వాయుపురాణమ్

స్తోత్రసత్రగ్రహైర్దేవాన్ పితృన్ పిత్ర్యైశ్చ కర్మభిః। ఆనర్చుశ్చ యథాజాతి గన్ధర్వాదీన్ యథావిధి

స్తోత్రాలు, యజ్ఞాలు, హోమాలతో దేవతలను, పితృకర్మలతో పితృదేవతలను పూజించారు. గంధర్వాదులను కూడా యథావిధిగా సత్కరించారు.

ఆరాధయితుమిచ్ఛన్తస్తతః కర్మాన్తరేష్వథ। జగుః సామాని గన్ధర్వా ననృతుశ్చాప్సరోగణాః

పూజ చేయాలని ఆశించి, ఇతర కర్మల్లో గంధర్వులు సామగానాలు పాడారు, అప్సరసలు సమూహాలు ఆనందంగా నాట్యం చేశారు.

వ్యాజహుర్మునయో వాచం చిత్రాక్షరపదాం శుభామ్। మన్త్రాదితత్త్వవిద్వాంసో జగదుశ్చ పరస్పరమ్

మంత్రాది తత్త్వాలను తెలిసిన ఋషులు, అందమైన అక్షరాలతో మంగళకరమైన మాటలు మాట్లాడారు, పరస్పరం సంభాషించుకున్నారు.

వితణ్డావచనాశ్చైకే నిజఘ్నుః ప్రతివాదినః। ఋషయస్తత్ర విద్వాంసః సాఙ్ఖ్యార్థన్యాయకోవిదాః

సాంక్యార్థం, న్యాయంలో నిపుణులైన కొంతమంది ఋషులు, తమ ప్రత్యర్థులను వాదనలతో సమర్థంగా ఎదుర్కొన్నారు.

న తత్ర దురితం కించిద్విదధుర్బ్రహ్మరాక్షసాః। న చ యజ్ఞహనో దైత్యా న చ యజ్ఞముషోఽసురాః

అక్కడ బ్రహ్మరాక్షసులు ఎలాంటి దుష్కార్యం చేయలేదు; దైత్యులు యజ్ఞాన్ని ధ్వంసం చేయలేదు; అసురులు యజ్ఞాన్ని దొంగిలించలేదు.

ప్రాయశ్చిత్తం దురిష్టం వా న తత్ర సమజాయత। శక్తిప్రజ్ఞా క్రియాయోగైర్విధిరాసీత్ స్వనుష్ఠితః

అక్కడ పాపం లేదా ప్రాయశ్చిత్తం ఏదీ కలగలేదు; శక్తి, జ్ఞానం, కర్మల ద్వారా విధిగా యజ్ఞం నిర్వర్తించబడింది.

ఏవం వితేనిరే సత్రం ద్వాదశాబ్దం మనీషిణః। భృగ్వాద్యా ఋషయో ధీరా జ్యోతిష్టోమాన్ పృథక్ పృథక్। చక్రిరే పృష్ఠగమనాన్ సర్వానయుతదక్షిణాన్

ఇలా భృగువు మొదలైన జ్ఞానులు, పన్నెండు సంవత్సరాల సత్రయాగాన్ని నిర్వహించారు; ప్రతి ఒక్కరు వేర్వేరు జ్యోతిష్టోమ యాగాలు చేసి, అనేక దక్షిణలు ఇచ్చారు.

సమాప్తయజ్ఞాస్తే సర్వే వాయుమేవ మహాధిపమ్। పప్రచ్ఛురమితాత్మానం భవద్భిర్యదహం ద్విజాః। ప్రణోదితశ్చ వంశార్థం స చ తానబ్రవీత్ప్రభుః

అందరు నియమంగా యజ్ఞాన్ని పూర్తిచేసిన తర్వాత, వారు మహాదిపతిగా ఉన్న వాయువును అడిగారు: 'మీరే వంశార్థం కోసం మమ్మల్ని ప్రేరేపించారు' అని. ఆ ప్రభువు వారికి సమాధానం ఇచ్చాడు.

