వాయుపురాణమ్

హిరణ్మయం తతశ్చక్రే యజ్ఞవాటం మహాత్మనామ్। విశ్వకర్మా స్వయం దేవో భావయన్ లోకభావనమ్

ఆ బంగారంతో, లోకాలను సృష్టించే దేవుడు అయిన విశ్వకర్మ స్వయంగా, మహాత్ముల కోసం యజ్ఞవాటాన్ని నిర్మించాడు.

బృహస్పతిస్తతస్తత్ర తేషామమితతేజసామ్। ఐలః పురూరవా భేజే తం దేశం మృగయాం చరన్

ఆ తర్వాత బృహస్పతి, అపారమైన తేజస్సు కలిగినవారు, ఐలుడు పురూరవుడు వేట కోసం తిరుగుతూ ఆ ప్రాంతానికి వచ్చారు.

తం దృష్ట్వా మహదాశ్చార్యం యజ్ఞవాటం హిరణ్మయమ్। లోభేన హతవిజ్ఞానస్తదాదాతుం ప్రచక్రమే

ఆ అద్భుతమైన బంగారు యజ్ఞవాటాన్ని చూసి, అతడు లోభంతో మత్తుపోయి, దాన్ని స్వాధీనం చేసుకోవాలని ప్రయత్నించాడు.

నైమిషేయాస్తతస్తస్య చుక్రుధుర్నృపతేర్భృశమ్। నిజఘ్నుశ్చాపి సంక్రుద్ధాః కుశవజ్రైర్మనీషిణః। తతో నిశాన్తే రాజానం మునయో దైవనోదితాః

అప్పుడు నైమిషేయులు ఆ రాజుపై బాగా కోపగించారు. ఆ మునులు కోపంతో కుశదర్భాలతో వజ్రాలవలె అతడిని కొట్టారు. రాత్రి ముగిసిన తర్వాత, దేవతల ప్రేరణతో మునులు ఆ రాజును దగ్గరకు వచ్చారు.

కుశవజ్రైర్వినిష్పిష్టః స రాజా వ్యజహాత్తనుమ్ । ఔర్వశేయం తతస్తస్య పుత్రఞ్చక్రుర్నృపం భువి

కుశదర్భాల వజ్రాల మాదిరిగా కొట్టబడిన ఆ రాజు తన శరీరాన్ని విడిచాడు. ఆ తరువాత ఉర్వశి సంతానం అతని కుమారుని భూమిపై రాజుగా చేశారు.

నహుషస్య మహాత్మానం పితరం యం ప్రచక్షతే। స తేషు వర్త్తతే సమ్యగ్ ధర్మశీలో మహీపతిః। ఆయురారోగ్యమత్యుగ్రం తస్మిన్ స నరసత్తమః

నహుషుని తండ్రిగా పిలవబడే ఆ మహాత్ముడు, వారిలో ధర్మనిష్ఠుడై, దీర్ఘాయువు, ఆరోగ్యవంతుడై, భూమిని పాలిస్తూ ఉన్నాడు. అతడు మానవుల్లో శ్రేష్ఠుడు.

సాన్త్వయిత్వా చ రాజానం తతో బ్రహ్మవిదాం వరాః। సత్రమారేభిరే కర్త్తుం యథావద్ధర్మభూతయే

రాజును ఓదార్చిన తరువాత, బ్రహ్మవేత్తల్లో శ్రేష్ఠులు ధర్మాన్ని స్థాపించేందుకు యథావిధిగా యజ్ఞాన్ని ప్రారంభించారు.

బభూవ సత్రం తత్తేషాం బహ్వాశ్చర్యం మహాత్మనామ్। విశ్వం సిసృక్షమాణానాం పురా విశ్వసృజామివ

ఆ మహాత్ముల యజ్ఞం ఎంతో అద్భుతంగా, గొప్పదిగా జరిగింది. వారు సృష్టికర్తలు కొత్తగా లోకాలను సృష్టించాలనుకున్నట్టు అనిపించింది.

వైఖానసైః ప్రియసఖైర్వాలఖిల్యైర్మరీచికైః। అన్యైశ్చ మునిభిర్జుష్టం సూర్యవైశ్వానరప్రభైః

వైఖానసులు, ప్రియ సఖులు, వాలఖిల్యులు, మరీచికులు, ఇంకా ఇతర మునులు, సూర్యుడు, అగ్ని వంటి తేజస్సుతో అక్కడ హాజరయ్యారు.

పితృదేవాప్సరఃసిద్ధైర్గన్ధర్వోరగచారణైః। సమ్భారైస్తు శుభైర్జుష్టం తైరేవేన్ద్రసదో యథా

పితృదేవతలు, దేవతలు, అప్సరసలు, సిద్ధులు, గంధర్వులు, నాగులు, చారణులు, శుభ్రమైన సమాగ్రులతో అక్కడ ఉన్నారు. అది ఇంద్ర సభలా కనబడింది.

