వాయుపురాణమ్

తేజసా ప్రథమనో ధీమానవ్యక్తః సంప్రకాశతే। స వై శరీరీ ప్రథమః కారణత్వే వ్యవస్థితః

ఆ అవ్యక్తుడు, ధీశక్తితో కూడి, తన తేజస్సుతో ముందుగా వెలిగిపోతాడు; శరీరాన్ని కలిగి ఉండి, కారణంగా మొదటగా స్థిరంగా ఉన్నాడు.

అప్రతీఘేన జ్ఞానేన ఐశ్వర్యేణ చ సోఽన్వితః। ధర్మేణ చాప్రతీఘేన వైరాగ్యేణ సమన్వితః

ఆయనకు అడ్డంకిలేని జ్ఞానం, ఐశ్వర్యం, అడ్డంకిలేని ధర్మం, విరక్తి కలిగి ఉన్నాయి.

తస్యేశ్వరస్యాప్రతిఘం జ్ఞానం వైరాగ్యలక్షణమ్। ధర్మైశ్వర్యకృతా బుద్ధిర్బ్రాహ్మీ జజ్ఞేఽభిమానినః

ఆ ఈశ్వరుని జ్ఞానం అడ్డంకిలేనిది, అది విరక్తి లక్షణంగా ఉంటుంది; ధర్మం, ఐశ్వర్యం వల్ల ఉత్పన్నమైన బుద్ధి బ్రాహ్మీ అని, అహంకారితో కూడినదిగా పిలవబడుతుంది.

అవ్యక్తాజ్జాయతే చాస్య మనసా చ యదిచ్ఛతి। వశీకృతత్వాద్వైగుణ్యాత్ సురేశత్వాత్స్వభావతః

అవ్యక్తం నుంచి ఆయన మనసుతో ఏది కోరినా అది పుడుతుంది; అది ఆయనే స్వభావంగా, గుణభేదం వల్ల, దేవతలపై అధికారం వల్ల, తన నియంత్రణ వల్ల జరుగుతుంది.

చతుర్ముఖస్తు బ్రహ్మత్వే కాలత్వే చాన్తకోఽభవత్। సహస్రమూర్ద్ధా పురుషస్తిస్రోఽవస్థాః స్వయమ్భువః

నాలుగు ముఖాల బ్రహ్మ బ్రహ్మగా, కాలంగా అంతమిచ్చేవాడిగా మారాడు; సహస్రముఖాల పురుషుడు, స్వయంభువుడు, మూడు స్థితులు కలిగి ఉన్నాడు.

సత్త్వం రజశ్చ బ్రహ్మత్వే కాలత్వే చ రజస్తమః. సాత్వికం పురుషత్వే చ గుణవృత్తిః స్వయమ్భువః

బ్రహ్మ స్థితిలో సత్త్వం, రజస్సు ఉంటాయి. కాల స్థితిలో రజస్సు, తమస్సు ఉంటాయి. పురుష స్థితిలో సత్త్వగుణమే ప్రధానంగా ఉంటుంది. స్వయంభువు యొక్క గుణాల ప్రవర్తన ఇదే.

లోకాన్ సృజతి బ్రహ్మత్వే కాలత్వే సంక్షిపత్యపి। పురుషత్వే హ్యుదాసీన స్తిస్రోఽవస్థాః ప్రజాపతే

బ్రహ్మ స్థితిలో ఆయన లోకాలను సృష్టిస్తాడు. కాల స్థితిలో వాటిని లయముచేస్తాడు. పురుష స్థితిలో ఆయన నిస్సంగంగా ఉంటాడు. ఇవే ప్రజాపతికి మూడు స్థితులు.

బ్రహ్మా కమలగర్భాభః కాలో జాత్యాఞ్జనప్రభః। పురుషః పుణ్డరీకాక్షో రూపం తత్పరమాత్మనః

బ్రహ్ముడు కమలంలో పుట్టినవాడిలా కనిపిస్తాడు. కాలుడు సహజంగా మినుమినుకలిగిన నల్లని కాజలువలె ప్రకాశిస్తాడు. పురుషుడు కమలదళ నయనుడవాడు. ఇదే పరమాత్మ యొక్క స్వరూపం.

యోగేశ్వరః శరీరాణి కరోతి వికరోతి చ। నానాకృతిక్రియారూపనామవృత్తిః స్వలీలయా

యోగేశ్వరుడు తన లీలతో వివిధ రూపాలు, క్రియలు, ఆకారాలు, పేర్లు, విధులను ధరించి శరీరాలను సృష్టించి, మారుస్తాడు.

త్రిధా యద్వర్త్తతే లోకే తస్మాత్రిగుణ ఉచ్యతే। చతుర్ద్ధా ప్రవిభక్తత్వాచ్చతుర్వ్యూహః ప్రకీర్తితః

ఇది లోకంలో మూడు విధాలుగా ప్రవర్తించేదిగా ఉండటవల్ల దీనిని త్రిగుణమని అంటారు. నాలుగు విధాలుగా విభజించబడినందున దీనిని చతుర్వ్యూహమని కూడా పిలుస్తారు.

