వాయుపురాణమ్

విబుధా ఈజిరే తత్ర సహస్రం ప్రతివత్సరాన్। భ్రమతో ధర్మచక్రస్య యత్ర నేమిరశీర్యత। కర్మణా తేన విఖ్యాత నైమిషం మునిపూజితమ్

అక్కడ దేవతలు వెయ్యేళ్ళ పాటు యజ్ఞం చేశారు. ధర్మచక్రం తిరుగుతున్నా, దాని అంచు ఎప్పుడూ ముడిపడలేదు. ఆ కార్యం వల్ల, మునులందరిచే గౌరవింపబడిన నైమిశం ప్రసిద్ధి చెందింది.

యత్ర సా గోమతీ పుణ్యా సిద్ధచారణ సేవితా। రోహిణీ సుషువే తత్ర తతః సౌమ్యోఽభవత్ సుతః

అక్కడే సిద్ధులు, చారణులు సేవించే పవిత్ర గోమతి నది ప్రవహిస్తుంది. అక్కడే రోహిణి ప్రసవించింది, ఆమెకు చందమామ పుత్రుడు జన్మించాడు.

శక్తిర్జ్యేష్ఠః సమభవద్వసిష్ఠస్య మహాత్మనః। అరున్ధత్యాః సుతా యత్ర శతముత్తమతేజసః

వసిష్ఠ మహాత్ముడికి పెద్ద కుమారుడిగా శక్తి జన్మించాడు. అక్కడే అరుంధతికి శతమంది అత్యుత్తమ తేజస్సుతో కూడిన కుమారులు పుట్టారు.

కల్మాషపాదో నృపతిర్యత్ర శప్తశ్చ శక్తినా। యత్ర వైరం సమభవద్విశ్వామిత్రవసిష్ఠయోః

కల్మాషపాదుడు అనే రాజును శక్తి మహర్షి శాపించాడు. విశ్వామిత్రుడు, వశిష్ఠుడు ఇద్దరి మధ్య కూడా అక్కడ శత్రుత్వం కలిగింది.

అదృశ్యన్త్యాం సమభవన్మునిర్యత్ర పరాశరః। పరాభవో వసిష్ఠస్య యస్మిన్ జాతేఽప్యవర్త్తత

అదృశ్యమైన సంయోగంలో పరాశర మహర్షి అక్కడ జన్మించాడు. వశిష్ఠునికి ఎదురైన ఓటమి, పరాశరుడు పుట్టిన తర్వాత కూడా కొనసాగింది.

తత్ర తే ఈజిరే సత్రం నైమిషే బ్రహ్మవాదినః। నైమిషే ఈజిరే యత్ర నైమిషేయాస్తతః స్మృతాః

అక్కడ బ్రహ్మ జ్ఞానులు నైమిశారణ్యంలో యజ్ఞాన్ని నిర్వహించారు. నైమిశారణ్యంలో ఆ యజ్ఞాన్ని చేసినందువల్ల వారిని నైమిషేయులు అని పిలుస్తారు.

తత్సత్రమభవత్తేషాం సమా ద్వాదశ ధీమతామ్। పురూరవసి విక్రాన్తే ప్రశాసతి వసున్ధరామ్

ఆ మహాత్ముల యజ్ఞం పన్నెండు సంవత్సరాలు కొనసాగింది. ఆ కాలంలో పరాక్రమశాలి పురూరవుడు భూమిని పాలించాడు.

అష్టాదశ సముద్రస్య ద్వీపానశ్నన్ పురూరవాః। తుతోష నైవ రత్నానాం లోభాదితి హి నః శ్రుతమ్

పురూరవుడు సముద్రంలోని పదిహేడు ద్వీపాలను జయించాడు. అయినా అతడు రత్నాల పట్ల ఉన్న ఆశతో ఎప్పుడూ తృప్తి చెందలేదు అని మేము విన్నాము.

ఉర్వశీ చకమే యం చ దేవహూతిప్రణోదితా। ఆజహార చ తత్సత్రం స్వర్వేశ్యాసహసఙ్గతః

దేవహూతి ప్రేరణతో ఉర్వశి పురూరవుని కోరింది. ఆమే అతడిని స్వర్గరాణితో కలిపి ఆ యజ్ఞానికి తీసుకొచ్చింది.

తస్మిన్నరపతౌ సత్రం నైమిషేయాః ప్రచక్రిరే। యం గర్భే సుషువే గఙ్గా పావకాద్దీప్తతేజసమ్। తదుల్బం పర్వతే న్యస్తం హిరణ్యం ప్రత్యపద్యత

ఆ రాజు పాలనలో నైమిషేయులు యజ్ఞాన్ని నిర్వహించారు. గంగా, పవకుని నుంచి గర్భంలో ధరించి, తేజస్సుతో ప్రకాశించే వాడిని పుట్టించింది. ఆ గర్భాన్ని కొండపై ఉంచినప్పుడు అది బంగారంగా మారింది.

