వాయుపురాణమ్

ధర్మాదీని చ రూపాణి లోకతత్త్వార్థహేతవః। త్రిగుణస్తు స విజ్ఞేయః సత్త్వరాజసతామసః

ధర్మాది రూపాలు లోక తత్త్వానికి కారణాలు. ఆయనను సత్త్వ, రజస్, తమస్ అనే మూడు గుణాలతో కూడినవాడిగా తెలుసుకోవాలి.

త్రిగుణాద్రజసోద్రిక్తాదహఙ్కారస్తతోఽభవత్। మహతా చావృతః సర్గో భూతాదివికృతస్తు సః

మూడు గుణాల్లో రజోగుణం ఎక్కువగా ఉండటంతో అహంకారం పుట్టింది. మహత్తుతో సృష్టి ఆవరించబడింది. భూతాదుల నుండి మార్పు అదే.

తస్మాచ్చ తమసోద్రిక్తాదహఙ్కారాదజాయత। భూతతన్మాత్రసర్గస్తు భూతాదిస్తామసస్తు సః

తమోగుణం అధికంగా ఉండటంతో అహంకారం పుట్టింది. భూతతన్మాత్ర సృష్టి, భూతాదుల నుండి మార్పు తమోగుణానికి చెందింది.

thumb|మహాభూతాః ఆకాశం శుషిరం తస్మాదుద్రిక్తం శబ్దలక్షణమ్। ఆకాశం శబ్దమాత్రన్తు భూతాదిశ్చావృణోత్ పునః

అదే నుండి ఖాళీగా ఉన్న ఆకాశం పుట్టింది, అది శబ్ద లక్షణంతో ఉంటుంది. ఆకాశం శబ్దమే, మళ్లీ భూతాదుల మార్పు దానిని ఆవరించింది.

శబ్దమాత్రన్తదాకాశం స్పర్శమాత్రం ససర్జ హ। భూతాదిస్తు వికుర్వాణః శబ్దమాత్రం ససర్జ్జ హ

ఆకాశాన్ని శబ్దంగా, స్పర్శాన్ని దాని స్వరూపంగా సృష్టించాడు. భూతాదుల మార్పుతో, శబ్దాన్ని మాత్రమే సృష్టించాడు.

బలవాన్ జాయతే వాయుః స వై స్పర్శగుణో మతః। ఆకాశం శబ్దమాత్రన్తు స్పర్శమాత్రం సమావృణోత్

అదే నుండి బలమైన వాయువు పుట్టింది, దానికి స్పర్శ గుణంగా భావిస్తారు. ఆకాశం శబ్దమే, దాన్ని స్పర్శ ఆవరించింది.

రసమాత్రాస్తు తా హ్యాపో రూపమాత్రాభిరావృణోత్। ఆపో రసాన్ వికుర్వన్త్యో గన్ధమాత్రం ససర్జ్జిరే

నీరు రుచి మాత్రమే, అవి రూపాన్ని ఆవరించాయి. నీరు రుచిని మార్చి, వాసనను మాత్రమే సృష్టించాయి.

సఙ్ఘాతో జాయతే తస్మాత్తస్య గన్ధో గుణః స్మృతః। రసమాత్రన్తు తత్తోయం గన్ధమాత్రం సమావృణోత్

అదే నుండి సముదాయం పుట్టింది, దానికి వాసన గుణంగా గుర్తించారు. రుచి నుండి నీరు, వాసన దానిని ఆవరించింది.

తస్మింస్తస్మింస్తు తన్మాత్రా తేన తన్మాత్రతా స్మృతా। అవిశేషవాచకత్వాదవిశేషాస్తతః స్మృతాః। అశాన్తఘోరమూఢత్వాదవిశేషాస్తతః పునః

ప్రతి దాంట్లో దాని తత్వం ఉంటుంది, అందుకే దానిని తత్వత అని అంటారు. వేరుచేయలేనివిగా ఉండటంతో అవి అవిశేషాలు అని పిలుస్తారు. శాంతి లేకపోవడం, భయంకరంగా ఉండటం, మూర్ఖత్వం వల్ల మళ్లీ అవిశేషాలు అని అంటారు.

భూతతన్మాత్రసర్గోఽయం విజ్ఞేయస్తు పరస్పరాత్। వైకారికాదహఙ్కారాత్సత్వోద్రిక్తాత్తు సాత్వికాత్। వైకారికః స సర్గస్తు యుగపత్సమ్ప్రవర్త్తతే

ఈ భూతతన్మాత్ర సృష్టి పరస్పరంగా ఏర్పడింది అని తెలుసుకోవాలి. వైకారిక అహంకారంలో సత్త్వగుణం ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు, వైకారిక సృష్టి ఒకేసారి ప్రారంభమవుతుంది.