యదాప్నోతి యదాదత్తే యచ్చాస్తి విషయం ప్రతి। తచ్చాస్య సతతం భావస్తస్మాదాత్మా నిరుచ్యతే

ఆయన పొందేది, స్వీకరించేది, ఏది ఉన్నదో దాని విషయంగా ఉండేది — ఇవన్నీ ఎప్పుడూ ఆయన స్వభావమే. అందుకే ఆయనను ఆత్మ అని అంటారు.

ఋషిః సర్వగతత్వాచ్చ శరీరాద్యత్స్వయం ప్రభుః। స్వామిత్వమస్య తత్సర్వం విష్ణుః సర్వప్రవేశనాత్

అతడు అన్నింటిలో వ్యాపించి ఉండటం వల్ల ఋషి అని పిలవబడతాడు. తన శక్తితో శరీరానికి అధిపతిగా ఉంటాడు. ఈ సర్వాధికారం ఆయనదే. అన్ని లోకాల్లో ప్రవేశించే వాడైనందున ఆయనను విష్ణువు అంటారు.

భగవాన్ భగసద్భావాద్రాగో రాగస్య శాసనాత్। పరశ్చ తు ప్రకృతత్వాదవనాదోమితిః స్మృతః

భాగ్యం ఉండటం వల్ల ఆయనను భగవంతుడు అంటారు. ఆసక్తిని నియంత్రించేవాడైనందున ఆయనను రాగుడు అంటారు. మౌలిక స్వభావం వల్ల పరశు, రక్షకుడైనందున అవనాదుడు అని కూడా పిలుస్తారు.

సర్వజ్ఞః సర్వవిజ్ఞానాత్ సర్వః సర్వం యతస్తతః। నరాణామయనం యస్మాత్తేన నారాయణః స్మృతః

అన్ని విషయాలు తెలిసినవాడైనందున ఆయనను సర్వజ్ఞుడు అంటారు. అన్నీ ఆయన నుండే ఉద్భవించేవి కావడంతో ఆయనను సర్వుడు అంటారు. మనుషులకు ఆధారమైనవాడైనందున ఆయనను నారాయణుడు అని పిలుస్తారు.

త్రిధా విభజ్య స్వాత్మానం త్రైలోక్యం సమ్ప్రవర్త్తతే। సృజతే గ్రసతే చైవ వీక్షతే చ త్రిభిస్తు యత్। అగ్రే హిరణ్యగర్భః స ప్రాదుర్భూతశ్చతుర్ముఖః

తనను మూడుగా విభజించి, మూడు లోకాలను ప్రవేశపెడతాడు. ఆ మూడు రూపాలతో సృష్టించు, లయము చేయు, దర్శించు కార్యాలు చేస్తాడు. ప్రారంభంలో ఆయన హిరణ్యగర్భుడై, నాలుగు ముఖాలతో ప్రత్యక్షమయ్యాడు.

ఆదిత్వాచ్చాదితేవోఽసావజాతత్వాదజః స్మృతః। పాతి యస్మాత్ప్రజాః సర్వాఃప్రజాపతిరతః స్మృతః

ఆయన మొదటివాడైనందున ఆదితేయుడు, జనించని వాడైనందున అజుడు అని పిలవబడతాడు. అన్ని ప్రాణులను రక్షించే వాడైనందున ప్రजాపతి అని కూడా అంటారు.

దేవేషు చ మహాన్ దేవో మహాదేవస్తతః స్మృతః। సర్వేశత్వాచ్చ లోకానామవశ్యత్వాత్తథేశ్వరః

దేవతల్లో మహాదేవుడు ఆయనే. అందుకే మహాదేవుడు అని పిలుస్తారు. అన్ని లోకాలకు అధిపతిగా, అందరినీ నియంత్రించేవాడిగా ఉండటం వల్ల ఆయనను ఈశ్వరుడు అంటారు.

బృహత్త్వాచ్చ స్మృతో బ్రహ్మా భూతత్వాద్భూత ఉచ్యతే। క్షేత్రజ్ఞః క్షేత్రవిజ్ఞానాద్విభుః సర్వగతో యతః

విశాలత వల్ల ఆయనను బ్రహ్మ అని, భూతాలకారణమైనందున భూతుడు అని అంటారు. క్షేత్రజ్ఞుడు అన్నది క్షేత్రాన్ని తెలిసిన వాడైనందున, అన్నింటిలో వ్యాపించిన వాడైనందున విభువు అని పిలుస్తారు.

యస్మాత్ పుర్యనుశేతే చ తస్మాత్ పురుష ఉచ్యతే। నోత్పాదితత్వాత్ పూర్వత్వాత్ స్వయమ్భూరితి స స్మృతః

ఆయన పురిలో (శరీరంలో) నివసించేవాడైనందున పురుషుడు అని అంటారు. ఉత్పన్నం కాలేదని, ప్రాథమికుడని, స్వయంభువునిగా పిలవబడతాడు.