శిష్యః స్వయమ్భువో దేవః సర్వప్రత్యక్షదృగ్వశీ। అణిమాదిభిరష్టాభిరైశ్వర్యైర్యః సమన్వితః

ఆయన స్వయంభువుని శిష్యుడు, అన్నిటినీ ప్రత్యక్షంగా చూసేవాడు, అణిమాది ఎనిమిది మహిమలతో కూడిన పరిపూర్ణుడే.

తిర్యగ్యోన్యాదిభిర్ధర్మైః సర్వలోకాన్బిభర్త్తి యః। సప్తస్కన్ధాదికం శశ్వత్ ప్లవతే యోజనాద్వరః

తిర్యగ్యోని మొదలైన ధర్మాలతో అన్ని లోకాలను పోషించేవాడు; ఏడు ద్వీపాలు దాటి ఎల్లప్పుడూ ప్రయాణించే వాడు, యోజన పరిమితిని మించి ఉండేవాడు.

విషయే నియతా యస్య సంస్థితాః సప్తకా గణాః। వ్యూహాంస్త్రయాణాం భూతానాం కుర్వన్ యశ్చ మహాబలః। తేజసశ్చాత్త్యుపధ్యానన్దధాతీమం శరీరిణమ్

వారి ప్రాంతంలో ఏడు వర్గాలు స్థిరంగా ఉన్నాయి; మహాబలుడు అయిన ఆయన, మూడు రకాల భూతాల సమూహాలను ఏర్పరచి, తేజస్సు, సూక్ష్మత, ఆనందంలో శరీరధారులను మించిపోతాడు.

ప్రాణాద్యా వృత్తయః పఞ్చ కరణానాం చ వృత్తిభిః। ప్రేర్యమాణాః శరీరాణాం కుర్వతే యాస్తు ధారణమ్

ప్రాణం మొదలైన ఐదు జీవక్రియలు, ఇంద్రియాల చర్యలతో కలసి, ప్రేరేపించబడినప్పుడు శరీరాలను నిలబెట్టే విధంగా ఉంటాయి.

ఆకాశయోనిర్హి గుణః శబ్దస్పర్శసమన్వితః। తైజసప్రకృతిశ్చోక్తోఽప్యయం భావో మనీషిభిః

ఆయన ఆకాశంలో పుట్టినవాడు, శబ్దం, స్పర్శ లక్షణాలతో కూడినవాడు; ఈ స్వభావం కూడా తేజోమయమని జ్ఞానులు చెబుతారు.

తత్రాభి మానీ భగవాన్ వాయుశ్చాతిక్రియాత్మకః। వాతారణిః సమాఖ్యాతః శబ్దశాస్త్రవిశారదః

అక్కడ భగవంతుడైన వాయువు, అత్యంత క్రియాశీలుడిగా, వాతారణిగా ప్రసిద్ధి పొందాడు; శబ్దశాస్త్రంలో నిపుణుడు.

భారత్యా శ్లక్ష్ణయా సర్వాన్ మునీన్ ప్రహ్లాదయన్నివ। పురాణజ్ఞః సుమనసః పురాణాశ్రయయుక్తయా

భారతి అనే మృదువైన మాటలతో, అందరు మునులను ఆనందింపజేస్తూ, పురాణాలను తెలిసినవాడు, మంచి మనస్సుతో, పురాణాశ్రయంతో ఉన్నవాడు.

సూత ఉవాచ।। మహేశ్వరాయోత్తమవీర్యకర్మణే సురర్షభాయామితబుద్ధితేజసే। సహస్రసూర్యానలవర్చ్చసే నమస్త్రిలోకసంహారవిసృష్టయే నమః

సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: పరమవీర్యశాలి, దేవతల్లో శ్రేష్ఠుడు, అపారమైన బుద్ధి, తేజస్సుతో కూడిన మహేశ్వరుడికి నమస్కారం. వెయ్యి సూర్యులు, అగ్నిలా ప్రకాశించే వాడికి, మూడు లోకాలను సృష్టించి, లయంచేసే వాడికి నమస్కారం.