స్తోత్రసత్రగ్రహైర్దేవాన్ పితృన్ పిత్ర్యైశ్చ కర్మభిః। ఆనర్చుశ్చ యథాజాతి గన్ధర్వాదీన్ యథావిధి

స్తోత్రాలు, యజ్ఞాలు, హోమాలతో దేవతలను, పితృకర్మలతో పితృదేవతలను పూజించారు. గంధర్వాదులను కూడా యథావిధిగా సత్కరించారు.

ఆరాధయితుమిచ్ఛన్తస్తతః కర్మాన్తరేష్వథ। జగుః సామాని గన్ధర్వా ననృతుశ్చాప్సరోగణాః

పూజ చేయాలని ఆశించి, ఇతర కర్మల్లో గంధర్వులు సామగానాలు పాడారు, అప్సరసలు సమూహాలు ఆనందంగా నాట్యం చేశారు.

వ్యాజహుర్మునయో వాచం చిత్రాక్షరపదాం శుభామ్। మన్త్రాదితత్త్వవిద్వాంసో జగదుశ్చ పరస్పరమ్

మంత్రాది తత్త్వాలను తెలిసిన ఋషులు, అందమైన అక్షరాలతో మంగళకరమైన మాటలు మాట్లాడారు, పరస్పరం సంభాషించుకున్నారు.

వితణ్డావచనాశ్చైకే నిజఘ్నుః ప్రతివాదినః। ఋషయస్తత్ర విద్వాంసః సాఙ్ఖ్యార్థన్యాయకోవిదాః

సాంక్యార్థం, న్యాయంలో నిపుణులైన కొంతమంది ఋషులు, తమ ప్రత్యర్థులను వాదనలతో సమర్థంగా ఎదుర్కొన్నారు.

న తత్ర దురితం కించిద్విదధుర్బ్రహ్మరాక్షసాః। న చ యజ్ఞహనో దైత్యా న చ యజ్ఞముషోఽసురాః

అక్కడ బ్రహ్మరాక్షసులు ఎలాంటి దుష్కార్యం చేయలేదు; దైత్యులు యజ్ఞాన్ని ధ్వంసం చేయలేదు; అసురులు యజ్ఞాన్ని దొంగిలించలేదు.

ప్రాయశ్చిత్తం దురిష్టం వా న తత్ర సమజాయత। శక్తిప్రజ్ఞా క్రియాయోగైర్విధిరాసీత్ స్వనుష్ఠితః

అక్కడ పాపం లేదా ప్రాయశ్చిత్తం ఏదీ కలగలేదు; శక్తి, జ్ఞానం, కర్మల ద్వారా విధిగా యజ్ఞం నిర్వర్తించబడింది.

ఏవం వితేనిరే సత్రం ద్వాదశాబ్దం మనీషిణః। భృగ్వాద్యా ఋషయో ధీరా జ్యోతిష్టోమాన్ పృథక్ పృథక్। చక్రిరే పృష్ఠగమనాన్ సర్వానయుతదక్షిణాన్

ఇలా భృగువు మొదలైన జ్ఞానులు, పన్నెండు సంవత్సరాల సత్రయాగాన్ని నిర్వహించారు; ప్రతి ఒక్కరు వేర్వేరు జ్యోతిష్టోమ యాగాలు చేసి, అనేక దక్షిణలు ఇచ్చారు.

సమాప్తయజ్ఞాస్తే సర్వే వాయుమేవ మహాధిపమ్। పప్రచ్ఛురమితాత్మానం భవద్భిర్యదహం ద్విజాః। ప్రణోదితశ్చ వంశార్థం స చ తానబ్రవీత్ప్రభుః

అందరు నియమంగా యజ్ఞాన్ని పూర్తిచేసిన తర్వాత, వారు మహాదిపతిగా ఉన్న వాయువును అడిగారు: 'మీరే వంశార్థం కోసం మమ్మల్ని ప్రేరేపించారు' అని. ఆ ప్రభువు వారికి సమాధానం ఇచ్చాడు.

శిష్యః స్వయమ్భువో దేవః సర్వప్రత్యక్షదృగ్వశీ। అణిమాదిభిరష్టాభిరైశ్వర్యైర్యః సమన్వితః

ఆయన స్వయంభువుని శిష్యుడు, అన్నిటినీ ప్రత్యక్షంగా చూసేవాడు, అణిమాది ఎనిమిది మహిమలతో కూడిన పరిపూర్ణుడే.

తిర్యగ్యోన్యాదిభిర్ధర్మైః సర్వలోకాన్బిభర్త్తి యః। సప్తస్కన్ధాదికం శశ్వత్ ప్లవతే యోజనాద్వరః

తిర్యగ్యోని మొదలైన ధర్మాలతో అన్ని లోకాలను పోషించేవాడు; ఏడు ద్వీపాలు దాటి ఎల్లప్పుడూ ప్రయాణించే వాడు, యోజన పరిమితిని మించి ఉండేవాడు.