హిరణ్మయం తతశ్చక్రే యజ్ఞవాటం మహాత్మనామ్। విశ్వకర్మా స్వయం దేవో భావయన్ లోకభావనమ్

ఆ బంగారంతో, లోకాలను సృష్టించే దేవుడు అయిన విశ్వకర్మ స్వయంగా, మహాత్ముల కోసం యజ్ఞవాటాన్ని నిర్మించాడు.

బృహస్పతిస్తతస్తత్ర తేషామమితతేజసామ్। ఐలః పురూరవా భేజే తం దేశం మృగయాం చరన్

ఆ తర్వాత బృహస్పతి, అపారమైన తేజస్సు కలిగినవారు, ఐలుడు పురూరవుడు వేట కోసం తిరుగుతూ ఆ ప్రాంతానికి వచ్చారు.

తం దృష్ట్వా మహదాశ్చార్యం యజ్ఞవాటం హిరణ్మయమ్। లోభేన హతవిజ్ఞానస్తదాదాతుం ప్రచక్రమే

ఆ అద్భుతమైన బంగారు యజ్ఞవాటాన్ని చూసి, అతడు లోభంతో మత్తుపోయి, దాన్ని స్వాధీనం చేసుకోవాలని ప్రయత్నించాడు.

నైమిషేయాస్తతస్తస్య చుక్రుధుర్నృపతేర్భృశమ్। నిజఘ్నుశ్చాపి సంక్రుద్ధాః కుశవజ్రైర్మనీషిణః। తతో నిశాన్తే రాజానం మునయో దైవనోదితాః

అప్పుడు నైమిషేయులు ఆ రాజుపై బాగా కోపగించారు. ఆ మునులు కోపంతో కుశదర్భాలతో వజ్రాలవలె అతడిని కొట్టారు. రాత్రి ముగిసిన తర్వాత, దేవతల ప్రేరణతో మునులు ఆ రాజును దగ్గరకు వచ్చారు.

కుశవజ్రైర్వినిష్పిష్టః స రాజా వ్యజహాత్తనుమ్ । ఔర్వశేయం తతస్తస్య పుత్రఞ్చక్రుర్నృపం భువి

కుశదర్భాల వజ్రాల మాదిరిగా కొట్టబడిన ఆ రాజు తన శరీరాన్ని విడిచాడు. ఆ తరువాత ఉర్వశి సంతానం అతని కుమారుని భూమిపై రాజుగా చేశారు.

నహుషస్య మహాత్మానం పితరం యం ప్రచక్షతే। స తేషు వర్త్తతే సమ్యగ్ ధర్మశీలో మహీపతిః। ఆయురారోగ్యమత్యుగ్రం తస్మిన్ స నరసత్తమః

నహుషుని తండ్రిగా పిలవబడే ఆ మహాత్ముడు, వారిలో ధర్మనిష్ఠుడై, దీర్ఘాయువు, ఆరోగ్యవంతుడై, భూమిని పాలిస్తూ ఉన్నాడు. అతడు మానవుల్లో శ్రేష్ఠుడు.

సాన్త్వయిత్వా చ రాజానం తతో బ్రహ్మవిదాం వరాః। సత్రమారేభిరే కర్త్తుం యథావద్ధర్మభూతయే

రాజును ఓదార్చిన తరువాత, బ్రహ్మవేత్తల్లో శ్రేష్ఠులు ధర్మాన్ని స్థాపించేందుకు యథావిధిగా యజ్ఞాన్ని ప్రారంభించారు.

బభూవ సత్రం తత్తేషాం బహ్వాశ్చర్యం మహాత్మనామ్। విశ్వం సిసృక్షమాణానాం పురా విశ్వసృజామివ

ఆ మహాత్ముల యజ్ఞం ఎంతో అద్భుతంగా, గొప్పదిగా జరిగింది. వారు సృష్టికర్తలు కొత్తగా లోకాలను సృష్టించాలనుకున్నట్టు అనిపించింది.

వైఖానసైః ప్రియసఖైర్వాలఖిల్యైర్మరీచికైః। అన్యైశ్చ మునిభిర్జుష్టం సూర్యవైశ్వానరప్రభైః

వైఖానసులు, ప్రియ సఖులు, వాలఖిల్యులు, మరీచికులు, ఇంకా ఇతర మునులు, సూర్యుడు, అగ్ని వంటి తేజస్సుతో అక్కడ హాజరయ్యారు.