ప్రజాపతీన్ లోకనమస్కృతాం స్తథా స్వయమ్భురుద్రప్రభృతీన్ మహేశ్వరాన్। భృగుం మరీచిం పరమేష్ఠినం మనుం రజస్తమోధర్మమథాపి కశ్యపమ్

ప్రజాపతులు, లోకాలు వందించే వారు, స్వయంభువు, రుద్రుడు, ఇతర మహేశ్వరులు, భృగువు, మరీచి, పరమేశ్ఠి, మనువు, రజోగుణ, తమోగుణ స్వభావం కలవారు, కశ్యపుడు — వీరందరికీ నమస్కారం.

వసిష్ఠదక్షాత్రిపులస్త్యకర్ద్దమాన్ రుచిం వివస్వన్తమథాపి చ క్రతుమ్। మునిం తథైవాఙ్గిరసం ప్రజాపతిం ప్రణమ్య మూర్ధ్నా పులహం చ భావతః

వశిష్ఠుడు, దక్షుడు, అత్రి, పులస్త్యుడు, కర్దముడు, రుచిఁడు, వివస్వంతుడు, క్రతువు, అలాగే అంగిరసుడు అనే మునికి, ప్రజాపతికి, సహజంగా ఉన్న పులహునికి కూడా శిరసు వంచి నమస్కరిస్తాను.

తథైవ చుక్రోధనమేకవింశతిం ప్రజా వివృద్ధ్యార్పితకార్యశాసనమ్। పురాతనానప్యపరాంశ్చ శాశ్వతాంస్తథైవ చాన్యాన్ సగణానవస్థితాన్

అలాగే చుక్రోధనుడు, ఇరవై ఒకరు, ప్రజల అభివృద్ధికి కట్టుబడి ఉన్నవారు, పూర్వ కాలపు వారిని, అనంతరం వచ్చిన వారిని, శాశ్వతులను, ఇతరులని, వారి వర్గాలతో కూడిన వారిని కూడా నమస్కరిస్తాను.

తథైవ చాన్యానపి ధైర్యశోభినో మునీన్ బృహస్పత్యుశనఃపురోగమాన్। తపఃశుభాచారఋషీన్ దయాన్వితాన్ ప్రణమ్య వక్ష్యే కలిపాపనాశినీమ్

అలాగే ధైర్యంతో కాంతివంతమైన బృహస్పతి, ఉశనసు మొదలైన మునులందరిని, పవిత్రమైన ఆచారంతో, దయతో నిండిన ఋషులను నమస్కరించి, కలియుగంలో పాపాలను తొలగించే విషయాన్ని నేను వివరించబోతున్నాను.

ప్రజాపతేః సృష్టిమిమామనుత్తమాం సురేశ దేవర్షిగణైరలంకృతామ్। శుబామతుల్యామనఘామృషిప్రియాం ప్రజాపతీనామపి చోల్బణార్చ్చిషామ్

దేవతలారా! ప్రజాపతి చేసిన ఈ అత్యుత్తమ సృష్టిని, దేవతలు, ఋషులు అలంకరించినదిగా, మంగళకరమైనదిగా, అపూర్వమైనదిగా, నిష్కళంకమైనదిగా, ఋషులకు ప్రియమైనదిగా, ప్రజాపతులు కూడా ఎంతో ప్రేమించేదిగా నేను వివరించబోతున్నాను.

తపోభృతాం బ్రహ్మదినాదికాలికీం ప్రభూతమావిష్కృతపౌరుషశ్రియమ్। శ్రుతౌ స్మృతౌ చ ప్రసృతాముదాహృతాం పరాం పరాణామనిలప్రకీర్త్తితామ్

బ్రహ్మదినం మొదటి నుంచే తపస్సు చేసిన ఋషుల ద్వారా ఏర్పడిన ఈ సృష్టి, అపారమైన మహిమతో, శ్రుతుల్లో, స్మృతుల్లో వివరించబడింది. ఇది పరమమైనదిగా వాయుదేవుడు ప్రకటించాడు.

సమాసబన్ధైర్నియతైర్యథాతథం విశబ్దనేనాపి మనఃప్రహర్షిణీమ్। యస్యాఞ్చ బద్ధా ప్రథమా ప్రవృత్తిః ప్రాధానికీ చేశ్వరకారితా చ

సంక్షిప్తంగా, శాస్త్రీయంగా, మనసుకు ఆనందాన్ని కలిగించే పదాలతో, ఇందులో మొదటి ముఖ్యమైన కార్యం స్థాపించబడింది. ఇది పరమేశ్వరుని సంకల్పంతో జరిగినది.