ఇజ్యత్వాదుచ్యతే యజ్ఞః కవిర్విక్రాన్తదర్శనాత్। క్రమణః క్రమణీయత్వాద్వర్ణకస్యాభిపాలనాత్

పూజించదగినవాడైనందున యజ్ఞుడు, గొప్ప దృష్టి కలవాడైనందున కవి, ముందుకు సాగేవాడైనందున క్రమనుడు, వర్ణాలను కాపాడేవాడైనందున వర్ణకుడు అని పిలుస్తారు.

ఆదిత్యసంజ్ఞః కపిలస్త్వగ్రజోఽగ్నిరితి స్మృతః। హిరణ్యమస్య గర్భోఽభూద్ధిరణ్యస్యాపి గర్భజః। తస్మాద్ధిరణ్యగర్భః స పురాణేఽస్మిన్నిరుచ్యతే

ఆయన ఆదిత్యుడు, కపిలుడు, అగ్ని, అన్నిటిలో పెద్దవాడు. ఆయనకు బంగారు గర్భం, బంగారునుంచి జన్మించాడు. అందువల్ల ఈ పురాణంలో ఆయనను హిరణ్యగర్భుడు అంటారు.

స్వయమ్భువో నివృత్తస్య కాలో వర్షాగ్రజస్తు యః। న శక్యః పరిసంఖ్యాతుమపి వర్షశతైరపి

స్వయంభువుని లయానంతర కాలం సంవత్సరాలలో పెద్దదైనది. వందల సంవత్సరాలు గడిచినా దాన్ని లెక్కించలేరు.

కల్పసంఖ్యానివృత్తేస్తు పరాఖ్యో బ్రహ్మణః స్మృతః। తావచ్ఛేషోఽస్య కాలోఽన్యస్తస్యాన్తే ప్రతిసృజ్యతే

కల్పాల లెక్క ముగిసినప్పుడు ఆయనను పరబ్రహ్మ అని అంటారు. మిగిలిన కాలం వేరేది, దాని చివరలో అది తిరిగి లయమవుతుంది.

కోటికోటిసహస్రాణి అన్తర్భూతాని యాని వై। సమతీతాని కల్పానాన్తావచ్ఛేషాః పరాస్తు యే

ఎన్ని కోట్ల కోట్ల సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయో, ఇంకా ఎంతకాలం మిగిలిపోయిందో, ఆంతా కల్పాలు అన్నీ కలిపి ఉన్నాయి.

యస్త్వయం వర్త్తతే కల్పో వారాహన్తం నిబోధత। ప్రథమః సామ్ప్రతస్తేషాం కల్పోఽయం వర్త్తతే ద్విజాః

ఇప్పుడు జరుగుతున్న కల్పం — వారాహ కల్పం గురించి వినండి. బ్రాహ్మణులారా! ఇవన్నిటిలో ఇదే మొదటి కల్పం, ఇప్పుడే కొనసాగుతోంది.

తస్మిన్ స్వాయమ్భువాద్యాస్తు మనవః స్యుశ్చతుర్ద్దశ। అతీతా వర్త్తమానాశ్చ భవిష్యా యే చ వై పునః

ఈ కల్పంలో స్వాయంభువుడు మొదలుకొని పద్నాలుగు మనువులు ఉన్నారు. వారిలో కొందరు గతించారు, కొందరు ఇప్పుడు ఉన్నారు, మరికొందరు భవిష్యత్తులో వస్తారు.

తైరియం పృథివీ సర్వా సప్తద్వీపా సమన్తతః। పూర్ణం యుగసహస్రం వై పరిపాల్యా నరేశ్వరైః। ప్రజాభిస్తపసా చైవ తేషాం శ్రృణుత విస్తరమ్

వారు, రాజులు మరియు ప్రజలు కలిసి, ఈ భూమిని ఏడుద్వీపాలతో సహా, వేల యుగాలు తపస్సుతో పరిరక్షించారు. వీరి వివరాలు ఇప్పుడు వినండి.

మన్వన్తరేణ చైకేన సర్వాణ్యేవాన్తరాణి వై। భవిష్యాణి భవిష్యైశ్చ కల్పః కల్పేన చైవ హ

ప్రతి మన్వంతరంలో మధ్యలో జరిగే కాలాలు అన్నీ వస్తుంటాయి. అలాగే, కల్పం తర్వాత కల్పం భవిష్యత్తులో కూడా జరుగుతూనే ఉంటాయి.

అతీతాని చ కల్పాని సోదకాని సహాన్వయైః। అనాగతేషు తద్వచ్చ తర్క్కః కార్యో విజానతా

గతించిన కల్పాలు వాటి నీళ్ళు, వంశాలతో సహా, అలాగే రానున్న కల్పాలు కూడా — వీటిని జ్ఞానులు తగిన విధంగా ఆలోచించాలి.