విషయే నియతా యస్య సంస్థితాః సప్తకా గణాః। వ్యూహాంస్త్రయాణాం భూతానాం కుర్వన్ యశ్చ మహాబలః। తేజసశ్చాత్త్యుపధ్యానన్దధాతీమం శరీరిణమ్

వారి ప్రాంతంలో ఏడు వర్గాలు స్థిరంగా ఉన్నాయి; మహాబలుడు అయిన ఆయన, మూడు రకాల భూతాల సమూహాలను ఏర్పరచి, తేజస్సు, సూక్ష్మత, ఆనందంలో శరీరధారులను మించిపోతాడు.

ప్రాణాద్యా వృత్తయః పఞ్చ కరణానాం చ వృత్తిభిః। ప్రేర్యమాణాః శరీరాణాం కుర్వతే యాస్తు ధారణమ్

ప్రాణం మొదలైన ఐదు జీవక్రియలు, ఇంద్రియాల చర్యలతో కలసి, ప్రేరేపించబడినప్పుడు శరీరాలను నిలబెట్టే విధంగా ఉంటాయి.

ఆకాశయోనిర్హి గుణః శబ్దస్పర్శసమన్వితః। తైజసప్రకృతిశ్చోక్తోఽప్యయం భావో మనీషిభిః

ఆయన ఆకాశంలో పుట్టినవాడు, శబ్దం, స్పర్శ లక్షణాలతో కూడినవాడు; ఈ స్వభావం కూడా తేజోమయమని జ్ఞానులు చెబుతారు.

తత్రాభి మానీ భగవాన్ వాయుశ్చాతిక్రియాత్మకః। వాతారణిః సమాఖ్యాతః శబ్దశాస్త్రవిశారదః

అక్కడ భగవంతుడైన వాయువు, అత్యంత క్రియాశీలుడిగా, వాతారణిగా ప్రసిద్ధి పొందాడు; శబ్దశాస్త్రంలో నిపుణుడు.

భారత్యా శ్లక్ష్ణయా సర్వాన్ మునీన్ ప్రహ్లాదయన్నివ। పురాణజ్ఞః సుమనసః పురాణాశ్రయయుక్తయా

భారతి అనే మృదువైన మాటలతో, అందరు మునులను ఆనందింపజేస్తూ, పురాణాలను తెలిసినవాడు, మంచి మనస్సుతో, పురాణాశ్రయంతో ఉన్నవాడు.

సూత ఉవాచ।। మహేశ్వరాయోత్తమవీర్యకర్మణే సురర్షభాయామితబుద్ధితేజసే। సహస్రసూర్యానలవర్చ్చసే నమస్త్రిలోకసంహారవిసృష్టయే నమః

సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: పరమవీర్యశాలి, దేవతల్లో శ్రేష్ఠుడు, అపారమైన బుద్ధి, తేజస్సుతో కూడిన మహేశ్వరుడికి నమస్కారం. వెయ్యి సూర్యులు, అగ్నిలా ప్రకాశించే వాడికి, మూడు లోకాలను సృష్టించి, లయంచేసే వాడికి నమస్కారం.

ప్రజాపతీన్ లోకనమస్కృతాం స్తథా స్వయమ్భురుద్రప్రభృతీన్ మహేశ్వరాన్। భృగుం మరీచిం పరమేష్ఠినం మనుం రజస్తమోధర్మమథాపి కశ్యపమ్

ప్రజాపతులు, లోకాలు వందించే వారు, స్వయంభువు, రుద్రుడు, ఇతర మహేశ్వరులు, భృగువు, మరీచి, పరమేశ్ఠి, మనువు, రజోగుణ, తమోగుణ స్వభావం కలవారు, కశ్యపుడు — వీరందరికీ నమస్కారం.

వసిష్ఠదక్షాత్రిపులస్త్యకర్ద్దమాన్ రుచిం వివస్వన్తమథాపి చ క్రతుమ్। మునిం తథైవాఙ్గిరసం ప్రజాపతిం ప్రణమ్య మూర్ధ్నా పులహం చ భావతః

వశిష్ఠుడు, దక్షుడు, అత్రి, పులస్త్యుడు, కర్దముడు, రుచిఁడు, వివస్వంతుడు, క్రతువు, అలాగే అంగిరసుడు అనే మునికి, ప్రజాపతికి, సహజంగా ఉన్న పులహునికి కూడా శిరసు వంచి నమస్కరిస్తాను.

తథైవ చుక్రోధనమేకవింశతిం ప్రజా వివృద్ధ్యార్పితకార్యశాసనమ్। పురాతనానప్యపరాంశ్చ శాశ్వతాంస్తథైవ చాన్యాన్ సగణానవస్థితాన్

అలాగే చుక్రోధనుడు, ఇరవై ఒకరు, ప్రజల అభివృద్ధికి కట్టుబడి ఉన్నవారు, పూర్వ కాలపు వారిని, అనంతరం వచ్చిన వారిని, శాశ్వతులను, ఇతరులని, వారి వర్గాలతో కూడిన వారిని కూడా నమస్కరిస్తాను.