బుద్ధీన్ద్రియాణి పఞ్చైవ పఞ్చ కర్మేన్ద్రియాణ్యపి। సాధకానీన్ద్రియాణి స్యుర్ద్దేవా వైకారికా దశ। ఏకాదశం మనస్తత్ర దేవా వైకారికాః స్మృతా

ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలు, ఐదు కర్మేంద్రియాలు ఉన్నాయి. ఇవి సాధనాలు. పది వైకారిక దేవతలు గుర్తించబడ్డాయి. పదకొండవది మనస్సు, దేవతలు వైకారిక దేవతలుగా గుర్తించబడ్డారు.

శ్రోత్రం త్వక్ చక్షుషీ జిహ్వా నాసికా చైవ పఞ్చమీ। శబ్దాదీనామవాప్త్యర్థం బుద్ధియుక్తాని వక్ష్యతే

చెవి, చర్మం, కన్నులు, నాలుక, ఐదవదిగా ముక్కు — ఇవన్నీ శబ్దం మొదలైన వాటిని గ్రహించేందుకు బుద్ధితో కూడినవిగా చెప్పబడతాయి.

పాదౌ పాయురుపస్థఞ్చ హస్తౌ వాగ్దశమీ భవేత్। గతిర్విసర్గో హ్యానన్దః శిల్పం వాస్యఞ్చ కర్మ చ

కాళ్లు, గుదం, జననేంద్రియాలు, చేతులు, మాట — ఇవి పది అవయవాలు. వీటి పనులు — నడక, విసర్జన, ఆనందం, కళలు, అనుభవం, చేయుట.

ఆకాశం శబ్దమాత్రఞ్చ స్పర్శమాత్రం సమావిశేత్। ద్విగుణస్తు తతో వాయుః శబ్ద స్పర్శాత్మకోఽభవత్

ఆకాశానికి శబ్దమే లక్షణం. దానికి స్పర్శ కలిసినప్పుడు అది వాయువుగా మారుతుంది. అప్పుడు వాయువుకు శబ్దం, స్పర్శ అనే రెండు లక్షణాలు కలుగుతాయి.

రూపన్తథైవ విశతః శబ్దస్పర్శగుణావుభౌ। త్రిగుణస్తు తతశ్చాగ్నిః స శబ్దస్పర్శరూపవాన్

అదే విధంగా రూపం కలిసినప్పుడు, శబ్దం, స్పర్శ రెండూ ఉంటాయి. అప్పుడు అగ్ని పుట్టి, దానికి శబ్దం, స్పర్శ, రూపం అనే మూడు లక్షణాలు ఉంటాయి.

సశబ్దస్పర్శరూపఞ్చ రసమాత్రం సమావిశత్। తస్మాచ్చతుర్గుణా హ్యాపో విజ్ఞేయాస్తా రసాత్మికాః

శబ్దం, స్పర్శ, రూపం ఉన్న వాటిలో రుచి కలిసినప్పుడు, నీరు నాలుగు లక్షణాలతో ఉండే పదార్థంగా తెలుసుకోవాలి. నీరు రుచి లక్షణంతో కూడి ఉంటుంది.

సశబ్దస్పర్శరూపేషు గన్ధస్తేషు సమావిశత్। సంయుక్తా గన్ధమాత్రేణ ఆచిన్వన్తి మహీమిమామ్। తస్మాత్పఞ్చగుణా భూమిః స్థూలభూతేషు దృశ్యతే

శబ్దం, స్పర్శ, రూపం ఉన్న వాటిలో వాసన కలిసినప్పుడు, అవి వాసనతో కూడిన భూమిని ఏర్పరుస్తాయి. అందువల్ల స్థూలభూతాలలో భూమికి ఐదు లక్షణాలు ఉంటాయని తెలుస్తుంది.

శాన్తా ఘోరాశ్చ మూఢాశ్చ విశేషాస్తేన తే స్మృతాః। పరస్పరానుప్రవేశాద్ధారయన్తి పరస్పరమ్

శాంతమైనవి, ఘోరమైనవి, మూర్ఖమైనవి — ఇవే వాటి ప్రత్యేకతలు. ఇవి పరస్పరం కలిసినప్పుడు ఒకదానిని ఒకటి నిలబెడతాయి.

భూమేరన్తస్తివదం సర్వం లోకాలోకఘనావృతమ్। విశేషా ఇన్ద్రియగ్రాహ్యా నియతత్వాచ్చ తే స్మృతాః

భూమిలో అన్నీ ఉన్నట్లు, లోకాలు, లోకేతరాలు అన్నీ దానిలో ఆవృతమై ఉంటాయి. ఈ ప్రత్యేకతలు ఇంద్రియాలకు గ్రహించదగినవి, స్థిరంగా ఉండటవల్ల గుర్తించబడతాయి.

గుణం పూర్వస్య పూర్వస్య ప్రాప్నువన్త్యుత్తరోత్తరమ్। తేషాం యావచ్చ యద్యచ్చ తత్తత్తావద్గుణం స్మృతమ్

ప్రతి తర్వాతది ముందునిదాని లక్షణాన్ని పొందుతుంది. వాటిలో ఏది ఏ లక్షణాన్ని కలిగి ఉందో, అది దానికి స్వంతమైనదిగా గుర్తించబడుతుంది.