యత్తత్స్మృతం కారణమప్రమేయం బ్రహ్మ ప్రధానం ప్రకృతిప్రసూతిః। ఆత్మా గుహా యోనిరథాపి చక్షుః క్షేత్రం తతైవామృతమక్షరఞ్చ

అపరిమితమైన కారణంగా గుర్తించబడే బ్రహ్మ, ప్రధానతత్త్వం, ప్రకృతికి మూలమైనది, ఆత్మ, గుహ, గర్భం, కన్ను, క్షేత్రం, అలాగే అమృతం, అక్షరం — ఇవన్నీ అదే.

శుక్రం తపః సత్త్వమతిప్రకాశం తద్వ్యష్టి నిత్యం పురుషం ద్వితీయమ్। తమప్రమేయం పురుషేణ యుక్తం స్వయమ్భువా లోకపితామహేన

శుద్ధత, తపస్సు, సత్వగుణం, అత్యంత ప్రకాశవంతమైనది, అది వ్యక్తిగతమైనదిగా, నిత్యమైన పురుషుడిగా, రెండవ పురుషుడిగా, అపరిమితమైనదిగా, పురుషునితో కలిసినదిగా, స్వయంభువుడు అయిన లోకపితామహుడు కలిపాడు.

ఉత్పాదకత్వాద్రజసోతిరేకాత్ కాలస్య యోగాన్నిగమావధేశ్చ। క్షేత్రజ్ఞయుక్తాన్ నియతాన్వికారాన్ లోకస్య సన్తానావివృద్ధిహేతూన్। ప్రకృత్యవస్థా సుషువే తథాష్టౌ సఙ్కల్పమాత్రేణ మహేశ్వరస్య

సృష్టికి కారణమైన రాజోగుణం, కాలంతో కలయిక, వేదాలు నిర్ణయించిన హద్దు వల్ల, క్షేత్రజ్ఞుడితో కలిసిన, స్థిరమైన, మార్పులకు కారణమైన ఎనిమిది ప్రకృతి స్థితులను మహేశ్వరుడు తన సంకల్పంతో సృష్టించాడు.

దేవాసురాద్రిద్రుమసాగరాణాం మనుప్రజేశర్షిపితృద్విజానామ్। పిశాచయక్షోరగరాక్షసానాం తారాగ్ర హార్క్కర్క్షనిశాచరాణామ్

దేవతలు, అసురులు, పర్వతాలు, వృక్షాలు, సముద్రాలు, మనువులు, ప్రజాపతులు, ఋషులు, పితృదేవతలు, ద్విజులు, పిశాచులు, యక్షులు, సర్పాలు, రాక్షసులు, నక్షత్రాలు, గ్రహాలు, హార్కక్షులు, నిశాచరులు — వీరి గురించి,

మాసర్త్తు సంవత్సరరాత్ర్యహానాం దిక్కాలయోగాదియుగాయనానామ్। వనౌషధీనామపి వీరుధాఞ్చ జలౌకసామప్సరసాం పశూనామ్

మాసాలు, ఋతువులు, సంవత్సరాలు, పగలు-రాత్రులు, దిక్కులు, కాలాలు, యుగాలు, అయనాలు, అడవి మొక్కలు, ఔషధాలు, వృక్షాలు, జలచరాలు, అప్సరసలు, పశువులు — వీటి గురించి,

విద్యుత్సరిన్మేఘవిహఙ్గమానాం యత్సూక్ష్మగం యద్భువి యద్వియత్స్థమ్। యత్స్థావరం యత్ర యదస్తి కిఞ్చిత్ సర్వస్య తస్యాస్తి గతిర్విభక్తిః

మెరుపులు, నదులు, మేఘాలు, పక్షులు, భూమిపై ఉన్న సూక్ష్మమైనవి, ఆకాశంలో ఉన్నవి, స్థిరంగా ఉన్నవి, ఎక్కడ ఏది ఉన్నా, వాటన్నిటికీ ఒక దారి, ఒక ప్రత్యేకత ఉంది.