకు అప్రాప్యమైన, వాక్కుతో కూడిన, ధర్మమనే పేరుగల వారాహ రూపాన్ని ఆయన గుర్తుకు తెచ్చుకున్నాడు.

దశయోజనవిస్తీంర్ణ శతయోజనముచ్ఛ్రితమ్। నీలమేఘప్రతీకాశం మేఘస్తనితనిఃస్వనమ్

దశయోజనాల వెడల్పుతో, శతయోజనాల ఎత్తుతో, నీలి మేఘంలా మెరిసే, మేఘగర్జనలా గంభీరమైన స్వరంతో ఉన్న రూపాన్ని ఆలోచించాడు.

మహాపర్వ్వతవర్ష్మాణం శ్వేతం తీక్ష్ణోగ్రదంష్ట్రిణమ్। విద్యుదగ్నిప్రకాశాక్షమాదిత్యసమతేజసమ్

అతిపెద్ద పర్వతంలా విస్తారంగా, తెల్లగా, గట్టిగా భయంకరమైన పళ్లతో, మెరుపు మంటలవంటి కన్నులతో, సూర్యుడి తేజస్సుతో ప్రకాశించే రూపాన్ని ధరించాడు.

పీనవృత్తాయతస్కన్ధం సింహవిక్రాన్తగామినమ్। పీనోన్నతకటీదేశం సుశ్లక్ష్ణం శుభలక్షణమ్

మొత్తం దేహం బలంగా, వత్తుగా, విశాలమైన భుజాలతో, సింహంలా నడిచే నడకతో, గట్టి ఎత్తైన నడుముతో, మృదువుగా, శుభ్రమైన లక్షణాలతో అలంకరించబడ్డాడు.

రూపమాస్థాయ విపులం వారాహమమితం హరిః। పృథివ్యుద్ధరణార్థాయ ప్రవివేశ రసాతలమ్

ఈ అపారమైన, అనంతమైన వరాహరూపాన్ని ధరించి, హరిః భూమిని పైకి తీయడానికి రసాతలంలోకి ప్రవేశించాడు.

స వేదవాద్యుపద్రష్టా క్రతువక్షాశ్చితీముఖః। అగ్నిజిహ్వో దర్భరోమా బ్రహ్మశీర్షో మహాతపాః

వేదమంత్రాల పర్యవేక్షకుడిగా, యజ్ఞకర్మలకు రూపంగా, హోమపు వేదికవంటి నోటితో, అగ్నివంటి నాలుకతో, దర్భ గడ్డివంటి రోమాలతో, బ్రహ్మ తలతో, గొప్ప తపస్సుతో ఉన్నాడు.

అహోరాత్రేక్షణధరో వేదాఙ్గశ్రుతిభూషణః। ఆజ్యనాసః స్రువతుణ్డః సామఘోషస్వనో మహాన్

పగలు-రాత్రి కన్నులుగా, వేదాంగాల అలంకరణగా, ఘనమైన శబ్దాలతో, నాసికగా నెయ్యితో, ముక్కుగా హోమపు చెంచాతో, సామవేద గానం లాంటి గొప్ప స్వరంతో ఉన్నాడు.

సత్యధర్మమయః శ్రీమాన్ ధర్మ్మవిక్రమసంస్థితః। ప్రాయశ్చిత్తరతో ఘోరః పశుజానుర్మహాకృతి

సత్యధర్మమయుడిగా, మహోత్కృష్టుడిగా, ధర్మబలంలో స్థిరంగా, ప్రాయశ్చిత్తంలో నిమగ్నుడిగా, భయంకరుడైనా, జంతువుల పట్ల దయతో, గొప్ప రూపాన్ని కలిగి ఉన్నాడు.

ఊర్ద్ధ్వగాత్రో హోమలిఙ్గః స్థానబీజో మహౌషధిః। వేద్యాన్తరాత్మా మన్త్రస్ఫిగాజ్యస్పృక్ సోమశోణితః

పైకి లేచిన అవయవాలతో, హోమచిహ్నాలతో, స్థిరతకు మూలంగా, మహౌషధిగా, యజ్ఞవేదికలో అంతరాత్మగా, మంత్రాలు తొడలుగా, నెయ్యి తాకుతూ, సోమరసంతో, రక్తంతో ఉన్నాడు.

- పా.భే. వేదస్కన్ధో హవిర్గన్ధో హవ్యకవ్యాతివేగవాన్। ప్రాగ్వంశకాయో ద్యుతిమాన్నానాదీక్షాభిరన్వితః

వేదాలు భుజాలుగా, హవిస్సు పరిమళంగా, దేవతలకు, పితృదేవతలకు సమర్పించే హవిస్సుల కంటే వేగవంతుడిగా, తూర్పు దిశలో శరీరంతో, ప్రకాశవంతుడిగా, అనేక దీక్షలతో అలంకరించబడ్డాడు.