ఉపలభ్య శుచేర్గన్ధం కేచిద్వాయోరనైపుణాత్। పృథివ్యామేవ తద్విద్యాదేషాం వాయోశ్చ సంశ్రయాత్

కొంతమంది వాయువు సూత్ష్మత్వంతో పవిత్రతలో కూడా వాసనను గ్రహిస్తారు. కానీ అది భూమికి చెందింది, వాయువు ద్వారా కలిసినందువల్ల అలా తెలుస్తుంది.

ఏతే సప్త మహావీర్యా నానాభూతాః పృథక్ పృథక్। నాశక్నువన్ ప్రజాః స్రష్టుమసమాగమ్య కృత్స్నశః। తే సమేత్య మహాత్మానో హ్యయోన్యస్యైవ సంశ్రయాత్

ఈ ఏడు మహాశక్తివంతమైనవి, వేర్వేరు భూతాలు. ఇవన్నీ కలిసిపోకుండా ప్రాణులను సృష్టించలేవు. అవి కలిసినప్పుడు, పరస్పర సహాయంతో సృష్టి జరుగుతుంది.

పురుషాధిష్ఠితత్వాచ్చ అవ్యక్తానుగ్రహేణ చ। మహదాద్యా విశేషాన్తా అణ్డముత్పాదయన్తి తే

పురుషుడు ఆధిపత్యం వహించటం వల్ల, అవ్యక్త అనుగ్రహంతో, మహత్ మొదలుకొని విశేషాంతం వరకు ఉన్నవి అండాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తాయి.

ఏకకాలం సముత్పన్నం జలబుద్‌బుదవచ్చ తత్। విశేషేభ్యోఽణ్డమభవద్ బృహత్తదుదకం చ యత్। తత్తస్మిన్ కార్యకరణం సంసిద్ధం బ్రహ్మణస్తదా

అది ఒకేసారి పుట్టి, నీటి బుడగలా ఉంటుంది. విశేషాల నుంచి అండం పుట్టి, అది విస్తారంగా నీటితో నిండి ఉంటుంది. అందులో బ్రహ్మకు అవసరమైన పనిముట్టు, విషయాలు సిద్ధమవుతాయి.

ప్రాకృతేఽణ్డే విబుద్ధే సన్ క్షేత్రజ్ఞో బ్రహ్మసంజ్ఞితః। స వై శరీరీ ప్రథమః స వై పురుష ఉచ్యతే

ప్రకృతిలోని అండం మేలుకున్నప్పుడు, క్షేత్రజ్ఞుడు బ్రహ్మ అనే పేరుతో ఉంటాడు. అతడే శరీరధారి, మొదటివాడు, పురుషుడు అని పిలవబడతాడు.

ఆదికర్త్తా చ భూతానాం బ్రహ్మాఽగ్రే సమవర్త్తత। హిరణ్యగర్భః సోఽగ్రోఽస్మిన్ ప్రాదుర్భూతశ్చతుర్ముఖః। సర్గే చ ప్రతి సర్గే చ క్షేత్రజ్ఞో బ్రహ్మసంజ్ఞితః

ప్రాణుల మొదటి సృష్టికర్త బ్రహ్మ మొదట ఉద్భవించాడు. అతడే హిరణ్యగర్భుడు, ఇక్కడ మొదట నాలుగు ముఖాలతో ప్రकटించాడు. ప్రతి సృష్టి, ప్రతి లయలో క్షేత్రజ్ఞుడు బ్రహ్మ అనే పేరుతో ఉంటాడు.

కరణైః సహ సృజ్యన్తే ప్రత్యాహారే త్యజన్తి చ। భజన్తే చ పునర్దేహానసమాహారసన్ధిషు

ఇంద్రియాలతో కూడిన దేహాలు సృష్టించబడతాయి; లయ సమయంలో అవి విడిచిపెట్టబడతాయి. కారణాలు కలిసినప్పుడు మళ్లీ దేహాలు పొందుతారు.

హిరణ్మయస్తు యో మేరుస్తస్యోల్బం తన్మహాత్మనః। గర్భోదకం సముద్రాశ్చ జరాద్యస్థీని పర్వతాః

బంగారు మెరు పర్వతానికి ఆ మహాత్ముని పొరగా ఉంటుంది. సముద్రం గర్భజలం, పర్వతాలు వృద్ధాప్యం మొదలైన ఎముకలు.

తస్మిన్నణ్డే త్విమే లోకా అన్తర్భూతాస్తు సప్త వై। సప్తద్వీపా చ పృథ్వీయం సముద్రైః సహ సప్తభిః

ఆ అండంలో ఈ లోకాలు ఏడూ అంతర్భూతమై ఉంటాయి. భూమి కూడా ఏడుప్రాంతాలు, ఏడుసముద్రాలతో కలిసినది.