పితృదేవాప్సరఃసిద్ధైర్గన్ధర్వోరగచారణైః। సమ్భారైస్తు శుభైర్జుష్టం తైరేవేన్ద్రసదో యథా

పితృదేవతలు, దేవతలు, అప్సరసలు, సిద్ధులు, గంధర్వులు, నాగులు, చారణులు, శుభ్రమైన సమాగ్రులతో అక్కడ ఉన్నారు. అది ఇంద్ర సభలా కనబడింది.

స్తోత్రసత్రగ్రహైర్దేవాన్ పితృన్ పిత్ర్యైశ్చ కర్మభిః। ఆనర్చుశ్చ యథాజాతి గన్ధర్వాదీన్ యథావిధి

స్తోత్రాలు, యజ్ఞాలు, హోమాలతో దేవతలను, పితృకర్మలతో పితృదేవతలను పూజించారు. గంధర్వాదులను కూడా యథావిధిగా సత్కరించారు.

ఆరాధయితుమిచ్ఛన్తస్తతః కర్మాన్తరేష్వథ। జగుః సామాని గన్ధర్వా ననృతుశ్చాప్సరోగణాః

పూజ చేయాలని ఆశించి, ఇతర కర్మల్లో గంధర్వులు సామగానాలు పాడారు, అప్సరసలు సమూహాలు ఆనందంగా నాట్యం చేశారు.

వ్యాజహుర్మునయో వాచం చిత్రాక్షరపదాం శుభామ్। మన్త్రాదితత్త్వవిద్వాంసో జగదుశ్చ పరస్పరమ్

మంత్రాది తత్త్వాలను తెలిసిన ఋషులు, అందమైన అక్షరాలతో మంగళకరమైన మాటలు మాట్లాడారు, పరస్పరం సంభాషించుకున్నారు.

వితణ్డావచనాశ్చైకే నిజఘ్నుః ప్రతివాదినః। ఋషయస్తత్ర విద్వాంసః సాఙ్ఖ్యార్థన్యాయకోవిదాః

సాంక్యార్థం, న్యాయంలో నిపుణులైన కొంతమంది ఋషులు, తమ ప్రత్యర్థులను వాదనలతో సమర్థంగా ఎదుర్కొన్నారు.

న తత్ర దురితం కించిద్విదధుర్బ్రహ్మరాక్షసాః। న చ యజ్ఞహనో దైత్యా న చ యజ్ఞముషోఽసురాః

అక్కడ బ్రహ్మరాక్షసులు ఎలాంటి దుష్కార్యం చేయలేదు; దైత్యులు యజ్ఞాన్ని ధ్వంసం చేయలేదు; అసురులు యజ్ఞాన్ని దొంగిలించలేదు.

ప్రాయశ్చిత్తం దురిష్టం వా న తత్ర సమజాయత। శక్తిప్రజ్ఞా క్రియాయోగైర్విధిరాసీత్ స్వనుష్ఠితః

అక్కడ పాపం లేదా ప్రాయశ్చిత్తం ఏదీ కలగలేదు; శక్తి, జ్ఞానం, కర్మల ద్వారా విధిగా యజ్ఞం నిర్వర్తించబడింది.

ఏవం వితేనిరే సత్రం ద్వాదశాబ్దం మనీషిణః। భృగ్వాద్యా ఋషయో ధీరా జ్యోతిష్టోమాన్ పృథక్ పృథక్। చక్రిరే పృష్ఠగమనాన్ సర్వానయుతదక్షిణాన్

ఇలా భృగువు మొదలైన జ్ఞానులు, పన్నెండు సంవత్సరాల సత్రయాగాన్ని నిర్వహించారు; ప్రతి ఒక్కరు వేర్వేరు జ్యోతిష్టోమ యాగాలు చేసి, అనేక దక్షిణలు ఇచ్చారు.

సమాప్తయజ్ఞాస్తే సర్వే వాయుమేవ మహాధిపమ్। పప్రచ్ఛురమితాత్మానం భవద్భిర్యదహం ద్విజాః। ప్రణోదితశ్చ వంశార్థం స చ తానబ్రవీత్ప్రభుః

అందరు నియమంగా యజ్ఞాన్ని పూర్తిచేసిన తర్వాత, వారు మహాదిపతిగా ఉన్న వాయువును అడిగారు: 'మీరే వంశార్థం కోసం మమ్మల్ని ప్రేరేపించారు' అని. ఆ ప్రభువు వారికి సమాధానం ఇచ్చాడు.

శిష్యః స్వయమ్భువో దేవః సర్వప్రత్యక్షదృగ్వశీ। అణిమాదిభిరష్టాభిరైశ్వర్యైర్యః సమన్వితః

ఆయన స్వయంభువుని శిష్యుడు, అన్నిటినీ ప్రత్యక్షంగా చూసేవాడు, అణిమాది ఎనిమిది మహిమలతో కూడిన పరిపూర్ణుడే.