దక్షిణాహృదయో యోగీ మహాసత్రమయో విభుః। ఉపాకర్మేష్టిరుచిరః ప్రవర్గ్యవిత్తభూషణః

కుడివైపు హృదయంగా, యోగిగా, మహాయజ్ఞరూపంగా, విస్తృతంగా వ్యాపించి, ఉపకర్మల్లో ప్రకాశిస్తూ, ప్రవర్గ్య సంపదతో అలంకరించబడ్డాడు.

నానాచ్ఛన్దోగతిపథో గుహ్యోపనిషదాసనః। ఛాయాపత్నీసహాయో వై మణిశ్రృఙ్గ ఇవోచ్ఛ్రితః। భూత్వా యజ్ఞవరాహో వై అపః స ప్రావిశత్ ప్రభుః

వివిధ ఛందస్సులు దారులుగా, రహస్య ఉపనిషత్తులను ఆసనంగా, నీడ రూపమైన భార్యతో కూడి, మణిపర్వత శృంగంలా ఎత్తుగా, యజ్ఞవరాహరూపంలో ప్రభువు జలాల్లో ప్రవేశించాడు.

అద్భిః సంఛాదితాముర్వీం స తామశ్నన్ ప్రజాపతిః। ఉపగమ్యోజ్జహారాశు అపస్తాశ్చ స విన్యసత్

జలాలతో కప్పబడిన భూమిని, ప్రజాపతి దగ్గరికి వచ్చి, వెంటనే పైకి ఎత్తి, ఆ నీటిని పక్కకు నెట్టాడు.

సాముద్రీర్వై సముద్రేషు నాదేయీశ్చ నదీష్వథ। రసాతలతలే మగ్నాం రసాతలతలే గతామ్। ప్రభుర్ల్లోకహితార్థాయ దంష్ట్రయాభ్యుజ్జహార గామ్

సముద్రాల్లోని నదులు, భూమిపై ప్రసాదించే నదులు—all రసాతలంలోకి మునిగిపోయినవి—ప్రభువు లోకాల మేలుకోసం తన దంతంతో భూమిని పైకి ఎత్తాడు.

తతః స్వస్థానమానీయ పృథివీం పృథివీకరః। ముమోచ పూర్వం మనసా ధారయిత్వా ధరాధరః

తర్వాత, భూమిని తగిన స్థలానికి తీసుకెళ్లి, తన మనసులో నిలిపి, భూమిని మళ్లీ విడిచిపెట్టాడు.

తస్యోపరి జలౌఘస్య మహతీ నౌరివ స్థితః। చరితత్వాచ్చ దేవస్య న మహీ యాతి విప్లవమ్

ఆ నీటి సముదాయంపై, భూమి పెద్ద నౌకలా నిలిచింది; దేవుని కార్యం వల్ల భూమి మునిగిపోదు.

తతోద్ధృత్య క్షితిం దేవో జగతః స్థాపనేచ్ఛయా। పృథివ్యాః ప్రవిభాగాయ మనశ్చక్రేఽమ్బుజేక్షణః। పృథివీం తు సమీకృత్య పృథివ్యాం సోఽచినోద్ గిరీన్

భూమిని పైకి ఎత్తిన తరువాత, జగత్తును స్థాపించాలనే సంకల్పంతో, భూమిని విభజించాలనే ఆలోచన చేశాడు; భూమిని సమతలంగా చేసి, పర్వతాలను ఆమెపై ఉంచాడు.

ప్రాక్ సర్వే దహ్యమానాస్తు తదా సంవర్త్తకాగ్నినా। తేనాగ్నినా విశీర్ణాస్తే పర్వతా భువి సర్వశః

అంతకు ముందు, సమ్వర్తకాగ్నితో అన్ని పర్వతాలు కాలిపోయాయి; ఆ అగ్నితో భూమిపై ఎక్కడైనా పర్వతాలు నాశనం అయ్యాయి.

శైత్యాదేకార్ణవే తస్మిన్వాయునాపస్తు సంహృతాః। నిషిక్తా యత్ర యత్రాసంస్తత్రతత్రాచలోఽభవత్

చలివల్ల, ఆ నీళ్లు ఒక్క సముద్రంలో వాయువుతో కూడి పోయాయి; అవి ఎక్కడ పడితే అక్కడ పర్వతం ఏర్పడింది.

స్కన్నాచలత్వాదచలాః పర్వ్వభిః పర్వ్వతాః స్మృతాః। గిరయోఽన్తర్నిగీర్ణత్వాచ్చయనాచ్చ శిలోచ్చయాః

అవి కదలకుండా నిలిచిపోయినందువల్ల 'అచలాలు' అని పిలుస్తారు; శిఖరాలతో కూడి ఉన్నందువల్ల 'పర్వతాలు' అని, లోపల మింగిపోవడం వల్ల 'శిలాచయాలు' అని అంటారు.